അശോകാനാ വനാനീവ സഞ്ചിതൈഃ കുസുമൈഃ ശുഭൈഃ । പാര്ഥഃ സംരഞ്ജയാമാസ രുധിരേണാകുലം ബലമ്
സഞ്ചിതമായ മനോഹരമായ പുഷ്പങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട അശോകവനങ്ങൾപോലെ, പാർഥൻ രക്തംകൊണ്ട് ആ കലഹഭരിതമായ സൈന്യത്തെ ചുവപ്പിച്ചു.
സഹസ്രശോഽര്ജുനശരൈശ്ഛിന്നാന്യുച്ചാവചാനി ച। ഛത്രാണി ച പതാകാശ്ച ഖേഽഭ്യുവാഹ സദാഗതിഃ
അർജ്ജുനന്റെ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് നുറുങ്ങിയ ആയിരക്കണക്കിന് കുടകളും കൊടികളും, ഉയരമുള്ളതും താഴ്ന്നതും, എപ്പോഴും വീശുന്ന കാറ്റിൽ ആകാശത്തിലേക്ക് പറന്നു.
യേ ഹ്യര്ജുനബലത്രസ്താഃ പരിപേതുര്ദിശോ ദശ। രഥാത്തം ദേശമുത്സൃജ്യ പാര്ഥച്ഛിന്നയുഗാ ഹയാഃ
അർജ്ജുനന്റെ ശക്തിയിൽ ഭയപ്പെട്ടവർ പത്തു ദിക്കുകളിലേക്കും ഓടി; പാർഥൻ കെട്ടിയ കുതിരകൾ രഥം ഉപേക്ഷിച്ച് ആ സ്ഥലവും വിട്ടുപോയി.
നികൃത്തപൂര്വചരണാസ്തേ നിപേതുഃ ശിതൈഃ ശരൈഃ। ശിരോഭിഃ പ്രഥമം ജഗ്മുര്മേദിനീം ജഘനൈര്ഹയാഃ
മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾ കൊണ്ട് മുൻകാലുകൾ മുറിഞ്ഞ കുതിരകൾ വീണു; ആദ്യം തല ഭൂമിയിൽ തട്ടി, പിന്നെ പുറകുവശം പതിച്ചു.
ചക്ഷുര്നാസാവിഷാണേഷു ദന്തവേഷ്ടേഷു ച ദ്വിപാന്। മര്മസ്വന്യേഷു ചാഹത്യ തഥാ നിഘ്നന്ഗജോത്തമാഃ
ആനകളുടെ കണ്ണിലും മൂക്കിലും തുമ്പിലും ദന്തങ്ങളിലും അമ്പുകൾ കൊണ്ട് പ്രഹരിച്ച്, അവയുടെ പ്രാണകേന്ദ്രങ്ങളിൽ അടി നൽകി, അർജ്ജുനൻ ആ മഹത്തായ ആനകളെ സംഹരിച്ചു.
കൌരവാണാം ഗജാനാം ച ശരീരൈര്ഗതചേതസാമ് । ക്ഷണേന സംവൃതാ ഭൂമിര്മേഘൈരിവ നഭസ്ഥലമ്
കൗരവരുടെ ആനകളുടെ ജീവൻ വിട്ട ശരീരങ്ങൾ കൊണ്ട്, ഒരു നിമിഷം കൊണ്ട് ഭൂമി മേഘങ്ങൾ കൊണ്ട് ആകാശം മൂടുന്നതുപോലെ മൂടപ്പെട്ടു.
അസ്ത്രൈര്ദിവ്യൈര്മഹാബാഹുരര്ജുനഃ പ്രഹസന്നിവ । ബഡബാമുഖസംഭൂതഃ കാലാഗ്നിരിവ സംവൃതഃ
മഹാബാഹുവായ അർജുനൻ ദിവ്യായുധങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച്, കടലിനടിയിലെ തീപോലും, കാലാന്ത്യത്തിലെ അഗ്നിപോലും, ചിരിച്ചുകൊണ്ട് ശത്രുക്കളെ നേരിട്ടു.
യഥാ യുഗാന്തസമയേ സര്വം സ്ഥാവരജങ്ഗമമ് । കാലപക്വമശേഷേണ ധക്ഷ്യേദുഗ്രശിഖഃ ശിഖീ
യുഗാന്തസമയത്ത് കാലം പാകം ചെയ്ത എല്ലാ ചലനസ്ഥിരങ്ങളെയും കഠിനമായ അഗ്നിശിഖ പൂർണ്ണമായും ദഹിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ—
തദ്വത്പാര്ഥോഽസ്രതേജോഭിര്ധനുഷോ നിസ്വനേന ച। ദൈവാദ്വീര്യാച്ച ബീഭത്സുസ്തസ്മിന്ദൌര്യോധനേ ബലേ
അങ്ങനെ തന്നെ, അർജുനൻ തന്റെ ആയുധങ്ങളുടെ പ്രകാശത്താലും, വില്ലിന്റെ ശബ്ദത്താലും, ദൈവിക വീര്യത്താലും, ദുര്യോധനന്റെ സൈന്യത്തെ ഭയപ്പെടുത്തുകയായിരുന്നു.
രണേ ശക്തിമമിത്രാണാം പ്രണീയോപനിനായ സഃ। ചേഷ്ടാം പ്രായേണ ഭൂതാനാം രാത്രിഃ പ്രാണഭൃതാമിവ
യുദ്ധത്തിൽ, അവൻ ശക്തരായ ശത്രുക്കളെ ജീവികൾക്ക് രാത്രിപോലുള്ള അവസ്ഥയിലേക്ക് നയിച്ചു, അവരുടെ അവസാന ചലനത്തിലേക്ക് എത്തിച്ചു.
സോഽതീയാത്സഹസാ ശത്രൂന്സഹസാ തേഽഭിപേദിരേ । ശീഘ്രാദൂരം ദൃഢാമോഘമസ്ത്രമസ്യാതിമാനുഷമ് । ദൃഷ്ട്വാ തേ കൌരവാ ഭീതാ അതിമാനുഷവിക്രമമ്
അവൻ പെട്ടെന്ന് ശത്രുക്കളെ ആക്രമിച്ചു; അവർയും അവനെ നേരിട്ടു. അർജുനന്റെ അതിവേഗം, ദൂരെത്തേക്കും, ഉറപ്പുള്ളതും, തെറ്റാത്തതുമായ അതിമാനുഷമായ ആയുധം കണ്ടപ്പോൾ, കൗരവന്മാർ അവന്റെ അതിക്രമശക്തി കണ്ട് ഭയപ്പെട്ടു.
ഖഗപത്രാഭിസംവീതൈഃ ഖാവിഷ്ടൈഃ ഖഗമൈരിവ। അര്ജുനസ്യ ഖമാവവ്രേ ലോഹിതപ്രാണപൈഃ ഖഗൈഃ
അർജുനന്റെ ഈർപ്പംപോലുള്ള അമ്പുകൾ ആകാശത്ത് പറക്കുന്ന പക്ഷികളെപ്പോലെ, ചുവന്ന രക്തം നിറഞ്ഞ പക്ഷികൾ നിറഞ്ഞതുപോലെ ആകാശം മൂടിപ്പിടിച്ചു.
അര്ജുനേന വിനിര്മുക്താഃ ശരാ ഗാണ്ഡീവധന്വനാ । താര്ക്ഷ്യവേഗാ ഇവാകാശേ സസഞ്ജുഃ പരമര്മസു
ഗാണ്ഡീവം വില്ലിൽ നിന്ന് അർജുനൻ വിട്ട അമ്പുകൾ, ഗരുഡന്റെ വേഗത്തിൽ ആകാശത്ത് പറന്നു, ശത്രുക്കളുടെ പ്രധാന ഭാഗങ്ങളിൽ തട്ടി.
വര്മാണി സാരഥിശ്ചൈവ ഹേമജാലാനി വാജിനാമ് । കിരീടം സൂര്യസംകാശം വൈയാഘ്രമഥ ചര്മ ച
കുതിരകളുടെ സ്വർണ്ണവലകളും, സാരഥിമാരും, സൂര്യനെപ്പോലെയുള്ള കിരീടവും, വയാഗ്രചർമ്മവും, കരുതലുള്ള വാളും—
തതഃ സര്വാണി ഗാത്രാണി രഥസ്യ ദ്വിഷതാം ശരൈഃ । നീഹാരേണേവ ഭൂതാനി ഛന്നാനീഹ ചകാശിരേ
അപ്പോൾ, ശത്രുക്കളുടെ രഥങ്ങളുടെ എല്ലാ അവയവങ്ങളും അമ്പുകൾ കൊണ്ടു തട്ടി, മഞ്ഞുപോലെ മറഞ്ഞെങ്കിലും, അവ തെളിഞ്ഞു കാട്ടി.
സകൃദേവ ന തം ശേകുഃ കഥമഭ്യസിതും പരേ । അനഭ്യസ്തഃ പുനസ്തൈര്ഹി രഥഃ സോഭിപപാത താന്
മറ്റുള്ളവർക്ക് ഒരിക്കൽ പോലും അവനെ സമീപിക്കാൻ കഴിയില്ലായിരുന്നു; അവരിൽ അഭ്യാസമില്ലാതെ അവരുടെ രഥങ്ങൾ അർജുനനെ നേരിടുമ്പോൾ തകർന്ന് വീണു.
തച്ഛരാ ദ്വിട്ശരീരേഷു യഥാ ച ന സസഞ്ജിരേ । ദ്വിധാഽനീകേഷു ബീഭത്സോര്ന സസഞ്ജ രഥസ്തഥാ
എങ്ങനെ അമ്പുകൾ ശത്രുക്കളുടെ ശരീരത്തിൽ നിൽക്കാതെ പോയോ, അതുപോലെ ഭീഭത്സുവിന്റെ രഥം വിഭജിച്ച സൈന്യത്തിനിടയിൽ നിൽക്കാതെ പോയി.
സ തദ്ധി ക്ഷോഭയാമാസ വിഗാഹ്യാരിബലം രഥീ। അനന്തവേഗോ ഭുജഗഃ ക്രീഡന്നിവ മഹാര്ണവേ
അവൻ തന്റെ രഥത്തിൽ കയറി, ശത്രുസൈന്യത്തെ കടന്ന് ഉണർത്തി, അതിവേഗമുള്ള ഒരു പാമ്പ് മഹാസമുദ്രത്തിൽ കളിക്കുന്നതുപോലെ.
അസ്യതോ നിത്യമത്യര്ഥം സര്വഘോഷാധികസ്തഥാ । സംനാദഃ ശ്രൂയതേ ഭൂതൈര്ധനുഷശ്ച കിരീടിനഃ
അവൻ തുടർച്ചയായി അമ്പുകൾ വിട്ടപ്പോൾ, കിരീടധാരിയുടെ വില്ലിന്റെ ശബ്ദം എല്ലാ യോദ്ധാക്കളുടെയും ശബ്ദത്തെക്കാൾ ശക്തമായി മുഴങ്ങി.
സംച്ഛിന്നാസ്തത്ര മാതങ്ഗാ ബാണൈരല്പാന്തരാന്തരൈഃ। സംസ്യൂതാസ്തത്ര ദൃശ്യന്തേ മേഘാ ഇവ ഗഭസ്തിഭിഃ
അവിടെ, ആനകൾ അടുത്ത് അമ്പുകൾ കൊണ്ടു മുറിക്കപ്പെട്ടു; അവയെ കാണുമ്പോൾ, മേഘങ്ങൾ കിരണങ്ങൾകൊണ്ടു ചേർത്തതുപോലെ തോന്നി.
ദിശോഽനുഭ്രമതഃ സര്വാ സവ്യദക്ഷിണമസ്യതഃ। സതതം ദൃശ്യതേ യുദ്ധേ സായകാസനമണ്ഡലമ്
അവൻ ഇടതും വലതും എല്ലാ ദിക്കുകളിലേക്കും അമ്പുകൾ വിട്ടപ്പോൾ, യുദ്ധഭൂമിയിൽ വില്ലിന്റെയും അമ്പുകളുടെ വലയവും എപ്പോഴും കാണപ്പെട്ടു.
പതന്ത്യരൂപേഷു യഥാ ചക്ഷൂംഷി ന കദാചന। നാലക്ഷ്യേഷു ശരാഃ പേതുസ്തസ്യ ഗാണ്ഡീവധന്വനഃ
പതിക്കുന്ന രൂപങ്ങൾ കണ്ണുകൾക്ക് കാണാനാവാത്തതുപോലെ, ഗാണ്ഡീവം വഹിക്കുന്നവന്റെ അമ്പുകൾ ആരും കാണാൻ കഴിയാത്ത സ്ഥലങ്ങളിൽ വീണു.
മഹാഗജസഹസ്രസ്യ യുഗപന്മൃദ്ഗതോ വനമ്। കൌന്തേയരഥമാര്ഗസ്തു രണേ ഘോരതരോഽഭവത്
കുന്തിയുടെ മകനായവന്റെ രഥം യുദ്ധത്തിൽ കടന്നുപോയ വഴിയാകയാൽ, ആയിരം വലിയ ആനകൾ ഒരുമിച്ച് കയറി തകർത്തിയ കാടിനെക്കാൾ ഭയാനകമായി മാറി.
നൂനം പാര്ഥജയൈഷിത്വാച്ഛക്രഃ സര്വാമരൈഃ സഹ। ഹന്ത്യസ്മാനിതി മന്യന്തേ പാര്ഥേനൈവാര്ദിതാഃ പരേ
പാർഥന്റെ ജയാഗ്രഹം കൊണ്ടാണ്, ചക്രവും ദേവന്മാരും ചേർന്ന് നമ്മെ നശിപ്പിക്കുമെന്ന്, പാർഥനാൽ പീഡിതരായ മറ്റുള്ളവർ വിചാരിച്ചു.
ഘ്നന്തമത്യര്ഥമഹിതാന്സവ്യസാചിനമാഹവേ। കാലമര്ജുനരൂപേണ ഗ്രസന്തമിവ ച പ്രജാഃ
യുദ്ധഭൂമിയില് സവ്യസാചി അത്യന്തം ശക്തരായവരെ വീഴ്ത്തി, അര്ജുനന് തന്നെ കാലന് രൂപത്തില് ജനങ്ങളെ വിഴുങ്ങുന്നതുപോലെ തോന്നിച്ചു.
കുരുസേനാശരീരാണി പാര്ഥേനാനാഹതാന്യപി । പേതുഃ പാര്ഥഹതാനീവ പാര്ഥകര്മാനുദര്ശനാത്
പാര്ഥന് സ്പര്ശിച്ചിട്ടില്ലാത്ത കുരുസൈന്യത്തിലെ ശരീരങ്ങളും, പാര്ഥന്റെ വീര്യം കണ്ടു ഭയന്ന്, പാര്ഥന് വധിച്ചവ പോലെ നിലംപതിച്ചു.
ഓഷധീനാം ശിരാംസീവ കാലപക്തിസമന്വയാത്। അവനേമുഃ കുരൂണാം ഹി ശിരാംസ്യര്ജുനജാദ്ഭയാത്
സമയമാകുമ്പോള് ഔഷധികളുടെ തലകള് താഴുന്നപോലെ, അര്ജുനനോടുള്ള ഭയത്താല് കുരുക്കളുടെ തലകളും താഴ്ത്തപ്പെട്ടു.
ചകാര ചാര്ജുനഃ ക്രോധാദ്വിമുഖാന്രുഷിതാനപി
കോപത്തോടെ അര്ജുനന് നേരെ നോക്കിയവരെയും ഭയപ്പെടുത്തി തിരിച്ചു ഓടിച്ചു.
അര്ജുനേനാപി ഭിന്നാനി ബലാഗ്നാണി പുനഃ ക്വചിത്। ചക്രുര്ലോഹിതധാരാഭിര്ധരണീം ലോഹിതോത്തരാമ്
അര്ജുനന് വീണ്ടും വീണ്ടും തകർത്ത സൈന്യവിഭാഗങ്ങൾ, രക്തം ഒഴുകി ഭൂമിയെ നിറച്ചു.
ലോഹിതേനാപി സംപൃക്തൈഃ പാംസുഭിഃ പവനോദ്ധതൈഃ । തേനൈവ ച സമുദ്ധൂതൈഃ സൂക്ഷ്മൈര്ലോഹിതബിന്ദുഭിഃ
കാറ്റ് ഉയർത്തിയ രക്തം കലർന്ന പൊടിയും, അതേ കാറ്റ് പടർന്ന ചെറുചിതറായ രക്തബിന്ദുക്കളും ഭൂമിയെ മൂടി.