ശതം പഞ്ചാധികം ഭീമഃ പ്രാഹിണോദ്യമസാദനമ്। വൃക്ഷേണൈകേന രാജേന്ദ്ര പ്രഭഞ്ജനസുതോ ബലീ। വായുവേഗസമഃ ശ്രീമാന്സര്വാന്സൂതാനശേഷതഃ ।। 42
വായുവിന്റെ മകനായ ഭീമന് ഒരു വൃക്ഷം മാത്രം ഉപയോഗിച്ച് നൂറും അഞ്ചും രഥികന്മാരെ അജ്ഞാതമായി വീഴ്ത്തി, രാജാവേ. വേഗത്തില് വായുവിനോട് തുല്യനും, മഹാബലശാലിയുമായ ഭീമന് അവരെ മുഴുവന് ഇല്ലാതാക്കി.
താന്നിഹത്യ മഹാബാഹുര്ഭീമസേനോ മഹാബലഃ। ആശ്വാസയത്തദാ കൃഷ്ണാം പ്രതിമുച്യ ച ബന്ധനാത് ।। 43
അവരെ സംഹരിച്ച ശേഷം, മഹാബലശാലിയായ ഭീമസേനന് കൃഷ്ണയെ ബന്ധനത്തില് നിന്ന് മോചിപ്പിച്ചു ആശ്വസിപ്പിച്ചു.
ഉവാച ശ്ലക്ഷ്ണയാ വാചാ പാഞ്ചാലീം ഭരതര്ഷഭഃ । അശ്രുപൂര്ണമുഖീം ഭീതാമുദ്ധരന്സ വൃകോദരഃ ।। 44
ഭാരതവംശത്തിലെ വൃകോദരന് കണ്ണീരും ഭയവും നിറഞ്ഞ മുഖമുള്ള പാഞ്ചാലിയെ രക്ഷപ്പെടുത്തി, സ്നേഹപൂര്വം അവളോട് സംസാരിച്ചു.
[ മാ ഖിദസ്ത്വം(*) യാജ്ഞസേനി പാതിവ്രത്യവ്രതേ സ്ഥിതാ। പാതിവ്രത്യേ സ്ഥിതാ നാരീ വ്രതം രക്ഷേത്സദാഽത്മനഃ।। 45
യജ്ഞസേനീ, നീ ദുഃഖിക്കേണ്ട. ഭര്ത്താവിനോടുള്ള വിശുദ്ധതയിലുറച്ചു നില്ക്കുന്ന സ്ത്രീ സ്വയം തന്റെ വ്രതം എപ്പോഴും കാത്തുസൂക്ഷിക്കണം.
പുരാ സ്ത്രീ ദേവരാതസ്യ പതിപ്രീതാ ശിരോമണിഃ। കദാചിദ്ഭര്തൃരൂപേണ രക്ഷസാഽപഹൃതാ സതീ ।। 46
പണ്ടൊരിക്കല് ദേവരതന്റെ ഭാര്യയായ, ഭര്ത്താവിനോടു പ്രിയപ്പെട്ടവളും ഉത്തമസ്ത്രിയുമായ ഒരാള് ഭര്ത്താവിന്റെ രൂപം ധരിച്ച ഒരു രാക്ഷസനാല് അപഹരിക്കപ്പെട്ടു.
കസ്യചിത്സരസസ്തീരേ താം നിവേശ്യ സ രാക്ഷസഃ। തദ്ഭര്തൃരൂപം സംത്യജ്യ രക്ഷോ ഭൂത്വാ സുദാരുണമ് ।। 47
ആ രാക്ഷസന് അവളെ ഒരു തടാകത്തിരയില് ഇരുത്തി, ഭര്ത്താവിന്റെ രൂപം ഉപേക്ഷിച്ച് ഭയാനകമായ രാക്ഷസനായി മാറി.
സാമ്നാ ദാനേന ഭേദേന സാ യദാ നാന്വമന്യത। തദാ താം പാതയിത്വാ സ മൈഥുനായോപചക്രമേ ।। 48
സ്നേഹത്താലോ, സമ്മാനങ്ങളാലോ, ഭേദം വരുത്തിയാലോ അവള് വഴങ്ങാതിരുന്നപ്പോള്, അവളെ തള്ളിവിട്ട് അവളോടു ദുർമ്മര്യാദയിലേക്ക് ശ്രമിച്ചു.
തതഃ സാ ധൈര്യമാസ്ഥായ വിവരം ത ദദൌ തദാ। തതഃ സ ഖങ്ഗമുത്കൃഷ്യ ഭീഷയാമാസ താം സതീമ് ।। 49
അവള് ധൈര്യം കൂട്ടി രഹസ്യമായ ഒരു സ്ഥലം കാണിച്ചു. അപ്പോള് ആ രാക്ഷസന് വാളെടുത്ത് അവളെ ഭീഷണിപ്പെടുത്തി.
സാഽപി ത്യക്തഭയാ സാധ്വീ പ്രാണത്യാഗേ സുനിശ്ചിതാ। പ്രതിജ്ഞാമകരോത്കൃഷ്ണേ പാതിവ്രത്യപരായണാ ।। 50
ഭയമില്ലാതെ, ജീവന് ത്യജിക്കുവാന് ഉറച്ച മനസ്സോടെ, പാതിവ്രത്യത്തില് അചഞ്ചലയായ ആ സതീ കൃഷ്ണനോട് ഒരു പ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു.
ആരാധിതോ യദി മയാ ഭര്താ മേ ദൈവതം മഹത്। കര്മണാ മനസാ വാചാ ഗുരവസ്തോഷിതാ മയാ। തേന സത്യേന യോനിര്മേ ഭവത്വദ്യ ശിലാ ദൃഢാ ।। 51
ഞാന് എന്റെ ഭര്ത്താവിനെ ദൈവമായി ആരാധിച്ചു, പ്രവൃത്തിയിലും മനസ്സിലും വാക്കിലും ഗുരുക്കന്മാരെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു എന്നത് സത്യമാണെങ്കില്, ആ സത്യത്തിന്റെ ശക്തിയാല് ഇന്ന് എന്റെ ഗര്ഭം കല്ലുപോലെ ഉറപ്പുള്ളതാകട്ടെ.
ഏവം തയാ പ്രതിജ്ഞാതേ തദ്യോനിഃ സാ ശിലാഽഭവത്। അന്തരാ നാഭിജാന്വോര്യത്തത്സര്വം ച ശിലാഽഭവത് ।। 52
അവള് അങ്ങനെ പ്രതിജ്ഞ ചെയ്തപ്പോള് അവളുടെ ഗര്ഭം കല്ലായി മാറി. നാഭിയിലും ഉരുവിലും ഉള്ളതെല്ലാം കല്ലായി മാറി.
തതഃ സ ഖങ്ഗമുദ്ധൃത്യ വേഗേനാസ്യാഃ ശിരോഽഹരത് ।। 53
അതിനുശേഷം ആ രാക്ഷസന് വാള് ഉയര്ത്തി വേഗത്തില് അവളുടെ തല വെട്ടി.
ജയാ നാമ സഖീ സാഽഭൂത്പാര്വത്യാ നഖമാംസവത്। തസ്മാത്പതിവ്രതായാശ്ച ദുഃഖമല്പം സുഖം ബഹു ।। ] ।। 54
അവള് ശിവഭാര്യയായ പാര്വതിയുടെ സുഹൃത്ത് ജയയായി, നഖവും മാംസവും ഉള്ളവളായി ജനിച്ചു. അതുകൊണ്ട്, ഭര്ത്താവിനോടു വിശുദ്ധത പാലിക്കുന്ന സ്ത്രീക്ക് ദു:ഖം കുറവും സുഖം കൂടുതലുമാണ്.
ഏവം തേ ഭീരു വധ്യന്തേ യേ ത്വാം ഹിംസന്തി മാനവാഃ। ഗച്ഛ ത്വം നഗരം കൃഷ്ണേ ന ഭയം വിദ്യതേ തവ ।। 55
ഭയമുള്ളവളേ, നിന്നെ ഉപദ്രവിക്കുന്നവരെ ഇങ്ങനെ ദണ്ഡനം ചെയ്യപ്പെടും. കൃഷ്ണേ, നീ നഗരത്തിലേക്ക് പോവൂ, ഭയപ്പെടേണ്ട ആവശ്യമില്ല.
അന്യേന ത്വം പഥാ ശീഘ്രം സുദേഷ്ണായാ നിവേശനമ്। അന്യേനാഹം ഗമിഷ്യാമി വിരാടസ്യ മഹാനസമ് । യഥാ നൌ നാവബുധ്യേരന്രാത്രാവേവം വ്യവസ്ഥിതൌ ।। 56
നീ വേറൊരു വഴി വേഗത്തില് സുദേഷ്ണയുടെ വീട്ടിലേക്കു പോ, ഞാന് മറ്റൊരു വഴി വിരാടന്റെ അടുക്കളയിലേക്കു പോകാം. രാത്രിയില് നമ്മളെ ആരും ശ്രദ്ധിക്കാതിരിക്കട്ടെ.
സാഽഗച്ഛന്നഗരം കൃഷ്ണാ ഭീമേനാശ്വാസിതാ സതീ ।। 57 ।। കൃതകൃത്യാ സുദേഷ്ണായാ ഭവനം ശുഭലക്ഷണാ
ഭീമന് ആശ്വാസം നല്കിയ കൃഷ്ണ, തന്റെ കര്ത്തവ്യം പൂര്ത്തിയാക്കി, നല്ല ലക്ഷണങ്ങളോടെ സുദേഷ്ണയുടെ ഭവനത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.
ശചീവ നഹുഷേ ശപ്തേ പ്രവിവേശ ത്രിവിഷ്ടപമ് ।। 58 ।। ഭീമോഽപ്യമിതവീര്യസ്തു ബലവാനരിമര്ദനഃ
നഹുഷന് ശപിച്ചശേഷം ശചി സ്വര്ഗത്തിലേക്ക് കടന്നതുപോലെ അവള് ആ മഹല് പ്രവേശിച്ചു. അതേസമയം, അപ്പാരമായ ശക്തിയുള്ള, ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്ന ഭീമനും,
സര്വാംസ്താന്കീചകാംസ്തത്ര ഹത്വാ ധര്മാത്മജാനുജഃ ।। 59 ।। നിഃശേഷം കീചകാന്ഹത്വാ രാമോ രാത്രിചരാനിവ
അവിടെ, ധര്മപുത്രന്റെ സഹോദരന് കീചകന്മാരെ മുഴുവന് സംഹരിച്ചു. രാമന് രാത്രി സഞ്ചരിക്കുന്ന അസുരന്മാരെ ഇല്ലാതാക്കിയതുപോലെ അവരെ പൂര്ണമായും നശിപ്പിച്ചു.
ജിതശത്രുരദീനാത്മാ പ്രവിവേശ പുരം തതഃ ।। 60 ।। പഞ്ചാധികം ശതം തത്ര നിഹതം തേന ഭാരത
ശത്രുക്കളെ ജയിച്ച് ഭയമില്ലാത്ത മനസ്സോടെ അവൻ നഗരത്തിലേക്ക് കടന്നു. അവിടെ, ഭാരതാ, അവൻ നൂറും അഞ്ചും പേരെ കൊല്ലുകയായിരുന്നു.
മഹാവനമിവ ഛിന്നം ശിശ്യേ വിഗലിതദ്രുമമ് ।। 61 ।। ഏവം തേ നിഹതാ രാജഞ്ശതം പഞ്ചോപകീചകാഃ
വലിയ കാട് മുറിച്ച് മരങ്ങൾ വീണു ചിതറുന്നതുപോലെ, ആ നൂറും അഞ്ചും ഉപകീചകർ രാജാവേ, അവിടെ വീണുകിടന്നു.
സ ച സേനാപതിഃ സൂത ഇത്യേതത്സൂതഷട്ശതമ് ।। 62 ।। ന ഗന്ധര്വഭയാകിംചിദ്വക്തും കീചകബാന്ധവാഃ
ആ സേനാനായകനായ സാരഥിയും ആറ് നൂറ് സാരഥികളുടെ കൂട്ടവും ഗന്ധർവന്മാരുടെ ഭയത്തിൽ കീചകന്റെ ബന്ധുക്കൾ ഒന്നും പറയാൻ ധൈര്യമുണ്ടായില്ല.
അശക്നുവന്തസ്താം തത്ര ഭയാദപ്യഭിവീക്ഷിതുമ് ।। 63 ।। വിരാടനഗരേ ചാപി സര്വേ മാത്സ്യാഃ സമാഗതാഃ
ഭയത്താൽ ആ സ്ഥലത്തേക്ക് നോക്കാൻ പോലും ആരും കഴിയാതെ, വിരാടനഗരിയിൽ എല്ലാ മത്സ്യരും കൂടി വന്നു.
കാല്യം പഞ്ചശതം ചൈതാനപശ്യന്സാരഥീന്ഹതാന് ।। 64 ।। തദ്ദൃഷ്ട്വാ മഹദാശ്ചര്യം നരാ നാര്യശ്ച നാഗരാഃ
രാവിലെ, ആ അഞ്ചു നൂറ് സാരഥികൾ കൊല്ലപ്പെട്ടത് അവർ കണ്ടു; ആ വലിയ അത്ഭുതം കണ്ടു നഗരത്തിലെ പുരുഷന്മാരും സ്ത്രീകളും,
വിസ്മയം പരമം ഗത്വാ നോചുഃ കിംചന ഭാരത ।। 65
പരമമായ അത്ഭുതത്തിൽ ആകി ഒന്നും പറയാതെ നിന്നു, ഭാരതാ.
തേ ദൃഷ്ട്വാ നിഹതാന്സൂതാന്ഭീമസേനേന ഭാരത। പൌരാശ്ച സഹിതാഃ സര്വേ രാജ്ഞേ ഗത്വാ ന്യവേദയന് । ഗന്ധര്വേണ ഹതാ രാജന്സൂതപുത്രാഃ പരശ്ശതമ് ।। 1
ഭീമസേനൻ സാരഥികളെ കൊല്ലുന്നത് കണ്ട ശേഷം, നഗരവാസികൾ എല്ലാവരും ചേർന്ന് രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു: 'രാജാവേ, ഒരു ഗന്ധർവൻ സാരഥികളുടെ നൂറ് മക്കളെയും കൊന്നു.'
യഥാ വജ്രേണ ദീര്ണം വൈ പര്വതസ്യ മഹച്ഛിരഃ। വിനികാര്ണാഃ പ്രദൃശ്യന്തേ തഥാ സൂതാ മഹീതലേ ।। 2
വജ്രം കൊണ്ട് പർവതത്തിന്റെ വലിയ മുകളിൽ പിളർന്നതുപോലെ, അവിടെ സാരഥികൾ നിലത്ത് ചിതറിക്കിടന്നു.
സൈരന്ധ്രീ ചാപി മുക്താ സാ പുനരായാതി തേ ഗൃഹമ് । സര്വം സംശയിതം രാജന്നഗരം തേ ഭവിഷ്യതി ।। 3
സൈരന്ധ്രിയും മോചിതയായി വീണ്ടും നിങ്ങളുടെ വീട്ടിലേക്ക് വരുന്നു; രാജാവേ, ഇനി നിങ്ങളുടെ നഗരം മുഴുവൻ സംശയത്തിൽ ആകും.
തഥാരൂപാ ഹി സൈരന്ധ്രീ ഗന്ധര്വാശ്ച മഹാബലാഃ । പുംസാമിഷ്ടശ്ച വിഷയോ മൈഥുനായ ന സംശയഃ ।। 4
സൈരന്ധ്രി അങ്ങനെയുള്ളവളാണ്, ഗന്ധർവർ വലിയ ശക്തിയുള്ളവരാണ്; പുരുഷന്മാർ അവളെ ആഗ്രഹിക്കുന്നത് സംശയമില്ലാത്ത കാര്യമാണ്.
യഥാ സൈരന്ധ്രിദോഷേണ നേദം രാജന്പുരം തവ। വിനാശമേതി വൈ ക്ഷിപ്രം തഥാ സാധു വിധീയതാമ് ।। 5
സൈരന്ധ്രിയുടെ കുറ്റം കൊണ്ടാണ് രാജാവേ, നിങ്ങളുടെ നഗരം നാശത്തിലേക്ക് അടുത്തത്; അതിനാൽ, ഉടൻ ശരിയായ നടപടി സ്വീകരിക്കണം.
സര്വാങ്ഗസൌഷ്ഠവയുതാം രൂപലാവണ്യശാലിനീമ് । പശ്യതാമനിമേഷേണ ചക്ഷുഷാ വനിതാം ശുഭാമ്। മനസശ്ചക്ഷുഷശ്ചൈവ പ്രതിബന്ധോ ന വിദ്യതേ ।। 6
സമ്പൂർണ്ണ സൗന്ദര്യവും ആകർഷണവും നിറഞ്ഞ അവളെ എല്ലാവരും കണ്ണടയ്ക്കാതെ നോക്കുന്നു; മനസ്സിനും കണ്ണിനും തടസ്സമൊന്നുമില്ല.