ഏതേന വാ സാരഥിനാ തദാഽര്ജുനഃ സദേവഗന്ധര്വമഹാസുരോരഗാന് । സര്വാണി ഭൂതാന്യജയസ്തസ വീര്യവാനതര്പയച്ചാപി ഹിരണ്യരേതസമ് ।। 21
അര്ജുനൻ അതേ രഥസാരഥിയോടൊപ്പം ദേവന്മാരെയും ഗന്ധർവന്മാരെയും മഹാസുരന്മാരെയും ഉരഗന്മാരെയും ജയിച്ചു, തന്റെ വീര്യത്തോടെ ഹിരണ്യരേതസ്സിനെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു.
യദസ്യ സംസ്ഥാമപി തസ്യ സംയുഗേ ജാനാമി വീര്യം പരവീരമധ്യഗമ് । സംഗൃഹ്യ രശ്മീനപി ചാസ്യ വീര്യവാനാദായ ചാപം പ്രയയൌ രഥേ സ്ഥിതഃ ।। 22
യുദ്ധഭൂമിയില് വലിയ വീരന്മാരുടെ ഇടയില് അവന്റെ ശക്തി എനിക്ക് അറിയാം. അവന് കുതിരക്കൊണ്ടുകള് പിടിച്ചു, വില്ല് എടുത്ത് രഥത്തില് ഉറച്ചുനിന്നു.
ന സര്വഭൂതാനി ന ദേവദാനവാ ന ചാപി സര്വേ കുരവഃ സമാഗതാഃ। ധനം ഹരേയുസ്തവ ജാതു ധന്വിനോ ബൃഹന്നലാ തൂത്തരസാരഥിര്യദി ।। 23
ഉത്തരന്റെ രഥസാരഥിയായ ബൃഹന്നളന് കുതിരക്കൊണ്ടുകള് പിടിച്ചിരിക്കുമ്പോള്, ദേവന്മാരോ അസുരന്മാരോ, എല്ലായ്പ്പോഴും കൂടിയിരിക്കുന്ന കുരുക്കളോ, ആരും നിന്റെ ധനം എടുക്കാന് കഴിയില്ല.
ധനുഷ്യനവമശ്ചാസീത്തസ്യ ശിഷ്യോ മഹാത്മനഃ । സുദൃഷ്ടപൂര്വോ ഹി മയാ ചരന്ത്യാ പാണ്ഡവാലയേ ।। 24
വില്ല് കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതില് അവന് ഒരിക്കലും പിന്നിലല്ല. ആ മഹാത്മാവിന്റെ ശിഷ്യനാണ് അവന്. പാണ്ഡവരുടെ വീട്ടില് സഞ്ചരിക്കുമ്പോള് ഞാന് അവനെ മുമ്പ് കണ്ടിട്ടുണ്ട്.
സ ചാനേന സഹായേന ഖാണ്ഡവം ചാദഹത്പുരാ । അര്ജുനസ്യ തദാഽനേന സംഗൃഹീതാ ഹയോത്തമാഃ ।। 25
ഇവന് കൂടെ നിന്നുകൊണ്ട് അര്ജുനന് മുമ്പ് ഖാണ്ഡവവനം കത്തിച്ചു. അപ്പോള് അര്ജുനന് വേണ്ടി ഈയാള് ഉത്തമമായ കുതിരകള് പിടിച്ചു നിര്ത്തിയിരുന്നു.
തേന സാരഥിനാ പാര്ഥഃ സര്വഭൂതാനി സര്വശഃ। അജയത്ഖാണ്ഡവപ്രസ്ഥേ ന ഹി യന്താഽസ്തി താദൃശഃ ।। 26
അത്തരം സാരഥിയോടൊപ്പം പാർത്ഥൻ ഖാണ്ഡവപ്രസ്ഥത്തിൽ എല്ലാ ജീവികളും പൂർണ്ണമായും ജയിച്ചു; അത്തരമൊരു സാരഥി മറ്റൊരുവൻ ഇല്ലെന്ന് സത്യമായാണ് പറയേണ്ടത്.
തതഃ സൈരന്ധ്രിസഹിതാ ഉത്തരാ ഭ്രാതുരബ്രവീത്। അഭ്യര്ഥയൈനാം സാരഥ്യേ വീര ശീഘ്രം ബൃഹന്നലാമ് ।। 27
അതിനുശേഷം സൈരന്ധ്രിയോടൊപ്പം ഉത്തരാ തന്റെ സഹോദരനോടു പറഞ്ഞു: 'വീരാ, നീ വേഗത്തിൽ ബൃഹന്നളയെ സാരഥിയായി ചോദിക്കൂ.'
