തച്ഛ്രുത്വാ വചനം തസ്യ കര്ണോ രാജാനമബ്രവീത് ।। 47
അവന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട്, കർണ്ണൻ രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു.
സൂക്തം സുശര്മണാ വാക്യം പ്രാപ്തകാലമിദം വചഃ। തസ്മാത്ക്ഷിപ്രം വിനിര്യാമോ യോജയിത്വാ വരൂഥിനീം ।। 48
സുഷർമൻ പറഞ്ഞത് ശരിയായ സമയത്തും ഉചിതമായതുമാണ്. അതിനാൽ, നമുക്ക് വേഗത്തിൽ സൈന്യം ഒരുക്കി പുറപ്പെടാം.
യദേതത്തേഽഭിരുചിതം മമ ചൈതദ്ധി രോചതേ। പ്രവിഭജ്യ ച സൈന്യാനി യഥാ വാ മന്യതേ ഭവാന് ।। 49
നീ പറഞ്ഞത് എനിക്കും ഇഷ്ടമാണ്. സൈന്യങ്ങൾ നീ എങ്ങനെ വേണമെന്നു വിചാരിക്കുന്നു അതുപോലെ വിഭജിക്കാം.
പ്രജ്ഞാവാന്കുലവൃദ്ധശ്ച സര്വേഷാം നഃ പിതാമഹഃ। ആചാര്യശ്ച കൃപോ വിദ്വാഞ്ശകുനിശ്ചാപി സൌബലഃ ।। 50
നമ്മുടെ പിതാമഹൻ ജ്ഞാനിയും അനുഭവസമ്പന്നനും ആണ്. ഗുരുവായ കൃപനും ശാകുനി സൌബലനും പണ്ഡിതന്മാരാണ്.
മന്യന്തേ തേ യഥാ സര്വേ തഥാ യാത്രാ വിധീയതാമ്। സംമന്ത്ര്യ ചാശു ഗച്ഛാമഃ സാധനാര്ഥം മഹീപതേ ।। 51
നിങ്ങൾ എല്ലാവരും എങ്ങനെ ഉദ്ദേശിക്കുന്നുവോ അതുപോലെ ഈ യാത്ര ഒരുക്കാം. രാജാവേ, നമ്മൾ തമ്മിൽ ആലോചിച്ച്, ലക്ഷ്യം നേടാൻ വേഗത്തിൽ പുറപ്പെടാം.
കിംനു നഃ പാണ്ഡവൈഃ കാര്യം ഹീനാര്ഥബലപൌരുഷൈഃ। അത്യന്തം ഹി പ്രനഷ്ടാസ്തേ പ്രാപ്താ വാഽപി യമക്ഷയമ് ।। 52
പാണ്ഡവന്മാരോടിപ്പോൾ നമ്മുക്ക് എന്ത് കാര്യമുണ്ട്? അവർക്ക് സമ്പത്തും ശക്തിയും ധൈര്യവും ഇല്ലാതായി. അവർ പൂർണ്ണമായും നശിച്ചുപോയി, അല്ലെങ്കിൽ യമലോകത്തിൽ എത്തിച്ചേർന്നിരിക്കാം.
തദ്ഭവാംശ്ചതുരങ്ഗേണ ബലേന മഹതാ വൃതഃ। വിരാടനഗരം യാതു സര്വസൈന്യേന ഭാരത। ആദാസ്യാമോഽഥ ഗാസ്തസ്യ വിവിധാനി വസൂനി ച ।। 53
അതിനാൽ, ഭാരതവംശജനായ നീ വലിയ ചതുരംഗസേനയുമായി, എല്ലാ സൈന്യത്തോടും കൂടെ വിരാടനഗരത്തിലേക്ക് പോവണം. അവിടെയുള്ള പശുക്കളും മറ്റു ധനസമ്പത്തുകളും നമുക്ക് പിടിച്ചെടുക്കാം.
തതോ ദുര്യോധനോ രാജാ വചഃ ശ്രുത്വാ തു തസ്യ തത്। വൈകര്തനസ്യ കര്ണസ്യ ക്ഷിപ്രമാജ്ഞാപയത്സ്വയമ്। ശാസനേ നിത്യയുക്തം തു ദുഃശാസനമനന്തരമ് ।। 54
അപ്പോൾ കർണ്ണൻ പറഞ്ഞ വാക്കുകൾ കേട്ട ദുര്യോധനൻ രാജാവ് ഉടൻ തന്നെ, എല്ലായ്പ്പോഴും കല്പന പാലിക്കുന്ന ദുഃശാസനനെ വിളിച്ചു നിർദ്ദേശം നൽകി.
