പരേഷാം വിവരജ്ഞാനേ മനുഷ്യാചരിതേഷു ച। അന്നസംസ്കാരദോഷേഷു പണ്ഡിതാസ്തത്ര ശോഭനാഃ
മറ്റുള്ളവരുടെ തെറ്റുകളും, മനുഷ്യരുടെ പെരുമാറ്റവും, അന്നത്തിന്റെ പാകം സംബന്ധിച്ച ദോഷങ്ങളും തിരിച്ചറിയാൻ കഴിവുള്ള പണ്ഡിതന്മാർ അതിനാൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു.
പണ്ഡിതാന്പൃഷ്ഠതഃ കൃത്വാ പരേഷാം ഗുണവാദിനഃ । വിധീയതാം തഥാ നീതിര്യഥാ വധ്യേത വൈ പരഃ
മറ്റുള്ളവരുടെ ഗുണങ്ങൾ പ്രസംസിക്കുന്ന പണ്ഡിതന്മാരെ പിന്നിൽ നിർത്തണം; ശത്രുവിനെ നശിപ്പിക്കാൻ വേണ്ടതുപോലെ തന്ത്രം ഒരുക്കണം.
ഗാവശ്ചൈതാഃ പ്രതിഷ്ഠന്താം സേനാം വ്യൂഹന്തു മാചിരമ്। ആരക്ഷാശ്ച വിധീയന്താം യത്ര യോത്സ്യാമഹേ പരൈഃ
ഈ പശുക്കളെ ഇവിടെ നിർത്തണം; സൈന്യത്തെ ഉടൻ നിരത്തി ഒരുക്കണം; നാം എവിടെ ശത്രുവിനോട് യുദ്ധം ചെയ്യാനിരിക്കുകയോ അവിടെ കാവൽക്കാരെയും നിയമിക്കണം.
സര്വാനായുഷ്മതോ ഭീതാന്സംത്രസ്താനിവ ലക്ഷയേ। അയുദ്ധമനസശ്ചൈവ സര്വാംശ്ചൈവാനവസ്ഥിതാന്
എന്റെ കണ്ണിൽ നിങ്ങൾ എല്ലാവരും ഭയപ്പെട്ടും വിറയച്ചും യുദ്ധത്തിൽ മനസ്സില്ലാതെയും അസ്ഥിരരായും കാണുന്നു.
യദ്യേഷ ജാമദഗ്ന്യോ വാ യദി വേന്ദ്രഃ പുരംദരഃ । വാസുദേവേന സഹിതോ യദി ബീഭത്സുരാഗതഃ। അഹമേനം നിരോത്സ്യാമി വേലേവ വരുണാലയമ്
ഇവൻ ജാമദഗ്നിയുടെ മകനായാലും, ദേവേന്ദ്രനായാലും, വാസുദേവനോടൊപ്പം ഭീമസേനൻ വന്നാലും, ഞാൻ അവനെ തടയും; കടൽത്തീരം കടലിനെ തടയുന്നതുപോലെ.
രുക്മപുങ്ഖാഃ പ്രസന്നാഗ്രാ മുക്താ ഹസ്തവതാ മയാ। ഛാദയന്തു ശാരഃ സൂര്യം പാര്ഥസ്യായുര്നിരോധകാഃ
എന്റെ കൈയിൽ നിന്നിറങ്ങുന്ന പൊന്നുപെരുക്കുള്ള മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾ സൂര്യനെ മറച്ചു പാർഥന്റെ ജീവൻ മുറിക്കട്ടെ.
മമ ചാപപ്രമുക്താനാം ശരാണാം നതപര്വണാമ് । നിവൃത്തിര്ഗച്ഛതാം നാസ്തി സര്പാണാം ശ്വസതാമിവ
എന്റെ വില്ലിൽ നിന്ന് പുറപ്പെടുന്ന വളഞ്ഞ അമ്പുകൾക്ക് തിരികെ വരാനില്ല; പാമ്പുകൾ ശബ്ദം പുറപ്പെടുവിച്ചാൽ പിന്നെ മടങ്ങാത്തതുപോലെ.
ശരാണാം പുങ്ഖസക്താനാം മൌര്വ്യാഽഭിഹതയോര്ഭൃശമ് । ശ്രൂയതേ തലയോഃ ശബ്ദോ ഭേര്യോരാഹതയോരിവ
പെരുക്കിൽ ഉറപ്പിച്ച് വില്ലിന്റെ നൂലാൽ ശക്തിയായി അടിച്ച അമ്പുകളുടെ ശബ്ദം, ഭേരി അടിക്കുന്നതുപോലെ കേൾക്കുന്നു.
