സ ച സേനാപതിഃ സൂത ഇത്യേതത്സൂതഷട്ശതമ് ।। 62 ।। ന ഗന്ധര്വഭയാകിംചിദ്വക്തും കീചകബാന്ധവാഃ
ആ സേനാനായകനായ സാരഥിയും ആറ് നൂറ് സാരഥികളുടെ കൂട്ടവും ഗന്ധർവന്മാരുടെ ഭയത്തിൽ കീചകന്റെ ബന്ധുക്കൾ ഒന്നും പറയാൻ ധൈര്യമുണ്ടായില്ല.
അശക്നുവന്തസ്താം തത്ര ഭയാദപ്യഭിവീക്ഷിതുമ് ।। 63 ।। വിരാടനഗരേ ചാപി സര്വേ മാത്സ്യാഃ സമാഗതാഃ
ഭയത്താൽ ആ സ്ഥലത്തേക്ക് നോക്കാൻ പോലും ആരും കഴിയാതെ, വിരാടനഗരിയിൽ എല്ലാ മത്സ്യരും കൂടി വന്നു.
കാല്യം പഞ്ചശതം ചൈതാനപശ്യന്സാരഥീന്ഹതാന് ।। 64 ।। തദ്ദൃഷ്ട്വാ മഹദാശ്ചര്യം നരാ നാര്യശ്ച നാഗരാഃ
രാവിലെ, ആ അഞ്ചു നൂറ് സാരഥികൾ കൊല്ലപ്പെട്ടത് അവർ കണ്ടു; ആ വലിയ അത്ഭുതം കണ്ടു നഗരത്തിലെ പുരുഷന്മാരും സ്ത്രീകളും,
വിസ്മയം പരമം ഗത്വാ നോചുഃ കിംചന ഭാരത ।। 65
പരമമായ അത്ഭുതത്തിൽ ആകി ഒന്നും പറയാതെ നിന്നു, ഭാരതാ.
തേ ദൃഷ്ട്വാ നിഹതാന്സൂതാന്ഭീമസേനേന ഭാരത। പൌരാശ്ച സഹിതാഃ സര്വേ രാജ്ഞേ ഗത്വാ ന്യവേദയന് । ഗന്ധര്വേണ ഹതാ രാജന്സൂതപുത്രാഃ പരശ്ശതമ് ।। 1
ഭീമസേനൻ സാരഥികളെ കൊല്ലുന്നത് കണ്ട ശേഷം, നഗരവാസികൾ എല്ലാവരും ചേർന്ന് രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു: 'രാജാവേ, ഒരു ഗന്ധർവൻ സാരഥികളുടെ നൂറ് മക്കളെയും കൊന്നു.'
യഥാ വജ്രേണ ദീര്ണം വൈ പര്വതസ്യ മഹച്ഛിരഃ। വിനികാര്ണാഃ പ്രദൃശ്യന്തേ തഥാ സൂതാ മഹീതലേ ।। 2
വജ്രം കൊണ്ട് പർവതത്തിന്റെ വലിയ മുകളിൽ പിളർന്നതുപോലെ, അവിടെ സാരഥികൾ നിലത്ത് ചിതറിക്കിടന്നു.
സൈരന്ധ്രീ ചാപി മുക്താ സാ പുനരായാതി തേ ഗൃഹമ് । സര്വം സംശയിതം രാജന്നഗരം തേ ഭവിഷ്യതി ।। 3
സൈരന്ധ്രിയും മോചിതയായി വീണ്ടും നിങ്ങളുടെ വീട്ടിലേക്ക് വരുന്നു; രാജാവേ, ഇനി നിങ്ങളുടെ നഗരം മുഴുവൻ സംശയത്തിൽ ആകും.
തഥാരൂപാ ഹി സൈരന്ധ്രീ ഗന്ധര്വാശ്ച മഹാബലാഃ । പുംസാമിഷ്ടശ്ച വിഷയോ മൈഥുനായ ന സംശയഃ ।। 4
സൈരന്ധ്രി അങ്ങനെയുള്ളവളാണ്, ഗന്ധർവർ വലിയ ശക്തിയുള്ളവരാണ്; പുരുഷന്മാർ അവളെ ആഗ്രഹിക്കുന്നത് സംശയമില്ലാത്ത കാര്യമാണ്.
യഥാ സൈരന്ധ്രിദോഷേണ നേദം രാജന്പുരം തവ। വിനാശമേതി വൈ ക്ഷിപ്രം തഥാ സാധു വിധീയതാമ് ।। 5
സൈരന്ധ്രിയുടെ കുറ്റം കൊണ്ടാണ് രാജാവേ, നിങ്ങളുടെ നഗരം നാശത്തിലേക്ക് അടുത്തത്; അതിനാൽ, ഉടൻ ശരിയായ നടപടി സ്വീകരിക്കണം.
സര്വാങ്ഗസൌഷ്ഠവയുതാം രൂപലാവണ്യശാലിനീമ് । പശ്യതാമനിമേഷേണ ചക്ഷുഷാ വനിതാം ശുഭാമ്। മനസശ്ചക്ഷുഷശ്ചൈവ പ്രതിബന്ധോ ന വിദ്യതേ ।। 6
സമ്പൂർണ്ണ സൗന്ദര്യവും ആകർഷണവും നിറഞ്ഞ അവളെ എല്ലാവരും കണ്ണടയ്ക്കാതെ നോക്കുന്നു; മനസ്സിനും കണ്ണിനും തടസ്സമൊന്നുമില്ല.
തസ്മാത്താം യഃ പുമാന്ദൃഷ്ട്വാ രൂപേണാപ്രതിമാം ഭുവി। ഗച്ഛേത്കാമവശം മൂഢോ ഗന്ധര്വൈഃ സ നിഹന്യതേ ।। 7
അതിനാൽ, ഭൂമിയിൽ അവളുടെ അപരിമിതമായ സൗന്ദര്യം കണ്ടു മോഹത്തിൽ അകപ്പെട്ട ഏത് പുരുഷനും ഗന്ധർവർകൊണ്ട് കൊല്ലപ്പെടും.
നിഷ്കാസയൈനാം ഭവനാത്പുരാച്ചൈവ വിശേഷതഃ। കാലഃ പ്രവിശ്യ സൈരന്ധ്രീം പുരം നാശയതേ ധ്രുവമ് ।। 8
അവളെ വീട്ടിൽ നിന്നും, പ്രത്യേകിച്ച് നഗരത്തിൽ നിന്നും പുറത്താക്കണം; സൈരന്ധ്രി ഇവിടെ തുടരുകയാണെങ്കിൽ നഗരം നിശ്ചയം നശിക്കും.
തേഷാം തദ്വചനം ശ്രുത്വാ വിരാടോ വാഹിനീപതിഃ। അബ്രവീത്ക്രിയതാമേഷാം സൂതാനാമപരക്രിയാ ।। 9
അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട രാജാവ് വിരാട് സേനാധിപതി പറഞ്ഞു: 'സാരഥികൾക്ക് വേണ്ടിയുള്ള ശവസംസ്കാരം നടത്തണം.'
ഏകസ്മിന്നേവ തേ സര്വേ സുസമിദ്ധേ ഹുതാശനേ। ദഹ്യന്താം കീചകാഃ സര്വേ സര്വഗന്ധൈശ്ച സര്വശഃ ।। 10
എല്ലാ കീചകരെയും ഒരേ വലിയ തീയിൽ എല്ലാ സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങളോടും കൂടി ചിതയിടണം.
ഇത്യുക്ത്വാ പരമോദ്വഗ്നിഃ പ്രവിശ്യാന്തഃപുരം ശുഭമ്। സുദേഷ്ണാം ചാബ്രവീദ്രാജാ മഹിഷീം ജാതസാധ്വസഃ ।। 11
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് അത്യന്തം ഭയപ്പെട്ട രാജാവ് അകത്തുള്ള മന്ദിരത്തിലേക്ക് ചെന്നു, ഭയഭീതനായ് മഹിഷി സുദേഷ്ണയോട് പറഞ്ഞു.
സൈരന്ധ്രീമാഗതാം ബ്രൂയാ മമൈവ വചനാദിഹ । ഗച്ഛ സൈരന്ധ്രി ഭദ്രം തേ യഥാകാമം ചരാധുനാ । ബിഭേതി രാജാ സൈരന്ധി ഗന്ധര്വേഭ്യഃ പരാഭവാത് ।। 12
തിരിച്ചു വന്ന സൈരന്ധ്രിയോട് എന്റെ വാക്ക് പറയണം: 'പോകൂ സൈരന്ധ്രി, നിനക്ക് സുഖം നേരുന്നു; ഇനി നിന്നിഷ്ടം പോലെ നടക്കാം. രാജാവ് ഗന്ധർവന്മാരുടെ ഭയത്തിൽ പേടിച്ചിരിക്കുന്നു, സൈരന്ധ്രി.'
ന ഹി താമുത്സഹേ വക്തും സ്വയം ഗന്ധര്വരക്ഷിതാമ് । സ്ത്രിയാസ്ത്വദോഷസ്താം വക്തുമതസ്ത്വാം പ്രബ്രവീമ്യഹമ് ।। 13
ഞാൻ തന്നെ അവളെക്കുറിച്ച് പറയാൻ ധൈര്യമില്ല, കാരണം അവളെ ഗന്ധർവന്മാർ കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്നു. എന്നാൽ സ്ത്രീകൾക്ക് മറ്റൊരു സ്ത്രീയെക്കുറിച്ച് പറയുന്നത് തെറ്റാണെന്നു കരുതിയതുകൊണ്ട്, ഞാൻ നിന്നോട് അവളെക്കുറിച്ച് പറയുന്നു.
ഏകസ്മിന്നേവ തേ സര്വേ സുസമിദ്ധേ ഹുതാശനേ। അദഹന്കീചകാന്സര്വാന്സംസ്കാരൈശ്ചൈവ സര്വശഃ ।। 14
ഒരു വലിയ തീയിൽ ഞാൻ കിച്ചകന്മാരെ മുഴുവനായും, വേണ്ട എല്ലാ ക്രമങ്ങളോടുകൂടി, ദഹിപ്പിച്ചു.
അഥ മുക്താ ഭയാത്കൃഷ്ണാ സൂതപുത്രാന്നിരസ്യ ച। മോക്ഷിതാ ഭീമസേനേന ജഗാമ നഗരം പ്രതി ।। 15
പിന്നീട് ഭയത്തിൽ നിന്ന് മോചിതയായ കൃഷ്ണ, സൂതപുതന്മാരിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെട്ട്, ഭീമസേനന്റെ സഹായത്തോടെ നഗരത്തിലേക്ക് പോയി.
ത്രാസിതേവ മൃഗീ ബാലാ ശാര്ദൂലേന മനസ്വിനീ। സാ തു ഗാത്രാണി വാസശ്ച പ്രക്ഷാല്യ പ്രവിവേശ ഹ ।। 16
കുരങ്ങനോട് ഭയന്ന് ഓടുന്ന ഒരു കുഞ്ഞുമാനിനെപ്പോലെ, ആ മഹിള തന്റെ ശരീരവും വസ്ത്രവും കഴുകി അകത്തേക്ക് കടന്നു.
താം ദൃഷ്ട്വാ പുരുഷാ രാജന്പ്രാദ്രവന്ത ദിശോ ദശ। ഗന്ധര്വാണാം ഭയത്രസ്താഃ കേചിദ്ദൃഷ്ടിം ന്യമീലയന് ।। 17
രാജാവേ, അവളെ കണ്ടപ്പോൾ, പുരുഷന്മാർ ഗന്ധർവന്മാരുടെ ഭയത്തിൽ പതറി, പത്തു ദിക്കുകളിലേക്കും ഓടി; ചിലർ കണ്ണുകൾ അടച്ചു.
പ്രദുദ്രുവുശ്ചാപ്യപരേ തഥാ ജനാ ഹസ്തൈശ്ച ചക്ഷൂംഷി പിധായ മോഹിതാഃ। മാ പശ്യത സ്മേതി ച താം ബ്രുവന്തസ്തഥാ ജനാശ്ചുക്രുശുരാര്തരൂപാഃ ।। 18
മറ്റുള്ളവരും കൈകൊണ്ട് കണ്ണുകൾ മൂടി, മനസ്സു കുഴഞ്ഞ്, 'അവളെ നോക്കരുത്' എന്ന് വിളിച്ചു, വേദനയോടെ കരഞ്ഞു.
താമദ്യ യഃ പശ്യതി രൂപശാലിനീം ശയീത ഭഗ്നോഽത്ര യഥൈവ കീചകാഃ। ഇതി ബ്രുവന്തോ ഭയവിഗ്നചേതസോ ഭയേന ഗന്ധര്വഗതേന മോഹിതാഃ ।। 19
'ഇന്ന് ഈ സുന്ദരിയെ കാണുന്നവൻ ഇവിടെ തന്നെ കിച്ചകന്മാരെപ്പോലെ നശിക്കും,' എന്ന് അവർ ഭയത്തിൽ വിറച്ച്, ഗന്ധർവഭയത്തിൽ കുഴഞ്ഞ് പറഞ്ഞു.
തതോ മഹാനസദ്വാരേ ഭീമസേനമവസ്ഥിതമ്। ദദര്ശ രാജന്പാഞ്ചാലീ യഥാ മത്തം മഹാദ്വിപമ് ।। 20
പിന്നീട്, വലിയ അടുക്കളയുടെ വാതിലിൽ ഭീമസേനനെ, ഒരു മദമുള്ള ആനയെപ്പോലെ, പാഞ്ചാളി കണ്ടു.
സോപഹാസം തു ശനകൈഃ സംജ്ഞാഭിരിദമബ്രവീത്। നമോ ഗന്ധര്വരാജായ യേനാസ്മി പരിമോക്ഷിതാ ।। 21
അവൾ അല്പം പുഞ്ചിരിയോടെ, സൂചന നൽകി, പതിയെ പറഞ്ഞു: 'എന്നെ മോചിപ്പിച്ച ഗന്ധർവരാജാവിന് വന്ദനം.'
കീചകേഭ്യോ വിനിര്ദോഷാമനാഥാം വസതീം ഗൃഹേ। യോ മാം രക്ഷതി സന്ത്രസ്താം ഗന്ധര്വായ നമോസ്തു തേ ।। 22
'കിച്ചകന്മാരുടെ കുറ്റങ്ങളിൽ നിന്ന് നിരപരാധിയായും, ഭയത്തിൽ വിചാരിച്ചും, ഈ വീട്ടിൽ അനാഥയായി കഴിയുന്ന എന്നെ കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്ന ഗന്ധർവനേ, നിനക്ക് വന്ദനം.'
യേ യസ്യാ വിചരന്തീഹ പുരുഷാ വശവര്തിനഃ। തേഷാം ച വശഗാ നിത്യം വിചര ത്വം യഥേഷ്ടതഃ ।। 23
'ഇവിടെ അവളുടെ ആജ്ഞപ്രകാരം നടന്നിരുന്ന പുരുഷന്മാരെ, നീ ഇനിയും ഇഷ്ടം പോലെ നിയന്ത്രിച്ച് നടക്കാവുന്നതാണ്.'
യേ പുരാ വിചരന്തീഹ പുരുഷാ വശവര്തിനഃ। തസ്യാസ്തേ വചനം ശ്രുത്വാ ഹ്യനൃണാ വിഹരന്ത്വിതഃ ।। 24
'മുന്പ് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന പുരുഷന്മാർ, അവളുടെ വാക്ക് കേട്ട ശേഷം, ഇനി ബാധകളൊന്നുമില്ലാതെ സ്വതന്ത്രമായി നടക്കുന്നു.'
തയോസ്തദ്വചനം ശ്രുത്വാ ജഝിരേ നേതരേ ജനാഃ। തതഃ പാഞ്ചാലരാജസ്യ സുതാ ചാപി ജഗാമ ഹ ।। 25
അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, മറ്റുള്ളവർ ആശ്വാസം നേടി; പിന്നെ പാഞ്ചാളരാജാവിന്റെ മകളും അവിടെ നിന്ന് പോയി.
തതഃ സാ നര്തനാഗാരേ ധനംജയമപശ്യത। രാജ്ഞഃ കന്യാ വിരാടസ്യ നര്തയന്തം മഹാഭുജമ് ।। 26
പിന്നീട്, നൃത്തശാലയിൽ ധനഞ്ജയനെ, രാജാവ് വിരാടന്റെ മകൾ, ശക്തിയുള്ളവനോടൊപ്പം നൃത്തം ചെയ്യുന്നത് കണ്ടു.