അശ്വത്ഥാമാ മഹാബാഹുര്ധനുര്വേദപരായണഃ। ഇഷൂംശ്ച സമ്യഗസ്യന്തോ ജീമൂതാ ഇവ വാര്ഷികാഃ
വലിയ ഭുജശക്തിയുള്ള അശ്വത്താമൻ, വില്ലിനുള്ള അറിവിൽ പ്രാവീണ്യം നേടിയവൻ, മഴക്കാലത്തിലെ മേഘങ്ങൾ പോലെ അമ്പുകൾ അഴിച്ചു വിട്ടു.
തേ ലാഭമിവ മന്വാനാഃ പ്രത്യഗൃഹ്ണന്ധനംജയമ്। ശരൌഘാനഭിവര്ഷന്തോ നാദയന്തോ ദിശോ ദശ
അവനെ വലിയൊരു വിജയമായി കരുതി, അവർ ധനഞ്ജയനെ നേരിട്ട് അമ്പുകളുടെ മഴയുമായി ആക്രമിച്ചു; പത്തു ദിക്കുകളും ശബ്ദത്തോടെ നിറഞ്ഞു.
തതഃ പ്രഹസ്യ ബീഭത്സുഃ കൌന്തേയഃ ശ്വേതവാഹനഃ। ദിവ്യമസ്ത്രം പ്രകുര്വാണഃ പ്രത്യയാദ്രഥിസത്തമാന്
അപ്പോൾ കുന്തിദേവിയുടെ മകൻ, വെള്ളയാനകളോടുകൂടിയ അർജ്ജുനൻ, ഉല്ലാസത്തോടെ ചിരിച്ചു, ദിവ്യായുധം പ്രയോഗിച്ച് ആ രഥശ്രേഷ്ഠന്മാരുടെ നേരെ മുന്നേറി.
യഥാ രശ്മിഭിരാദിത്യഃ പ്രച്ഛാദയതി മേദിനീമ്। തഥാ ഗാണ്ഡീവനിര്മുക്തൈഃ ശരൈരാച്ഛാദയദ്ദിശഃ
സൂര്യൻ തന്റെ കിരണങ്ങൾ കൊണ്ട് ഭൂമിയെ മൂടുന്നതുപോലെ, അർജ്ജുനൻ ഗാണ്ഡീവത്തിൽ നിന്ന് വിട്ടുവിട്ട അമ്പുകൾ കൊണ്ട് ദിക്കുകൾ മുഴുവൻ മൂടി.
ന രഥാനാം ന ചാശ്വാനാം ന ധ്വജാനാം ന വര്മിണാമ്। അതിവിദ്ധൈഃ ശിതൈര്ബാണൈരാസീദദ്വ്യങ്ഗുലിരന്തരമ്
അവന്റെ മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾ കൊണ്ട് രഥങ്ങൾക്കും കുതിരകൾക്കും കൊടികൾക്കും കാവചധാരികൾക്കും രണ്ടുവിരൽ അകലം പോലും ഒഴിഞ്ഞിരുന്നില്ല.
ദൈവയോഗാദ്ധി പാര്ഥസ്യ ഹയാനാമുത്തരസ്യ ച। ശിക്ഷാബലോപപന്നത്വാദസ്ത്രാണാം വൈ പരിക്രമാത്। ധ്വജഗാണ്ഡീവയോശ്ചാപി ദൈവ്യാ ശക്ത്യാ ച മായയാ
പാർഥന്റെ കുതിരകളും ഉത്തരനും ഉള്ള കഴിവും ശക്തിയും ആയുധങ്ങളുടെ പ്രഭാവവും, കൊടിയും ഗാണ്ഡീവവും ഉള്ള ദൈവിക ശക്തിയും മായയും ചേർന്ന്,
ഇതസ്തതശ്ച സംയാനേ ദൂരേ വാഽപ്യഥവാഽന്തികേ। ദുര്ഗേ വിഷമജാതേ വാ സ്ഥലേ നിമ്നേ തഥാ ക്ഷിതൌ। ന ച രുധ്യേദ്ഗതിസ്തസ്യ രഥസ്യ മനസോ യഥാ
അവന്റെ രഥം എവിടെയും, അടുത്തോ ദൂരെയോ, കഠിനമായോ ഒതുങ്ങിയോ ചുരുണ്ടോ സ്ഥലത്തോ, താഴ്ന്നോ നിലത്തോ പോയാലും, മനസ്സിൽ ആഗ്രഹിച്ചപോലെ അതിന്റെ സഞ്ചാരം തടസ്സപ്പെടുന്നില്ലായിരുന്നു.
സമരേഷു തു വിദ്വാംസസ്തസ്യ താംസ്താന്പരിക്രമാന്। വീര്യമത്യദ്ഭുതം ദൃഷ്ട്വാ തഥാ പാര്ഥസ്യ തദ്ബലമ് । ത്രേസുരേവം പരേ ഭീതാഃ പരാങ്മുഖരഥാ അപി
പോരാട്ടത്തിൽ പാർഥന്റെ അത്ഭുതകരമായ ശക്തിയും അതുല്യമായ ചലനങ്ങളും കണ്ടു, ശത്രുക്കളിൽ ബുദ്ധിമാന്മാർ പോലും ഭയത്തോടെ വിറച്ചു; പിൻവാങ്ങുന്നവരും ഭയപ്പെട്ടു.
കാലാഗ്നിമിവ ബീഭത്സും നിര്ദഹന്തമിവ പ്രജാഃ । നാരയഃ പ്രേക്ഷിതും ശേകുര്ജ്വലന്തമിവ പാവകമ്
പ്രളയാഗ്നിപോലെ സർവ്വരെയും ദഹിപ്പിക്കുന്ന ഭീമസേനനെ, ജ്വലിക്കുന്ന തീപോലെ, യോദ്ധാക്കൾക്ക് നോക്കാൻ പോലും കഴിയുന്നില്ലായിരുന്നു.
താനി ഭിന്നാന്യനീകാനി രേജുരര്ജുനമാര്ഗണൈഃ। തിഗ്മാംശോശ്ച ഘനാഭ്രാണി വ്യാപ്താനീവ ഗഭസ്തിഭിഃ
അർജ്ജുനന്റെ അമ്പുകൾ കൊണ്ടു തകർന്ന ആ സൈന്യവിഭാഗങ്ങൾ, കടുത്ത സൂര്യപ്രകാശം കൊണ്ട് മേഘങ്ങൾ പ്രകാശിക്കുന്നതുപോലെ വിറച്ചു.
അശോകാനാ വനാനീവ സഞ്ചിതൈഃ കുസുമൈഃ ശുഭൈഃ । പാര്ഥഃ സംരഞ്ജയാമാസ രുധിരേണാകുലം ബലമ്
സഞ്ചിതമായ മനോഹരമായ പുഷ്പങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട അശോകവനങ്ങൾപോലെ, പാർഥൻ രക്തംകൊണ്ട് ആ കലഹഭരിതമായ സൈന്യത്തെ ചുവപ്പിച്ചു.
സഹസ്രശോഽര്ജുനശരൈശ്ഛിന്നാന്യുച്ചാവചാനി ച। ഛത്രാണി ച പതാകാശ്ച ഖേഽഭ്യുവാഹ സദാഗതിഃ
അർജ്ജുനന്റെ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് നുറുങ്ങിയ ആയിരക്കണക്കിന് കുടകളും കൊടികളും, ഉയരമുള്ളതും താഴ്ന്നതും, എപ്പോഴും വീശുന്ന കാറ്റിൽ ആകാശത്തിലേക്ക് പറന്നു.
യേ ഹ്യര്ജുനബലത്രസ്താഃ പരിപേതുര്ദിശോ ദശ। രഥാത്തം ദേശമുത്സൃജ്യ പാര്ഥച്ഛിന്നയുഗാ ഹയാഃ
അർജ്ജുനന്റെ ശക്തിയിൽ ഭയപ്പെട്ടവർ പത്തു ദിക്കുകളിലേക്കും ഓടി; പാർഥൻ കെട്ടിയ കുതിരകൾ രഥം ഉപേക്ഷിച്ച് ആ സ്ഥലവും വിട്ടുപോയി.
നികൃത്തപൂര്വചരണാസ്തേ നിപേതുഃ ശിതൈഃ ശരൈഃ। ശിരോഭിഃ പ്രഥമം ജഗ്മുര്മേദിനീം ജഘനൈര്ഹയാഃ
മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾ കൊണ്ട് മുൻകാലുകൾ മുറിഞ്ഞ കുതിരകൾ വീണു; ആദ്യം തല ഭൂമിയിൽ തട്ടി, പിന്നെ പുറകുവശം പതിച്ചു.
ചക്ഷുര്നാസാവിഷാണേഷു ദന്തവേഷ്ടേഷു ച ദ്വിപാന്। മര്മസ്വന്യേഷു ചാഹത്യ തഥാ നിഘ്നന്ഗജോത്തമാഃ
ആനകളുടെ കണ്ണിലും മൂക്കിലും തുമ്പിലും ദന്തങ്ങളിലും അമ്പുകൾ കൊണ്ട് പ്രഹരിച്ച്, അവയുടെ പ്രാണകേന്ദ്രങ്ങളിൽ അടി നൽകി, അർജ്ജുനൻ ആ മഹത്തായ ആനകളെ സംഹരിച്ചു.
കൌരവാണാം ഗജാനാം ച ശരീരൈര്ഗതചേതസാമ് । ക്ഷണേന സംവൃതാ ഭൂമിര്മേഘൈരിവ നഭസ്ഥലമ്
കൗരവരുടെ ആനകളുടെ ജീവൻ വിട്ട ശരീരങ്ങൾ കൊണ്ട്, ഒരു നിമിഷം കൊണ്ട് ഭൂമി മേഘങ്ങൾ കൊണ്ട് ആകാശം മൂടുന്നതുപോലെ മൂടപ്പെട്ടു.
അസ്ത്രൈര്ദിവ്യൈര്മഹാബാഹുരര്ജുനഃ പ്രഹസന്നിവ । ബഡബാമുഖസംഭൂതഃ കാലാഗ്നിരിവ സംവൃതഃ
മഹാബാഹുവായ അർജുനൻ ദിവ്യായുധങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച്, കടലിനടിയിലെ തീപോലും, കാലാന്ത്യത്തിലെ അഗ്നിപോലും, ചിരിച്ചുകൊണ്ട് ശത്രുക്കളെ നേരിട്ടു.
യഥാ യുഗാന്തസമയേ സര്വം സ്ഥാവരജങ്ഗമമ് । കാലപക്വമശേഷേണ ധക്ഷ്യേദുഗ്രശിഖഃ ശിഖീ
യുഗാന്തസമയത്ത് കാലം പാകം ചെയ്ത എല്ലാ ചലനസ്ഥിരങ്ങളെയും കഠിനമായ അഗ്നിശിഖ പൂർണ്ണമായും ദഹിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ—
തദ്വത്പാര്ഥോഽസ്രതേജോഭിര്ധനുഷോ നിസ്വനേന ച। ദൈവാദ്വീര്യാച്ച ബീഭത്സുസ്തസ്മിന്ദൌര്യോധനേ ബലേ
അങ്ങനെ തന്നെ, അർജുനൻ തന്റെ ആയുധങ്ങളുടെ പ്രകാശത്താലും, വില്ലിന്റെ ശബ്ദത്താലും, ദൈവിക വീര്യത്താലും, ദുര്യോധനന്റെ സൈന്യത്തെ ഭയപ്പെടുത്തുകയായിരുന്നു.
രണേ ശക്തിമമിത്രാണാം പ്രണീയോപനിനായ സഃ। ചേഷ്ടാം പ്രായേണ ഭൂതാനാം രാത്രിഃ പ്രാണഭൃതാമിവ
യുദ്ധത്തിൽ, അവൻ ശക്തരായ ശത്രുക്കളെ ജീവികൾക്ക് രാത്രിപോലുള്ള അവസ്ഥയിലേക്ക് നയിച്ചു, അവരുടെ അവസാന ചലനത്തിലേക്ക് എത്തിച്ചു.
സോഽതീയാത്സഹസാ ശത്രൂന്സഹസാ തേഽഭിപേദിരേ । ശീഘ്രാദൂരം ദൃഢാമോഘമസ്ത്രമസ്യാതിമാനുഷമ് । ദൃഷ്ട്വാ തേ കൌരവാ ഭീതാ അതിമാനുഷവിക്രമമ്
അവൻ പെട്ടെന്ന് ശത്രുക്കളെ ആക്രമിച്ചു; അവർയും അവനെ നേരിട്ടു. അർജുനന്റെ അതിവേഗം, ദൂരെത്തേക്കും, ഉറപ്പുള്ളതും, തെറ്റാത്തതുമായ അതിമാനുഷമായ ആയുധം കണ്ടപ്പോൾ, കൗരവന്മാർ അവന്റെ അതിക്രമശക്തി കണ്ട് ഭയപ്പെട്ടു.
ഖഗപത്രാഭിസംവീതൈഃ ഖാവിഷ്ടൈഃ ഖഗമൈരിവ। അര്ജുനസ്യ ഖമാവവ്രേ ലോഹിതപ്രാണപൈഃ ഖഗൈഃ
അർജുനന്റെ ഈർപ്പംപോലുള്ള അമ്പുകൾ ആകാശത്ത് പറക്കുന്ന പക്ഷികളെപ്പോലെ, ചുവന്ന രക്തം നിറഞ്ഞ പക്ഷികൾ നിറഞ്ഞതുപോലെ ആകാശം മൂടിപ്പിടിച്ചു.
അര്ജുനേന വിനിര്മുക്താഃ ശരാ ഗാണ്ഡീവധന്വനാ । താര്ക്ഷ്യവേഗാ ഇവാകാശേ സസഞ്ജുഃ പരമര്മസു
ഗാണ്ഡീവം വില്ലിൽ നിന്ന് അർജുനൻ വിട്ട അമ്പുകൾ, ഗരുഡന്റെ വേഗത്തിൽ ആകാശത്ത് പറന്നു, ശത്രുക്കളുടെ പ്രധാന ഭാഗങ്ങളിൽ തട്ടി.
വര്മാണി സാരഥിശ്ചൈവ ഹേമജാലാനി വാജിനാമ് । കിരീടം സൂര്യസംകാശം വൈയാഘ്രമഥ ചര്മ ച
കുതിരകളുടെ സ്വർണ്ണവലകളും, സാരഥിമാരും, സൂര്യനെപ്പോലെയുള്ള കിരീടവും, വയാഗ്രചർമ്മവും, കരുതലുള്ള വാളും—
തതഃ സര്വാണി ഗാത്രാണി രഥസ്യ ദ്വിഷതാം ശരൈഃ । നീഹാരേണേവ ഭൂതാനി ഛന്നാനീഹ ചകാശിരേ
അപ്പോൾ, ശത്രുക്കളുടെ രഥങ്ങളുടെ എല്ലാ അവയവങ്ങളും അമ്പുകൾ കൊണ്ടു തട്ടി, മഞ്ഞുപോലെ മറഞ്ഞെങ്കിലും, അവ തെളിഞ്ഞു കാട്ടി.
സകൃദേവ ന തം ശേകുഃ കഥമഭ്യസിതും പരേ । അനഭ്യസ്തഃ പുനസ്തൈര്ഹി രഥഃ സോഭിപപാത താന്
മറ്റുള്ളവർക്ക് ഒരിക്കൽ പോലും അവനെ സമീപിക്കാൻ കഴിയില്ലായിരുന്നു; അവരിൽ അഭ്യാസമില്ലാതെ അവരുടെ രഥങ്ങൾ അർജുനനെ നേരിടുമ്പോൾ തകർന്ന് വീണു.
തച്ഛരാ ദ്വിട്ശരീരേഷു യഥാ ച ന സസഞ്ജിരേ । ദ്വിധാഽനീകേഷു ബീഭത്സോര്ന സസഞ്ജ രഥസ്തഥാ
എങ്ങനെ അമ്പുകൾ ശത്രുക്കളുടെ ശരീരത്തിൽ നിൽക്കാതെ പോയോ, അതുപോലെ ഭീഭത്സുവിന്റെ രഥം വിഭജിച്ച സൈന്യത്തിനിടയിൽ നിൽക്കാതെ പോയി.
സ തദ്ധി ക്ഷോഭയാമാസ വിഗാഹ്യാരിബലം രഥീ। അനന്തവേഗോ ഭുജഗഃ ക്രീഡന്നിവ മഹാര്ണവേ
അവൻ തന്റെ രഥത്തിൽ കയറി, ശത്രുസൈന്യത്തെ കടന്ന് ഉണർത്തി, അതിവേഗമുള്ള ഒരു പാമ്പ് മഹാസമുദ്രത്തിൽ കളിക്കുന്നതുപോലെ.
അസ്യതോ നിത്യമത്യര്ഥം സര്വഘോഷാധികസ്തഥാ । സംനാദഃ ശ്രൂയതേ ഭൂതൈര്ധനുഷശ്ച കിരീടിനഃ
അവൻ തുടർച്ചയായി അമ്പുകൾ വിട്ടപ്പോൾ, കിരീടധാരിയുടെ വില്ലിന്റെ ശബ്ദം എല്ലാ യോദ്ധാക്കളുടെയും ശബ്ദത്തെക്കാൾ ശക്തമായി മുഴങ്ങി.
സംച്ഛിന്നാസ്തത്ര മാതങ്ഗാ ബാണൈരല്പാന്തരാന്തരൈഃ। സംസ്യൂതാസ്തത്ര ദൃശ്യന്തേ മേഘാ ഇവ ഗഭസ്തിഭിഃ
അവിടെ, ആനകൾ അടുത്ത് അമ്പുകൾ കൊണ്ടു മുറിക്കപ്പെട്ടു; അവയെ കാണുമ്പോൾ, മേഘങ്ങൾ കിരണങ്ങൾകൊണ്ടു ചേർത്തതുപോലെ തോന്നി.