തതസ്താ നര്തനാഗാരാദ്വിനിഷ്ക്രമ്യ സഹാര്ജുനാഃ। കന്യാ ദദൃശുരായാന്തീം കൃഷ്ണാം ക്ലിഷ്ടാമനാഗസമ് ।। 27
അർജുനനോടൊപ്പം നൃത്തശാലയിൽ നിന്ന് പുറത്തു വന്നപ്പോൾ, കന്യാക്കൾ നിരപരാധിയായും വിഷമത്തോടെ വരുന്ന കൃഷ്ണയെ കണ്ടു.
ദിഷ്ട്യാ സൈരന്ധ്രി മുക്താഽസി ദിഷ്ട്യാഽസി പുനരാഗതാ। ദിഷ്ട്യാ ച നിഹതാഃ സൂതാ യേ ത്വാം ക്ലിശ്യന്ത്യനാഗസമ് ।। 28
'സൈരന്ധ്രി, ഭാഗ്യവശാൽ നീ മോചിതയായി! ഭാഗ്യവശാൽ നീ തിരികെ വന്നു! ഭാഗ്യവശാൽ, നിന്നെ അന്യായമായി പീഡിപ്പിച്ച സൂതപുതന്മാർ കൊല്ലപ്പെട്ടു!'
കഥം സൈരന്ധ്രി മുക്താഽസി കഥം പാപാശ്ച തേ ഹതാഃ। ഇച്ഛാമി തേ കഥാം ശ്രോതും കഥയസ്വ യഥാതഥമ് ।। 29
'സൈരന്ധ്രി, നീ എങ്ങനെ മോചിതയായി? ആ പാപികൾ എങ്ങനെ കൊല്ലപ്പെട്ടു? ഞാൻ ആ കഥ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു—നീ യഥാർത്ഥത്തിൽ സംഭവിച്ചത് പറയൂ.'
ബൃഹന്നലേ കിംനു തവ സൈരന്ധ്ര്യാ കാര്യമദ്യ വൈ। യാ ത്വം രംസ്യസി കല്യാണി സദാ കന്യാപുരേ സുഖം ।। 30
'സൈരന്ധ്രി, ഇന്ന് ബ്രിഹന്നലയ്ക്ക് വേണ്ടി നിന്റെ ജോലി എന്താണ്? നീ എപ്പോഴും കന്യാകോടതിയിൽ സന്തോഷത്തോടെ കഴിയാൻ കഴിയുമല്ലോ?'
ന ഹി ദുഃഖ സമാപ്നോഷി സൈരന്ധ്രീ യദുപാശ്രുതേ। സുഖേന വര്തസേ യേഹ ന തദ്ദുഃഖമവാപ്യതേ। തേന മാം ദുഃഖിതാമേവം പൃച്ഛസി പ്രഹസന്ത്യപി ।। 31
സൈരന്ധ്രി, നീ യദുവംശത്തിന്റെ സംരക്ഷണത്തിൽ ആകയാൽ ദു:ഖം അനുഭവിക്കുന്നില്ല. നീ ഇവിടെ സുഖമായി ജീവിക്കുന്നു, അത്തരം ദു:ഖം നിന്നെ ബാധിക്കാറില്ല. അതുകൊണ്ടാണ് ഞാൻ ദു:ഖിതയാകുമ്പോഴും നീ പുഞ്ചിരിയോടെ എന്നോട് ചോദിക്കുന്നത്.
ബൃഹന്നലാഽപി കല്യാണി ദുഃഖമാപ്നോത്യനന്തകമ്। തിര്യഗ്യോനിഗതേവേയം ന ചൈനാമവബുധ്യസേ ।। 32
സൗഭാഗ്യവതിയായേ, ബ്രിഹന്നളയും അനന്തമായ ദു:ഖം അനുഭവിക്കുന്നു. ഈ സ്ത്രീ മൃഗജന്മം നേടിയതുപോലെയാണ്, എന്നാൽ നീ അതു മനസ്സിലാക്കുന്നില്ല.
ത്വയാ സഹോഷിതാ ചാസ്മി ത്വം ച സര്വൈഃ സഹോഷിതാ। ത്വത്തഃ കൃച്ഛ്രതരം വാസം വസേയമഹമങ്ഗനേ । ക്ലിശ്യന്ത്യാം ത്വയി സുശ്രോണി കോനു ദുഃഖം ന ചിന്തയേത്। ।। 33
ഞാൻ നിന്നോടൊപ്പം താമസിച്ചിട്ടുണ്ട്, നീയും എല്ലാവരോടും കൂടിയാണ് താമസിച്ചത്. എങ്കിലും, ഞാൻ അതിലും കഠിനമായ ഒരു താമസം സഹിക്കുമായിരുന്നു. നീ ദു:ഖിതയാകുമ്പോൾ, മനോഹരമായ കമരങ്ങളേ, ആരാണ് ദു:ഖം ഓർക്കാതിരിക്കുക?
