വികര്ണശ്ച മഹാവീര്യോ ദുര്മുഖശ്ച പരന്തപഃ। ശകുനിഃ സൌബലശ്ചൈവ ദുഃസഹശ്ച മഹാബലഃ । ദ്രോണസ്യ പാര്ശ്വമജിതാഃ പാലയന്തു മഹാബലാഃ
വികർണ്ണൻ എന്ന മഹാശക്തനും, ശത്രുക്കളെ തോൽപ്പിക്കുന്ന ദുർമുഖനും, സൗബലപുത്രനായ ശകുനിയും, മഹാബലശാലിയായ ദുഃസഹനും — ഇവർ ദ്രോണന്റെ വശം കാത്തിരിക്കട്ടെ.
അഗ്രതഃ സൂതപുത്രസ്തു കര്ണസ്തിഷ്ഠതു ദംശിതഃ। അഹം സര്വസ്യ സൈന്യസ്യ പശ്ചാത്സ്ഥാസ്യാമി പാലയന്
സാരഥിപുത്രനായ കർണ്ണൻ ഉറച്ച മനസ്സോടെ മുന്നിൽ നിൽക്കട്ടെ; ഞാൻ തന്നെ മുഴുവൻ സൈന്യത്തിന്റെ പുറകിൽ നിന്ന് കാത്തിരിക്കും.
സര്വേ മഹാരഥാഃ ശൂരാ മഹേഷ്വാസാ മഹാബലാഃ । യുദ്ധ്യന്തു പാണ്ഡവശ്രേഷ്ഠമാഗതം യത്നതോ യുധി
എല്ലാ മഹാരഥികളും വീരന്മാരും മഹാബലശാലികളും ശക്തമായ വില്ലാളികളും യുദ്ധത്തിൽ പാണ്ഡവശ്രേഷ്ഠനെ നേരിടാൻ മുഴുവൻ ശ്രമവും കാണിക്കട്ടെ.
അഭേദ്യം പരസൈന്യാനാം വ്യൂഹം വ്യൂഹ്യ കുരൂത്തമഃ । വജ്രഗര്ഭം വ്രീഹിമുഖം പദ്മചന്ദ്രാര്ധമണ്ഡലമ്
കുരുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠൻ ശത്രുസൈന്യത്തിനെതിരെ തകർപ്പറ്റ formation ഒരുക്കി; അതിന്റെ നടുവിൽ വജ്രംപോലെയും മുന്നിൽ നെല്ലുമുട്ടുപോലെയും വശങ്ങളിൽ അർദ്ധചന്ദ്രവും താമരയിലപോലെയും ആകൃതി ഉണ്ടായിരുന്നു.
തസ്യ വ്യൂഹസ്യ പശ്ചാര്ധേ ഭീഷ്മശ്ചാഥോദ്യതായുധഃ । സൌവര്ണം താലമുച്ഛ്രിത്യ രഥേ തിഷ്ഠന്നശോഭത
ആ ക്രമത്തിന്റെ പുറകുവശത്ത് ഭീഷ്മൻ ആയുധം ഉയർത്തി, സ്വർണ്ണത്താൽ അലങ്കരിച്ച താളം പതാക പിടിച്ച് രഥത്തിൽ തിളങ്ങി നിന്നു.
തതഃ സുദര്ശനം നാമ പ്രാസാദം ഹരിവാഹനഃ । സര്വാന്ദേവാന്സമാരോഷ്യ പ്രയയോ യത്ര പാണ്ഡവഃ
അപ്പോൾ ഹരിയുടെ വാഹനനായ കൃഷ്ണൻ, ദേവന്മാരെ ഒറ്റക്കെട്ടായി കൂട്ടിക്കൊണ്ട്, സുദർശനം എന്ന മഹാലയത്തിലേക്ക് കോപത്തോടെ പാണ്ഡവൻ ഇരുന്നിടത്തേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.
സ്ഥൂണാരാജിസഹസ്രം തു യത്ര മധ്യേ പ്രതിഷ്ഠിതമ് । തത്ര സൂര്യപഥേഽതിഷ്ഠദ്വിമലാ മഹതീ സഭാ
അവിടെ, ആയിരം തൂണുകൾ നിൽക്കുന്ന ഇടയിൽ, സൂര്യന്റെ പാതയിൽ, വലുതും ശുദ്ധവുമായ ഒരു മഹാസഭ നിലകൊണ്ടിരുന്നു.
