ബ്രവീഷി വാചാ യത്പാര്ഥ കര്മണാ തത്സമാചര। വിശേഷിതോ ഹി ത്വം വാചാ കര്മണാപ്രതിമം ഭുവി
'പാർത്താ, നീ പറയുന്നതു പോലെ പ്രവർത്തിച്ചാലും; കാരണം, വാക്കിൽ നീ മുന്നിലാണ്, പക്ഷേ ഭൂമിയിൽ പ്രവർത്തിയിൽ അതിന് തുല്യമല്ല.'
യത്ത്വയാ മര്ഷിതം പൂര്വം തദശക്തേന മര്ഷിതമ് । ഇതി ഗൃഹ്ണീമ തേ പാര്ഥ തമദൃഷ്ട്വാ പരാക്രമമ്
'നീ മുമ്പ് സഹിച്ചതെല്ലാം, അപ്പോൾ നിനക്ക് ശക്തിയില്ലാത്തതിനാലാണ് സഹിച്ചത്. പാർത്താ, അതു ഞാൻ അംഗീകരിക്കുന്നു, കാരണം നിന്റെ വീര്യം ഞാൻ കണ്ടിട്ടില്ല.'
ധര്മപാശനിബദ്ധേന യത്ത്വയാ മര്ഷിതം പുരാ। തഥൈവ ബദ്ധമാത്മാനമബദ്ധ ഇതി മന്യസേ
'നീ മുമ്പ് ധർമ്മത്തിന്റെ കെട്ടിൽ പെട്ട് സഹിച്ചതുപോലെ, ഇപ്പോഴും അതിൽ നിന്നു മോചിതനാണെന്നു നീ കരുതുന്നു, പക്ഷേ അതിൽ തന്നെ ഇപ്പോഴും പെട്ടിരിക്കുന്നു.'
ന ഹി താവദ്വനേ വാസോ യഥോക്തം ചരിതസ്ത്വയാ । ക്ലിഷ്ടസ്ത്വമര്ഥലോഭാത്തു സമയം ഛേത്തുമിച്ഛസി
'നീ പറഞ്ഞതുപോലെ കാടിൽ വാസം ചെയ്തിട്ടില്ല; ധനലോഭം കൊണ്ടു നീ ബുദ്ധിമുട്ടി, ഇപ്പോൾ ഉടമ്പടി ലംഘിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.'
യദി ചേന്ദ്രഃ സ്വയം പാര്ഥ തവ യുദ്ധ്യേത കാരണാത്। തഥാഽപിന വ്യഥാ കാചിന്മമ സ്യാദ്വിക്രമിഷ്യതഃ
'പാർത്താ, നിന്റെ വേണ്ടി തന്നെ ഇന്ദ്രൻ യുദ്ധം ചെയ്താലും, ഞാൻ വിജയം നേടാൻ ശ്രമിക്കുമ്പോൾ എനിക്ക് ഭയം ഒന്നുമുണ്ടാകില്ല.'
അയം കൌന്തേയകാമസ്തേ നചിരാത്സമുപസ്ഥിതഃ। യോത്സ്യസേ ഹി മയാ സാര്ധമത്ര പശ്യാമി തേ ബലമ്
'കുന്തിദേവിയുടെ മകനേ, നിന്റെ ആഗ്രഹം ഇതാ, ഉടൻ തന്നെ സാക്ഷാത്കരിക്കുന്നു; നീ എന്നോടൊപ്പം ഇവിടെ യുദ്ധം ചെയ്യണം, ഞാൻ നിന്റെ ശക്തി കാണാം.'
ഇതി കര്ണോ ബ്രുവന്നേവ ബീഭത്സുമപരാജിതമ്। അഭ്യയാദ്വിസൃജന്ബാണാന്കായാവരണഭേദിനഃ
കർണ്ണൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞുകൊണ്ടിരിക്കേ, അജയ്യനായ വീഭത്സുവിനെ നേരെ ആക്രമിക്കാൻ തുടങ്ങി. അവൻ കായംകെട്ടിയിരുന്ന കാവചങ്ങൾ തുളച്ച് കയറിയ ബാണങ്ങൾ അഴിച്ചു വിട്ടു.