ശിക്ഷിതൈഷാ ഹി സാരഥ്യേ നര്തനേ ഗീതവാദിതേ । സൈരന്ധ്യ്രാഹ മഹാപ്രാജ്ഞാ സ്തുവന്തീ വൈ ബൃഹന്നലാമ് ।। 28
സാരഥ്യത്തിൽ, നൃത്തത്തിൽ, പാട്ടിലും വാദ്യങ്ങളിലും ഇവൾ പ്രാവീണ്യമുള്ളവളാണ്; മഹാപണ്ഡിതയായ സൈരന്ധ്രി ബൃഹന്നളയെ പ്രശംസിച്ച് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
സൈരന്ധ്രി ജാനാസി മമ വ്രതം ഹി ക്ലീബേന പുംസാ ന ഹി സംവദാമ്യഹമ്। സോഹം ന ശക്ഷ്യാമി ബൃഹന്നലാം ശുഭേ വക്തും സ്വയം യച്ഛ ഹയാന്മമേതി ।। 29
സൈരന്ധ്രി, എന്റെ വ്രതം നീ അറിയുന്നില്ലേ: ഞാൻ ക്ളീബനായ പുരുഷനോടൊപ്പം സംസാരിക്കാറില്ല; അതുകൊണ്ട്, സുന്ദരിയേ, ഞാൻ ബൃഹന്നളയോട് നേരിട്ട് 'എന്റെ കുതിരകൾ പിടിക്കൂ' എന്ന് പറയാൻ കഴിയില്ല.
ഭയകാലേ തു സംപ്രാപ്തേ ന വ്രതം നാവ്രതം പുനഃ। യഥാ ദുഃഖം പ്രതരതി കര്തും യുക്തം ചരേദ്ബുധഃ । ഇതി ധര്മവിദഃ പ്രാഹുസ്തസ്മാദ്വാച്യാ ബൃഹന്നലാ ।। 30
ഭയം നിറഞ്ഞ സമയത്ത് വ്രതം പാലിച്ചാലോ, പാലിക്കാതിരിക്കുകയോ ചെയ്താലോ അതിന് പ്രാധാന്യമില്ല. കഷ്ടം അതിജയിക്കാൻ യോഗ്യമായത് ചെയ്യേണ്ടതാണെന്ന് ധർമ്മം അറിയുന്നവർ പറയുന്നു. അതുകൊണ്ടു ബ്രിഹന്നളയെ വിളിക്കണമെന്ന് പറയണം.
യേയം കുമാരീ സുശ്രോണീ ഭഗിനീ തേ യവീയസീ। അസ്യാസ്തു വചനം വീര കരിഷ്യതി ന സംശയഃ ।। 31
നിന്റെ ഇളയ സഹോദരിയായ ഈ സുന്ദരിയായ യുവതിക്ക് പറയുന്ന കാര്യം അവൾ നിർബന്ധമായി ചെയ്യുമെന്നതിൽ സംശയമില്ല, വീരനേ.
യദി തേ സാരഥിഃ സാ സ്യാത്കുരൂന്സര്വാന്ന സംശയഃ। ജിത്വാ ഗാശ്ച സമാദായ ധ്രുവമാഗമനം ഭവേത് ।। 32
അവൾ നിന്റെ രഥസാരഥിയായാൽ, നീ ഉറപ്പായും കുരുക്കളെ ജയിക്കുകയും, പശുക്കളെ തിരികെ കൊണ്ടുവന്നും, വിജയത്തോടെ മടങ്ങിയും വരും.
ഏവമുക്തഃ സ സൈരന്ധ്ര്യാ ഭഗിനീം പ്രത്യഭാഷത। ഗച്ഛ ത്വമനവദ്യാങ്ഗി താമാനയ ബൃഹന്നലാമ് ।। 33
സൈരന്ധ്രി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, അവൻ തന്റെ സഹോദരിയോട് പറഞ്ഞു: 'നിഷ്കളങ്കമായവളേ, നീ പോയി ബ്രിഹന്നളയെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവാ.'