ന തു കേനചിദന്യന്തം കസ്യചിദ്ധൃദയം ക്വചിത്। വേദിതും ശക്യതേ നൂനം തേന മാം നാവബുധ്യസേ ।। 34
മറ്റൊരാളുടെ ഹൃദയം ആരും പൂര്ണമായി ഒരിക്കലും അറിയാൻ കഴിയില്ല. അതുകൊണ്ടാണ് നീ എന്നെ മനസ്സിലാക്കാത്തത്.
തതഃ സഹൈവ കന്യാഭിര്ദ്രൌപദീ രാജവേശ്മ തത്। പ്രവിവേശ സുദേഷ്ണായാഃ സമീപമനസൂയിനീ ।। 35
അതിനുശേഷം, കന്യകളോടൊപ്പം ദ്രൗപദി രാജധാനിയിലെത്തി, സുദേഷ്ണയുടെ അടുത്തേക്ക് അസൂയയില്ലാതെ ചെന്നു.
താമബ്രവീദ്രാജപത്നീ വിരാടവചനാദിദമ് । സൈരന്ധ്രി ഗമ്യതാം ശീഘ്രം യത്ര കാമയസേ ഗതിമ് । രാജാ ബിഭേതി സൈരന്ധ്രി ഗന്ധര്വേഭ്യഃ പരാഭവാത് ।। 36
വിരാടന്റെ ഭാര്യയായ രാജ്ഞി സൈരന്ധ്രിയോട് പറഞ്ഞു: 'സൈരന്ധ്രി, നീ എവിടേക്ക് പോകണമെന്ന് ആഗ്രഹിക്കുന്നു, അവിടെ വേഗം പോ. രാജാവിന് ഗന്ധർവന്മാരുടെ തോൽവിക്ക് ഭയമാണ്.'
ത്വം ചാപി തരുണീ സുഭ്രൂ രൂപേണാപ്രതിമാ ഭുവി । ചിത്താനി ച നൃണാം ഭദ്രേ രക്താനി സ്പര്ശജേ സുഖേ ।। 37
നീ യുവതിയാണ്, മനോഹരമായ കന്യക, ഭൂമിയിൽ നിനക്ക് സമം ആരുമില്ല. സുന്ദരിയേ, പുരുഷന്മാരുടെ മനസ്സ് നിന്റെ സ്പർശസുഖത്തിലേക്ക് ആകർഷിക്കപ്പെടുന്നു.
തസ്മാത്ത്വത്തോ ഭയം മഹ്യം രാഷ്ട്രസ്യ നഗരസ്യ ച। ഗച്ഛാദ്യൈവ യഥേഷ്ടം ത്വം നഗരാദ്യത്ര രംസ്യസേ ।। 38
അതിനാൽ, നിന്നെകണ്ടു എനിക്കും, രാജ്യത്തിനും, നഗരത്തിനും ഭയമാണ്. നീ ഇപ്പോൾ നഗരത്തിന് പുറത്തേക്ക്, ഇഷ്ടമുള്ളിടത്തേക്ക് പോകൂ.
ത്വന്നിമിത്തം ശുഭേ മഹ്യം സര്വോ ബന്ധുജനോ ഹതഃ। നൃശംസാ ഖലു തേ ബുദ്ധിര്ഭ്രാതൄണാം മേ കൃതോ വധഃ ।। 39
നിന്റെ കാരണത്താൽ, ശുഭയേ, എന്റെ എല്ലാ ബന്ധുക്കളും നശിച്ചുപോയി. നിന്റെ മനസ്സ് ക്രൂരമാണ്, നീ എന്റെ സഹോദരന്മാരുടെ മരണത്തിന് കാരണം ആയി.
തസ്മാദ്ഗന്ധര്വരാജേഭ്യോ ഭയമദ്യ പ്രവര്തതേ। യഥേഷ്ടം ഗച്ഛ സൈരന്ധ്രി സ്വസ്തി ചേഹ യഥാ ഭവേത് ।। 40
അതുകൊണ്ട് ഗന്ധർവരാജാക്കന്മാരിൽ നിന്ന് ഇന്ന് ഭയം ഉയർന്നു. സൈരന്ധ്രി, നീ ഇഷ്ടമുള്ളിടത്തേക്ക് പോ, ഇവിടെ നിനക്ക് ഐശ്വര്യം ഉണ്ടാകട്ടെ.