പ്രതിജഗ്രാഹ താന്പാര്ഥഃ പ്രീയമാണോ മഹാരഥഃ
മഹാശക്തനായ പാർത്ഥൻ ആ ബാണങ്ങൾ സന്തോഷത്തോടെ ഏറ്റുവാങ്ങി.
ശരവര്ഷേണ മഹതാ പര്ജന്യ ഇവ വൃഷ്ടിമാന്। അഭീയായ ഹി ബീഭത്സുര്ഗാണ്ഡീവം വിക്ഷിപന്ധനുഃ
വീഭത്സു വലിയൊരു ബാണവർഷം അഴിച്ചു വിട്ടു. മഴയുമായി നിറഞ്ഞ മേഘം പോലെ, ഗാണ്ഡീവം വലിച്ച് അവൻ മുന്നോട്ട് നീങ്ങി.
ജിഘാംസുഃ സമരേ കര്ണം വിസസര്ജ ശരാന്ബഹൂന്। താന്കര്ണഃ പ്രതിജഗ്രാഹ വായുവേഗമിവാചലഃ
യുദ്ധത്തിൽ കർണ്ണനെ സംഹരിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, പാർത്ഥൻ അനേകം ബാണങ്ങൾ അഴിച്ചു വിട്ടു. കർണ്ണൻ ആ ബാണങ്ങളെ കാറ്റിന്റെ ശക്തി നേരിടുന്ന ഒരു പർവ്വതംപോലെ ഏറ്റുവാങ്ങി.
തയോര്ദൈവാസുരസമഃ സന്നിപാതോഽഭവന്മഹാന്। കിരതോഃ ശരജാലാനി കൃത്സ്നം വ്യോമ നിരന്തരം
അവരിൽ ഇരുവരുടെയും ഏറ്റുമുട്ടൽ ദേവാസുരസമരത്തെപ്പോലെ ഭയങ്കരമായിരുന്നു. അവർ ഒഴുക്കിയ ബാണവർഷം ആകാശം മുഴുവൻ നിറച്ചു, ഒരിടവേളയും ഇല്ലാതെ.
ഉത്പേതുര്മേഘജാലാനി ഘോരരൂപാണി സര്വശഃ । വവര്ഷ ച രജോ ഭൌമം കര്ണപാര്ഥസമാഗമേ
ഭയാനകമായ മേഘക്കൂട്ടങ്ങൾ എല്ലായിടത്തും ഉയർന്നു. കർണ്ണനും പാർത്ഥനും ഏറ്റുമുട്ടുമ്പോൾ, ഭൂമിയിൽ പൊടി മഴപോലെ പെയ്തു.
ന സ്മ സൂര്യഃ പ്രതപതി ന ച വാതി സമീരണഃ। ശരപ്രച്ഛാദിതം വ്യോമ ഛായാഭൂതമിവാഭവത്
സൂര്യൻ പ്രകാശിച്ചില്ല, കാറ്റും വീശിയില്ല. ബാണങ്ങൾ കൊണ്ട് ആകാശം മറഞ്ഞതുകൊണ്ട്, എല്ലാം നിഴലായതുപോലെയായി.
ഗാണ്ഡീവസ്യ ച നിര്ഘോഷഃ കര്ണസ്യ ധനുഷസ്തഥാ। ദഹ്യതാമിവ വേണൂനാമാസീത്പരമദാരുണഃ
ഗാണ്ഡീവത്തിന്റെയും കർണ്ണന്റെ വില്ലിന്റെയും ഉച്ചത്തിലുള്ള ശബ്ദം, ചുളകിയ വേലുകൾ കത്തുന്നതുപോലെ അത്യന്തം ഭയാനകമായിരുന്നു.
