സുവര്ണദണ്ഡരുചിരാഃ കാലദണ്ഡോപമാഃ ശുഭാഃ । നകുലസ്യ ശരാ ഹ്യേതേ വജ്രാശനിസമപ്രഭാഃ
നകുലന്റെ ഈ അമ്പുകൾ സ്വർണ്ണക്കൊണ്ടുള്ള ദണ്ഡങ്ങൾ പോലെ തിളങ്ങുന്നു. കാലദണ്ഡംപോലും അതിവിശിഷ്ടവും ഉജ്ജ്വലവുമാണ്, ഇടിമിന്നലിനെപ്പോലെയുള്ള പ്രകാശം ഇവയ്ക്ക് ഉണ്ട്.
യാംശ്ച ത്വം പൃച്ഛസേ ദീപ്താന്സമധാരാന്സമാഹിതാന്। വരാഹകര്ണാസ്തീക്ഷ്ണാഗ്രാഃ സഹദേവസ്യ തേ ശരാഃ
നീ ചോദിച്ച ആ ജ്വലിക്കുന്ന, കൃത്യമായി ലക്ഷ്യംവെക്കുന്ന, ഏകാഗ്രതയോടെ വിടുന്ന അമ്പുകൾ കാട്ടുപന്നിയുടെ ചെവിപോലെയുള്ള മൂർച്ചയുള്ള അഗ്രങ്ങളുള്ള സഹദേവന്റെ അമ്പുകളാണ്.
യസ്ത്വയം സായകോ ദീര്ഘോ ഗവ്യേ കോശേ ച ദംശിതഃ। പാര്ഥസ്യായം മഹാഘോരഃ സര്വഭാരസഹോ മഹാന്
ഈ നീളമുള്ള അമ്പ്, പശുക്കളുടെ ക്വിവറിൽ സൂക്ഷിച്ചു പരീക്ഷിച്ചിരുന്നത്, പാർത്ഥന്റെതാണു്. അതി ഭയങ്കരവും, വലിയതും, ഏതു ഭാരവും സഹിക്കാൻ കഴിയുന്നതുമാണ്.
യസ്ത്വയം നിര്മലഃ ഖങ്ഗോ ദ്വീപിചര്മണി ദംശിതഃ। രാജ്ഞോ യുധിഷ്ഠിരസ്യായം കുന്തീപുത്രസ്യ ധീമതഃ
ഈ മിനുക്കമുള്ള വാൾ, ദ്വീപ് മൃഗത്തിന്റെ ത്വച്ചയിൽ പരീക്ഷിച്ചിരുന്നത്, കുന്തിയുടെ മകനായ ധീരനായ രാജാവ് യുദിഷ്ഠിരന്റെതാണു്.
വൈയാഘകോശോ ഭീമസ്യ പഞ്ചശാര്ദൂലലക്ഷണഃ । വാരണാനാം സുദൃപ്താനാം ശിക്ഷിതഃ സ്കന്ധശാതനേ
ഈ കടുവത്വച്ച ക്വിവർ ഭീമന്റേതാണ്; അഞ്ചു കടുവകളുടെ അടയാളങ്ങൾ അതിലുണ്ട്. അത്യന്തം ഉഗ്രമായ ആനകളുടെ ചുമലുകൾ തകർക്കാൻ ഇതിന് കഴിയും.
നീലോത്പലസവര്ണാഭഃ ഖങ്ഗഃ പാര്ഥസ്യ ധീമതഃ। മൃഗേന്ദ്രചര്മപിഹിതസ്തീക്ഷ്ണധാരഃ സുനിര്മലഃ
നീല ഉത്പലപൂവിന്റെ നിറത്തിൽ തിളങ്ങുന്ന ഈ വാൾ ധീരനായ പാർത്ഥന്റേതാണ്. സിംഹത്ത്വച്ച കൊണ്ട് മൂടിയതും, അത്യന്തം മൂർച്ചയുള്ളതും, വളരെ വൃത്തിയുള്ളതുമാണ്.
ദര്ശനീയഃ സുതീക്ഷ്ണാഗ്രഃ കുന്തീപുത്രസ്യ ധീമതഃ । അര്ജുനസ്യൈഷ നിസ്ത്രിംശഃ പരസൈന്യാഗ്രദൂഷണഃ
കുന്തിയുടെ ധീരനായ മകൻ അർജുനന്റേതാണ് ഈ മനോഹരവും മൂർച്ചയുള്ളതുമായ വാൾ. ശത്രുസൈന്യത്തിന്റെ മുന്നണിയെ തകർക്കുന്ന വാളാണിത്.
യസ്ത്വയം പാര്ഷതേ കോശേ നിക്ഷിപ്തോ രുചിരത്സരുഃ ।। നകുലസ്യൈഷ നിസ്ത്രിംശോ വൈശ്വാനരസമപ്രഭഃ
പാർഷതന്റെ ക്വിവറിൽ സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ മനോഹരമായ വാൾ നകുലന്റേതാണ്. അഗ്നിയുടെ പ്രകാശംപോലെ തിളങ്ങുന്ന വാളാണിത്.
യസ്ത്വയം പിങ്ഗലഃ ഖങ്ഗശ്ചിത്രോ മണിമയത്സരുഃ। സഹദേവസ്യ ഖങ്ഗോഽയം ഭാരസാഹോഽതിദംശിതഃക । ഭീമസ്യായം മഹാദണ്ഡഃ സര്വാമിത്രവിനാശനഃ
പിങ്ക് നിറമുള്ള, മനോഹരമായ, രത്നം പതിച്ച കയ്യൊപ്പുള്ള ഈ വാൾ സഹദേവന്റേതാണ്; അത്യന്തം മൂർച്ചയുള്ളതും ഭാരവത്തുമാണ്. ഈ വലിയ ഗദ ഭീമന്റേതാണ്; എല്ലാ ശത്രുക്കളെയും നശിപ്പിക്കുന്നതാണിത്.
ഭേദതോ ഹ്യര്ജുനസ്തൂര്ണം കഥയാമാസ തത്ത്വതഃ । ആയുധാനി കലാപാംശ്ച നിസ്ത്രിംശാംശ്ചാതുലപ്രഭാന്
അർജുനൻ ഉടൻ തന്നെ ആയുധങ്ങളും ക്വിവറുകളും അതുല്യമായ പ്രകാശമുള്ള വാളുകളും വ്യക്തമായി വിവരിച്ചു.
ഏതസ്മിന്നന്തരേ പാര്ഥം ന മൂഢാത്മാ വ്യജാനത। വിരാടപുത്രഃ പ്രഭുഖേ പപ്രച്ഛ പുനരേവ തമ്
ഇതിനിടയിൽ, വീരാടന്റെ മകൻ പാർത്ഥനെ തിരിച്ചറിയാതെ രാജാവിന്റെ സന്നിധിയിൽ വീണ്ടും ചോദിച്ചു.
സുവര്ണരുചിരാണ്യേഷാമായുധാനി മഹാത്മനാമ് । രുചിരാണി പ്രകാശന്തേ പാര്ഥാനാമാശുകാരിണാമ്
ഈ മഹാത്മാക്കളുടെ ആയുധങ്ങൾ പൊന്നാൽ അലങ്കരിച്ചവയും അത്യന്തം മനോഹരവും പ്രകാശമുള്ളതുമാണ്; പൃഥയുടെ പുത്രന്മാരായ വേഗത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നവരുടെ ആയുധങ്ങളാണവ.
ക്വനു തേ പാണ്ഡവാഃ ശൂരാഃ സംഗ്രാമേഷ്വപരാജിതാഃ। യേഷാമിമാനി ദീപ്താനി ശ്രിയാ ദീപ്യന്തി ഭാന്തി ച
യുദ്ധത്തിൽ ഒരിക്കലും തോറ്റിട്ടില്ലാത്ത ആ വീരനായ പാണ്ഡവന്മാർ എവിടെയാണ് ഇപ്പോൾ? അവരുടെ ദഹനമായ ആയുധങ്ങൾ മഹത്വത്തോടെ തിളങ്ങുന്നു.
കസ്മിന്വസന്തി ദേശേ ച ധര്മജ്ഞാ ബന്ധുവത്സലാഃ। ക്വ ധര്മരാജഃ കൌന്തേയോ ധര്മപുത്രോ യുധിഷ്ഠിരഃ
ആ ധാർമ്മികരും ബന്ധുക്കളെ സ്നേഹിക്കുന്നവരും ഏത് ദേശത്താണ് താമസിക്കുന്നത്? കുന്തിയുടെ മകനായ ധർമ്മരാജാവ് യുദിഷ്ഠിരൻ എവിടെയാണ്?
ധര്മശീലശ്ച ധര്മാത്മാ ധര്മവാന്ധര്മവിത്സുധീഃ । ധര്മാധ്യക്ഷോ ധര്മപുത്രോ ധര്മജ്ഞോ ധര്മമൂര്തിമാന്
അവൻ ധാർമ്മികമായ സ്വഭാവമുള്ളവനും, ധർമ്മത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവനും, ധർമ്മം അറിയുന്നവനും, ധർമ്മത്തിന്റെ സാക്ഷാൽ രൂപവുമാണ്. സത്യവും നേരുമും ക്ഷമയും അവന്റെ അടിസ്ഥാനമാണ്.