ആദിത്യാ വസവോ രുദ്രാ അശ്വിനൌ ച മരുദ്ഗണാഃ । തത്ര ശ്വേതാനി ചക്രാണി കാഞ്ചനസ്ഫാടികാനി ച
അവിടെ ആദിത്യന്മാർ, വസുക്കൾ, രുദ്രന്മാർ, അശ്വിനികൾ, മരുത്ഗണങ്ങൾ എന്നിവരുടെ വെള്ളയുള്ളതും സ്വർണ്ണവും സ്ഫടികവുമുള്ള രഥങ്ങൾ കാണാമായിരുന്നു.
തഥാ ചിത്രാണി ഛത്രാണി ദിവ്യരൂപാണി ഭാരത । മണിരത്നവിചിത്രാണി നാനാരൂപാണി ഭാഗശഃ । ആകാശേ സഹ ദൃശ്യന്തേ ഭാനുമന്തി ശുഭാനി ച
അവിടെ, ഭാരത, ദിവ്യരൂപമുള്ള അത്ഭുതകരമായ കുടകളും, വിവിധ മാണിക്യങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച പലതരത്തിലുള്ള, ആകാശത്ത് തിളങ്ങുന്ന, ഭംഗിയുള്ള കുടകളും കാണാമായിരുന്നു.
അഗ്നേരിന്ദ്രസ്യ സോമസ്യ യമസ്യ വരുണസ്യ ച। തഥാ ധാതുര്വിധാതുശ്ച മിത്രസ്യ ധനദസ്യ ച। രുദ്രസ്യ വിഷ്ണോ സവിതുസ്ത്രിദശാനാം തഥൈവ ച
അഗ്നി, ഇന്ദ്രൻ, സോമൻ, യമൻ, വരുണൻ, ധാതു, വിധാതാവ്, മിത്രൻ, കുബേരൻ, രുദ്രൻ, വിഷ്ണു, സവിതാവ്, മറ്റും ദേവന്മാരുടേയും അലങ്കാരങ്ങൾ അവിടെയുണ്ടായിരുന്നു.
കാഞ്ചനാനി ച ദാമാനി വിവിധാശ്ചോത്തമസ്രജഃ। ദിവ്യപുഷ്പാഭിസവീതാസ്തത്ര ചിത്രാണി ഭേജിരേ
അവിടെ സ്വർണ്ണമാലകളും, വിവിധതരം ഉത്തമമായ പുഷ്പമാലകളും ദിവ്യപുഷ്പങ്ങളാൽ നെയ്ത്തതും അത്ഭുതകരമായി വിഭജിച്ചിരുന്നതും കാണാമായിരുന്നു.
തസ്മിംസ്തു രാജന്പ്രാസാദേ ദിവ്യരത്നവിഭൂഷിതേ । ദിവ്യഗന്ധസമായുക്താഃ സ്രജോ ദിവ്യാശ്ചകാശിരേ
ആ ദിവ്യരത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച മഹാലയത്തിൽ, ദിവ്യസൗരഭ്യം നിറഞ്ഞ ദിവ്യപുഷ്പമാലകൾ പ്രകാശിച്ചു.
ദിവ്യശ്ച വായുഃ പ്രവവൌ ഗന്ധമാദായ സര്വശഃ । ഋതവഃ പുഷ്പമാദായ സമതിഷ്ഠന്ത ഭാരത
ദിവ്യമായ കാറ്റ് എല്ലാടവും സുഗന്ധം കൊണ്ടുവന്നു വീശി; ঋതുക്കൾ പൂക്കൾ കൊണ്ടു നിലകൊണ്ടു, ഭാരത.
പ്രജാനാം പതയഃ സപ്ത സപ്ത ചൈവ മഹര്ഷഭഃ। തത്ര ദേവര്ഷയശ്ചൈവ ദേവരാജം ദിവൌകസഃ । ഇന്ദ്രേണ സഹിതാഃ സര്വേ ത്രിദശാശ്ച വ്യവസ്ഥിതാഃ
പ്രജാപതിമാർ ഏഴുപേരും മഹർഷിമാർ ഏഴുപേരും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു; ദേവർഷിമാരും ദേവരാജാവായ ഇന്ദ്രനും സ്വർഗ്ഗവാസികളും, എല്ലാവരും ഒന്നിച്ചു കൂടിയിരുന്നു.
ന പങ്കോ ന രജസ്തത്ര പ്രവിവേശ കഥംചന । ആദിത്യശ്ച വിരൂക്ഷോത്ര നാതിവേലമിവാതപത്
അവിടെ എങ്ങനെയും ചളിയോ പൊടിയോ കയറിയില്ല; സൂര്യൻ അവിടെ പ്രകാശിച്ചെങ്കിലും അതിരുകടന്ന് ചൂടിച്ചില്ല.
ദിവ്യഗന്ധം സമാദായ വായുസ്തത്രാഭിഗച്ഛതി। ആകാശം ച ദിശഃ സര്വാ ദര്ശനീയമദൃശ്യത
ദിവ്യസുഗന്ധം കൊണ്ടു കാറ്റ് അവിടേക്ക് വീശി; ആകാശവും എല്ലാ ദിശകളും കാഴ്ചയ്ക്ക് മനോഹരമായി തെളിഞ്ഞു.
തത്ര ദേവാഃ സമാരുഹ്യ തം ദിവ്യം സര്വതഃപ്രഭമ് । അമ്ബരേ വിമലേഽതിഷ്ഠന്പ്രാസാദം കാമഗാമിനമ്
അവിടെ ദേവന്മാർ ആ ദിവ്യപ്രഭയുള്ള പ്രാസാദത്തിൽ കയറി, ആകാശത്തിൽ വെളിച്ചത്തിൽ നിന്നു, ഇഷ്ടംപോലെ സഞ്ചരിച്ചു.
തത്ര രാജര്ഷയശ്ചൈവ സമാരുഹ്യ ദിവൌകസഃ । ശ്വേതോ രാജാ വസുമനാസ്തഥാ ഭദ്രഃ പ്രദര്ശനഃ
അവിടെ രാജർഷിമാരും ദേവന്മാരോടൊപ്പം കയറി; ശ്വേതൻ, വസുമാനസ്, ഭദ്രൻ, പ്രദർശനൻ ഇവരും ഉണ്ടായിരുന്നു.
നൃഗോ യയാതിര്നഹുപോ മാന്ധാത ഭരതഃ കുരുഃ । അഷ്ടകശ്ച ശിബിശ്ചോഭൌ സ ച രാജാ പുരൂരവാഃ
നൃഗൻ, യയാതി, നഹുഷൻ, മാന്ധാത, ഭാരതൻ, കുറു, അഷ്ടകൻ, ശിബി ഇരുവരും, പുരൂരവസ് രാജാവും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഡമ്ഭോദ്ഭവഃ കാര്തവീര്യോ ഹ്യര്ജുനഃ സഗരസ്തഥാ। ദിലീപഃ കേരലഃ പൂരുഃ ശര്യാതിഃ സോമകസ്തദാ
ഡംഭോദ്ഭവൻ, കാർതവീര്യാർജുനൻ, സഗരൻ, ദിലീപൻ, കേരളൻ, പൂരു, ശര്യാതി, സോമകൻ ഇവരും അന്നവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഹരിശ്ചന്ദ്രശ്ച തേജസ്വീ രഘുര്ദശരഥസ്തഥാ। ഭഗീരഥശ്ച രാജര്ഷിഃ സര്വേ ച ജനമേജയ
തേജസ്സുള്ള ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ, രഘു, ദശരഥൻ, രാജർഷിയായ ഭാഗീരഥൻ, ഇവരും ജനമേജയ, അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
പാണ്ഡുശ്ചൈവ മഹാരാജശ്ചാമരവ്യജനോജ്ജ്വലഃ। ഛത്രേണ ധ്രിയമാണേന രാജസൂയശ്രിയാ വൃതഃ
പാണ്ഡു മഹാരാജാവും അവിടെ വെളുത്ത ചാമരം, കുട, രാജസൂയയാഗത്തിന്റെ മഹിമയോടെ ഭാസുരനായി നിലകൊണ്ടിരുന്നു.
ഏതേ ചാന്യേ ച ബഹവഃ പുണ്യശീലാഃ ശുചിവ്രതാഃ । കീര്തിമന്തോ മഹാവീര്യാസ്തത്രൈവാസന്ദിവി സ്ഥിതാഃ
ഇവരോടൊപ്പം ധാരാളം പുണ്യശീലരും ശുദ്ധവ്രതികളും, പ്രശസ്തരും മഹാവീര്യശാലികളും സ്വർഗ്ഗത്തിൽ ഇരുന്നു.
ഗണാശ്ചാപ്സരസാം സര്വേ ഗന്ധര്വാശ്ചാപി സര്വശഃ । ദൈത്യരാക്ഷസയക്ഷാശ്ച സുപര്ണാഃ പന്നഗാസ്തഥാ
അപ്സരസുകളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ മുഴുവനും, ഗാന്ധർവന്മാരും, ദൈത്യന്മാർ, രാക്ഷസന്മാർ, യക്ഷന്മാർ, സൂപർണ്ണന്മാർ, പന്നഗന്മാർ ഇവരും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
വാസവപ്രമുഖാഃ സര്വേ ദേവാശ്ച സഗണേശ്വരാഃ । ആസംസ്തത്ര സമാരൂഢാഃ സംഗ്രാമം തം ദിദൃക്ഷവഃ
വാസവൻ മുഖ്യനായ ദേവന്മാരും അവരുടെ നേതാക്കളും ആ സമരത്തെ കാണാൻ അവിടെ ഒന്നിച്ചു കൂടിയിരുന്നു.
ഇത്യമ്ബരേ വ്യവസ്ഥായ പ്രാസാദസ്ഥാ ദിവൌകസഃ । ഏകസ്യ ച ബഹൂനാം ച യുദ്ധം ദ്രുഷ്ടും വ്യവസ്ഥിതാഃ ।। സര്വഥാ ഹി മയാ ശ്രേയോ വക്തവ്യം കുരുനന്ദന
ഇങ്ങനെ ആകാശത്തിൽ പ്രാസാദത്തിൽ നിലകൊണ്ട ദേവന്മാർ ഒരാളും പലരുമായി നടത്തുന്ന യുദ്ധം കാണാൻ ഒന്നിച്ചു നിന്നു. കുരുനന്ദന, എപ്പോഴും ഞാൻ നന്മ മാത്രം പറയേണ്ടതാണു.
തഥാ വ്യൂഢേഷ്വനീകേഷു കൌരവേയൈര്മഹാരഥൈഃ । ഉപായാദര്ജുനംസ്തൂര്ണം രഥഘോഷേണ നാദയന്
അങ്ങനെ കൗരവരുടെ മഹാരഥന്മാർ സൈന്യം നിരത്തി ഒരുക്കിയപ്പോൾ, അർജുനൻ തന്റെ രഥത്തിന്റെ ഗർജ്ജനത്തോടെ വേഗത്തിൽ സമീപിച്ചു.
ദദൃശുസ്തേ ധ്വജാഗ്രം വൈ ശുശ്രുവുശ്ച രഥസ്വനമ് । ദോധൂയമാനസ്യ ഭൃശം ഗാണ്ഡീവസ്യ ച നിസ്വനമ്
അവർ അവന്റെ പതാകയുടെ അഗ്രം കണ്ടു, രഥത്തിന്റെ ശബ്ദവും ശക്തമായി കുലുങ്ങുന്ന ഗാണ്ഡീവത്തിന്റെ നാദവും കേട്ടു.
ത്രികോശമാത്രം ഗത്വാ തു പാണ്ഡവഃ ശ്വേതവാഹനഃ । സംനാമുഖമഭിപ്രേക്ഷ്യ പാര്ഥോ വൈരാടിമബ്രവീത്
മൂന്ന് ക്രോഷം ദൂരം കടന്ന്, വെള്ള കുതിരകളോടുകൂടിയ പാണ്ഡവൻ ശത്രുസൈന്യം നേരെ കണ്ടപ്പോൾ, വീരാടരാജാവിനോട് പറഞ്ഞു.
രാജാനം നാത്ര പശ്യാമി രഥാനീകേ വ്യവസ്ഥിതമ്। ദക്ഷിണം പക്ഷമാദായ കുരുവോ യാന്ത്യുദങ്ഭുംഖാഃ
ഇവിടെ രഥസൈന്യത്തിൽ രാജാവിനെ ഞാൻ കാണുന്നില്ല; കൗരവർ ദക്ഷിണഭാഗം പിടിച്ച് വടക്കോട്ടു നേരെ മുന്നേറുകയാണ്.