അര്ജുനസ്തു ഹയാന്നാഗാന്രഥാംശ്ച വിനിപാതയന്। ക്ഷോഭയാമാസ തത്സൈന്യം കര്ണം വിവ്യാധ ചാസകൃത്
അർജുനൻ കുതിരകളും ആനകളും രഥങ്ങളെയും തകർത്തു, ആ സൈന്യത്തെ അലയടിപ്പിച്ചു, കർണ്ണനെ പലതവണ ബാണങ്ങൾ കൊണ്ട് വേദനിപ്പിച്ചു.
തതഃ പാര്ഥോ മഹാബാഹുഃ കര്ണസ്യ ധനുരച്ഛിനത്। ഛിന്നധന്വാ തതഃ കര്ണഃ ശക്തിം ചിക്ഷേപ വേഗവാന് താം ശക്തിം സമരേ പാര്ഥശ്ചിച്ഛേദ നിശിതൈഃ ശരൈഃ
അപ്പോൾ മഹാബലശാലിയായ പാർത്ഥൻ കർണ്ണന്റെ വില്ല് വെട്ടി തകർത്തു. വില്ലില്ലാതെ നിന്ന കർണ്ണൻ വേഗത്തിൽ ഒരു ശൂലം എറിഞ്ഞു. പാർത്ഥൻ അതിനെ കൃത്യമായ ബാണങ്ങൾ കൊണ്ട് യുദ്ധത്തിൽ വെട്ടിമുറിച്ചു.
തതോ നിപേതുര്ബഹുശോ രാധേയസ്യ പദാനുഗാഃ । താംശ്ച ഗാണ്ഡീവനിര്മുക്തൈഃ പ്രാഹിണോദ്യമസാദനമ്
അതിനുശേഷം രാധേയന്റെ അനേകം അനുചിതർ നിലംപതിച്ചു. ഗാണ്ഡീവത്തിൽ നിന്ന് അഴിച്ചു വിട്ട ബാണങ്ങൾ കൊണ്ട് അവരെ പാർത്ഥൻ സംഹാരത്തിലേക്ക് അയച്ചു.
അശേരതാവൃത്യ മഹീം സമഗ്രാം പാര്ഥേഷുമാര്ഗേ നിഹതാ ദ്വിപേന്ദ്രാഃ । ഹിരണ്യകക്ഷ്യാം ശരജാലചിത്രാ യഥാ നഗാഃ പാവകജാലനദ്ധാഃ
പാർത്ഥന്റെ ബാണപഥത്തിൽ വീണ ആനകളുടെ ശവങ്ങൾ, പൊന്നുകൊണ്ടു അലങ്കരിച്ചവ, ഭൂമി മുഴുവൻ മൂടി കിടന്നു. തീയിൽ പിടിച്ച മരങ്ങൾപോലെയായിരുന്നു അവയുടെ ദൃശ്യം.
തം ശത്രുസേനാങ്ഗനിബര്ഹണാനി കര്മാണി കുര്വാണമമാനുഷാണി । വൈകര്തനഃ പൂര്വമമൃഷ്യമാണഃ സമാര്പയല്ലക്ഷ്യമിവാശു പാര്ഥമ്
ശത്രുസൈന്യത്തെ തകർക്കുന്ന അതിമാനുഷിക പ്രവർത്തികൾ പാർത്ഥൻ ചെയ്തപ്പോൾ, വികർതനപുത്രൻ അതു സഹിക്കാനാവാതെ, പാർത്ഥനെ ലക്ഷ്യം വെച്ച് വേഗത്തിൽ അമ്പയച്ചു.
തതശ്ചതുര്ഭിസ്തുരഗാന്വികൃഷ്യ വിവ്യാധ കര്ണോഽഥ ധനംജയസ്യ। ഷങ്ഭിശ്ച സൂതം ദശഭിര്ഹയാംശ്ച ഷഷ്ട്യാ ച പാര്ഥം ത്രിഭിരസ്യ കേതുമ്
അതിനുശേഷം കർണ്ണൻ ധനഞ്ജയന്റെ നാല് കുതിരകളെയും ആറു ബാണങ്ങൾ കൊണ്ട് സാരഥിയെയും, പത്ത് ബാണങ്ങൾ കൊണ്ട് കുതിരകളെയും, അറുപതു ബാണങ്ങൾ കൊണ്ട് പാർത്ഥനെയും, മൂന്ന് ബാണങ്ങൾ കൊണ്ട് അവന്റെ പതാകയെയും വെടിഞ്ഞു.
