ഗുരോരുഷ്യ സകാശേ തു ദശ വര്ഷശതാനി സഃ। അനുജ്ഞാതഃ കചോ ഗന്തുമിയേഷ ത്രിദശാലയമ്
ഗുരുവിന്റെ അടുത്ത് നൂറു വർഷം കഴിഞ്ഞ്, അനുമതി വാങ്ങിയ ശേഷം, കച്ചൻ ദേവന്മാരുടെ ലോകത്തിലേക്ക് പോകാൻ തീരുമാനിച്ചു.
സമാവൃതവ്രതം തം തു വിസൃഷ്ടം ഗുരുണാ കചമ്। പ്രസ്ഥിതം ത്രിദശാവാസം ദേവയാന്യബ്രവീദിദമ്
ഗുരു വിട്ടയച്ച കച്ചൻ സമാപനവ്രതം പൂർത്തിയാക്കി ദേവന്മാരുടെ വാസസ്ഥലത്തേക്ക് പുറപ്പെട്ടപ്പോൾ, ദേവയാനി അവനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ഋഷേരങ്ഗിരസഃ പൌത്ര വൃത്തേനാഭിജനേന ച। ഭ്രാജസേ വിദ്യയാ ചൈവ തപസാ ച ദമേന ച
അംഗിരസിന്റെ പുത്രനായ മഹർഷിയുടെ മകനേ, നീ നല്ല പെരുമയും വംശവും ജ്ഞാനവും തപസ്സും ശമവും കൊണ്ടും പ്രകാശിക്കുന്നു.
ഋഷിര്യഥാങ്ഗിരാ മാന്യഃ പിതുര്മമ മഹായശാഃ। തഥാ പ്രാന്യശ്ച പൂജ്യശ്ച മമ ഭൂയോ ബൃഹസ്പതിഃ
എന്റെ അച്ഛന്റെ അച്ഛനായ അങ്കിരസു മഹർഷി എങ്ങനെ ആദരിക്കപ്പെടുന്നവനും പ്രശസ്തനുമാണോ, അതുപോലെ തന്നെ എന്റെ അച്ഛൻ ബൃഹസ്പതിയും എനിക്ക് ആദരണീയനും പൂജ്യനുമാണ്.
ഏവം ജ്ഞാത്വാ വിജാനീഹി യദ്ബ്രവീമി തപോധന। വ്രതസ്ഥേ നിയമോപേതേ യഥാ വര്താമ്യഹം ത്വയി
ഇങ്ങനെ മനസ്സിലാക്കി, ഞാൻ പറയുന്നതു നീ മനസ്സിലാക്കണം, തപസ്സുകാരാ. ഞാൻ എങ്ങനെ വ്രതത്തിൽ ഉറച്ചും നിയന്ത്രണത്തിൽ നിലകൊണ്ടും നിന്നോടു പെരുമാറിയോ, അതുപോലെ.
സ സമാവൃതവിദ്യോ മാം ഭക്താം ഭജിതുമര്ഹസി। ഗൃഹാണ പാണിം വിധിവന്മമ മന്ത്രപുരസ്കൃതമ്।। കച ഉവാച
നീ സമാപനവ്രതം പൂർത്തിയാക്കിയ ജ്ഞാനിയാണല്ലോ, ഭക്തിയായ എന്നെ സ്വീകരിക്കണം. നിയമപ്രകാരം മന്ത്രം ചൊല്ലി എന്റെ കൈ പിടിക്കണം.
പൂജ്യോ മാന്യശ്ച ഭഗവാന്യഥാ തവ പിതാ മമ। തഥാ ത്വമനവദ്യാങ്ഗി പൂജനീയതരാ മമ
എന്റെ അച്ഛൻ എങ്ങനെ നിനക്ക് ആദരിക്കപ്പെടുന്നവനും പൂജ്യനുമാണോ, അതുപോലെ നീ, ദോഷമില്ലാത്തവളേ, എനിക്ക് അതിലും കൂടുതൽ പൂജ്യയാണു.
പ്രാണേഭ്യോഽപി പ്രിയതരാ ഭാര്ഗവസ്യ മഹാത്മനഃ। ത്വം ഭത്രേ ധര്മതഃ പൂജ്യാ ഗുരുപുത്രീ സദാ മമ
ഭൃഗുവംശജനായ മഹാത്മാവിന് നീ ജീവനെക്കാൾ പ്രിയയാളാണ്. ഗുരുവിന്റെ മകളായിട്ടു നീ എപ്പോഴും എന്റെ ധർമ്മപ്രകാരം ആദരണീയയാണു.
