അതിസൂക്ഷ്മാണി ഹ്രസ്വാനി സര്വാണി ച മൃദൂനി ച। ആയുധാനി മഹാബാഹോ തവൈതാനി മഹാബല
മഹാബലശാലിയായവാ, ഈ ആയുധങ്ങൾ എല്ലാം വളരെ ചെറുതും, വളരെ സുഖമുള്ളതും, വളരെ മൃദുവും ആണ്.
തസ്മാദ്ഭൂമിംജയാരുഹ്യ ശമീമേതാം പലാശിനീമ് । അസ്യാം ഹി പാണ്ഡുപുത്രാണാം ധനൂംഷി നിഹിതാത്യുത
അതിനാൽ, ഭൂമിഞ്ചയാ, നീ ഈ ഇലപടർന്ന ശമീ വൃക്ഷത്തിൽ കയറുക. ഈ വൃക്ഷത്തിൽ തന്നെ പാണ്ഡുവിന്റെ മക്കളുടെ വില്ലുകൾ സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നു.
യുധിഷ്ഠിരസ്യ ഭീമസ്യ ബീഭത്സോര്യമയോസ്തഥാ । ധ്വജാ ശരാശ്ച ശൂരാണാം ദിവ്യാനി കവചാനി ച
യുധിഷ്ഠിരനും ഭീമനും ബീഭത്സുവും ഇരട്ടന്മാരും ആയ ധീരന്മാരുടെ പതാകകളും അമ്പുകളും ദിവ്യകവചങ്ങളും അവിടെ ഉണ്ട്.
അത്രൈവ തു മഹാവീര്യം ധനുഃ പാര്ഥസ്യ ഗാണ്ഡിവമ് । ഏകം ശതസഹസ്രേണ സംമിതം രാഷ്ട്രവര്ധനമ്
ഇവിടെയും പാർഥന്റെ മഹാശക്തിയുള്ള ഗാണ്ഡീവം ഉണ്ട്. അതൊന്നുതന്നെ ലക്ഷക്കണക്കിന് വില്ലുകൾക്ക് തുല്യമായതും രാജ്യത്തെ വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതുമാണ്.
വ്യായാമസഹമത്യര്ഥം തൃണരാജസമം മഹത് । സര്വായുധമഹാമാത്രം സര്വാരിക്ഷയകാരകമ്
അത് വലിയ പരിശ്രമം സഹിക്കാൻ കഴിയുന്നതും, വലിയ പുല്ലുകൂട്ടുപോലെയും, എല്ലാ ആയുധങ്ങളിൽ ഏറ്റവും വലിയതും, എല്ലാ ശത്രുക്കളെയും നശിപ്പിക്കുന്നതുമാണ്.
സുവര്ണവികൃതം ദിവ്യം ശ്ലക്ഷ്ണമായതമവ്രണമ്। അലം ഭാരം ഗുരും സോഢും വാരുണം ച സുദര്ശനമ്
അത് പൊന്നുകൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച ദിവ്യമായതും, മൃദുവും നീളമുള്ളതും മുറിവില്ലാത്തതും, വലിയ ഭാരവും താങ്ങാൻ കഴിയുന്നതും, വാരുണന്റെതും മനോഹരവുമാണ്.
താദൃശാന്യേവ സര്വാണി ബലവന്തി ദൃഢാനി ച। യുധിഷ്ഠിരസ്യ ഭീമസ്യ ബീഭത്സോര്യമയോസ്തഥാ । പ്രഥിതാനി വിശിഷ്ടാനി ദുര്ദശാനി ഭവന്ത്യുത
യുധിഷ്ഠിരനും ഭീമനും ബീഭത്സുവും ഇരട്ടന്മാരും ഉള്ളവരുടെ എല്ലാ ആയുധങ്ങളും അതുപോലെ തന്നെ ശക്തിയുള്ളതും ഉറപ്പുള്ളതും പ്രശസ്തമായതും, പ്രത്യേകതയുള്ളതും, കാണാൻ പ്രയാസമുള്ളതുമാണ്.
ശരീരമിഹ ചാസക്തം ശമ്യാം ശുഷ്കം പുരാ കില। തദഹം രാജപുത്രഃ സന്സ്പൃശേയം പാണിനാ കഥമ്
ഇവിടെയും, പഴയകാലത്ത് ഒരു ഉണങ്ങിയ ശമീ വൃക്ഷം ശരീരത്തിൽ ചേർത്തിരുന്നതായി പറയുന്നു. രാജകുമാരാ, അങ്ങനെ ആ വൃക്ഷത്തെ ഞാൻ കൈകൊണ്ട് എങ്ങനെ സ്പർശിക്കും?