ഏകൈകം ചതുരഃ പഞ്ച ക്വചിത്പഷ്ടിം ക്വചിച്ഛതമ്। ഹതാന്പശ്യത മാത്സ്യാനാമിഷുഭിര്നിഹതാന്രഥാന്
നോക്കൂ, എന്റെ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് ഞാൻ ഒരേസമയം നാല്, അഞ്ചു, അമ്പതോ നൂറോ മത്സ്യരെ അവരുടെ രഥങ്ങളോടുകൂടി വീഴ്ത്തിയിരിക്കുന്നു.
മദ്ബാഹുമുക്തൈരിഷുഭിസ്തൈലധൌതൈഃ പതത്രിഭിഃ । ഖദ്യോതൈരിവ സംപൃക്തമന്തരിക്ഷം വിരാജതാമ്
എന്റെ കൈയിൽ നിന്നിറങ്ങുന്ന എണ്ണയിൽ കഴുകിയ ചിറകുള്ള അമ്പുകൾ കൊണ്ട് ആകാശം ജ്വലിച്ചുപൊലിഞ്ഞു കിളിരിപ്പുള്ള പുഴുക്കളുപോലെ തിളങ്ങട്ടെ.
ധ്വജാഗ്രാദ്വാനരസ്തസ്യ ഭല്ലേനാഭിഹതോ മയാ। അദ്യൈവ പതതാം ഭൂമൌ വിനദന്ഭൈരവാന്രവാന്
ഇന്ന് അവന്റെ കൊടിയിൽ ഉള്ള വാനരത്തെ എന്റെ അമ്പുകൊണ്ട് ഞാൻ വീഴ്ത്തും; അതു ഭയാനകമായ ശബ്ദത്തോടെ നിലത്ത് വീഴട്ടെ.
ശത്രോര്മയാഭിപന്നാനാം ഭൂതാനാം ധ്വജവാസിനാമ് । ദിശഃ പ്രതിഷ്ഠമാനാനാമസ്തു ശബ്ദോ ദിവം ഗതഃ
ശത്രുക്കളെ, അവരുടെ കൊടികളിൽ ഇരിക്കുന്നവരെ ഞാൻ ആക്രമിക്കുമ്പോൾ അവർ എല്ലാ ദിശകളിലേക്കും ഓടുമ്പോൾ ആ ശബ്ദം ആകാശത്തേക്ക് ഉയരട്ടെ.
ക്രുദ്ധേനാസ്ത്രം മയാ മുക്തം നിര്ദഹേത്പൃഥിവീമിമാമ് । സ്ഥിതം സംഗ്രാമശിരസി പാര്ഥമേകാകിനം കിമു
കോപത്തോടെ ഞാൻ ഒരു ആയുധം വിട്ടാൽ ഈ ഭൂമി പോലും കത്തിക്കളയും; അങ്ങനെ യുദ്ധത്തിന്റെ നടുവിൽ ഒറ്റക്കു നിൽക്കുന്ന പാർഥനെ എങ്ങനെ വിടും?
സമാഹിതശ്ച ബീഭത്സുര്വര്ഷാണ്യഷ്ടൌ ച പഞ്ച ച । ജാതസ്നേഹശ്ച യുദ്ധസ്യ മയി സംദര്ശയിഷ്യതി
ബീഭത്സു പതിമൂന്നു വർഷം ഏകാഗ്രതയോടെയും സ്ഥിരതയോടെയും ആയിരുന്നു; യുദ്ധത്തിൽ അവനു എനിക്ക് കാണിക്കാൻ ആഗ്രഹമുള്ള സ്നേഹവും ഉണ്ട്.
പാത്രീഭൂതസ്തു കൌന്തേയോ ബ്രാഹ്മണോ ഗുണവാനിവ । ശരമാലാം സ ഗൃഹ്ണാതു മത്പ്രസൃഷ്ടാം സ്വധാമിവ
കുന്തിദേവിയുടെ മകൻ ഒരു യോഗ്യനായ പാത്രംപോലെയാണ്; ഒരു ഗുണവാൻ ബ്രാഹ്മണനുപോലെ; അവൻ എന്റെ അമ്പുകളുടെ ഹാരമെന്നു ഞാൻ വിടുമ്പോൾ അതു തന്റെ അവകാശംപോലെ സ്വീകരിക്കട്ടെ.