യഥാ മമ ഗുരുര്നിത്യം മാന്യഃ ശുക്രഃ പിതാ തവ। ദേവയാനി തഥൈവ ത്വം നൈവം മാം വക്തുമര്ഹസി
എന്റെ ഗുരുവായ ശുക്രൻ, നിന്റെ അച്ഛൻ എപ്പോഴും എനിക്ക് ആദരിക്കപ്പെടുന്നവനാണു. ദേവയാനി, അതുപോലെ നീയും. നീ ഇങ്ങനെ എന്നോട് പറയേണ്ട.
ഗുരുപുത്രസ്യ പുത്രോ വൈ ന ത്വം പുത്രശ്ച മേ പിതുഃ। തസ്മാത്പൂജ്യശ്ച മാന്യശ്ച മമാപി ത്വം ദ്വിജോത്തമ
നീ എന്റെ ഗുരുവിന്റെ മകളാണ്, ഞാൻ നിന്റെ അച്ഛന്റെ ശിഷ്യന്റെ മകനാണ്. അതുകൊണ്ട്, നീ എനിക്ക് ആദരണീയയും പൂജ്യയുമാണ്, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠേ.
അസുരൈര്ഹന്യമാനേ ച കച ത്വയി പുനഃപുനഃ। തദാപ്രഭൃതി യാ പ്രീതിസ്താം ത്വമദ്യ സ്മരസ്വ മേ
അസുരന്മാർ നിന്നെ പലതവണ കൊല്ലുമ്പോൾ, അന്നുമുതൽ ഞാൻ നിന്നോടുള്ള സ്നേഹം ഇന്നും ഓർക്കണം.
സൌഹാര്ദേ ചാനുരാഗേ ച വേത്ഥ മേ ഭക്തിമുത്തമാമ്। ന മാമര്ഹസി ധര്മജ്ഞ ത്യക്തും ഭക്താമനാഗസമ്
സ്നേഹത്തിലും പ്രേമത്തിലും എന്റെ പരമഭക്തി നീ അറിയുന്നുവല്ലോ. ധർമ്മം അറിയുന്നവനേ, നീ ഭക്തിയായ, പാപമില്ലാത്ത എന്നെ ഉപേക്ഷിക്കരുത്.
അനിയോജ്യേ നിയോക്തും മാം ദേവയാനി ന ചാര്ഹസി। പ്രസീദ സുഭ്രു ത്വം മഹ്യം ഗുരോര്ഗുരുതരാ ശുഭേ
ദേവയാനി, എന്നെ അനാവശ്യ കാര്യങ്ങളിൽ നിർബന്ധിക്കേണ്ടതില്ല. ദയവായി എന്നോട് ദയ കാണിക്കൂ, സുന്ദരഭ്രുവളെ. ഗുരുവിനേക്കാൾ വലിയ ആദരവാണ് എനിക്ക് നിന്നോടുള്ളത്, ഭദ്രയേ.
യത്രോഷിതം വിശാലാക്ഷി ത്വയാ ചന്ദ്രനിഭാനനേ। തത്രാഹമുഷിതോ ഭദ്രേ കുക്ഷൌ കാവ്യസ്യ ഭാമിനി
ചന്ദ്രനുപമമായ മുഖവും വിശാലമായ കണ്ണുകളും ഉള്ളവളേ, നീ എവിടെയൊക്കെ താമസിച്ചുവോ, അവിടെയൊക്കെ ഞാനും താമസിച്ചിരുന്നു, കാവ്യന്റെ ഗർഭത്തിൽ, ഭാമിനിയേ.
ഭഗിനീ ധര്മതോ മേ ത്വം മൈവം വോചഃ സുമധ്യമേ। സുഖമസ്മ്യുഷിതോ ഭദ്രേ ന മന്യുര്വിദ്യതേ മമ
നീ എന്റെ ധർമ്മാനുസൃത സഹോദരിയാണ്, സുമധ്യമയേ. അങ്ങനെ സംസാരിക്കേണ്ട. ഞാൻ സന്തോഷത്തോടെ താമസിച്ചിരിക്കുന്നു, ഭദ്രയേ. എനിക്ക് ഒരു കോപവും ഇല്ല.
ആപൃച്ഛേ ത്വാം ഗമിഷ്യാമി ശിവമാശംസ മേ പഥി। അവിരോധേന ധര്മസ്യ സ്മര്തവ്യോഽസ്മി കഥാന്തരേ। അപ്രമത്തോത്ഥിതാ നിത്യമാരാധയ ഗുരും മമ
ഞാൻ നിന്നോട് വിടപറയുന്നു, യാത്രയ്ക്ക് പുറപ്പെടുന്നു. എന്റെ വഴിക്ക് ശുഭം ആശംസിക്കൂ. ധർമ്മം ലംഘിക്കാതെ, കഥ വീണ്ടും പറയുമ്പോൾ എന്നെ ഓർക്കണം. എല്ലായ്പ്പോഴും ജാഗ്രതയോടെ എഴുന്നേറ്റു എന്റെ ഗുരുവിനെ ഭക്തിപൂർവ്വം സേവിക്കണം.
യദി മാം ധര്മകാമാര്ഥേ പ്രത്യാഖ്യാസ്യസി യാചിതഃ। തതഃ കച ന തേ വിദ്യാ സിദ്ധിമേഷാ ഗമിഷ്യതി
നീ ധർമ്മത്തിനും ആഗ്രഹത്തിനും വേണ്ടി അപേക്ഷിച്ചപ്പോൾ എന്നെ നിരസിച്ചാൽ, കച, ഈ വിദ്യക്ക് നിനക്ക് ഫലം ലഭിക്കില്ല.
ഗുരുപുത്രീതി കൃത്വാഽഹം പ്രത്യാചക്ഷേ ന ദോഷതഃ। ഗുരുണാ ചാനനുജ്ഞാതഃ കാമമേവം ശപസ്വ മാമ്
നീ ഗുരുപുത്രിയാണെന്നു കരുതി ഞാൻ നിന്നെ നിരസിച്ചതാണ്, തെറ്റുകൊണ്ടല്ല. ഗുരുവിന്റെ അനുമതി ഇല്ലായിരുന്നു. അതിനാൽ, ഇഷ്ടംപോലെ എന്നെ ശപിക്കൂ.
ആര്ഷം ധര്മം ബ്രുവാണോഽഹം ദേവയാനി യഥാ ത്വയാ। ശപ്തോ ഹ്യനര്ഹഃ ശാപസ്യ കാമതോഽദ്യ ന ധര്മതഃ
ആദ്യകാല ധർമ്മം അനുസരിച്ചാണ് ഞാൻ സംസാരിച്ചത്, ദേവയാനി. നീ എന്നെ ഇന്ന് അയോഗ്യമായി, ആഗ്രഹത്താൽ മാത്രം ശപിച്ചു, ധർമ്മം പാലിച്ചല്ല.
തസ്മാദ്ഭവത്യാ യഃ കാമോ ന തഥാ സ ഭവിഷ്യതി। ഋഷിപുത്രോ ന തേ കശ്ചിജ്ജാതു പാണിം ഗ്രഹീഷ്യതി
അതിനാൽ, നിനക്ക് ഉള്ള ആഗ്രഹം അങ്ങനെ നിവൃത്തിയാകില്ല. ഒരു ഋഷിപുത്രനും നിന്റെ കൈ പിടിച്ച് വിവാഹം കഴിക്കില്ല.
ഫലിഷ്യതി ന തേ വിദ്യാ യത്ത്വം മാമാത്ഥ തത്തഥാ। അധ്യാപയിഷ്യാമി തു യം തസ്യ വിദ്യാ ഫലിഷ്യതി
നീ പറഞ്ഞതുപോലെ, നിന്റെ വിദ്യക്ക് ഫലം ഉണ്ടാകില്ല. എന്നാൽ ഞാൻ ആരെ പഠിപ്പിക്കുമോ, അവനു ആ വിദ്യ ഫലപ്രദമാകും.
ഏവമുക്ത്വാ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠോ ദേവയാനീം കചസ്തദാ। ത്രിദശേശാലയം ശീഘ്രം ജഗാമ ദ്വിജസത്തമഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനായ കച ദേവയാനിയെ വിട്ട് ദേവേന്ദ്രന്റെ ആലയം വേഗത്തിൽ എത്തി.