സഹ വൃദ്ധൈസ്തു സംമന്ത്ര്യ ക്ഷിപ്രം യോജയ വാഹിനീമ്। യഥോദ്ദേശം തു ഗച്ഛാമഃ സഹിതാഃ സര്വകൌരവൈഃ ।। 55
മൂപ്പന്മാരുമായി ആലോചിച്ച്, നീ വേഗത്തിൽ സൈന്യം ഒരുക്കുക. എല്ലാ കൗരവന്മാരോടും കൂടെ നാം പദ്ധതിപ്രകാരം പുറപ്പെടാം.
സുശര്മാ തു യഥോദ്ദിഷ്ടം ദേശം യാതു മഹാരഥഃ। ത്രിഗര്തൈഃ സഹിതഃ സര്വൈഃ പ്രഖ്യാതബലപൌരുഷൈഃ। പ്രാഗേവ ഹി സുസംയത്തോ വിരാടനഗരം പ്രതി ।। 56
മഹാരഥനായ സുശർമൻ നിർദ്ദേശിച്ച സ്ഥലത്തേക്ക്Trigarta രാജാക്കന്മാരോടും പ്രശസ്തനായ ധൈര്യശാലികളോടും കൂടെ പോകട്ടെ. അവൻ വിരാടനഗരത്തിലേക്ക് പോകാൻ നേരത്തെ തന്നെ തയ്യാറാണ്.
ജഘന്യതോ വയം തത്ര യാസ്യാമോ ദിവസാന്തരേ। വിഷയം മത്സ്യരാജസ്യ സുസമൃദ്ധം സുസംഹിതമ് ।। 57
അടുത്ത ദിവസം, നാം അവിടേക്ക് പിന്നിലൂടെ പോവാം. മത്സ്യരാജാവിന്റെ സമൃദ്ധവും സുരക്ഷിതവുമായ ദേശത്തേക്ക് നാം എത്തും.
സുശര്മണാ ഗൃഹീതേ തു മത്സ്യരാജസ്യ ഗോധനേ। വിരാടഃ സൈന്യമാദായ ത്രിഗര്തൈഃ സഹ യോത്സ്യതി ।। 58
സുശർമൻ മത്സ്യരാജാവിന്റെ പശുക്കൾ പിടിച്ചെടുക്കുമ്പോൾ, വിരാട് തന്റെ സൈന്യവുമായി ട്രിഗർതന്മാരെതിരെ യുദ്ധം ചെയ്യും.
അപരം ദിവസം ഗാസ്തു തത്ര ഗൃഹ്ണന്തു കൌരവാഃ। ഗവാര്ഥേ പാണ്ഡവാസ്തത്ര യോത്സ്യന്തി കുരുഭിഃ സഹ ।। 59
അടുത്ത ദിവസം, അവിടെയുള്ള പശുക്കൾ കൗരവന്മാർ പിടിച്ചെടുക്കട്ടെ. പശുക്കളുടെ خاطرം പാണ്ഡവന്മാർ അവിടേയ്ക്ക് വന്ന് കൗരവന്മാരോടൊപ്പം യുദ്ധം ചെയ്യും.
തഥാ ഗത്വാ യഥോദ്ദേശം വിരാടനഗരാന്തികേ। ക്ഷിപ്രം ഗോഷ്ഠം സമാസാദ്യ ഗൃഹ്ണന്തു വിപുലം ധനമ് ।। 60
പദ്ധതിപ്രകാരം വിരാടനഗരത്തിന് സമീപം എത്തി, അവർ വേഗത്തിൽ പശുക്കളുള്ള സ്ഥലത്ത് ചെന്നു, ധാരാളം സമ്പത്ത് പിടിച്ചെടുക്കട്ടെ.
ഗവാം ശതസഹസ്രാണി ശ്രീമന്തി ഗുണവന്തി ച। വയമസ്യ നിഗൃഹ്ണീമോ ദ്വിധാ കൃത്വാ ച വാഹിനീമ് ।। 61
നാം ഈ ലക്ഷക്കണക്കിന് മനോഹരവും ഉത്തമവുമായ പശുക്കൾ പിടിച്ചെടുക്കാം. സൈന്യത്തെ രണ്ട് ഭാഗങ്ങളായി വിഭജിക്കാം.
തേ സ്മ ഗത്വാ യഥോദ്ദിഷ്ടം ദേശം മത്സ്യമഹീപതേഃ। സംനദ്ധാ രഥിനഃ സര്വേ സപതാകാ ബലോത്കടാഃ। പ്രതിവൈരം ചികീര്ഷന്തോ ഗോഷു ഗൃദ്ധാ മഹാബലാഃ ।। 62
മത്സ്യരാജാവിന്റെ ദേശത്ത് നിർദ്ദേശപ്രകാരം ചെന്നു, പതാകയുമേന്തി, ആയുധധാരികളായ എല്ലാ രഥീയരും യുദ്ധത്തിനായി തയ്യാറായി, പശുക്കൾ പിടിക്കാൻ ആഗ്രഹത്തോടെ ശക്തിയോടെ നിന്നു.
ആദത്ത ഗാഃ സുശര്മാഽഥ കൃഷ്ണപക്ഷസ്യ ചാഷ്ടമീമ് ।। 63
കൃഷ്ണപക്ഷത്തിലെ എട്ടാം ദിവസം സുശർമൻ പശുക്കൾ പിടിച്ചെടുത്തു.
അപരേ ദിവസേ സര്വേ രാജന്സംഭൂയ കൌരവാഃ। നവമ്യാം തേ ന്യഗൃഹ്ണന്ത ഗോകുലാനി സഹസ്രശഃ। കൌരവാസ്തു മഹാവീര്യാ മത്സ്യാനാം വിഷയാന്തരേ ।। 64
അടുത്ത ദിവസം, രാജാവേ, എല്ലാ കൗരവന്മാരും ഒന്നിച്ചു, നവമി ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് പശുക്കളുള്ള സ്ഥലങ്ങൾ പിടിച്ചെടുത്തു. ശക്തശാലികളായ കൗരവന്മാർ മറ്റൊരു ഭാഗത്ത് മത്സ്യരാജാവിന്റെ ദേശത്ത് അങ്ങനെ ചെയ്തു.
തതസ്തേഷാം മഹാരാജ തത്രൈവാമിതതേജസാമ്। ഛദ്മലിങ്ഗപ്രവിഷ്ടാനാം പാണ്ഡവാനാം മഹാത്മനാമ് ।। 1
അവിടേയ്ക്ക് അതീവ ശക്തിയുള്ളവരായ പാണ്ഡവന്മാർ, വേഷം മാറി അവിടെ തന്നെ ഉണ്ടായിരുന്നു, മഹാരാജാവേ.
വ്യതീതഃ സമയഃ സമ്യഗ്വിരാടനഗരേ സതാമ്। കുര്വതാം തസ്യ കര്മാണി വീരാടസ്യ മഹീപതേഃ ।। 2
വിരാടനഗരിയിൽ, രാജാവായ വിരാടന്റെ കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യുമ്പോൾ, നിശ്ചയിച്ച സമയം അവർക്കു സുഖത്തോടെ കഴിഞ്ഞു.
കീചകേ തു ഹതേ രാജാ വിരാടഃ പരവീരഹാ। പരാം സംഭാവനാം ചക്രേ കുന്തീപുത്രേ യുധിഷ്ഠിരേ ।। 3
കീചകൻ കൊല്ലപ്പെട്ടപ്പോൾ, ശത്രുനാശകനായ വിരാട് രാജാവ്, കുന്തിപുതനായ യുദ്ധിഷ്ഠിരനോടു വലിയ ആദരം കാണിച്ചു.
തതസ്ത്രയോദശസ്വാന്തേ തസ്യ വര്ഷസ്യ ഭാരത। ശുശര്മണാ ഗൃഹീതം തു ഗോധനം തരസാ ബഹു ।। 4
അങ്ങനെ, പതിമൂന്നാം വർഷം അവസാനിക്കുമ്പോൾ, ഭാരതവംശജനായ നീ കേൾക്കുക, സുശർമൻ വലിയ പശുക്കളെ ബലമായി പിടിച്ചെടുത്തു.
തതഃ ശബ്ദോ മഹാനാസീദ്രേണുശ്ച ദിവമസ്പൃശത്। ശങ്ഖദുന്ദുഭിഘോഷശ്ച ഭേരീണാം ച മഹാസ്വനഃ। ഗവാശ്വരഥനാഗാനാം നിശ്വനശ്ച പദാതിനാമ് ।। 5
അപ്പോൾ വലിയ ഒരു ശബ്ദം ഉയർന്നു, പൊടി ആകാശത്തേക്കു പടർന്നു. ശംഖും മൃദംഗവും വലിയ ശബ്ദത്തിൽ മുഴങ്ങി, ഭേരികളും ഉച്ചത്തിൽ മുഴങ്ങി. പശുക്കൾ, കുതിരകൾ, രഥങ്ങൾ, ആനകൾ, പടയാളികളുടെ വിളികളും എല്ലാം ചേർന്ന് ഒരുപാട് ഗൗരവമായ ശബ്ദം ഉണ്ടാക്കി.