ധര്മനിഷ്ഠോ ധര്മകര്താ ധര്മഗോപ്താ സുധര്മകൃത്। സത്യാര്ജവക്ഷമാധാരോ ഘൃണീ ധര്മപരായണഃ
ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ചവൻ, ധാർമ്മിക പ്രവർത്തികൾ ചെയ്യുന്നവൻ, ധർമ്മത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്നവൻ, മഹത്തായ ധർമ്മം ചെയ്യുന്നവൻ, സത്യത്തിന്റെയും ക്ഷമയുടെയും അടിസ്ഥാനമായവൻ, കരുണയുള്ളവൻ, ധർമ്മത്തിൽ ലയിച്ചവൻ.
ഭീമസേനാര്ജുനൌ ചാപി സര്വേ തേ മാതുലാ മമ। നകുലഃ സഹദേവോ വാ സര്വാസ്ത്രകുശലൌ രണേ
ഭീമസേനനും അർജുനനും, നകുലനും സഹദേവനും — എല്ലാവരും എന്റെ അമ്മാവന്മാരാണ്; യുദ്ധത്തിൽ എല്ലാ ആയുധങ്ങളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ളവരാണ്.
സര്വ ഏവ മഹാത്മാനഃ സര്വാമിത്രവിനാശനാഃ। രാജ്യമക്ഷൈഃ പരാജിത്യ നഃ ശ്രൂയന്തേ വനം ഗതാഃ
എല്ലാവരും മഹാത്മാക്കളാണ്, എല്ലാ ശത്രുക്കളെയും നശിപ്പിക്കുന്നവരാണ്; രാജ്യം പന്തുകളിയിൽ തോറ്റു, അവർ കാട്ടിലേക്ക് പോയെന്നു കേൾക്കുന്നു.
ദ്രൌപദീ ചാപി പാഞ്ചാലീ സ്ത്രീരത്നമിതി മേ ശ്രുതാ। ജിതാ ചാക്ഷൈസ്തദാ കൃഷ്ണാ താനേവാന്വഗമദ്വനേ
പാഞ്ചാലി ദ്രൗപദി, സ്ത്രീകളിൽ അതുല്യമായ മാണിക്യം എന്നു ഞാൻ കേട്ടിട്ടുണ്ട്; അവളും അന്നേരം പന്തുകളിയിൽ തോറ്റു. അകത്തെ കൃഷ്ണ അവരെ അനുഗമിച്ചു കാട്ടിലേക്ക് പോയി.
ഉത്സൃജ്യ രാജ്യം ധര്മ്യം തേ നഃ ശ്രൂയന്തേ വനം ഗതാഃ
ധാർമ്മികമായ രാജ്യം ഉപേക്ഷിച്ച്, അവർ കാട്ടിലേക്ക് പോയെന്നു കേൾക്കുന്നു.
പാണ്ഡവാന്യദി ജാനീഷേ ക്വനു തേ ധര്മചാരിണഃ । ക്വനു വാ നിവസന്തീതി സത്യം ബ്രൂഹി ബൃഹന്നലേ
പാണ്ഡവന്മാർ എവിടെയാണെന്ന്, അവരൊക്കെ ധർമ്മപഥത്തിൽ നടക്കുന്നവരാണെന്ന് നിനക്ക് അറിയാമെങ്കിൽ, സത്യമായി പറയൂ ബൃഹന്നളേ, അവർ ഇപ്പോൾ എവിടെയാണ് താമസിക്കുന്നത്?
കിമര്ഥമാഗതാന്യത്ര ശസ്ത്രാസ്ത്രാണി മഹാത്മനാമ്। കഥം ജ്ഞാതാനി ഭവതാ തഥാ മേ ബ്രൂഹി ശോഭനേ
ആ മഹാത്മാക്കളായവരുടെ ആയുധങ്ങളും വെടിയുമെന്തിനാണ് ഇവിടെ വന്നിരിക്കുന്നത്? അവയെക്കുറിച്ച് നിനക്ക് എങ്ങനെ അറിയാൻ കഴിഞ്ഞു? അതും എന്നോട് പറയൂ, മനോഹരിയേ.
തതഃ പ്രഹസ്യ ബീഭത്സുഃ കൌന്തേയഃ ശ്വേതവാഹനഃ। ഉവാച രാജപുത്രം തമുത്തരം ശൃണു മേ വചഃ
അപ്പോൾ കുന്തിദേവിയുടെ മകനായ അർജുനൻ, വെള്ള കുതിരകളോടുകൂടിയവൻ, ചിരിച്ചുകൊണ്ട് ഉത്തരനോടു പറഞ്ഞു: 'എന്റെ വാക്കുകൾ ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കൂ.'
മാ ഭൈസ്ത്വം രാജശാര്ദൂല സര്വം തേ വര്ണയാമ്യഹമ് । നാത്ര ഭേതവ്യമദ്യാപി രാജപുത്ര യഥാതഥാ
രാജാക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ഭയപ്പെടേണ്ടതില്ല; എല്ലാം ഞാൻ നിനക്ക് വിശദമായി പറയും. എന്തു സംഭവിച്ചാലും ഇപ്പോഴും ഭയപ്പെടേണ്ട കാര്യമില്ല, രാജകുമാരനേ.
വയം തേ പാണ്ഡവാ നാമ വനവാസസ്യ പാരഗാഃ। അതീതേ ദ്വാദശേ വര്ഷേ ച്ഛന്നവാസമിഹോഷിതാഃ। തസ്മാദശങ്കിതമനാഃ ശൃണുഷ്വാവഹിതോത്തര
നാം തന്നെയാണ് പാണ്ഡവന്മാർ, വനവാസം പൂര്ത്തിയാക്കിയവർ. പന്ത്രണ്ടാം വർഷം കഴിഞ്ഞ് പതിമൂന്നാം വർഷം നാം ഇവിടെയായിരുന്നു മറഞ്ഞ് താമസിച്ചത്. അതുകൊണ്ട് സംശയമില്ലാതെ, ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ ഉത്തരാ.
അഹമസ്മ്യര്ജുനോ നാമ കങ്കോ നാമ യുധിഷ്ഠിരഃ। ഭീമസേനസ്തു വലലഃ പിതുസ്തേ രസപാചകഃ। അശ്വബന്ധസ്തു നകുലഃ സഹദേവസ്തു ഗോപതിഃ
ഞാനാണ് അർജുനൻ; യുദിഷ്ഠിരൻ കങ്ക എന്ന പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്; ഭീമസേനൻ വല്ലളൻ, നിന്റെ അച്ഛന്റെ പാചകരാണ്; നകുലൻ കുതിരകളെ നോക്കുന്നവനാണ്, സഹദേവൻ പശുക്കളുടെ മേൽക്കാരനാണ്.
സൈരന്ധ്രീം ദ്രൌപദീം വിദ്ധി യദര്ഥേ കീചകോ ഹതഃ। ഭീമസേനേന ദുര്വൃത്തഃ സഹഭ്രാതൃഭിരാഹവേ
സൈരന്ധ്രി എന്നത് ദ്രൗപദിയെയാണ്; അവളെക്കായിട്ടാണ് ദുഷ്ടനായ കീചകനെ ഭീമസേനനും സഹോദരന്മാരും ചേർന്ന് യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലിയത്.
ശ്രുത്വൈതദ്വചനം ജിഷ്ണോര്വിസ്മയസ്ഫാരിതേക്ഷണഃ । പശ്യന്നനിമിഷഃ പാര്ഥം ശനൈര്വാചമുവാച ഹ
ജിഷ്ണുവിന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട ഉത്തരന്റെ കണ്ണുകൾ അത്ഭുതത്തിൽ വലുതായി; പാർത്ഥനെ കണ്ണുമടയ്ക്കാതെ നോക്കി, പതിയെ അവൻ പറഞ്ഞു.
ദശ പാര്ഥസ്യ നാമാനി ശ്രൂയന്തേ മേ കഥാസു ച। പ്രബ്രൂയാസ്താനി യദി മേ ശ്രദ്ദധ്യാം സര്വമേവ തേ
പാർത്ഥനു പത്ത് പേരുകളുണ്ടെന്ന് ഞാൻ കഥകളിൽ കേട്ടിട്ടുണ്ട്; നീ അവയെല്ലാം പറഞ്ഞാൽ ഞാൻ നിന്റെ വാക്കുകൾ വിശ്വസിക്കും.
അഹം തര്ഹി തവാചക്ഷേ ദശ നാമാനി താനി മേ। വൈരാടേ ശൃണു താനി ത്വം യാനി പൂര്വം ശ്രുതാനി തേ। ഈശാനോ വിദധേ ദേവസ്ത്രിദിവസ്യേശ്വരോ ദിവി
അപ്പോൾ ഞാൻ എന്റെ പത്ത് പേരുകൾ പറയാം, വിരാടരാജ്യത്തിലെ രാജകുമാരാ, നീ മുമ്പ് കേട്ടതുപോലെ ഇവിടെയും കേൾക്കൂ: ഈശാനൻ, വിധാതാവ്, ദേവൻ, സ്വർഗത്തിലെ മൂന്നുലോകത്തിന്റെയും ഇശ്വരൻ—