ഏഷ ചാപി മഹേഷ്വാസസ്ത്രിഷു ലോകേഷു വിശ്രുതഃ । അഹം ചാപി നരശ്രേഷ്ഠാദര്ജുനാന്നാവമഃ ക്വചിത്
ഈ മഹാവീരൻ മൂന്നു ലോകത്തും പ്രശസ്തനാണ്; എന്നാൽ ഞാൻ മനുഷ്യരിൽ ഏറ്റവും മികച്ചവരായ അർജുനനേക്കാൾ ഒരിക്കലും കുറവല്ല.
മമ ഹസ്തപ്രമുക്താനാം ശരാണാം നതപര്വണാമ്। നിവൃത്തിര്ഗച്ഛതാം നാസ്തി വൈശ്വാനരശിഖാര്ചിഷാമ്
എന്റെ കൈയിൽ നിന്നിറങ്ങുന്ന വളഞ്ഞ അമ്പുകൾക്ക് തിരികെ വരാനില്ല; അഗ്നിയുടെ ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിശിഖകൾക്ക് പോലെയും.
ഇതശ്ചേതശ്ച മുക്താനാം ശരാണാം നതപര്വണാമ് । തുഗുലഃ ശ്രൂയതാം നാദഃ ഷട്പദാം ഗായതാമിവ
ഇവിടെയും അവിടെയും വളഞ്ഞ അമ്പുകൾ പുറപ്പെടുമ്പോൾ അവയുടെ ശബ്ദം തേൻചീറ്റകൾ പാടുന്നതുപോലെ കേൾക്കുന്നു.
അന്തരാ സംപതദ്ഭിസ്തു ഗൃധ്രപത്രൈഃ ശിലാശിതൈഃ । ശലഭാനാമിവാകാശേ ഛായാ സംപ്രതി ദൃശ്യതാമ്
പാറപോലെയുള്ള കുരുവികളുടെ ഇരുമ്പുപക്ഷങ്ങൾക്കിടയിൽ, ആകാശത്ത് ഒരു വണ്ടപ്പുഴുവുകളുടെ കൂട്ടംപോലെ ഒരു നിഴൽ ഇപ്പോൾ കാണപ്പെടട്ടെ.
അദ്യ മത്കാര്മുകോത്സൃഷ്ടാഃ ശിതാഃ പാര്ഥസ്യ മര്മഗാഃ। ശരീരമുപസര്പന്തു വല്മീകമിവ പന്നഗാഃ
ഇന്ന് എന്റെ വില്ലിൽ നിന്നിറങ്ങുന്ന മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾ, പാർത്ഥന്റെ ശരീരത്തിലെ പ്രധാന ഭാഗങ്ങളിൽ കയറി, പാമ്പുകൾ വണ്ടിക്കുഴിയിൽ കയറുന്നതുപോലെ അവന്റെ ശരീരത്തിലേക്ക് എത്തട്ടെ.
ബര്ഹിബര്ഹിണരാജാനാം ബര്ഹിണാം ബര്ഹിണാമിവ । പതതാം പതതാം ഘോഷഃ പതതാം പതതാമിവ
മയിൽമാരുടെയും മയിൽരാജാവിന്റെയും വീഴുന്ന ശബ്ദം, വീഴുന്നവരുടെ നിലവിളിപോലെയും, മയിലുകളുടെ നിലവിളിപോലെയും കേൾക്കുന്നു.
അദ്യ ത്വഹമൃണാന്മോക്ഷ്യേ യന്മയാ തത്പ്രതിശ്രുതമ് । ധാര്തരാഷ്ട്രസ്യ തത്കാലേ നിഹത്യ സമരേഽര്ജുനമ്
ഇന്ന് ഞാൻ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രൻ പറഞ്ഞ സമയത്ത് യുദ്ധത്തിൽ അർജുനനെ കൊല്ലി, ഞാൻ നൽകിയ വാഗ്ദാനം നിറവേറ്റി, ആ കടം വിട്ടുമാറും.
ഇന്ദ്രാശനിസമസ്പര്ശം മഹേന്ദ്രസമവിക്രമമ്। അര്ദയിഷ്യാമ്യഹം പാര്ഥമുല്കാഭിരിവ കുഞ്ജരമ്
ഇന്ദ്രന്റെ ഉഗ്രവജ്രംപോലെയുള്ള സ്പർശത്തോടും മഹേന്ദ്രന്റെ ശക്തിയോടും കൂടി, ഞാൻ പാർത്ഥനെ ജ്വലിക്കുന്ന അസ്ത്രങ്ങൾകൊണ്ട് ആനയെ ഉൽക്കപോലെ തകർക്കുന്നതുപോലെ തകർക്കും.