സവിഷ്ഫുലിങ്ഗോജ്ജ്വലഭീമഘോഷഃ കോപേന്ധനഃ കേതുശിഖഃ ശരാര്ചിഃ । കര്ണാഗ്നിരസ്ത്രാനിലഭീമവാതോ ബഭൌ ദിധക്ഷന്നിവ പാര്ഥകക്ഷമ്
പതാകയിൽ നിന്നു ചിന്നിച്ചിതറുന്ന തീപ്പൊള്ളികളും ഭയാനകമായ ഉച്ചവും, അഗ്രഭാഗം അഗ്നിപോലെയും, ശരങ്ങൾ തീപിടിച്ചതുപോലെയും, കർണ്ണന്റെ ആയുധങ്ങളുടെ അഗ്നി, ബാണങ്ങളുടെ കാറ്റ് വീശുമ്പോൾ, പാർത്ഥന്റെ സൈന്യത്തെ ദഹിപ്പിക്കാൻ തയ്യാറായതുപോലെ തോന്നി.
സ്വനേമിശങ്ഖസ്വനഭീമഘോഷശ്ചലത്പതാകോജ്ജ്വലഭീമവിദ്യുത്। പാര്ഥാമ്ബുദഃ ശസ്ത്രശരാമ്ബുധാരഃ കര്ണാനലം സംശമയാംചകാര
ചക്രങ്ങളുടെ ഉച്ചവും ശംഖത്തിന്റെ ശബ്ദവും, പതാക കാറ്റിൽ പറക്കുന്നതും, മിന്നൽപോലെയുള്ള പ്രകാശവും, പാർത്ഥന്റെ ആ മേഘം ആയുധങ്ങളും ബാണങ്ങളും മഴപോലെ പെയ്യിച്ചു, കർണ്ണന്റെ അഗ്നിയെ അണച്ചു.
തേനാതിവിദ്ധഃ സമരേ കിരീടീ പ്രബോധിതഃ സിംഹ ഇവ പ്രസുപ്തഃ। ഗാണ്ഡീവധന്വാ പ്രവരഃ കുരൂണാം പ്രതത്വരേ കര്ണവധായ ജിഷ്ണുഃ
യുദ്ധത്തിൽ അതിവേഗം ബാണങ്ങൾ കൊണ്ടു കുത്തേറ്റ കിരീടധാരി, ഉറങ്ങിക്കിടന്ന സിംഹം ഉണരുന്നതുപോലെ ഉണർന്നു. കുരുക്കളുടെ പ്രധാന വില്ലാളി ജിഷ്ണു, കർണ്ണനെ സംഹരിക്കാൻ ഉത്സാഹത്തോടെ മുന്നോട്ട് പായിച്ചു.
സ ബ്രാഹ്മമസ്ത്രം സമരേ കിരീടീ പ്രാദുശ്ചകാരാദ്ഭുതവീര്യകര്മാ । സന്താപയന്കര്ണരഥം ശരൌഘൈര്ലോകാനിമാന്ത്സൂര്യ ഇവാംശുമാലീ
അപ്പോൾ അത്ഭുതശക്തിയുള്ള കിരീടധാരി, യുദ്ധത്തിൽ ബ്രഹ്മാസ്ത്രം പ്രയോഗിച്ചു. സൂര്യൻ തന്റെ കിരണങ്ങൾ കൊണ്ട് ലോകങ്ങളെ ദഹിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ, പാർത്ഥൻ ബാണവർഷം കൊണ്ട് കർണ്ണന്റെ രഥത്തെ ദഹിപ്പിച്ചു.
സ ഹസ്തിനേവാഭിഹതോ ഗജേന്ദ്രഃ പ്രഗൃഹ്യ ഭല്ലാന്നിശിതാന്നിഷങ്ഗാത്। ആകര്ണപൂര്ണേ തു ധനുര്വികൃഷ്യ വിവ്യാധ ബാണൈരഥ സൂതപുത്രമ്
ആനയെ മറ്റൊരു ആന കുത്തിയപോലെ, ഗജേന്ദ്രൻ തന്റെ കുത്തുപുരയിലുണ്ടായിരുന്ന മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾ എടുത്തു, വില്ല് മുഴുവൻ വലിച്ച്, ആ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് സൂതപുത്രനെ തുളച്ചു.
അഥാസ്യ ബാഹൂ സശിരോ ലലാടം ഗ്രീവാമുരഃ സ്കന്ധഭുജാന്തരം ച। കര്ണസ്യ പാര്ഥോ യുധി നിര്ബിഭേദ വജ്രൈരിവാദ്രിം ഭഗവാന്മഹേന്ദ്രഃ
അപ്പോൾ പാർത്ഥൻ യുദ്ധത്തിൽ അവന്റെ കൈകൾ, തല, നെറ്റി, കഴുത്ത്, നെഞ്ച്, തോളിന്റെയും കൈകളുടെയും ഇടയിലുള്ള ഭാഗം എന്നിവയെ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് തുളച്ചു. അതു മഹേന്ദ്രൻ വജ്രംകൊണ്ട് മല കുലുക്കുന്നതുപോലെയായിരുന്നു.
സ പാര്ഥമുക്താനവിഷഹ്യ ബാണാന് ഗജോ ഗജേനേവ ജിതസ്തരസ്വീ। വിഹായ സംഗ്രാമശിരോപയാതോ വൈകര്തനഃ പാര്ഥശരാഭിതപ്തഃ ।। 77
പാർത്ഥൻ വിട്ട അമ്പുകൾ സഹിക്കാനാവാതെ, അതിവേഗിയാണെങ്കിലും, പാർത്ഥന്റെ അമ്പുകളിൽ കത്തിപ്പോയ വൈകർത്തനൻ, മറ്റൊരു ആനയാൽ തോറ്റ ആനപോലെ, യുദ്ധഭൂമിയുടെ മുൻവശം വിട്ട് പിന്മാറി.
ജിതം വൈകര്തനം ദൃഷ്ട്വാ പാര്ഥോ വൈരാടിമബ്രവീത്। സ്ഥിരോ ഭവ ത്വം സംഗ്രാമേ ജയോഽസ്മാകം നൃപാത്മജഃ
കർണ്ണൻ തോറ്റതുകണ്ട് പാർത്ഥൻ വൈരാടിയുടെ മകനോടു പറഞ്ഞു: 'നീ യുദ്ധത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കു, രാജകുമാരാ; വിജയം നമ്മുടെതായിരിക്കും.'
യാവച്ഛങ്ഖമുപാധ്യാസ്യേ ദ്വിഷതാം രോമഹര്ഷണമ്। അവിക്ലബമസംഭ്രാന്തമവ്യക്തഹൃദയേക്ഷണമ്
'ഞാൻ ശംഖം മുഴക്കുമ്പോൾ, അത് ശത്രുക്കളുടെ രോമങ്ങൾ നട്ടുനിൽക്കുന്നതുപോലെ ആക്കും. നീ ഭയമില്ലാതെ, മനസ്സും കണ്ണും ഉറപ്പോടെ നില്ക്കണം.'
യാഹി ശീഘ്രം യതോ ദ്രോണോ മമാചാര്യോ രണേ സ്ഥിതഃ ।। തഥാ സംക്രീഡമാനസ്യ അര്ജുനസ്യ രണാജിരേ
'എന്റെ ഗുരുവായ ദ്രോൺ യുദ്ധഭൂമിയിൽ എവിടെയാണോ നില്ക്കുന്നത്, അതിലേക്ക് നീ വേഗത്തിൽ പോവണം.' അങ്ങനെ അർജുനൻ യുദ്ധഭൂമിയിൽ കളിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ—