സത്വേ ബാഹുബലേ ധൈര്യേ പ്രാണേ ശാരീരസംഭവേ। സാംപ്രതം മാനുഷേ ലോകേ സദൈത്യനരരാക്ഷസേ ।। 17
ശക്തിയിലും കൈവശമുള്ള ബലത്തിലും ധൈര്യത്തിലും ജീവശക്തിയിലും ശരീരബലത്തിലും മനുഷ്യരിലും അസുരന്മാരിലും രാക്ഷസന്മാരിലും ഇങ്ങനെയുള്ള ഗുണങ്ങള് ഇപ്പോഴും കാണാം.
ചത്വാരസ്തു നരവ്യാഘ്രാ ബലേ ശക്രോപമാ ഭുവി। ഉത്തമാഃ പ്രാണിനാം തേഷാം നാസ്തി കശ്ചിദ്ബലേ സമഃ ।। 18
ഭൂമിയില് ഇന്ദ്രനോടു തുല്യശക്തിയുള്ള നാല് പുലിവേഷം ധരിച്ച പുരുഷന്മാരുണ്ട്; ജീവജാലങ്ങളില് ആരും അവരുടെ ബലത്തിന് സമം അല്ല.
ബലദേവശ്ച ഭീമശ്ച മദ്രരാജശ്ച വീര്യവാന് । ചതുര്ഥഃ കീചകസ്തേഷാം പഞ്ചമം നാനുശുശ്രുമഃ ।। 19
അവര് ബാലരാമനും ഭീമനും ശക്തശാലിയായ മദ്രരാജാവും നാലാമനായ കീചകനുമാണ്; അഞ്ചാമനായി ഞാന് ആരെയും കേട്ടിട്ടില്ല.
അന്യോന്യാനന്തരബലാഃ പരസ്പരജയൈപിണഃ। ബാഹൂയുദ്ധമഭീപ്സന്തോ നിത്യം സംരബ്ധമാനസാഃ ।। 20
അവര് പരസ്പരം ഏകദേശം തുല്യശക്തിയുള്ളവരാണ്, ഒരുമിക്കെതിരെയും ജയിക്കാനാണ് ആഗ്രഹം, കൈയേറ്റയുദ്ധം എപ്പോഴും ആഗ്രഹിക്കുന്നവരും മനസ്സില് ഉഗ്രതയുള്ളവരുമാണ്.
തേനാഹമവഗച്ഛാമി പ്രത്യയേന വൃകോദരമ്। മനസ്യഭിനിവിഷ്ടം മേ വ്യക്തം ജീവന്തി പാണ്ഡവാഃ ।। 21
ഇതൊക്കെ കണ്ടാല് തന്നെ വൃകോദരന് ഇതിലുണ്ടെന്ന് എനിക്ക് ഉറപ്പാണ്; പാണ്ഡവന്മാര് ജീവിച്ചിരിക്കുന്നു എന്നത് എന്റെ മനസ്സില് വ്യക്തമാണ്.
തത്രാഹം കീചകം മന്യേ ഭീമസേനേന മാരിതമ്। സൈരന്ധ്രീം ദ്രൌപദീം മന്യേ നാത്ര കാര്യാ വിചാരണാ ।। 22
അതുകൊണ്ട്, കീചകനെ ഭീമസേനന് കൊല്ലുകയും സൈരന്ധ്രി ദ്രൗപദിയാണ് എന്നതും ഞാന് വിശ്വസിക്കുന്നു; ഇതില് കൂടുതല് ആലോചന വേണ്ട.
ശങ്കേ കൃഷ്ണാനിമിത്തം തു ഭീമസേനേന കീചകഃ। ഗന്ധര്വവ്യപദേശേന ഹതോ നിശി മഹാബലഃ ।। 23
കൃഷ്ണയ്ക്കുവേണ്ടി ഭീമസേനന് കീചകനെ, ഗന്ധര്വന് എന്ന പേരില്, രാത്രിയില് കൊല്ലുകയായിരുന്നുവെന്ന് ഞാന് സംശയിക്കുന്നു.
കോ ഹി ശക്തഃ പരോ ഭീമാത്കീചകം ഹന്തുമോജസാ । ശസ്ത്രം വിനാ ബാഹുബലാത്തഥാ സര്വാങ്ഗചൂര്ണനേ ।। 24
ഭീമനെക്കാള് വേറാര്ക്കും ആയുധമില്ലാതെ, വെറും കൈവശമുള്ള ബലത്തിലൂടെ കീചകനെ കൊല്ലാനും അവന്റെ ശരീരഭാഗങ്ങള് മുഴുവന് തകർക്കാനും കഴിയുമോ?
മര്ദിതും വാ തഥാ തീവ്രം ചര്മമാംസാസ്ഥിചൂര്ണനമ് । രൂപമന്യത്സമാസ്ഥായ ഭീമസ്യൈതദ്വിചേഷ്ടിതമ് ।। 25
അല്ലെങ്കില് ഇങ്ങനെ അതികഠിനമായി അവന്റെ ചർമ്മം, മാംസം, അസ്ഥികൾ എല്ലാം തകർക്കാനും മറ്റൊരു രൂപം സ്വീകരിച്ചും ചെയ്യാൻ കഴിയുന്നത് ഭീമനാണ്.
ധ്രുവം കൃഷ്ണാനിമിത്തം തു ഭീമസേനേന സൂതജാഃ । ഗന്ധര്വവ്യപദേശേന ഹതാ നിശി ന സംശയഃ ।। 26
നിശ്ചയമായും കൃഷ്ണയ്ക്കുവേണ്ടി ഭീമസേനന് സുതപുത്രനായ കീചകനെ ഗന്ധര്വന് എന്ന പേരില് രാത്രിയില് കൊല്ലുകയായിരുന്നുവെന്ന് സംശയമില്ല.
പിതാമഹേന യേ ചോക്താ ദേശസ്യ ച ജനസ്യ ച। ഗുണാസ്തേ മത്സ്യരാഷ്ട്രേഷു ബഹുശോഽപി മയാ ശ്രുതാഃ ।। 27
പിതാമഹന് പറഞ്ഞ ദേശത്തെയും ജനത്തെയും കുറിച്ചുള്ള ഗുണങ്ങള് മത്സ്യരാജ്യത്തില് പലതവണ ഞാന് കേട്ടിട്ടുണ്ട്.
വിരാടനഗരേ മന്യേ പാണ്ഡവാശ്ഛന്നചാരിണഃ। നിവസന്തി പുരേ രമ്യേ തത്ര യാത്രാ വിധീയതാമ് ।। 28
വിരാടനഗരിയില് പാണ്ഡവന്മാര് മറഞ്ഞ് ജീവിക്കുന്നു എന്ന് ഞാന് കരുതുന്നു; അതിനാല് അവിടേക്ക് യാത്ര ഒരുക്കാം.
മത്സ്യരാഷ്ട്രം ഗമിഷ്യാമോ ഗ്രഹീഷ്യാമശ്ച ഗോധനമ്। ഗൃഹീതേ ഗോധനേ നൂനം തേഽപി യോത്സ്യന്തി പാണ്ഡവാഃ।। 29
നാം മത്സ്യരാജ്യത്തിലേക്ക് പോയി അവിടത്തെ പശുക്കളെ പിടിച്ചെടുക്കും; പശുക്കള് പിടിച്ചെടുത്താല് പാണ്ഡവന്മാര് ഉറപ്പായും യുദ്ധം ചെയ്യും.
അപൂര്ണേ സമയേ ചാപി യദി പശ്യേമ പാണ്ഡവാന്। ദ്വാദശാന്യാനി വര്ഷാണി പ്രവേക്ഷ്യന്തി പുനര്വനമ് ।। 30
കാലാവധി പൂര്ത്തിയാകുന്നതിന് മുമ്പ് പാണ്ഡവന്മാരെ കണ്ടാല് അവര് വീണ്ടും പന്ത്രണ്ട് വര്ഷം വനത്തിലേക്ക് പോകേണ്ടി വരും.
തസ്മാദന്യതരേണാപി ലാഭോഽസ്മാകം ഭവിഷ്യതി। കോശവൃദ്ധിരിഹാസ്മാകം ശത്രൂണാം നിധനം ഭവേത് ।। 31
അതുകൊണ്ട്, ഏതുവഴിയിലായാലും നമുക്ക് ലാഭം ലഭിക്കും; നമ്മുടെ ധനശേഖരം വര്ധിക്കും, ശത്രുക്കളുടെ നാശവും സംഭവിക്കാം.
കഥം സുയോധനം ഗച്ഛേദ്യുധിഷ്ഠിരഭൃതഃ പുരാ। ഏതച്ചാപി വദത്യേഷ മാത്സ്യഃ പരിഭവാന്മയി ।। 32
യുദിഷ്ഠിരന് നഗരത്തില് ഇരിക്കുമ്പോള് സുയോധനന് എങ്ങനെ പോകാനാകും? ഇതാണ് മത്സ്യരാജാവും എന്നെ പരിഹസിച്ച് പറയുന്നത്.
തസ്മാത്കര്തവ്യമേതദ്വൈ തത്ര യാത്രാ വിധീയതാമ്। ഏതത്സുനീതം മന്യേഽഹം സര്വേഷാം യദി രോചതേ ।। 33
അതിനാൽ ഈ കാര്യത്തിൽ നമുക്ക് പ്രവർത്തിക്കേണ്ടതാണു്. അവിടെ യാത്ര ഒരുക്കാം. എല്ലാവർക്കും ഇഷ്ടമെങ്കിൽ, ഇത് നല്ലതാണെന്നു ഞാൻ കരുതുന്നു.
തതോ രാജാ ത്രിഗര്താനാം സുശര്മാ രഥയൂഥപഃ। പൂര്വമാഭാഷ്യ കര്ണേന തഥാ ദുഃശാസനേന ച। പ്രാപ്തകാലമിദം വാക്യമുവാച ത്വരിതോ ബലീ ।। 34
അതിനുശേഷം തൃഗർത്ത രാജാവായ സുഷർമൻ, രഥസേനാപതി, ആദ്യം കർണ്ണനോടും ദുഃശാസനനോടും സംസാരിച്ച്, ആവേശത്തോടെയും ശക്തിയോടെയും ഈ സമയോചിതമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
അസകൃന്നികൃതഃ പൂര്വം മാത്സ്യസാല്വേയകേകയൈഃ । സൂതേനൈവ ച മാത്സ്യസ്യ കീചകേന പുനഃ പുനഃ ।। 35
മത്സ്യന്മാരും ശാൽവന്മാരും കേകയന്മാരും മുമ്പ് പലതവണ എന്നെ ഉപദ്രവിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതുപോലെ മത്സ്യരാജാവിന്റെ രഥസാരഥിയും കീചകനും വീണ്ടും വീണ്ടും എന്നെ വഞ്ചിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ബാധിതോ ബന്ധുഭിഃ സാര്ധം ബലാദ്ബലവതാ വിഭോ। സ കര്ണമഭിവീക്ഷ്യാഥ ദുര്യോധനമഭാഷത ।। 36
ശക്തനായ ആ രാജാവിന്റെ ബലപ്രയോഗത്തിൽ ഞാൻ ബന്ധുക്കളോടൊപ്പം ഉപദ്രവം അനുഭവിച്ചു. പിന്നെ അവൻ കർണ്ണനെ നോക്കി, ദുര്യോധനനോട് പറഞ്ഞു.
രാഷ്ട്രം മമാസകൃദ്രാജന്രാജ്ഞാ മാത്സ്യേന ബാധിതമ് ।। 37
രാജാവേ, എന്റെ രാജ്യത്തെ മത്സ്യരാജാവ് പലതവണ ഉപദ്രവിച്ചിട്ടുണ്ട്.
പ്രണേതാ കീചകസ്തസ്യ ബലോത്സിക്തോഽഭവന്പുരാ। അമര്ഷീ ദുര്ജയോ ജേതാ പ്രഖ്യാതബലപൌരുഷഃ । സ ഹതസ്തത്ര ഗന്ധര്വൈഃ പാപകര്മാ നൃശംസകൃത് ।। 38
അവന്റെ സേനാപതിയായ കീചകൻ മുമ്പ് വളരെ അഭിമാനത്തോടെയും അഹങ്കാരത്തോടെയും, ജയിക്കാൻ കഴിയാത്തവനായി, ശക്തിയും ധൈര്യവും പ്രശസ്തനായവനായി ഉണ്ടായിരുന്നു. എന്നാൽ പാപകൃത്യങ്ങൾ ചെയ്ത അവൻ അവിടെ ഗന്ധർവന്മാരാൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു.
