ലോഹിതാര്ദ്രൈഃ പ്രഹരണൈഃ പ്രഭഗ്നാ ലോഹിതോക്ഷിതാഃ। ലോഹിതേഷു നിമഗ്നാസ്തേ നിഹതാശ്ച കിരീടിനാ
രക്തത്തിൽ നനഞ്ഞ ആയുധങ്ങൾ തകർന്നു ചുവപ്പായി, അവർ രക്തത്തിൽ മുങ്ങി കിരീടധാരിയായ അര്ജുനനാൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു.
ബഭൂവുര്ലോഹിതാസ്തത്ര ഭൃശമാദിത്യരശ്മയഃ। ആകാശം തത്ക്ഷണേനാസീത്സന്ധ്യാഭ്രമിവ ലോഹിതം
അവിടെ സൂര്യന്റെ കിരണങ്ങൾ അത്യന്തം ചുവപ്പായി; ആ നേരം ആകാശം സന്ധ്യാമേഘംപോലെ ചുവപ്പായി.
അപ്യസ്തം പ്രാപ്യ ചാദിത്യോ നിവര്തേത ന പാണ്ഡവഃ। നിവര്തന്തേ ന ജിത്വാരിം നിത്യജല്പവിചക്ഷണാഃ
സൂര്യൻ അസ്തമിച്ചാലും പാണ്ഡവൻ പിന്മാറില്ല; എപ്പോഴും ഉറച്ചവാക്കുള്ളവർ ശത്രുവിനെ ജയിച്ചില്ലെങ്കിൽ പിന്മാറാറില്ല.
താന്സര്വാന്സമരേ ശൂരാന്പൌരുഷേ പര്യവസ്ഥിതാന്। ദിവ്യൈരസ്ത്രൈരമോഘാത്മാ സര്വാനാര്ച്ഛദ്ധനുര്ധരാന്
യുദ്ധഭൂമിയിൽ ധൈര്യത്തോടെ നിലകൊണ്ടിരുന്ന എല്ലാ വീരന്മാരെയും, അപ്രമാദിയായ അര്ജുനൻ ദിവ്യായുധങ്ങൾ കൊണ്ട് ആക്രമിച്ചു.
സ തു ദ്രോണം ത്രിസപ്തത്യാ നാരാചാനാം സമാര്പയത്। അശീത്യാ ശകുനിം ചൈവ ദ്രൌണിമപ്യാശു സപ്തഭിഃ
അര്ജുനൻ ദ്രോണനെ എഴുപത്തി മൂന്നു ഇരുമ്പ് അമ്പുകളാൽ, ശകുനിയെ എൺപതുകൊണ്ടും, ദ്രൗണിയെ വേഗത്തിൽ ഏഴു അമ്പുകളാൽ വെട്ടി.
ദുഃസഹം ദശഭിര്ബാണൈരര്ജുനഃ സമവിധ്യത । ദുശ്യാസനം ദ്വാദശഭിഃ കൃപം ശാരദ്വതം ത്രിഭിഃ। ഭീഷ്മം ശാന്തനവം ഷഷ്ട്യാ പ്രത്യവിധ്യത്സ്തനാന്തരേ
ദുഃസഹനെ പത്ത് അമ്പുകളാൽ, ദുശാസനനെ പന്ത്രണ്ട് അമ്പുകളാൽ, ശരദ്വതിന്റെ മകൻ കൃപനെ മൂന്നു അമ്പുകളാൽ, ശാന്തനുവിന്റെ മകൻ ഭീഷ്മനെ അറുപത് അമ്പുകളാൽ നെഞ്ചിൽ അര്ജുനൻ തുളച്ചു.
സ കര്ണം കര്ണിനാഽവിധ്യത്പീതേന നിശിതേന ച। വാസവിര്ദ്വിഷതാം മധ്യേ വിവ്യാധ പരമേഷുണാ
അര്ജുനൻ കർണ്ണന്റെ ചെവിയിൽ മഞ്ഞ നിറമുള്ള മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൊണ്ട് വെട്ടി; ശത്രുക്കളുടെ നടുവിൽ വാസവൻ ഉത്തമമായ ഒരു അമ്പുകൊണ്ട് കർണ്ണനെ തുളച്ചു.