സാ പ്രാദ്രവത്കാഞ്ചനമാല്യധാരിണീ ജ്യേഷ്ഠേന ഭ്രാത്രാ പ്രഹിതാ യശസ്വിനീ । ഭ്രാതുര്നിയോഗം തു നിശമ്യ സുഭ്രുഃ ശുഭാനനാ ഹാടകവജ്രഭൂഷിതാ ।। 34
അവളുടെ മൂത്ത സഹോദരൻ അയച്ചതുപോലെ, പൊന്നിന്റെ മാലകൾ അണിഞ്ഞ്, മഹത്വമുള്ള അവൾ, മനോഹരമായ ക眉കളും മനോഹരമായ മുഖവും, പൊന്നും രത്നങ്ങളും അണിഞ്ഞ്, സഹോദരന്റെ കല്പന കേട്ടയുടൻ അവൾ ദ്രുതമായി പുറപ്പെട്ടു.
സാ വജ്രമുക്താമണിഹേമകുണ്ഡലാ മൃദുക്രമാ ഭ്രാതൃനിയോഗചോദിതാ। പ്രദക്ഷിണാവര്തതനുഃ ശിഖണ്ഡിനീ പദ്മാനനാ പദ്മദലായതാക്ഷീ ।। 35
പൊന്നും വജ്രവും മുത്തും ചേർന്ന കുണ്ഡലങ്ങൾ അണിഞ്ഞ്, മൃദുലമായ നടപ്പോടെ, സഹോദരന്റെ കല്പനയാൽ പ്രേരിതയായി, സുന്ദരമായ ശരീരവും ശിഖ അണിഞ്ഞ തലയും, താമരപോലെയുള്ള മുഖവും താമരയിലപോലെയുള്ള കണ്ണുകളും ഉള്ള ശിഖണ്ഡിനി പുറപ്പെട്ടു.
തന്വീ സമാങ്ഗീ മൃദുമന്ദ്രലോചനാ മാത്സ്യസ്യ രാജ്ഞോ ദുഹിതാ വിലാസിനീ । സാ നര്തനാഗാരമരാലപക്ഷ്മാ ശതഹ്രദാ മേഘമിവാന്വപദ്യത ।। 36
സുന്ദരമായ ശരീരവും മൃദുലമായ, മന്ദമായ കണ്ണുകളും ഉള്ള, മത്സ്യരാജാവിന്റെ കളിയുള്ള മകൾ, വളഞ്ഞ പാപ eyelashes ഉള്ള അവൾ, നൃത്തശാലയിലേക്ക്, മേഘം സമീപിക്കുന്ന മയിലിനെപ്പോലെ, പ്രവേശിച്ചു.
സാ നാഗനാസോപമസംഹിതോരൂരനിന്ദിതാ വേദിവിലഗ്നമധ്യാ। ആസാദ്യ തസ്ഥൌ വരമാല്യധാരിണീ പാര്ഥം ശുഭാ നാഗവധൂരിവ ദ്വിപമ് ।। 37
ആ സ്ത്രീയുടെ ഉരുക്കൾ പാമ്പുപെണ്ണിന്റെതുപോലെ ചേർന്നിരിക്കുന്നു, അവളെ ആരും കുറ്റം പറയാനാവില്ല, വേദചിഹ്നങ്ങൾ കമരത്തിൽ അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു. മനോഹരമായ പുഷ്പമാല ധരിച്ച് അവൾ അർജ്ജുനന്റെ മുമ്പിൽ പാമ്പുപെണ്ണ് ആനയോടു നിൽക്കുന്നതുപോലെ ഭംഗിയായി നിന്നു.
താമാഗതാമായതതാമ്രലോചനാമവേക്ഷ്യ പാര്ഥഃ സമയേഽഭ്യഭാഷത ।। 38
വിരിഞ്ഞ ചെമ്പരത്ത കണ്ണുകളോടെ അവളെത്തിയതറിഞ്ഞ അർജ്ജുനൻ, സമയമെത്തിയപ്പോൾ അവളോടു സംസാരിച്ചു.
കിമാഗതാ കാഞ്ചനമാല്യധാരിണീ സുഗാത്രി കിംചിത്ത്വരിതാഽസി സുഭ്രു । കിം തേ മുഖം സുന്ദരി ന പ്രസന്നമാചക്ഷ്വ ശീഘ്രം മമ ചാരുഹാസിനി ।। 39
സുന്ദരിയായവളേ, പൊന്നുപോലുള്ള പുഷ്പമാല ധരിച്ചവളേ, നിന്റെ ശരീരം അതീവ സുന്ദരമാണ്. എന്തിനാണ് നീ അൽപ്പം വേഗത്തിൽ വന്നത്? നിന്റെ മുഖം എന്തുകൊണ്ടാണ് സന്തോഷകരമല്ലാത്തത്? മനോഹരമായ പുഞ്ചിരിയോടെ, ദയവായി എനിക്ക് വേഗത്തിൽ പറയൂ.
സാ വജ്രവൈഡൂര്യവികാരകുണ്ഡലാ വിനിദ്രപദ്മോത്പലപന്നഗന്ധിനീ । പ്രസന്നതാരാധിപസംനിഭാനനാ പാര്ഥേ കുമാരീ വചനം ബഭാഷേ ।। 40
വജ്രവും വൈഡൂര്യവും ചേർത്ത കുണ്ഡലങ്ങൾ ധരിച്ച, ഉണർന്ന കമലം, ഉത്പലം, പാമ്പ് എന്നിവയുടെ സുഗന്ധം നിറഞ്ഞ, മനസ്സു കുളിർക്കുന്ന പൗർണ്ണമീചന്ദ്രനുപോലെയുള്ള മുഖമുള്ള ആ കന്യക അർജ്ജുനനോടു പറഞ്ഞു.
ഹരന്തി വിത്തം കുരവാഃ പിതുര്മേ ശതം സഹസ്രാണി ഗവാം ബൃഹന്നലേ। സാ ഭ്രാതുരശ്വാന്മമ സംയമസ്വ പുരാ പരേ ദൂരതരം ഹരന്തി ഗാഃ ।। 41
കൗരവർ എന്റെ അച്ഛന്റെ വലിയ മേച്ചിൽപുറത്ത് നിന്ന് ഒരു ലക്ഷം പശുക്കൾ കവർന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. അതിനാൽ, എന്റെ സഹോദരന്റെ കുതിരകൾ നീ പിടിച്ചുനിർത്തണം; അല്ലെങ്കിൽ അവരെക്കാൾ മുമ്പ് മറ്റവർ പശുക്കളെ ദൂരത്തേക്ക് കൊണ്ടുപോകും.
സൈരന്ധ്രിരാഖ്യാതി ബൃഹന്നലേ ത്വാം സുശിക്ഷിതാ സംഗ്രഹണേ രഥാശ്വയോഃ । അഹം മരിഷ്യാമി ന മേഽത്ര സംശയോ മയാ വൃതാ തത്ര ന ചേദ്ഗമിഷ്യസി ।। 42
സൈരന്ധ്രി പറയുന്നു, നീ വലിയ മേച്ചിൽപുറത്ത് രഥവും കുതിരകളും പിടിച്ചുനിർത്തുന്നതിൽ വളരെ നിപുണനാണെന്ന്. ഞാൻ നിന്നെ അവിടെ പോകാൻ അപേക്ഷിച്ചിട്ടും നീ പോകരുതെങ്കിൽ ഞാൻ മരിക്കും, അതിൽ സംശയമില്ല.
തഥാ നിയുക്തോ നരദേവകന്യയാ നരോത്തമഃ പ്രീതമനാ ധനഞ്ജയഃ। ഉവാച പാര്ഥഃ ശുഭമന്ദ്രയാ ഗിരാ ശുഭാനനാം ശുക്ലദതീം ശുചിസ്മിതാമ് ।। 43
അങ്ങനെ രാജകുമാരിയുടെ നിർദ്ദേശം കേട്ട ധനഞ്ജയൻ, സന്തോഷഹൃദയത്തോടെ, മനോഹരമായ മുഖവും വെളുത്ത പല്ലുകളും ശുദ്ധമായ പുഞ്ചിരിയും ഉള്ള ആ കന്യകയോടു മൃദുവായ വാക്കുകളിൽ പറഞ്ഞു.
ഗച്ഛാമി യത്രേച്ഛസി ചാരുഹാസിനി ഹുതാശനം പ്രജ്വലിതം വിശാമി വാ। ഇച്ഛാമി തേഽഹം വരഗാത്രി ജീവിതം കരോമി കിം തേ പ്രിയമദ്യ സുന്ദരി। ന മത്കൃതേ ദ്രക്ഷ്യസി തത്പുരം പ്രിയേ വൈവസ്വതം പ്രേതപതേര്മഹാഭയമ് ।। 44
സുന്ദരിയായ പുഞ്ചിരിയുള്ളവളേ, നീ എവിടേക്കാണ് പോകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്, അഗ്നിയിൽ കയറേണ്ടി വന്നാലും ഞാൻ പോകും. മനോഹരമായവളേ, ഞാൻ നിന്റെ ജീവൻ രക്ഷിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; ഇന്ന് ഞാൻ നിനക്ക് എന്ത് ചെയ്യണം? എന്റെ കാരണത്താൽ, പ്രിയേ, നീ യമന്റെ ഭയാനകമായ നഗരവും കാണേണ്ടതില്ല.