തസ്മിന്വിനിഹതേ രാജന്ഹീനദര്പോ നിരാശ്രയഃ। ഭവിഷ്യതി നിരുത്സാഹോ വിരാട ഇതി മേ മതിഃ ।। 39
അവൻ കൊല്ലപ്പെട്ടതോടെ, രാജാവേ, വിരാടൻ അഭിമാനമില്ലാതെ, ആശ്രയമില്ലാതെ, ഉത്സാഹം ഇല്ലാതെ മാറും എന്നതാണ് എന്റെ അഭിപ്രായം.
തത്ര യാത്രാ മമ മതാ യദി തേ രോചതേഽനഘ। കൌരവാണാം ച സര്വേഷാം കര്ണസ്യ ച മഹാത്മനഃ ।। 40
അതിനാൽ, നിനക്കു് ഇഷ്ടമെങ്കിൽ, എന്റെ അഭിപ്രായം അവിടെ യാത്ര നടത്തുന്നതാണ്. എല്ലാ കൗരവന്മാരോടും മഹാത്മാവായ കർണ്ണനോടും കൂടി പോകാം.
ഏതത്കാര്യമഹം മന്യേ പരമാത്യയികം മഹത്। രാഷ്ട്രം തസ്യാഭിയാസ്യാമോ ധനധാന്യസമാകുലമ് ।। 41
ഈ കാര്യത്തെ ഞാൻ ഏറ്റവും പ്രധാനവും അത്യാവശ്യവുമാണ് എന്ന് കരുതുന്നു. ധന്യവും ധാന്യവുമുള്ള അവന്റെ രാജ്യത്തെ നമുക്ക് ആക്രമിക്കാം.
ആദദാമോഽസ്യ രത്നാനി വിവിധാനി വസൂനി ച। ഗ്രാമാന്രാഷ്ട്രാണി വാ തസ്യ ഹരിഷ്യാമോ വിഭാഗശഃ ।। 42
അവന്റെ രത്നങ്ങളും വിവിധ വസ്തുക്കളും നമുക്ക് പിടിച്ചെടുക്കാം. അവന്റെ ഗ്രാമങ്ങളും രാജ്യങ്ങളും നമുക്ക് വിഭജിച്ച് കൈവശമാക്കാം.
അഥവാ ഗോസഹസ്രാണി ബഹൂനി ശുഭദര്ശന। വിവിധാനി ഹരിഷ്യാമഃ പ്രതീപീഡ്യ പുരം ബലാത് ।। 43
അല്ലെങ്കിൽ, മനോഹരമായ വിവിധതരം ആയിരക്കണക്കിന് പശുക്കൾ നമുക്ക് ബലമായി പിടിച്ചെടുക്കാം, നഗരത്തെ ഉപദ്രവിച്ച്.
കൌരവൈഃ സഹ സംഗമയ ത്രിഗര്തൈശ്ച വിശാംപതേ। ഗാസ്തസ്യാപഹരിഷ്യാമഃ സഹ സര്വൈര്മഹാരഥൈഃ ।। 44
കൗരവന്മാരോടും തൃഗർത്തന്മാരോടും ചേർന്ന്, മഹാരഥന്മാരെല്ലാവരോടും കൂടി, അവന്റെ പശുക്കൾ നമുക്ക് പിടിച്ചെടുക്കാം, രാജാവേ.
സന്ധിം വാ തേന കൃത്വാ തു നിബധ്നീമോഽസ്യ പൌരുഷമ്। ഹത്വാ ചാസ്യ ചമൂം കൃത്സ്നാം വശമേവാനയാമഹേ ।। 45
അല്ലെങ്കിൽ, അവനോടു സമാധാനം ചെയ്ത് അവന്റെ ശക്തി നിയന്ത്രിക്കാം. അല്ലെങ്കിൽ അവന്റെ സൈന്യം മുഴുവൻ തോൽപ്പിച്ച്, അവനെ നമ്മുടെ വശത്തിൽ കൊണ്ടുവരാം.
തം വശേ ന്യായതഃ കൃത്വാ സുഖം വത്സ്യാമഹേ വയമ്। ഭവതാം ബലവൃദ്ധിശ്ച ഭവിഷ്യതി ന സംശയഃ ।। 46
അവനെ നീതിപൂർവ്വം നമ്മുടെ വശത്ത് കൊണ്ടുവന്നാൽ, നമുക്ക് സുഖമായി ജീവിക്കാം. നിങ്ങളുടെ ശക്തിയും തീർച്ചയായും വർദ്ധിക്കും.