തമാഗതമഭിപ്രേക്ഷ്യ ദേവാ ഇന്ദ്രപുരോഗമാഃ। ബൃഹസ്പതിം സഭാജ്യേദം കചം വചനമബ്രുവന്
അവിടെ എത്തിച്ചേരുമ്പോൾ, ഇന്ദ്രനെ മുന്നിൽ നിർത്തിയ ദേവന്മാർ ബൃഹസ്പതിയോടൊപ്പം കച്ചിനെ ആദരിച്ചു, ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
യത്ത്വയാസ്മദ്ധിതം കര്മ കൃതം വൈ പരമാദ്ഭുതമ്। ന തേ യശഃ പ്രണശിതാ ഭാഗഭാക്വ ഭവിഷ്യസി
നമ്മുടെ ഭലത്തിനായി നീ ചെയ്ത അത്ഭുതകരമായ പ്രവർത്തി നിന്റെ യശസ്സിനെ നശിപ്പിക്കില്ല; നീ നിന്റെ ഭാഗം പ്രാപിക്കും.
കൃതവിദ്യേ കചേ പ്രാപ്തേ ഹൃഷ്ടരൂപാ ദിവൌകസഃ। കചാദധീത്യ താം വിദ്യാം കൃതാര്ഥാ ഭരതര്ഷഭ
കച്ചൻ വിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യം നേടിയപ്പോൾ, ദേവന്മാർ സന്തോഷിച്ചു; കച്ചനിൽ നിന്ന് ആ വിദ്യ പഠിച്ച് അവർ തൃപ്തരായി, ഭാരതശ്രേഷ്ഠ.
സര്വ ഏവ സമാഗമ്യ ശതക്രതുമഥാബ്രുവന്। കാലസ്തേ വിക്രമസ്യാദ്യ ജഹി ശത്രൂന്പുരന്ദര
എല്ലാ ദേവന്മാരും ഒന്നിച്ചു കൂടിയ ശേഷം ശതക്രതുവിനോട് പറഞ്ഞു: 'ഇപ്പോൾ തന്നെയാണ് നിന്റെ വീര്യത്തിന് സമയം; ശത്രുക്കളെ നശിപ്പിക്കൂ, പുരന്ദര.'
ഏവമുക്തസ്തു സഹിതൈസ്ത്രിദശൈര്മഘവാംസ്തദാ। തഥേത്യുക്ത്വാ പ്രചക്രാമ സോഽപശ്യത വനേ സ്ത്രിയഃ
ഇങ്ങനെ ദേവന്മാർ പറഞ്ഞപ്പോൾ മഘവാൻ സമ്മതിച്ചു, 'ശരി' എന്നു പറഞ്ഞു പുറപ്പെട്ടു; അവൻ കാട്ടിൽ സ്ത്രീകളെ കണ്ടു.
ക്രീഡന്തീനാം തു കന്യാനാം വനേ ചൈത്രരഥോപമേ। വായുഭൂതഃ സ വസ്ത്രാണി സര്വാണ്യേവ വ്യമിശ്രയത്
ചൈത്രരഥവനംപോലുള്ള കാട്ടിൽ കളിക്കുന്ന കന്യകൾക്കിടയിൽ, അവൻ വായുവായി മാറി അവരുടെ വസ്ത്രങ്ങൾ എല്ലാം തമ്മിൽ കലർത്തി.
തതോ ജലാത്സമുത്തീര്യ കന്യാസ്താഃ സഹിതാസ്തദാ। വസ്ത്രാണി ജഗൃഹുസ്താനി യഥാഽഽസന്നാന്യനേകശഃ
അപ്പോൾ ആ കന്യകൾ വെള്ളത്തിൽ നിന്ന് പുറത്ത് വന്നപ്പോൾ, ഓരോരുത്തരും സമീപം കിട്ടിയ വസ്ത്രങ്ങൾ എടുത്തു, പലവിധത്തിൽ.
തത്ര വാസോ ദേവയാനയാഃ ശര്മിഷ്ഠാ ജഗൃഹേ തദാ। വ്യതിമിശ്രമജാനന്തീ ദുഹിതാ വൃഷപര്വണഃ
അവിടെ, വൃഷപർവന്റെ മകൾ ശർമിഷ്ഠ, അറിയാതെ ദേവയാനിയുടെ വസ്ത്രം എടുത്തു, കാരണം എല്ലാം തമ്മിൽ കലർന്നിരുന്നു.