കാഞ്ചനാനി ച ദാമാനി വിവിധാശ്ചോത്തമസ്രജഃ। ദിവ്യപുഷ്പാഭിസവീതാസ്തത്ര ചിത്രാണി ഭേജിരേ
അവിടെ സ്വർണ്ണമാലകളും, വിവിധതരം ഉത്തമമായ പുഷ്പമാലകളും ദിവ്യപുഷ്പങ്ങളാൽ നെയ്ത്തതും അത്ഭുതകരമായി വിഭജിച്ചിരുന്നതും കാണാമായിരുന്നു.
തസ്മിംസ്തു രാജന്പ്രാസാദേ ദിവ്യരത്നവിഭൂഷിതേ । ദിവ്യഗന്ധസമായുക്താഃ സ്രജോ ദിവ്യാശ്ചകാശിരേ
ആ ദിവ്യരത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച മഹാലയത്തിൽ, ദിവ്യസൗരഭ്യം നിറഞ്ഞ ദിവ്യപുഷ്പമാലകൾ പ്രകാശിച്ചു.
ദിവ്യശ്ച വായുഃ പ്രവവൌ ഗന്ധമാദായ സര്വശഃ । ഋതവഃ പുഷ്പമാദായ സമതിഷ്ഠന്ത ഭാരത
ദിവ്യമായ കാറ്റ് എല്ലാടവും സുഗന്ധം കൊണ്ടുവന്നു വീശി; ঋതുക്കൾ പൂക്കൾ കൊണ്ടു നിലകൊണ്ടു, ഭാരത.
പ്രജാനാം പതയഃ സപ്ത സപ്ത ചൈവ മഹര്ഷഭഃ। തത്ര ദേവര്ഷയശ്ചൈവ ദേവരാജം ദിവൌകസഃ । ഇന്ദ്രേണ സഹിതാഃ സര്വേ ത്രിദശാശ്ച വ്യവസ്ഥിതാഃ
പ്രജാപതിമാർ ഏഴുപേരും മഹർഷിമാർ ഏഴുപേരും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു; ദേവർഷിമാരും ദേവരാജാവായ ഇന്ദ്രനും സ്വർഗ്ഗവാസികളും, എല്ലാവരും ഒന്നിച്ചു കൂടിയിരുന്നു.
ന പങ്കോ ന രജസ്തത്ര പ്രവിവേശ കഥംചന । ആദിത്യശ്ച വിരൂക്ഷോത്ര നാതിവേലമിവാതപത്
അവിടെ എങ്ങനെയും ചളിയോ പൊടിയോ കയറിയില്ല; സൂര്യൻ അവിടെ പ്രകാശിച്ചെങ്കിലും അതിരുകടന്ന് ചൂടിച്ചില്ല.
ദിവ്യഗന്ധം സമാദായ വായുസ്തത്രാഭിഗച്ഛതി। ആകാശം ച ദിശഃ സര്വാ ദര്ശനീയമദൃശ്യത
ദിവ്യസുഗന്ധം കൊണ്ടു കാറ്റ് അവിടേക്ക് വീശി; ആകാശവും എല്ലാ ദിശകളും കാഴ്ചയ്ക്ക് മനോഹരമായി തെളിഞ്ഞു.
തത്ര ദേവാഃ സമാരുഹ്യ തം ദിവ്യം സര്വതഃപ്രഭമ് । അമ്ബരേ വിമലേഽതിഷ്ഠന്പ്രാസാദം കാമഗാമിനമ്
അവിടെ ദേവന്മാർ ആ ദിവ്യപ്രഭയുള്ള പ്രാസാദത്തിൽ കയറി, ആകാശത്തിൽ വെളിച്ചത്തിൽ നിന്നു, ഇഷ്ടംപോലെ സഞ്ചരിച്ചു.
തത്ര രാജര്ഷയശ്ചൈവ സമാരുഹ്യ ദിവൌകസഃ । ശ്വേതോ രാജാ വസുമനാസ്തഥാ ഭദ്രഃ പ്രദര്ശനഃ
അവിടെ രാജർഷിമാരും ദേവന്മാരോടൊപ്പം കയറി; ശ്വേതൻ, വസുമാനസ്, ഭദ്രൻ, പ്രദർശനൻ ഇവരും ഉണ്ടായിരുന്നു.