സുദേഷ്ണായാ വചഃ ശ്രുത്വാ സൈരന്ധ്രീ ചേദമബ്രവീത് । ത്രയോദശാഹമാത്രം തു രാജാ ക്ഷാമ്യതു ഭാമിനി ।। 41
സുദേഷ്ണയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട സൈരന്ധ്രി പറഞ്ഞു: 'ഭാഗ്യമുള്ളവളേ, രാജാവ് പതിമൂന്ന് ദിവസം മാത്രം സഹിക്കട്ടെ.'
കൃതകൃത്യാ അവിഷ്യന്തി ഗന്ധര്വാസ്തേ ന സംശയഃ । തതോ മാമുപനേഷ്യന്തി കരിഷ്യന്തി ച തേ പ്രിയമ് ।। 42
അവരുടെ ലക്ഷ്യം പൂർത്തിയായാൽ, ആ ഗന്ധർവന്മാർ നിർബന്ധമായും പോകും. പിന്നെ അവർ എന്നെ തിരികെ കൊണ്ടുവരും, നിനക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളതു ചെയ്യും.
ധ്രുവം ച ശ്രേയസാ രാജാ യോക്ഷ്യതേ സഹ ബാന്ധവൈഃ । രാജ്ഞഃ കൃതോപകാരാശ്ച കൃതജ്ഞാശ്ച സദാ ശുഭേ। സാധവശ്ച ബലോത്സിക്താഃ കൃതപ്രതികൃതേപ്സവഃ ।। 43
നിശ്ചയമായും രാജാവും ബന്ധുക്കളും ഐശ്വര്യം നേടും. രാജാവിന് ഉപകാരമുണ്ടാക്കിയവരും നന്ദിയുള്ളവരും, ശുഭയേ, എപ്പോഴും സദാചാരികളും ശക്തരും ഉപകാരത്തിന് പ്രതിഫലം നൽകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവരുമാണ്.
അര്ഥിനീ മാ ബ്രവീത്യേഷാ യദ്വാതദ്വേതി ചിന്തയ। ഭരസ്വ തദഹര്മാത്രം തത്തേ ശ്രേയോ ഭവിഷ്യതി ।। 44
ഈ സ്ത്രീ ഒരു ഉപകാരം ചോദിക്കുന്നു; അതു ചെയ്യണമോ വേണ്ടയോ എന്നതു നീ ആലോചിക്കണം. ഒരു ദിവസം മാത്രം സഹിച്ചാൽ നിനക്ക് അതു നല്ലതായിരിക്കും.
തസ്യാസ്തദ്വചനം ശ്രുത്വാ കൈകേയീ ദുഃഖമോഹിതാ। ഉവാച ദ്രൌപദീമാര്താ ഭ്രാതൃവ്യസനകര്ശിതാ ।। 45
അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട കൈകേയി രാജ്ഞി, സഹോദരന്മാരുടെ ദുരന്തത്തിൽ ദു:ഖിതയായി, ദ്രൗപദിയോട് പറഞ്ഞു.
വസ ഭദ്രേ യഥേഷ്ടം ത്വം ത്വാമഹം ശരണം ഗതാ। ത്രായസ്വ മമ ഭര്താരം പുത്രാംശ്ചൈവ വിശേഷതഃ ।। 46
സൗമ്യയേ, നീ ഇഷ്ടമുള്ളപോലെ ഇവിടെ താമസിക്കൂ. ഞാൻ നിന്നെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു. എന്റെ ഭർത്താവിനെയും, പ്രത്യേകിച്ച് എന്റെ മക്കളെയും രക്ഷിക്കണം.
ഇത്യുക്തവാ രാജശാര്ദൂല രാജ്ഞേ സര്വം ന്യവേദയത് । ത്രിംശദ്രാത്രിമിമാം ഭീരുഃ കൃതകൃത്യാ നിവാസയേ ।। 47
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, രാജ്ഞി രാജാവിനോട് എല്ലാം അറിയിച്ചു: 'ഭയപ്പെട്ട ഈ സ്ത്രീ, ലക്ഷ്യം പൂർത്തിയാക്കിയതുകൊണ്ട്, മുപ്പതു രാത്രി ഇവിടെ താമസിക്കട്ടെ.'
കീചകേ തു ഹതേ രാജാ വിരാടഃ പരവീരഹാ। ശോകമാഹാരയത്തീവ്രം സാമാത്യഃ സപുരോഹിതഃ ।। 1
കീചകനെ കൊല്ലപ്പെട്ടപ്പോൾ, ശത്രുവീരന്മാരെ ജയിച്ചിരിക്കുന്ന വിരാടൻ രാജാവും, മന്ത്രിമാരും, പുരോഹിതന്മാരും അത്യന്തം ദു:ഖത്തിൽ ആകപ്പെട്ടു.