ന മാമേവംവിധം കര്മ കാരയസ്വ ബൃഹന്നലേ । കഥം വാ ശക്യതേ കര്തും ബുദ്ധ്യാ ത്വം മന്യസേ കഥം
ബ്രിഹന്നളേ, ഇങ്ങനെ ഒരു ജോലി എനിക്ക് ചെയ്യാൻ പറയരുത്. എങ്ങനെ ഇത് ചെയ്യാൻ കഴിയുമെന്ന് നീ വിചാരിക്കുന്നു? ബുദ്ധിയാൽ ഇതിന് വഴിയുണ്ടോ?
നൈവംവിധം മയാ യുക്തമാലബ്ധും ക്ഷത്രയോനിനാ । മഹതാ രാജപുത്രേണ മന്ത്രയജ്ഞവിദാ സതാ
എനിക്ക് ഇതുപോലൊരു ജോലി ചെയ്യുന്നത് യോജിക്കുന്നതല്ല, ഞാൻ ഒരു ക്ഷത്രിയൻ, മഹാരാജകുമാരൻ, മന്ത്രങ്ങളിലും യജ്ഞങ്ങളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ളവൻ, സദാചാരമുള്ളവൻ.
സ്പൃഷ്ടവന്തം ശരീരം മാം ശവവാഹമിവാശുചിമ്। കഥം വാ വ്യവഹാര്യം വൈ കുര്വീഥാസ്ത്വം ബൃഹന്നലേ
എന്റെ ശരീരം തൊട്ടാൽ, ഞാൻ ഒരു ശവവാഹകനുപോലെ അശുദ്ധനാണെന്നപോലെ, നീ എങ്ങനെ എന്നോടൊപ്പം ഇടപാടുകൾ നടത്താൻ തയ്യാറാകും, ബ്രിഹന്നളേ?
തമുവാച തതഃ ശൂരഃ പാര്ഥം പരപുംരജയഃ। ദായാദം സര്വമത്സ്യാനാം കുലേ ജാതം വിശാരദമ്
അപ്പോൾ ശത്രുക്കളെ ജയിച്ച ധീരൻ പാർഥനോട് പറഞ്ഞു: 'മത്സ്യരാജവംശത്തിൽ ജനിച്ച, മുഴുവൻ വംശത്തിനും അവകാശിയായ, പ്രാവീണ്യമുള്ളവനേ.'
ജാനാമി ത്വാം മഹാപ്രാജ്ഞ ശുഭം ജാത്യാ കുലേന ച । കഥം നു പാപകം കര്മ ബ്രൂയാം ത്വാഽഹം പരന്തപ
നീ മഹാപണ്ഡിതനും ഉത്തമജാതിയിലും വംശത്തിലും പിറന്നവനാണെന്ന് ഞാൻ അറിയുന്നു. എങ്ങനെയാണ് ഞാൻ നിന്നെ പാപകരമായ ഒരു പ്രവൃത്തിക്ക് പഠിപ്പിക്കാൻ കഴിയുക, ശത്രുക്കളെ ദഹിപ്പിക്കുന്നവനേ?
വ്യവഹാര്യശ്ച രാജേന്ദ്ര ശുദ്ധശ്ചൈവ ഭവിഷ്യസി । ധനൂംഷ്യേതാനി മാ ഭൈസ്ത്വം ശരീരം നാത്ര വിദ്യതേ
രാജാവേ, നീ ഇടപാടുകൾക്കു യോഗ്യനും ശുദ്ധനും ആകും. ഈ വില്ലുകൾക്ക് ഭയപ്പെടേണ്ടതില്ല; ഇവിടെ ശരീരം ഒന്നുമില്ല.
ദായാദം മത്സ്യരാജസ്യ കുലേ ജാതം മനസ്വിനമ് । കഥം വാ നന്ദിതം കര്മ കാരയേ ത്വാം നൃപാത്മജ
മത്സ്യരാജാവിന്റെ അവകാശിയായ, രാജകുലത്തിൽ ജനിച്ച, മനസ്സിൽ ഉത്തമനായ രാജകുമാരാ, എങ്ങനെ ഞാൻ നിന്നെ സന്തോഷകരമായ ഒരു ജോലി ചെയ്യിക്കാൻ നിർബന്ധിക്കും?
ഏവമുക്തഃ സ പാര്ഥേന രഥാത്പ്രസ്കന്ദ്യ കുണ്ഡലീ। ആരുരോഹ ശമീവൃക്ഷം വൈരാടിരവശസ്തദാ
പാർഥൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ കുണ്ഡലധാരിയായ വൈരാടൻ രഥത്തിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങി, നിർബന്ധിതനായി ശമീമരത്തിൽ കയറി.
തമന്വശാസച്ഛത്രുഘ്നോ രഥേ തിഷ്ഠന്ധനഞ്ജയഃ । അവരോപയ വൃക്ഷാഗ്രാദ്ധനൂംഷ്യേതാനി മാചിരമ്
ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്ന ധനഞ്ജയൻ രഥത്തിൽ നിന്ന് അവനോട് കല്പിച്ചു: 'വേഗത്തിൽ ആ വില്ലുകൾ മരംമുകളിൽ നിന്ന് താഴെ കൊണ്ടുവാ.'
സോപഹൃത്യ മഹാര്ഹാണി ധനൂംഷി പൃഥുവക്ഷസാമ് । പരിവേഷ്ടനപത്രാണി വിമുച്യ സമുപാനയത്
വീരം നിറഞ്ഞ വീരന്മാരുടെ മഹാമൂല്യമായ വില്ലുകൾ കൊണ്ടുവന്ന് അവയുടെ പൊതികൾ അഴിച്ച് സമർപ്പിച്ചു.
പരിവേഷ്ടനമേതേഷാം സര്വം മുഞ്ചസ്വ മാചിരമ് । തേഷാം സംനഹനീയാനി പരിമുച്യ പരന്തപഃ। അപശ്യത്തത്ര ഗാണ്ഡീവം ചതുര്ഭിരപരൈഃ സഹ
ഈ വില്ലുകളുടെ പൊതികൾ എല്ലാം വേഗത്തിൽ അഴിച്ചു കളയൂ. അവയുടെ പൊതികൾ അഴിച്ചശേഷം, ശത്രുക്കളെ ദഹിപ്പിക്കുന്നവൻ അവിടെ ഗാണ്ഡീവവും മറ്റുള്ള നാലും കണ്ടു.
തേഷാം വിമുച്യമാനാനാം ധനുഷാമര്കവര്ചസാമ്। വിനിശ്ചേരുഃ പ്രഭാ ദിവ്യാ ഗ്രഹാണാമുദയേഷ്വിവ
അമരന്മാരുടെ തിളക്കംപോലെയുള്ള ആ ദിവ്യവില്ലുകൾ അഴിച്ചപ്പോൾ, ഗ്രഹങ്ങൾ ഉദയിക്കുമ്പോലെ ഒരു പ്രകാശം അവിടെ പടർന്നു.
സ തേഷാം രൂപമാലേക്യ ഭോഗിനാമിവ ദൃമ്ഭതാമ് । ഹൃഷ്ടരോമാ ഭയോദ്വിഗ്രഃ പ്രവേപിതതനുസ്തദാ
അവയുടെ രൂപവും ഭംഗിയും, പാമ്പുകളുടെ മഹിമപോലെ കണ്ടപ്പോൾ, അവന്റെ രോമങ്ങൾ നട്ടെളിഞ്ഞു, ഭയത്തിൽ അവന്റെ ശരീരം വിറച്ചു.
അര്ജുനേന സമാശ്വസ്തഃ കിംചിദ്ധൃഷ്ടോ നൃപാത്മജഃ। തേഷാം സംദര്ശനാഭ്യാസം സ്പര്ശാഭ്യാസം പുനഃ പുനഃ ।। 58
അർജുനന്റെ ആശ്വാസം ലഭിച്ച രാജകുമാരൻ കുറച്ച് ധൈര്യമുണ്ടായി; വീണ്ടും വീണ്ടും അവ കാണാനും തൊടാനും ശ്രമിച്ചു.
ആമീല്യ പുനരുന്മീല്യ സ്പൃഷ്ട്വാസ്പൃഷ്ട്വാ ചകാര സഃ। സമ്യഗ്ഘുണ്ടസ്തദാഽഽശ്വസ്തഃ ക്ഷണേന സമപദ്യത ।। 59
കണ്ണുകൾ അടച്ചു തുറന്നു, തൊട്ട് പിൻവലിച്ചു, ഇങ്ങനെ വീണ്ടും വീണ്ടും ചെയ്തു; ശരിയായ രീതിയിൽ പഠിപ്പിച്ചും ആശ്വാസം നൽകിയും, ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് അവൻ തയ്യാറായി.