സ കര്ണം സതനുത്രാണം നിര്ഭിദ്യ നിശിതഃ ശരഃ। അഗച്ഛദ്ദാനയന്ഭൂമിം ചോദിതോ ദൃഢധന്വനാ
ആ മൂർച്ചയുള്ള അമ്പ് കർണ്ണന്റെ കാവചം തുളച്ച്, ശക്തനായ അര്ജുനന്റെ കൈവശം, നിലത്തേക്ക് കയറി.
തതോഽസ്യ വാഹാന്വ്യഹനച്ചതുര്ഭിശ്ചതുരഃ ക്ഷുരൈഃ । സാരഥേശ്ച ശിരഃ കായാദപാഹരദരിന്ദമഃ । അര്ധചന്ദ്രേണ ചിച്ഛേദ ചാപം തസ്യ കരേ സ്ഥിതമ്
ശത്രുക്കളെ കീഴടക്കുന്ന അര്ജുനൻ നാലു കുരിശ്ശരങ്ങളാൽ കർണ്ണന്റെ നാലു കുതിരകളെയും വീഴ്ത്തി, സാരഥിയുടെ തല ശരീരത്തിൽ നിന്ന് വേർപ്പെടുത്തി, അർദ്ധചന്ദ്രാകൃതിയിലുള്ള അമ്പുകൊണ്ട് കർണ്ണന്റെ കൈയിലെ വില്ലും വെട്ടി.
തസ്മിന്വിദ്ധേ മഹാഭാഗേ കര്ണേ സര്വാസ്ത്രപാരഗേ। ഹതാശ്വസൂതേ വിരഥേ തതോഽനീകമഭജ്യത
സകലായുധവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള മഹാത്മാവായ കർണ്ണൻ അമ്പുകൊണ്ട് തുളച്ചപ്പോൾ, കുതിരകളും സാരഥിയും കൊല്ലപ്പെട്ടതോടെ, രഥം നഷ്ടപ്പെട്ട് ആണിക്കം തകർന്നു.
തത്പ്രഭഗ്നം ബലം സര്വം വിപുലൌഘസ്വനം തഥാ। ഭീഷ്മമാസാദ്യ സംതസ്ഥൌ വേലാമിവ മഹോദധിഃ
അങ്ങനെ തകർന്ന സൈന്യം വലിയ ശബ്ദത്തോടെ ഭീഷ്മനെ സമീപിച്ചപ്പോൾ, മഹാസമുദ്രം തീരത്ത് നിൽക്കുന്നപോലെ അവിടെ നിന്നു.
താനി സര്വാണി ഗാങ്ഗേയഃ സമാശ്വാസ്യ പരംതപഃ । തതോ വ്യൂഹ്യ മഹാബാഹുഃ സമരേഷ്വപരാജിതഃ
ശത്രുക്കളെ ദഹിപ്പിക്കുന്ന ഗാംഗേയൻ അവരെല്ലാവരെയും ആശ്വസിപ്പിച്ചു; യുദ്ധത്തിൽ അജേയനായ മഹാബാഹു വീണ്ടും സൈന്യത്തെ ക്രമീകരിച്ചു.
രഥനാഗാശ്വകലികം യുയുജേ യുദ്ധകോവിദഃ । അഭേദ്യം പംരസൈന്യാനാം ശൂരൈരപി സമീക്ഷിതമ്
യുദ്ധവിദഗ്ധൻ അജയ്യമായ, രഥം, ആന, കുതിര എന്നിവകൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട സൈന്യത്തെ കൂട്ടിച്ചേർത്തു. ധീരന്മാർ പോലും അതിനെ തോൽപ്പിക്കാൻ കഴിയില്ലെന്ന് കരുതുന്നവയായിരുന്നു അവ.
ആചാര്യദുര്യോധനസൂതപുത്രൈഃ കൃപേണ ഭീഷ്മേണ ച പാലിതാനി। അവധ്യകല്പാനി ദുരാസദാനി രഥാശ്വമാതങ്ഗസമാകുലാനി ച
ആചാര്യൻ, ദുര്യോധനൻ, സൂതപുത്രൻ, കൃപൻ, ഭീഷ്മൻ എന്നിവരാൽ കാത്തുസൂക്ഷിക്കപ്പെട്ട, രഥങ്ങൾ, കുതിരകൾ, ആനകൾ നിറഞ്ഞ, ജയിക്കാൻ കഴിയാത്തതും സമീപിക്കാനാവാത്തതുമായ ആ സൈന്യക്രമങ്ങൾ അജയ്യമായവയായിരുന്നു.