ഏതാവദുക്ത്വാ കുരുവീരപുങ്ഗവോ വിലാസിനീം ശുക്ലദതീം ശുചിസ്മിതാമ്। ബൃഹന്നലാരൂപവിഭൂഷിതാനനോ വിരാടപുത്രസ്യ സമീപമാവ്രജത് ।। 45
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, കൗരവവീരന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ അർജ്ജുനൻ, മനോഹരമായ പല്ലുകളും ശുദ്ധമായ പുഞ്ചിരിയും ഉള്ള കന്യകയോടൊപ്പം, ബൃഹന്നളയുടെ വേഷം ധരിച്ച്, വിരാട്ടന്റെ മകന്റെ അടുത്തേക്ക് നടന്നു.
തഥാ വ്രജന്തം വരഭൂഷണൈര്വൃതം മഹാപ്രഭം വാരണയൂഥപോപമമ്। ഗജേന്ദ്രബാഹും കമലായതേക്ഷണം കവാടവക്ഷസ്ഥലമുന്നതാംസമ് ।। 46
അവൻ മനോഹരമായ ആഭരണങ്ങൾ ധരിച്ച്, പ്രകാശത്തോടെ, ആനക്കൂട്ടത്തിലെ നായകനുപോലെയും, ആനയുടെ കൈകളുപോലെയുള്ള ഭുജങ്ങളുമായി, വിരിഞ്ഞ താമരപോലെയുള്ള കണ്ണുകളും, വിശാലമായ നെഞ്ചും ഉയർന്ന ഭുജങ്ങളും ഉള്ളവനായി നടന്നു.
തമാഗതം പാര്ഥമമിത്രകര്ശനം മഹാബലം നാഗമിവ പ്രമാഥിനമ്। വൈരാടിരാമന്ത്ര്യ തതോ ബൃഹന്നലാം ഗവാം നിനീഷന്പദമുത്തരോഽബ്രവീത് ।। 47
ശത്രുക്കളെ നശിപ്പിക്കുന്നവനും, ആനപോലെ ശക്തിയുള്ളവനുമായ അർജ്ജുനൻ അവിടെ എത്തിയപ്പോൾ, വിരാട്ടന്റെ മകൻ പശുക്കളെ നയിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച് ബൃഹന്നളയോട്这样 പറഞ്ഞു.
തമാവ്രജന്തം ത്വരിതം പ്രഭിന്നമിവ കുഞ്ജരമ്। അന്വഗച്ഛദ്വിശാലാക്ഷീ ഗജം ഗജവധൂരിവ ।। 48
വേഗത്തിൽ, പൊട്ടിത്തെറുന്ന ആനയെപ്പോലെ അവൻ മുന്നോട്ട് പോയപ്പോൾ, വിശാലമായ കണ്ണുകളുള്ള കന്യക, ആനയുടെ പെൺകുട്ടി ആനയെ പിന്തുടരുന്നതുപോലെ അവനെ പിന്തുടർന്നു.
ദൂരാദേവ തു സംപ്രേക്ഷ്യ രാജപുത്രോഽഭ്യഭാഷത । ത്വയാ സാരഥിനാ പാര്ഥഃ ഖാണ്ഡവേഽഗ്നിമതര്പയത് ।। 49
ദൂരത്തിൽ നിന്നു കണ്ട രാജകുമാരൻ പറഞ്ഞു: നിനക്ക് സാരഥിയായിരിക്കെ അർജ്ജുനൻ ഖാണ്ഡവവനം ദഹിപ്പിച്ച അഗ്നിയെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തിയിരുന്നു.
പൃഥിവീം ചാജയത്കൃത്സ്നാം കുന്തീപുത്രോ ധനഞ്ജയഃ। സൈരന്ധ്രീ ത്വാം മമാചഷ്ട സാ ഹി ജാനാതി പാണ്ഡവാന് ।। 50
കുന്തിദേവിയുടെ മകൻ ധനഞ്ജയൻ ഭൂമിയെ മുഴുവനും ജയിച്ചു; സൈരന്ധ്രി നിന്നെ കുറിച്ച് എനിക്ക് പറഞ്ഞു, കാരണം അവൾ പാണ്ഡവരെ അറിയുന്നു.