കീചകസ്യ വധം ഘോരം സാനുജസ്യ വിശാംപതേ । അത്യാഹിതം ചിന്തയിത്വാ വ്യസ്മയന്ത പൃഥഗ്ജനാഃ ।। 2
കീചകനെയും അവന്റെ സഹോദരന്മാരെയും ഭയാനകമായി കൊല്ലപ്പെട്ട വിവരം ഓർത്ത്, ആ ജനങ്ങൾ അതിശയിച്ചു.
തസ്മിന്പുരേ ജനപദേ ജജല്പുശ്ചാപി സര്വശഃ । വീര്യവാന്ദയിതോ രാജ്ഞോ ദര്പോത്സിക്തശ്ച കീചകഃ ।। 3
ആ നഗരത്തിലും ആ പ്രദേശത്തുമെങ്ങും, രാജാവിന്റെ പ്രിയങ്കരനും ശക്തിയുള്ളവനും അഹങ്കാരിയും ആയ കീചകനെക്കുറിച്ച് എല്ലാവരും സംസാരിച്ചു.
സാംപരായേ പരിക്രുഷ്ടോ ബലവാന്ദുര്ജയോ രണേ। ആസീത്പ്രഹര്താ ശത്രൂണാം ദാരദര്ശീ ച ദുര്മതിഃ । സ ഹതഃ കില ഗന്ധര്വൈഃ സൈരന്ധ്രീകാരണാന്നിശി ।। 4
പോരിൽ വിളിക്കപ്പെടുന്നവനും, ശക്തനും, യുദ്ധത്തിൽ ജയിക്കാൻ കഴിയാത്തവനും, ശത്രുക്കളെ ആക്രമിക്കുന്നവനും, ദുഷ്ടചിന്തകളുള്ളവനും, സ്ത്രീകളെ പിന്തുടരുന്നവനും ആയ കീചകൻ, സൈരന്ധ്രിയുടെ കാരണത്താൽ ഗന്ധർവന്മാർ രാത്രിയിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു എന്നാണ് പറഞ്ഞത്.
ഇത്യജല്പന്മഹാരാജ കീചകസ്യ വിനാശനമ് । ദേശേദേശേ മനുഷ്യാശ്ച വിസ്മിതഃ കീചകേ ഹതേ ।। 5
ഇങ്ങനെ മഹാരാജാവേ, കീചകന്റെ നാശത്തെക്കുറിച്ച് എല്ലാ പ്രദേശങ്ങളിലും മനുഷ്യർ സംസാരിച്ചു; കീചകൻ കൊല്ലപ്പെട്ടതിൽ എല്ലാവരും അത്ഭുതപ്പെട്ടു.
അഥ വൈഃ ധാര്തരാഷ്ട്രേണ പ്രയുക്താ യേ ബഹിശ്ചരാഃ । മൃഗയിത്വാ ബഹൂന്ദേശാന്ഗ്രാമാംശ്ച നഗരാണി ച ।। 6
അപ്പോൾ ധൃതരാഷ്ട്രൻ അയച്ച ചാരന്മാർ പല പ്രദേശങ്ങളും ഗ്രാമങ്ങളും നഗരങ്ങളും അന്വേഷിച്ചു.
സംവിധായ യഥാഽഽദിഷ്ടം യഥാദേശം പ്രദര്ശകാഃ । കൃതസംകേതനാഃ സര്വേ ന്യവര്തന്ത പുരം തതഃ ।। 7
അവർക്കു നൽകിയ നിർദ്ദേശങ്ങൾ അനുസരിച്ച് എല്ലാം ചെയ്തു തീർത്ത ശേഷം, ആ ചാരന്മാർ എല്ലാവരും തിരിച്ച് നഗരത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.
ആഗമ്യ ഹാസ്തിനപുരം ധാര്തരാഷ്ട്രമരിന്ദമമ്। തത്ര ദൃഷ്ട്വാ തു രാജാനം കൌരവ്യം ധൃതരാഷ്ട്രജമ് ।। 8
അവർ ഹസ്തിനാപുരത്തിലേക്ക് എത്തി, ശത്രുക്കളെ കീഴടക്കുന്ന ധൃതരാഷ്ട്രനെ, അവിടെ കൌരവരാജാവായ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രനെയും കണ്ടു.
ദ്രോണകര്ണകൃപൈഃ സാര്ധം ഭീഷ്മേണ ച മഹാത്മനാ। സംഗതം ഭ്രാതൃഭിഃ സാര്ധം ത്രിഗര്തൈശ്ച മഹാരഥൈഃ ।। 9
ദ്രോണൻ, കർണ്ണൻ, കൃപാചാര്യൻ, മഹാത്മാവായ ഭീഷ്മൻ, സഹോദരന്മാർ, ത്രിഗർത്തരുടെ മഹാരഥികൾ എന്നിവരോടൊപ്പം അവൻ കൂടിയിരുന്നു.