തേഷാമനീകാനി കിരീടമാലീ വ്യൂഢാനി ദൃഷ്ട്വാ വിപുലധ്വജാനി। ഗാണ്ഡീവധന്വാ ദ്വിഷതാം നിഹന്താ വൈരാടിമാമന്ത്ര്യ തതോഽഭ്യുവാച
ആ വലിയ പതാകകൾ ഉയർത്തിയ, മനോഹരമായി നിരത്തിയ ആ സൈന്യക്രമങ്ങൾ കണ്ട് കിരീടം ധരിച്ച ഗാണ്ഡീവധാരി, ശത്രുക്കളുടെ സംഹാരകൻ, വൈരാഠരാജകുമാരനോടു പറഞ്ഞു.
സുസംഗൃഹീതൈരഥ രശ്മിഭിസ്ത്വം ഹയാന്നിയമ്യ പ്രസമീക്ഷ്യ യത്തഃ। സംപ്രേഷയാശു പ്രതിവീരമേനം വൈകര്തനം യോധയിതും വൃണോമി
നന്നായി പിടിച്ച കയർക്കൊണ്ടു കുതിരകളെ നിയന്ത്രിച്ച് ശ്രദ്ധയോടെ നീ ഓടിക്കൂ. എന്നെ വേഗത്തിൽ ആ മഹാശക്തനായ കർണ്ണന്റെ അടുക്കൽ എത്തിക്കൂ. ഞാൻ അവനോടു നേരിട്ട് യുദ്ധം ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
യാം ഹസ്തികക്ഷ്യാം ബഹുധാ വിചിത്രാം സ്തമ്ഭേ രഥേ പശ്യസി ദര്ശനീയാമ് । വിവര്തമാനാം ജ്വലനപ്രകാശാം വൈകര്തനസ്യൈതദനീകമഗ്ര്യമ്
നീ കാണുന്ന ആനകളാൽ നിറഞ്ഞ, പലവിധം അലങ്കാരമുള്ള, രഥത്തിലും ആനത്തിലും നിരത്തിയിരിക്കുന്ന, അഗ്നിപോലെ പ്രകാശിക്കുന്ന, ചുറ്റും തിരിയുന്ന ആ സൈന്യക്രമം കർണ്ണന്റെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട സൈന്യമാണ്.
ഏതേന ശീഘ്രം പ്രതിപാദയേമാന് ശ്വേതാന്ഹയാന്കാഞ്ചനജാലകക്ഷ്യാന് । സര്വം ജവം തത്ര വിദര്ശയിഷ്യേ ഹ്യാസാദയൈതദ്രഥവീരവൃന്ദമ്
ഈ സ്വർണ്ണപ്പൂക്കളാൽ അലങ്കരിച്ച വേഗമുള്ള വെള്ള കുതിരകളാൽ ഞാൻ ആ സൈന്യക്രമം വേഗത്തിൽ തുരന്നുകയറാം. അവയുടെ മുഴുവൻ വേഗവും അവിടെ കാണിക്കാം. എന്നെ ആ രഥവീരരുടെ കൂട്ടത്തിലേക്ക് എത്തിക്കൂ.
ഗജോ ഗജനേവ ഹി യോദ്ധുകാമോ മയാ സദാ കാങ്ക്ഷതി സൂതപുത്രഃ । തമേവ മാം പ്രാപയ സൂതപുത്രം ദുര്യോധനോപാശ്രയജാതദര്പമ് । തം പാതയിഷ്യാമി രഥസ്യ മധ്യേ സഹസ്രനേത്രോഽശനിനേവ വൃത്രമ്
സ തൈര്ഹയൈര്ജാതജവൈര്ബൃഹദ്ഭിഃ പുത്രോ വിരാടസ്യ ഹിരണ്യകക്ഷ്യൈ । വിധ്വംസയംസ്തദ്രഥിനാമനീകം തതോഽവഹത്പാണ്ഡവമാജിമധ്യേ
അപ്പോൾ, ആ വലിയ വേഗമുള്ള സ്വർണ്ണക്കയർ കെട്ടിയ കുതിരകളുമായി വൈരാഠപുത്രൻ ആ രഥവീരരുടെ നിര തകർത്തു, പാണ്ഡവനെ യുദ്ധത്തിന്റെ നടുവിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി.
തമാപതന്തം പരമേണ തേജസാ സമീക്ഷ്യ വൈകര്തനമഭ്യരക്ഷന്। അഭ്യദ്രവംസ്തേ രഥവീരവൃന്ദാ വ്യാഘ്രേണ ചാക്രാന്തമിവര്ഷഭം രണേ
പരമശക്തിയോടെ കർണ്ണൻ മുന്നോട്ട് വരുന്നത് കണ്ടു, രഥവീരരുടെ കൂട്ടങ്ങൾ അവനെ സംരക്ഷിക്കാൻ ഓടിയെത്തി. കടുവ ഒരു കാളയെ ആക്രമിക്കുന്നപ്പോലെ അവർ യുദ്ധത്തിൽ ഒന്നിച്ചു ചേർന്നു.
ചിത്രാങ്ഗദശ്ചിത്രരഥശ്ച വീരഃ സംഗ്രാമജിദ്ദുഃസഹചിത്രസേനൌ । വിവിംശതിര്ദുര്മുഖദുര്ജയൌ ച വികര്ണദുഃശാസനസൌബലാശ്ച। ശോണോ നിഷേധശ്ച തമന്വയുസ്തേ വൈകര്തനം ശീഘ്രതരം യുവാനഃ
ചിത്രാംഗദൻ, ചിത്രരഥൻ, വീരനായ സംഘ്രമജിത്, ദുഃസഹൻ, ചിത്രസേനൻ, വിവിംശതി, ദുർമുഖൻ, ദുർജയൻ, വികർണ്ണൻ, ദുഃശാസനൻ, സൗബലൻ, ശോണമ, നിഷേധൻ എന്നിവരും, ഈ യുവാക്കളെല്ലാം വേഗത്തിൽ കർണ്ണനെ പിന്തുടർന്നു.
പുത്രാ യയുസ്തേ സഹസോദരാശ്ച വൈകര്തനം പാര്ഥഗതം സമീക്ഷ്യ । പ്രഗൃഹ്യ ചാപാനി മഹാബലാ രണേ ധനംജയം പര്യകിരഞ്ശരാര്ചിഭിഃ
അവരുടെ പുത്രന്മാരും സഹോദരന്മാരും, കർണ്ണൻ അർജുനന്റെ അടുത്തേക്ക് വരുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ, വില്ലുകൾ പിടിച്ച് ആ മഹാശക്തന്മാർ അർജുനനെ അഗ്നിപോലെ ജ്വലിക്കുന്ന അമ്പുകൾ കൊണ്ട് മഴപോലെ ആക്രമിച്ചു.
തേഷാം ധനുര്ജ്യാകൃതനൈകതന്ത്രീം പ്രാസോപവീണാം ശരസങ്ഘകോണാമ്। കരാഗ്രയന്ത്രാം സ്ഥിരചാപദണ്ഡാം വീണാമുപാവാദയദാശു പാര്ഥഃ
അപ്പോൾ അർജുനൻ, ഒരൊറ്റ ചരടുപോലെ കയർത്ത വില്ലിൽ, അമ്പുകൾ സംഗീതമായും, വില്ല് വാദ്യമായും, കൈകൾ സംഗീതജ്ഞരായും, വീണപോലെ അതിൽ സംഗീതം പാടിച്ചു.
തസ്മിംസ്തു യുദ്ധേ തുമുലേ പ്രവൃത്തേ പാര്ഥം വികര്ണോഽതിരഥം രഥേന । വിപാഠവര്ഷേണ കുരുപ്രവീരോ ഭീമേന ഭീമാനുജമാസസാദ
ആ ഭയങ്കരമായ യുദ്ധത്തിൽ, കുരുക്കളുടെ മഹാവീരനായ വികർണ്ണൻ, രഥത്തിൽ നിന്ന് അമ്പുകളുടെ മഴയോടെ ഭീമന്റെ സഹോദരനായ അർജുനനെ ആക്രമിച്ചു.