നൃഗോ യയാതിര്നഹുപോ മാന്ധാത ഭരതഃ കുരുഃ । അഷ്ടകശ്ച ശിബിശ്ചോഭൌ സ ച രാജാ പുരൂരവാഃ
നൃഗൻ, യയാതി, നഹുഷൻ, മാന്ധാത, ഭാരതൻ, കുറു, അഷ്ടകൻ, ശിബി ഇരുവരും, പുരൂരവസ് രാജാവും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഡമ്ഭോദ്ഭവഃ കാര്തവീര്യോ ഹ്യര്ജുനഃ സഗരസ്തഥാ। ദിലീപഃ കേരലഃ പൂരുഃ ശര്യാതിഃ സോമകസ്തദാ
ഡംഭോദ്ഭവൻ, കാർതവീര്യാർജുനൻ, സഗരൻ, ദിലീപൻ, കേരളൻ, പൂരു, ശര്യാതി, സോമകൻ ഇവരും അന്നവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഹരിശ്ചന്ദ്രശ്ച തേജസ്വീ രഘുര്ദശരഥസ്തഥാ। ഭഗീരഥശ്ച രാജര്ഷിഃ സര്വേ ച ജനമേജയ
തേജസ്സുള്ള ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ, രഘു, ദശരഥൻ, രാജർഷിയായ ഭാഗീരഥൻ, ഇവരും ജനമേജയ, അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
പാണ്ഡുശ്ചൈവ മഹാരാജശ്ചാമരവ്യജനോജ്ജ്വലഃ। ഛത്രേണ ധ്രിയമാണേന രാജസൂയശ്രിയാ വൃതഃ
പാണ്ഡു മഹാരാജാവും അവിടെ വെളുത്ത ചാമരം, കുട, രാജസൂയയാഗത്തിന്റെ മഹിമയോടെ ഭാസുരനായി നിലകൊണ്ടിരുന്നു.
ഏതേ ചാന്യേ ച ബഹവഃ പുണ്യശീലാഃ ശുചിവ്രതാഃ । കീര്തിമന്തോ മഹാവീര്യാസ്തത്രൈവാസന്ദിവി സ്ഥിതാഃ
ഇവരോടൊപ്പം ധാരാളം പുണ്യശീലരും ശുദ്ധവ്രതികളും, പ്രശസ്തരും മഹാവീര്യശാലികളും സ്വർഗ്ഗത്തിൽ ഇരുന്നു.
ഗണാശ്ചാപ്സരസാം സര്വേ ഗന്ധര്വാശ്ചാപി സര്വശഃ । ദൈത്യരാക്ഷസയക്ഷാശ്ച സുപര്ണാഃ പന്നഗാസ്തഥാ
അപ്സരസുകളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ മുഴുവനും, ഗാന്ധർവന്മാരും, ദൈത്യന്മാർ, രാക്ഷസന്മാർ, യക്ഷന്മാർ, സൂപർണ്ണന്മാർ, പന്നഗന്മാർ ഇവരും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
വാസവപ്രമുഖാഃ സര്വേ ദേവാശ്ച സഗണേശ്വരാഃ । ആസംസ്തത്ര സമാരൂഢാഃ സംഗ്രാമം തം ദിദൃക്ഷവഃ
വാസവൻ മുഖ്യനായ ദേവന്മാരും അവരുടെ നേതാക്കളും ആ സമരത്തെ കാണാൻ അവിടെ ഒന്നിച്ചു കൂടിയിരുന്നു.
ഇത്യമ്ബരേ വ്യവസ്ഥായ പ്രാസാദസ്ഥാ ദിവൌകസഃ । ഏകസ്യ ച ബഹൂനാം ച യുദ്ധം ദ്രുഷ്ടും വ്യവസ്ഥിതാഃ ।। സര്വഥാ ഹി മയാ ശ്രേയോ വക്തവ്യം കുരുനന്ദന
ഇങ്ങനെ ആകാശത്തിൽ പ്രാസാദത്തിൽ നിലകൊണ്ട ദേവന്മാർ ഒരാളും പലരുമായി നടത്തുന്ന യുദ്ധം കാണാൻ ഒന്നിച്ചു നിന്നു. കുരുനന്ദന, എപ്പോഴും ഞാൻ നന്മ മാത്രം പറയേണ്ടതാണു.