ശരജാലമഹാജ്വാലമസിശക്തിഗദേന്ധനമ് । നിര്ദഹന്തമനീകാനി ശമയിഷ്യേഽര്ജുനാനലമ്
വാളുകളും കുന്തങ്ങളും ഗദകളും ഇന്ധനമായ വലിയ അമ്പുകളുടെ ജ്വാലയിൽ, സൈന്യങ്ങളെ ദഹിപ്പിച്ച്, അർജുനൻ എന്ന അഗ്നിയെ ഞാൻ ശമിപ്പിക്കും.
രഥാദതിരഥം ലോകേ സര്വശസ്ത്രഭൃതാംവരമ് । വിവശം പാര്ഥമാദാസ്യേ ഗരുത്മാനിവ പന്നഗമ്
രഥത്തിൽ നിന്ന്, എല്ലാ ആയുധധാരികളിലും ശ്രേഷ്ഠനായ പാർത്ഥനെ, അവൻ നിർബലനായപ്പോൾ, ഗരുഡൻ പാമ്പിനെ പിടിക്കുന്നതുപോലെ ഞാൻ പിടിച്ചെടുക്കും.
ക്ഷുദ്രകൈര്വിവിധൈര്ഭല്ലൈര്നിപതദ്ഭിശ്ച മാമകൈഃ । സംമൂഢചേതാഃ കൌന്തേയഃ കര്തവ്യം നാഭിപദ്യതാമ്
എന്റെ ആളുകൾ ഇട്ടുവിടുന്ന പലതരം ചെറുതും മൂർച്ചയുള്ളതുമായ അമ്പുകൾ കൊണ്ട്, കൗന്തേയന്റെ മനസ്സ് കുഴഞ്ഞു, അവൻ തന്റെ ലക്ഷ്യം നേടാൻ കഴിയാതിരിക്കട്ടെ.
അദ്യ ദുര്യോധനസ്യാഹം ശോകം ഹൃദി ചിരം സ്ഥിതമ് । സമൂലമപനേഷ്യാമി ഹരന്പാര്ഥശിരഃ ശരൈഃ
ഇന്ന് എന്റെ അമ്പുകൾകൊണ്ട് പാർത്ഥന്റെ തല എടുത്ത്, ദുര്യോധനന്റെ മനസ്സിൽ ദീർഘകാലമായി കിടക്കുന്ന ദുഃഖം ഞാൻ പൂർണ്ണമായി നീക്കം ചെയ്യും.
അദ്യ മത്കാര്മുകോത്സൃഷ്ടൈര്ഭല്ലൈശ്ച നതപര്വഭിഃ। ഹതാശ്വം വിരഥം പാര്ഥം പൌരുഷേ പര്യവസ്ഥിതമ് । നിശ്വസന്തം യഥാ നാഗമദ്യ പശ്യന്തു കൌരവാഃ
ഇന്ന് എന്റെ വില്ലിൽ നിന്നിറങ്ങുന്ന വളഞ്ഞ അമ്പുകൾകൊണ്ട്, കുതിരകളും രഥവും ഇല്ലാതെ, ധൈര്യത്തോടെ നില്ക്കുന്ന, പാമ്പുപോലെ ഉശിരിച്ചു ശ്വസിക്കുന്ന പാർത്ഥനെ, കൗരവന്മാർ കാണട്ടെ.
ജാമദഗ്ന്യാന്മയാ ലബ്ധം ദിവ്യാസ്രമൃഷിസത്തമാത്। തദുപാശ്രിത്യ വീര്യം ച യുധ്യേയമപി വാസവമ്
ജാമദഗ്ന്യനായ മഹർഷിയിൽ നിന്നു ഞാൻ ലഭിച്ച ദിവ്യായുധങ്ങൾക്കും അതിന്റെ ശക്തിക്കും ആശ്രയിച്ച്, ഞാൻ ഇന്ദ്രനോടു പോലും യുദ്ധം ചെയ്യാൻ കഴിയും.
ധ്വജാഗ്രേ വാനരസ്തിഷ്ഠന്ഭല്ലേന നിഹതോ മയാ। അദ്യൈവ പതതാം ഭൂമൌ വിനദന്ഭൈരവാന്രവാന്
ധ്വജത്തിന്റെ മുകളിൽ ഇരിക്കുന്ന വാനരൻ, എന്റെ അമ്പിൽ വീണു, ഇന്ന് തന്നെ ഭയാനകമായ നിലവിളിയോടെ നിലത്ത് വീഴും.