തതോ വികര്ണസ്യ ധനുര്വികൃത്യ ജാമ്ബുനദേനോപഹിതം ദൃഢജ്യമ്। ന്യപാതയത്തദ്ധ്വജമസ്യ വിദ്ധ്വാ ഛിന്നധ്വജഃ സോഽപ്യപയാഞ്ജവേന
അപ്പോൾ, സ്വർണ്ണംകൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച ശക്തമായ വില്ല് കയർത്തു അർജുനൻ വികർണ്ണന്റെ പതാകയെ അമ്പുകൊണ്ട് തകർത്തു. പതാക തകർന്ന വികർണ്ണൻ വേഗത്തിൽ യുദ്ധത്തിൽ നിന്ന് പിന്മാറി.
തം ശാത്രവാണാം ഗണവാധിതാരം കര്മാണി കുര്വാണമമാനുപാണി। ശത്രുംതപോ വൈരമമൃഷ്യമാണഃ സമാര്പയത്കൂര്മനഖേന പാര്ഥമ്
ശത്രുക്കളുടെ കൂട്ടങ്ങളെ സംഹരിക്കുന്ന ശത്രുതപൻ, മഹത്തായ പ്രവർത്തികൾ ചെയ്തുകൊണ്ട്, ശത്രുവിനോടുള്ള ക്രോധം സഹിക്കാനാവാതെ, അർജുനനിലേക്ക് കൂർമനഖം എന്ന ആയുധം എറിഞ്ഞു.
സ തേന രാജ്ഞാഽതിരഥേന വിദ്ധോ വിഗാഹമാനോ ധ്വജിനീം പേരപാമ് । ശത്രുംതപം പഞ്ചഭിരാശു വിദ്ധ്വാ തതോഽസ്യ സൂതം ദശഭിര്ജഘാന
ആ രാജാവും മഹാരഥിയും അർജുനനെ അമ്പുകൊണ്ട് വെട്ടിയപ്പോൾ, അർജുനൻ ശത്രുസൈന്യത്തിലേക്ക് കയറി, ശത്രുതപനെ അഞ്ചു അമ്പുകൊണ്ടും അവന്റെ സാരഥിയെ പത്തു അമ്പുകൊണ്ടും വെട്ടി വീഴ്ത്തി.
തതഃ സ വിദ്ധോ ഭരതര്ഷഭേണ ബാണേന കായാവരണാതിഗേന । ഗതാസുരാജൌ നിപപാത രാജന്നഗോ നഗാഗ്രാദിവ വാതരുഗ്ണഃ
പിന്നീട്, ഭാരതവീരൻ കാവചം തുരന്ന അമ്പുകൊണ്ട് ആ രാജാവിനെ വെട്ടിയപ്പോൾ, അവൻ ജീവൻ വിട്ട് വീണു. ഒരു ആന കാറ്റിൽ പർവ്വതശിഖരത്തിൽ നിന്ന് വീഴുന്നതുപോലെയായിരുന്നു അവന്റെ വീഴ്ച.
രഥര്ഷഭാസ്തേ തു രഥര്ഷഭേണ വീരാ രണേ വീരതരേണ ഭഗ്നാഃ । ചകമ്പിരേ വാതവശേന കാലേ പ്രകമ്പിതാനീവ മഹാവനാനി
പക്ഷേ, ആ രഥസിംഹന്മാർ, യുദ്ധത്തിൽ മഹാവീരനായ രഥസിംഹനാൽ തകർന്നപ്പോൾ, ശക്തമായ കാറ്റിൽ വലിയ കാടുകൾ കുലുങ്ങുന്നതുപോലെ അവർ വിറച്ചു.
എന്നെപ്പോലെ യുദ്ധം ചെയ്യാൻ എപ്പോഴും ആഗ്രഹിക്കുന്ന സൂതപുത്രൻ, ഒരു ആന മറ്റൊരു ആനയെ കാണുമ്പോഴുള്ള ആവേശത്തോടെ എന്നെ നേരിടാൻ കാത്തിരിക്കുന്നു. ദുര്യോധനന്റെ പിന്തുണയാൽ അഭിമാനത്തോടെ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്ന അവനെ നേരെ എന്നെക്കൊണ്ട് എത്തിക്കൂ. ഞാൻ ഇന്ദ്രൻ വജ്രംകൊണ്ട് വൃത്രനെ വീഴ്ത്തിയതുപോലെ അവനെ രഥത്തിനടിയിൽ വീഴ്ത്താം.