സംസ്പൃശ്യ താനി ചാപാനി ഭാനുമന്തി ബൃഹന്തി ച। വൈരാടിരര്ജുനം രാജന്നിദം വചനമബ്രവീത് ।। 60
ആ മഹാതേജസ്സും വലിപ്പവും ഉള്ള വില്ലുകൾ തൊട്ട ശേഷം, വൈരാടരാജാവ് അർജുനനോട് പറഞ്ഞു: 'അർജുനാ, ഇത് എന്താണ്?'
സാരഥേ കിമിദം ദിവ്യം നാഗോ വാ യദി വാ ധനുഃ। സൌവര്ണാന്യത്ര പദ്മാനി ശതപത്രാണി ഭാഗശഃ । കുശാഗ്നിപ്രതിതപ്താനി ഭാനുമന്തി ബൃഹന്തി ച
സാരഥീ, ഇത് ദിവ്യമായ എന്താണിത്? ആനയോ വില്ലോ? ഇതിൽ സ്വർണ്ണത്തിൽ നിർമ്മിതമായ, നൂറു ദളങ്ങളുള്ള താമരകളും, കുശാഗ്നിയിൽ ചൂടാക്കിയതുപോലും, വലിയതും പ്രകാശമുള്ളതുമായവയും കാണുന്നു.
ബിന്ദവശ്ചാത്ര സൌവര്ണാ മണിപ്രോതാഃ സമന്തതഃ। ശശിസൂര്യപ്രഭാഃ പൃഷ്ഠേ ഭാന്തി രുക്മപരിഷ്കൃതാഃ
ഇവിടെ സ്വർണ്ണം കൊണ്ടുള്ള തുള്ളികൾ, ചുറ്റും മണികൾകൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു; പിൻഭാഗത്ത്, ചന്ദ്രനും സൂര്യനും പോലുള്ള പ്രകാശം, സ്വർണ്ണം കൊണ്ടുള്ള അലങ്കാരങ്ങൾക്കിടയിൽ തിളങ്ങുന്നു.
പുഷ്പാണ്യത്ര സുവര്ണാനി ശതപത്രാണി ഭാഗശഃ । വിസ്മാപനീയരൂപം ച ഭീമം ഭീമപ്രദര്ശനമ്
ഇവിടെ പൊന്നുപോലുള്ള പുഷ്പങ്ങളും, നൂറ് ഇലകളുള്ള താമരകളും ധാരാളമായി കാണാം. അവയുടെ ഭംഗിയും ഭയപ്പെടുത്തുന്ന ഭാവവും അത്ഭുതം ഉണർത്തുന്ന രൂപവും കാണുമ്പോൾ ആരെയും വിസ്മയിപ്പിക്കും.
നീലോത്പലനിഭം കസ്യ ശാതകുമ്ഭപരിഷ്കൃതമ്। ഋഷഭാ യസ്യ സൌവര്ണാഃ പൃഷ്ഠേ തിഷ്ഠന്തി ശൃങ്ഗിണഃ
ഇവിടെയുള്ള ഈ നീല താമരയെപ്പോലെയുള്ളതും പൊന്നാൽ അലങ്കരിച്ചതുമായ വസ്തുവിന്റെ പുറത്ത് പൊന്നുപോലുള്ള കാളകൾ കൊമ്പുകളോടെ നിലകൊള്ളുന്നു. ഇത് ആരുടേതാണെന്ന് അറിയാമോ?
താലപ്രമാണം കസ്യേദം മണിരുക്മവിഭൂഷിതമ് ഹാടകസ്യ സുവര്ണസ്യ യസ്മിഞ്ശാഖാമൃഗാ ദശ
ഈ താളവൃക്ഷം പോലെ വലിപ്പമുള്ള, രത്നങ്ങളും പൊന്നും കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച വില്ലിന്, അതിന്റെ മേൽപുറത്ത് പത്തു പൊന്നുപോലുള്ള ശാഖാമൃഗങ്ങൾ അണിയിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇത് ആരുടേതാണ്?
ദുരാനമം മഹാദീര്ഘം സുരൂപം ദുഷ്പ്രധര്ഷണമ് । കസ്യേദമീദൃശം ചിത്രം ധനുഃ സര്വേ ച ദംശിതാഃ
ഇത്രയും ദൂരം എത്തുന്ന, നീളവും ഭംഗിയും ഉള്ള, ആരാലും കീഴടക്കാൻ കഴിയാത്ത ഈ മനോഹരമായ വില്ലും, അതിനോട് കൂടിയിരിക്കുന്ന ഈ അമ്പുകളും ആരുടേതാണ്?