തഥാ വ്യൂഢേഷ്വനീകേഷു കൌരവേയൈര്മഹാരഥൈഃ । ഉപായാദര്ജുനംസ്തൂര്ണം രഥഘോഷേണ നാദയന്
അങ്ങനെ കൗരവരുടെ മഹാരഥന്മാർ സൈന്യം നിരത്തി ഒരുക്കിയപ്പോൾ, അർജുനൻ തന്റെ രഥത്തിന്റെ ഗർജ്ജനത്തോടെ വേഗത്തിൽ സമീപിച്ചു.
ദദൃശുസ്തേ ധ്വജാഗ്രം വൈ ശുശ്രുവുശ്ച രഥസ്വനമ് । ദോധൂയമാനസ്യ ഭൃശം ഗാണ്ഡീവസ്യ ച നിസ്വനമ്
അവർ അവന്റെ പതാകയുടെ അഗ്രം കണ്ടു, രഥത്തിന്റെ ശബ്ദവും ശക്തമായി കുലുങ്ങുന്ന ഗാണ്ഡീവത്തിന്റെ നാദവും കേട്ടു.
ത്രികോശമാത്രം ഗത്വാ തു പാണ്ഡവഃ ശ്വേതവാഹനഃ । സംനാമുഖമഭിപ്രേക്ഷ്യ പാര്ഥോ വൈരാടിമബ്രവീത്
മൂന്ന് ക്രോഷം ദൂരം കടന്ന്, വെള്ള കുതിരകളോടുകൂടിയ പാണ്ഡവൻ ശത്രുസൈന്യം നേരെ കണ്ടപ്പോൾ, വീരാടരാജാവിനോട് പറഞ്ഞു.
രാജാനം നാത്ര പശ്യാമി രഥാനീകേ വ്യവസ്ഥിതമ്। ദക്ഷിണം പക്ഷമാദായ കുരുവോ യാന്ത്യുദങ്ഭുംഖാഃ
ഇവിടെ രഥസൈന്യത്തിൽ രാജാവിനെ ഞാൻ കാണുന്നില്ല; കൗരവർ ദക്ഷിണഭാഗം പിടിച്ച് വടക്കോട്ടു നേരെ മുന്നേറുകയാണ്.
ഉത്സൃജ്യൈതദ്രഥാനീകം മഹേഷ്വാസാഭിരക്ഷിതമ്। ഗവാഗ്രമഭിതോ യാഹി യാവത്പശ്യാമി മേ രിപുമ്
ഈ രഥസേനയെ ശക്തരായ വില്ലാളികൾ കാവൽനിൽക്കുന്നുവെങ്കിലും, അതിനെ വിട്ട് നീ പശുക്കളുടെ മുന്നിലേക്ക് എല്ലാ ദിശകളിലും ചെന്നു നോക്കൂ. ഞാൻ എന്റെ ശത്രുവിനെ കാണുംവരെ നീ അവിടേക്ക് പോവണം.
ഗവാഗ്രമഭിതോ ഗത്വാ ഗാശ്ചൈവാശു നിവര്തയ । യാവദേതേ നിവര്തന്തേ കുരവോ ജവമാസ്ഥിതാഃ । താവദേവ പശൂന്സര്വാന്നിവര്തിഷ്യേ തവാഭിഭോ
നീ വേഗത്തിൽ പശുക്കളുടെ മുന്നിലേക്ക് ചെന്നു അവയെ ഉടൻ തിരികെ കൊണ്ടുവരിക. ഈ കുരുക്കൾ വേഗത്തിൽ തിരികെ വരുന്നതിന് മുമ്പ്, മഹാബലശാലിയായ നീയെന്നോട് പറഞ്ഞതുപോലെ, ഞാൻ എല്ലാ പശുക്കളെയും തിരികെ കൊണ്ടുവരാം.
ഇത്യുക്ത്വാ സമരേ പാര്ഥോ വൈരാടിമപരാജിതഃ । സവ്യം പക്ഷമനുപ്രാപ്യ ജവേനാശ്വാനചോദയത്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, അജേയനായ പാർഥൻ യുദ്ധഭൂമിയിൽ വിരാടന്റെ ഇടതുവശത്തേക്ക് ചെന്നു, കുതിരകളെ വേഗത്തിൽ ഓടിച്ചു.
തതോഽഭ്യവാദയത്പാര്ഥോ ഭീഷ്മം ശാന്തനവം കൃപമ്। ദ്വാഭ്യാംദ്വാഭ്യാം തഥാഽഽചാര്യം ദ്രോണം പ്രഥമതഃ ക്രമാത്
അതിനുശേഷം പാർഥൻ ശാന്തനുവിന്റെ പുത്രനായ ഭീഷ്മനെയും കൃപാചാര്യനെയും അഭിവാദ്യം ചെയ്തു. അങ്ങനെ തന്നെ, ആദ്യമായി ഗുരുവായ ദ്രോണാചാര്യനെയും മറ്റുള്ളവരെയും രണ്ടുപേരായി അനുസരിച്ച് ആദരിക്കുകയും ചെയ്തു.
ദ്രോണം കൃപം ച ഭീഷ്മം ച പൃഷത്കൈരഭ്യവാദയത്। തതസ്തത്സര്വമാലോക്യ ദ്രോണോ വചനമബ്രവീത്
ദ്രോണനും കൃപനും ഭീഷ്മനും പാർഥൻ അമ്പുകൾകൊണ്ട് അഭിവാദ്യം ചെയ്തു. ഇതെല്ലാം കണ്ട ദ്രോണാചാര്യൻ അങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
മഹാരഥമനുപ്രാപ്തം ദൃഷ്ട്വാ ഗാണ്ഡീവധന്വിനമ് । ന കശ്ചിദ്യോദ്ഭിമിച്ഛേത ന ച ഗുപ്തം സ്വജീവിതമ് । അയം വീരശ്ച ശൂരശ്ച ദുര്ധര്ഷശ്ചൈവ സംയുഗേ
ഗാണ്ഡീവം കൈവശമുള്ള മഹാരഥൻ സമീപത്തേക്ക് വരുന്നത് കണ്ടാൽ, ആരും യുദ്ധം ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിക്കേണ്ടതില്ല, ജീവൻ രക്ഷിക്കാമെന്ന പ്രതീക്ഷയും വേണ്ട. കാരണം, ഈ വീരൻ യുദ്ധത്തിൽ അതിജീവിക്കാൻ കഴിയാത്തവനാണ്.
ഏതദ്ധ്വജാഗ്രം പാര്ഥസ്യ ദൂരതഃ പ്രതിദൃശ്യതേ। മേഘഃക സവിദ്യുത്സ്തനിതോ രോരവീതി ച വാനരഃ
പാർഥന്റെ പതാകയുടെ മുകളിലെ വാനരചിഹ്നം ദൂരത്തിൽ നിന്നു തന്നെ കാണാം; ആ കുരങ്ങൻ ഇടിമുഴക്കമുള്ള മേഘം പോലെ ഗർജിക്കുന്നു.
ആസ്ഥായ ച രഥം യാതി ഗാണ്ഡീവം വിക്ഷിപന്ധനുഃ
തന്റെ രഥത്തിൽ കയറി, ഗാണ്ഡീവം പിടിച്ച് അമ്പുകൾ വലിച്ച് മുന്നോട്ട് വരുന്നു.
അശ്വാനാം സ്തനതാം ശബ്ദോ വഹതാം പാകശാസനിമ്। രഥസ്യാമ്ബുധരസ്യേവ ശ്രൂയതേ ഭൃശദാരുണഃ
ഇന്ദ്രായുധധാരിയായവനെ കയറ്റിയ കുതിരകളുടെയും രഥത്തിന്റെയും ഗർജ്ജനശബ്ദം ശക്തമായ മഴമേഘം മുഴങ്ങുന്നതുപോലെ കേൾക്കുന്നു.
ദാരയന്നിവ തേജസ്വീ വസുധാം വാസവാത്മജഃ । ഏഷ ദൃഷ്ട്വാ രഥാനീകമസ്മാകമരിമര്ദനഃ
പ്രഭയാൽ ദീപ്തനായ വാസവപുത്രൻ ഭൂമിയെ കീറുന്നവനെന്നപോലെ തോന്നുന്നു; നമ്മുടെ രഥസേനയെ കണ്ടു, ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കാൻ അവൻ മുന്നോട്ട് വരുന്നു.