ഏവം തൈസ്ത്വഭിനിര്യായ മത്സ്യരാജസ്യ ഗോധനേ। ത്രിഗര്തൈര്ഗൃഹ്യമാണേ തു ഗോപാലാഃ പ്രത്യഷേധയന് ।। 6
അങ്ങനെ, മത്സ്യരാജാവിന്റെ പശുക്കളുമായി പശുപാലകർ പുറപ്പെട്ടപ്പോൾ, തൃഗർതന്മാർ അവയെ പിടിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു. പക്ഷേ, പശുപാലകർ അതിനെതിരെ ശക്തിയായി പ്രതിരോധിച്ചു.
അഥ ത്രിഗര്താ ബഹവഃ പരിഗൃഹ്യ ധനം ബഹു । പരിക്ഷിപ്യ ഹയൈഃ ശീഘ്രൈ രഥവ്രാതൈശ്ച ഭാരത। ഗോപാലാന്പ്രത്യയുധ്യന്ത രണേ കൃത്വാ ജയേ ധൃതിമ് ।। 7
പിന്നീട്, അനേകം തൃഗർതന്മാർ ധനസമ്പത്ത് പിടിച്ചെടുത്തു, വേഗമുള്ള കുതിരകളും രഥങ്ങളുമായി പശുപാലകരെ ചുറ്റി, വിജയത്തിനായി പോരാട്ടം തുടങ്ങി.
തേ ഹന്യമാനാ ബഹുഭിഃ പ്രാസതോമരപാണിഭിഃ । ഗോപാലാ ഗോകുലേ ഭക്താ വാരയാമാസുരോജസാ ।। 8
അനേകം പേർ കുന്തവും മൂർച്ഛനയും എടുത്ത് ആക്രമിച്ചിട്ടും, ആ പശുപാലകർ മുഴുവൻ മനസ്സോടെ ശക്തിയായി എതിര്ത്തു.
പരശ്വഥൈശ്ച മുസലൈര്ഭിണ്ഡിപാലൈശ്ച മുദ്ഗരൈഃ। ഗോപാലാഃ കര്ഷണൈശ്ചിത്രൈര്ജഘ്നുരശ്വാന്സമന്തതഃ ।। 9
കത്തികൾ, മൂർച്ഛനകൾ, കല്ലെറിയുന്ന ഉപകരണങ്ങൾ, വലിയ ചാവടികൾ എന്നിവ കൊണ്ട് പശുപാലകർ ചുറ്റും കുതിരകളെ അടിച്ചു.
തേ ഹന്യമാനാഃ സംക്രുദ്ധാസ്ത്രിഗര്താ രഥയോധിനഃ । വിസൃജ്യ ശരവര്ഷണി ഗോപാനദ്രാവയന്ബലാത് ।। 10
തൃഗർതരുടെ രഥസേനാനികൾ കോപത്തോടെ പശുപാലകരെ ആക്രമിച്ച്, അമ്പുകൾ മഴപോലെ വിട്ട്, അവരെ ശക്തിയായി പിന്തുടർന്നു.
ഹന്യമാനേഷു ഗോപേഷു വിമുഖേഷു വിശാംപതേ। തതോ യുവാനഃ സംഭീതാഃ ശ്വസന്തോ രേണുഗുണ്ഠിതാഃ ।। 11
പശുപാലകർ വീഴ്ത്തപ്പെടുകയും പിൻവാങ്ങാൻ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തപ്പോൾ, രാജാവേ, യുവാക്കളെ ഭയത്താൽ ഉച്ചത്തിൽ ശ്വസിച്ച് പൊടിയിൽ മൂടപ്പെട്ട് ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു.
ജവേന മഹതാ ചൈവ ഗോപാലാഃ പുരമാവ്രജന്। വിരാടനഗരം പ്രാപ്യ നരാ രാജാനമബ്രുവന് ।। 12
വലിയ വേഗത്തിൽ പശുപാലകർ നഗരത്തിലേക്ക് തിരിച്ചു. വിരാടന്റെ നഗരം എത്തിയപ്പോൾ, പുരുഷന്മാർ രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു.