മാ ദീര്ഘം ക്ഷമ കാലം ത്വം ത്രിംശദ്രാത്രമനിന്ദിതേ। പൂര്ണേ ത്രയോദശേ വര്ഷേ രാജ്ഞാം രാജ്ഞീ ഭവിഷ്യസി ।। 24
നിഷ്കളങ്കിനിയായേ, നീ ദീർഘകാലം സഹിക്കേണ്ടതില്ല; മുപ്പത് രാത്രികൾ മാത്രം സഹിച്ചാൽ മതി. പതിമൂന്നാം വർഷം പൂർണ്ണമായാൽ, നീ രാജാക്കന്മാരുടെ രാജ്ഞിയാകും.
സത്യേന തേ ശപേ ചാഹം ഭവിതാ നാന്യഥേതി ച ।। 25
സത്യത്തിന്റെ പേരിൽ ഞാൻ നിന്നോട് സത്യം ചെയ്യുന്നു; ഇതിന് മറ്റൊരു വിധിയുണ്ടാകില്ല.
സര്വാസാം പരമസ്ത്രീണാം പ്രാമാണ്യം കര്തുമര്ഹസി। സര്വേഷാം ച നരേന്ദ്രാണാം മൂര്ധ്നി സ്ഥാസ്യസി ഭാമിനി ।। 26
എല്ലാ സ്ത്രീകളിലും നീ ഏറ്റവും ഉത്തമയാകാൻ യോഗ്യയാണു്; ഭംഗിയുള്ളവളേ, നീ എല്ലാ രാജാക്കന്മാരുടെയും മുകളിൽ നില്ക്കും.
ഭര്തൃഭക്ത്യാ ച വൃത്തേന ഭോഗാനാപ്സ്യസി ദുര്ലഭാന് । യാതായാം തു പ്രതിജ്ഞായാം മഹാന്തം ഭോഗമാപ്നുയാഃ ।। 27
ഭർത്താവിനോടുള്ള ഭക്തിയും നല്ല പെരുമാറ്റവും കൊണ്ടു്, പ്രാപിക്കാനാകാത്ത സുഖങ്ങൾ നിനക്ക് ലഭിക്കും; വ്രതം പൂർത്തിയായാൽ വലിയ സന്തോഷവും അനുഭവിക്കും.
ഗുരുഭക്തികൃതം ജ്ഞാത്വാ രാജ്ഞാം മൂര്ധ്നി സ്ഥിതാ ഭവേഃ ।। 28
മുതിർന്നവരോടുള്ള ഭക്തിയാൽ ഇതൊക്കെയാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കി, നീ രാജാക്കന്മാരുടെ മുകളിൽ നില്ക്കും.
ആര്തപ്രലാപാ കൌന്തേയ ന രാജാനമുപാലഭേ। അപാരയന്ത്യാ ദുഃഖാനി കൃതം ബാഷ്പപ്രമോചനമ് ।। 29
കുന്തിയുടെ മകനേ, എന്റെ ഈ ദുഃഖവിലാപം രാജാവിനെ കുറ്റപ്പെടുത്താനല്ല; അതികഠിനമായ ദുഃഖം അനുഭവിക്കുന്നവരിൽ നിന്ന് കണ്ണുനീർ വരുന്നത് സ്വാഭാവികമാണ്.
ഇദം തു ദുഃഖം കൌന്തേയ മമാസദ്യം നിബോധ തത് ।। 30
എന്നാൽ കുന്തിയുടെ മകനേ, ഇപ്പോൾ എനിക്കുള്ള ഈ ദുഃഖം നീ കേൾക്കണം.
യോഽയം രാജ്ഞോ വിരാടസ്യ സൂതപുത്രസ്തു കീചകഃ। സ്യാലോ നാമ പ്രവാദേന ഭോജസ്ത്രൈഗര്തദേശജഃ ।। 31
രാജാവ് വിരാടന്റെ സേവകനായ സൂതപുത്രൻ കീചകൻ, പൊതുവെ എന്റെ സഹോദരിയാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു; അവൻ ത്രൈഗർതദേശത്തിൽ നിന്നുള്ള ഒരു ഭോജൻ ആണ്.
ത്യക്തധര്മോ നൃശംസശ്ച സര്വാര്ഥേഷു ച വല്ലഭഃ । നിത്യമേവാഹ ദുഷ്ടാത്മാ ഭാര്യാ മേ ഭവ ശോഭനേ । അവിനീതഃ സുദുഷ്ടാത്മാ മാമനാഥേതി ചിന്തയന് ।। 32
അവൻ ധർമ്മം വിട്ടവനും ക്രൂരനും എല്ലായിടത്തും പ്രിയങ്കരനുമാണ്; ഈ ദുഷ്ടൻ എപ്പോഴും എന്നോട്, 'സുന്ദരിയേ, എന്റെ ഭാര്യയാവു' എന്ന് പറയുന്നു; ഞാൻ സംരക്ഷണമില്ലാത്തവളാണെന്ന് കരുതി, അവൻ അച്ചടക്കമില്ലാത്തവനും ദുഷ്ടഹൃദയനുമാണ്.
കിമുക്തേന വ്യതീതേന ഭീമസേന മഹാബല। പ്രത്യുപസ്ഥിതകാലസ്യ കാര്യസ്യാനന്തരോ ഭവ ।। 33
ഭീമസേനേ, കഴിഞ്ഞ കാര്യങ്ങൾ പറയുന്നതിൽ എന്ത് പ്രയോജനം? ഇപ്പോൾ നേരിട്ടിരിക്കുന്ന കാര്യത്തിന് നീ സജ്ജനാവണം.
മമേഹ ഭീമ കൈകേയീ രൂപാദ്ധി ഭയശങ്കിതാ। നിത്യമുദ്വിജതേ രാജാ കഥം നേയാദിമാമിതി ।। 34
ഭീമാ, എന്റെ സൗന്ദര്യത്തെക്കുറിച്ച് രാജാവ് എപ്പോഴും ഭയത്തോടെയും ഉത്കണ്ഠയോടെയും ഇരിക്കുന്നു; എങ്ങനെ എന്നെ സംരക്ഷിക്കാമെന്ന് അവൻ ആശങ്കപ്പെടുന്നു.
തസ്യാ വിദിത്വാ തം ഭാവം സ്വയം ചാനൃതദര്ശനഃ । കീചകോപി ച ദുഷ്ടാത്മാ പുനഃ പ്രാര്ഥയതേ ച മാം ।। 35
അവന്റെ മനസ്സിലുള്ളത് മനസ്സിലാക്കി, സത്യം അവഗണിക്കുന്നതും കണ്ടു, ഈ ദുഷ്ടഹൃദയനായ കീചകൻ വീണ്ടും എന്നെ തേടുന്നു.
തമഹം കുപിതാ ഭീമ പുനഃ കോപം നിയമ്യ ച। അബ്രവം കാമസംമൂഢമാത്മാനം രക്ഷ കീചക ।। 36
അപ്പോൾ, കോപം ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും അതു നിയന്ത്രിച്ച്, ആ മോഹഭ്രാന്തനായ കീചകനോട് ഞാൻ പറഞ്ഞു: 'കീചകാ, നീ നിന്നെ തന്നെ സംരക്ഷിക്കൂ.'
ഗന്ധര്വാണാമഹം ഭാര്യാ പഞ്ചാനാം മഹിഷീ പ്രിയാ । തേ ത്വാം നിഹന്യുര്ദുര്ധര്ഷാഃ ശൂരാഃ സാഹസകാരിണഃ ।। 37
ഞാൻ അഞ്ചു ഗന്ധർവന്മാരുടെ ഭാര്യയും പ്രിയപ്പെട്ട രാജ്ഞിയുമാണ്; അവർ ജയിക്കാനാവാത്ത വീരരും ധൈര്യശാലികളും ആണു്; അവർ നിന്നെ കൊല്ലും.
ഏവമുക്തസ്തു ദുഷ്ടാത്മാ കീചകഃ പ്രത്യുവാച ഹ। നാഹം ബിഭേമി ഭൈരന്ധ്രി ഗന്ധര്വാണാം ശുചിസ്മിതേ ।। 38
അങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ആ ദുഷ്ടഹൃദയനായ കീചകൻ മറുപടി പറഞ്ഞു: 'ഗന്ധർവന്മാരുടെ ഭയങ്കരമായ കാലുകൾ എനിക്കു ഭയമില്ല, സുന്ദരിയേ.'
ശതം സഹസ്രമപി വാ ഗന്ധര്വാണാമഹം രണേ। സമാഗതം ഹനിഷ്യാമി ത്വം ഭീരു കുരു മേ ക്ഷണമ് ।। 39
നൂറായിരം ഗന്ധർവന്മാർ പോലും യുദ്ധത്തിൽ വന്നാലും ഞാൻ അവരെ കൊല്ലും; നീ ഭയപ്പെടേണ്ട, ഒരു നിമിഷം എനിക്കു തരിക.
ഇത്യുക്താ ചാബ്രവം സൂതം കാമാതുരമഹം പുനഃ। ന ത്വം പ്രതിബലസ്തേഷാം ഗന്ധര്വാണാം യശസ്വിനാമ് ।। 40
അങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ആ മോഹഭ്രാന്തനായ സൂതപുത്രനോട് ഞാൻ വീണ്ടും പറഞ്ഞു: 'ആ മഹത്വമുള്ള ഗന്ധർവന്മാരെ നേരിടാൻ നിനക്ക് കഴിയില്ല.'
ധര്മേ സ്ഥിതാഽസ്മി സതതം കുലശീലസമന്വിതാ। നേച്ഛാമി കിംചിദ്വധ്യം ത്വാം തസ്മാജ്ജീവസി കീചക ।। 41
ഞാൻ എപ്പോഴും ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ചവളാണ്, നല്ല കുടുംബവും നല്ല സ്വഭാവവും ഉള്ളവളാണ്; നിന്നെ കൊല്ലാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല, അതുകൊണ്ടാണ് നീ ജീവിക്കുന്നത്, കീചകാ.
ഏവമുക്തസ്തു ദുഷ്ടാത്മാ പ്രഹസ്യ സ്വനവത്തതഃ। ന തിഷ്ഠിതി സ സന്മാര്ഗേ ന ച ധര്മം ബുഭൂഷതി ।। 42
അങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ടും, ആ ദുഷ്ടഹൃദയൻ വലിയ ശബ്ദത്തിൽ ചിരിച്ചു; അവൻ നല്ല വഴിയിൽ നില്ക്കുന്നില്ല, ധർമ്മം ആഗ്രഹിക്കുന്നതുമില്ല.
പാപാത്മാ പാപകാരീ ച കാമരാജവശാനുഗഃ । അവിനീതശ്ച ദുഷ്ടാത്മാ പ്രത്യാഖ്യാതഃ പുനഃ പുനഃ ।। 43
പാപഹൃദയനും പാപകൃത്യങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവനും, മോഹത്തിന്റെയും അധികാരത്തിന്റെയും അടിമയുമാണ് അവൻ; ശാസനയില്ലാത്തവനും ദുഷ്ടനും, പലതവണ തള്ളിക്കളയപ്പെട്ടവനുമാണ്.
ദര്ശനേദര്ശനേ ഹന്യാദ്യദി ജഹ്യാം ച ജീവിതമ്। ധര്മേ പ്രയതമാനാനാം മഹാന്ധര്മോ നശിഷ്യതി ।। 44
അവനെ കാണുമ്പോഴും കാണാതിരിക്കുമ്പോഴും ഞാൻ അവനെ കൊല്ലുകയോ, എന്റെ ജീവൻ ഉപേക്ഷിക്കുകയോ ചെയ്താൽ, ധർമ്മത്തിനായി പരിശ്രമിക്കുന്നവരുടെ മഹത്തായ ധർമ്മം നശിക്കും.
സമയം രക്ഷമാണാനാം ദാരാ വോ ന ഭവന്തി ച । ഭാര്യാജാം രക്ഷ്യമാണായാം പ്രജാ ഭവതി രക്ഷിതാ। പ്രജായാം രക്ഷ്യമാണായാമാത്മാ ഭവതി രക്ഷിതഃ ।। 45
ഉയർന്ന ഉടമ്പടി പാലിക്കുമ്പോൾ നിങ്ങളുടെ ഭാര്യമാർ മറ്റൊരാളുടേതാകുന്നില്ല; ഭാര്യയെ സംരക്ഷിക്കുമ്പോൾ മക്കളും സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു; മക്കളെ സംരക്ഷിക്കുമ്പോൾ തന്നെ തന്നെ സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു.
വംദതാം വര്ണധര്മാംശ്ച ബ്രാഹ്മണാനാം ച മേ ശ്രുതമ് । ക്ഷത്രിയസ്യ സദാ ധര്മോ നാന്യോ ദസ്യുനിബര്ഹണാത് ।। 46
ജാതികളുടെ കർത്തവ്യങ്ങളും ബ്രാഹ്മണരുടെ കർത്തവ്യങ്ങളും ഞാൻ കേട്ടിട്ടുണ്ട്; ഒരു ക്ഷത്രിയന്റെ പ്രധാന ധർമ്മം ദുഷ്ടരെ നീക്കം ചെയ്യുന്നതാണ്, മറ്റൊന്നുമല്ല.
പശ്യതോ ധര്മരാജസ്യ കീചകോ മാഽന്വധാവത । തവേവ ച സമക്ഷം വൈ ഭീമസേന മഹാബല ।। 47
ധർമ്മരാജാവ് നോക്കിക്കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ കീചകൻ എന്നെ പിന്തുടർന്നില്ല; അതുപോലെ തന്നെ, മഹാബലനായ ഭീമസേന, നിന്റെ സാന്നിധ്യത്തിലും.
ത്വയാ ചാഹം പരിത്രാതാ ഭീമ തസ്മാഞ്ജടാസുരാത് ।। 48
ഭീമ, നീ തന്നെയാണ് ആ ഭയങ്കരനായ ജടാസുരനിൽ നിന്ന് എന്നെ രക്ഷിച്ചത്.
ജയദ്രഥം തഥൈവ ത്വമജൈഷീര്ഭ്രാതൃഭിഃ സഹ। ജഹീമമപി പാപിഷ്ഠം യോയം മാമവമന്യതേ । കീചകോ രാജവാല്ലഭ്യാച്ഛോകകൃന്മമ ഭാരത ।। 49
ജയദ്രഥനെ നീ സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം ജയിച്ചു; രാജാവിന്റെ പ്രിയങ്കരനായ ഈ കീചകൻ എന്നെ അവഗണിക്കുന്ന ഈ ഏറ്റവും പാപിയായവനെയും നീ കൊല്ലണം, ഭാരത.
കീചകം കാമസന്തപ്തം ഭിന്ധി കുമ്ഭമിവാശ്മനി । യോ നിമിത്തമനര്ഥാനാം ബഹൂനാം മമ ഭാരത ।। 50
കാമാഗ്നിയിൽ കത്തുന്ന കീചകനെ നീ ഒരു മൺകുടം കല്ലിൽ പൊട്ടിക്കുന്നതുപോലെ തകർക്കണം; അവൻ എന്റെ അനേകം ദുർഭാഗ്യങ്ങൾക്ക് കാരണക്കാരനാണ്, ഭാരത.
തം ചേഞ്ജീവന്തമാദിത്യഃ പ്രാതരഭ്യുദയിഷ്യതി । വിഷമാലോഡ്യ പാസ്യാമി മാ കീചകവശംഗമമ് ।। 51
അവൻ ജീവിച്ചിരിക്കുന്നു എങ്കിൽ, നാളെ രാവിലെ സൂര്യൻ ഉദിക്കും; ഞാൻ വിഷം കുടിച്ചാലും കീചകന്റെ അധികാരത്തിന് കീഴിലാവില്ല.
ശ്രേയോ ഹി മരണം മഹ്യം ഭീമസേന തവാഗ്രതഃ । ഇത്യുക്ത്വാ പ്രാരുദത്കൃഷ്ണാ ഭീമസ്യോരസി സംശ്രിതാ ।। 52
ഭീമസേന, നിന്റെ മുന്നിൽ മരിക്കുന്നത് എനിക്ക് കൂടുതൽ നല്ലതാണ്; അങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, കൃഷ്ണാ കരഞ്ഞു, ഭീമന്റെ നെഞ്ചിൽ ചേർന്നു.
ഭീമശ്ച താം പരിഷ്വജ്യ മഹത്സാന്ത്വം പ്രയുജ്യ ച। കീചകം മനസാഽഗച്ഛത്സൃക്കിണീ പരിലേലിഹന് ।। 53
ഭീമൻ അവളെ അണച്ചു, വലിയ ആശ്വാസം നൽകി; മനസ്സിൽ കീചകനെക്കുറിച്ച് ചിന്തിച്ചു, നാവു ചൂഷണം ചെയ്തു.