ഏവംവിധബലോ ഭീമഃ കീചകസ്തേ ച തദ്വിധാഃ। രാജ്ഞഃ സ്യാലാ മഹാത്മാനോ വിരാടസ്യ ഹിതൈഷിണഃ ।। 30
ഭീമനും അത്തരം ശക്തിയുള്ളവനായിരുന്നു. കീചകനും അവന്റെപോലുള്ളവരും രാജാവിന്റെ മഹാത്മാക്കളായ സഹോദരന്മാരും വിരാടന്റെ ക്ഷേമത്തിനായി ജീവിച്ചു.
ഏതത്തേ കഥിതം സര്വം കീചകസ്യ പരാക്രമമ്। ദ്രൌപദീ ന ശശാപൈനം യസ്മാത്തദ്ഗദതഃ ശൃണു ।। 31
കീചകന്റെ വീര്യത്തെക്കുറിച്ച് എല്ലാം ഞാൻ പറഞ്ഞുതന്നു. ഇനി ദ്രൗപദി അവനെ ശപിക്കാതിരുന്നതിന്റെ കാരണവും കേൾക്കൂ.
രക്ഷന്തി ഹി തപഃ ക്രോധാദൃഷയോ ന ശപന്തി ച। ജാനന്തീ തദ്യഥാതത്ത്വം ദ്രൌപദീ ന ശശാപ തമ് ।। 32
തപസ്സുകൊണ്ടു സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്ന ഋഷിമാർ കോപത്തിൽ നിന്ന് ആരെയും ശപിക്കാറില്ല. ആ സത്യം അറിഞ്ഞു ദ്രൗപദി അവനെ ശപിച്ചില്ല.
ക്ഷമാ ധര്മഃ ക്ഷമാ ദാനം ക്ഷമാ യജ്ഞഃ ക്ഷമാ തപഃ। ക്ഷമാ സത്യം ക്ഷമാ ശീലം ക്ഷമാ സര്വമിതി ശ്രുതിഃ ।। 33
ക്ഷമയാണ് ധർമ്മം, ക്ഷമയാണ് ദാനം, ക്ഷമയാണ് യജ്ഞം, ക്ഷമയാണ് തപസ്സ്, ക്ഷമയാണ് സത്യം, ക്ഷമയാണ് ശീലവും. എല്ലാം ക്ഷമയാണെന്ന് ശാസ്ത്രം പറയുന്നു.
ക്ഷമാവതാമയം ലോകഃ പരശ്ചൈവ ക്ഷമാവതാമ്। ഏതത്സര്വം വിജാനന്തീ സാ ക്ഷമാമന്വപദ്യത ।। 34
ക്ഷമയുള്ളവർക്കാണ് ഈ ലോകവും പരലോകവും. ഇതെല്ലാം മനസ്സിലാക്കി ദ്രൗപദി ക്ഷമയെ പിന്തുടർന്നു.
ഭര്തൄണാം മതമാജ്ഞായ ക്ഷമിണാം ധര്മചാരിണാമ്। നാശപത്തം വിശാലാക്ഷീ സതീ ശക്താഽപി ഭാരത ।। 35
തന്റെ ഭർത്താക്കന്മാരുടെ മനസ്സും, അവർ ക്ഷമയുള്ള ധാർമ്മികരാണെന്നതും മനസ്സിലാക്കി, വിശാലനേത്രയായ ദ്രൗപദി, കഴിയുമെങ്കിലും അവനെ ശപിച്ചില്ല.
പാണ്ഡവാശ്ചാപി തേ സര്വേ ദ്രൌപദീം പ്രേക്ഷ്യ ദുഃഖിതാമ്। ക്രോധാഗ്നിനാഽപ്യദഹ്യന്ത തദാ ലഞ്ജാവ്യപേക്ഷയാ ।। 36
പാണ്ഡവന്മാർ എല്ലാവരും ദ്രൗപദിയെ ദുഃഖിതയായി കണ്ടപ്പോൾ, കോപാഗ്നിയിൽ കത്തിയെങ്കിലും, മറഞ്ഞിരിക്കേണ്ടതിന്റെ കാരണത്താൽ സഹിച്ചു.
അഥ ഭീമോ മഹാബാഹുഃ മൂദയിഷ്യംസ്തു കീചകമ്। വാരിതോ ധര്മപുത്രേണ വേലയേവ മഹോദധിഃ ।। 37
ശക്തനായ ഭീമൻ കീചകനെ കൊല്ലാൻ ഉദ്ദേശിച്ചപ്പോൾ, ധർമ്മപുത്രൻ അവനെ തടഞ്ഞു, വലിയ കടൽ കരയാൽ തടയപ്പെടുന്നതുപോലെ.
സംധാര്യ മനസാ രോഷം ദിവാരാത്രം വിനിശ്വസന്। മഹാനസേ തദാ കൃച്ഛ്രാത്സുഷ്വാപ രജനീം ച താമ് ।। 38
ഭീമൻ തന്റെ മനസ്സിൽ കോപം ഒളിപ്പിച്ച്, പകലും രാത്രിയും ആഹ്വാനിച്ച്, വലിയ അടുക്കളയിൽ കഷ്ടപ്പെട്ട് ആ രാത്രി ഉറങ്ങി.
സാ സൂതപുത്രാഭിഹതാ രാജപുത്രീ സുദുഃഖിതാ। വധം കൃഷ്ണാ പരീപ്സന്തീ സൂതപുത്രസ്യ ഭാമിനീ ।। 1
സൂതപുത്രൻ ആക്രമിച്ചതിനാൽ രാജകുമാരി ദാരുണമായ ദുഃഖത്തിൽ ആയിരുന്നു. ഭാമിനിയായ കൃഷ്ണ അവനെ കൊല്ലണമെന്ന് ആഗ്രഹിച്ചു.
ജഗാമാവാസമേവാഥ തദാ സാ ദ്രുപദാത്മജാ। കൃത്വാ ശൌചം യഥാന്യായം കൃഷ്ണാ സാ തനുമധ്യമാ ।। 2
അന്നവേളയില് ദ്രുപദന്റെ മകളായ കൃഷ്ണാ, ശരീരവും മനസ്സും ശുദ്ധീകരിച്ച്, തന്റെ താമസസ്ഥലത്തേക്ക് മടങ്ങി.
ഗാത്രാണി വാസസീ ചൈവ പ്രക്ഷാല്യ സലിലേന സാ। ചിന്തയാമാസ രുദതീ തസ്യ ദുഃഖസ്യ നിര്ണയമ് ।। 3
അവള് വെള്ളത്തില് കഴുകി ശരീരവും വസ്ത്രവും ശുദ്ധമാക്കി, കരഞ്ഞുകൊണ്ട് തന്റെ ദുഃഖത്തിന്റെ അവസാനം ആലോചിച്ചു.
കിം കരോമി ക്വ ഗച്ഛാമി കഥം കാര്യം ഭവേന്മമ। ഇത്യേവം ചിന്തയിത്വാ സാ ഭീമം തം മനസാഽഗമത്। അന്യഃ കര്താ വിനാ ഭീമാന്ന മേഽദ്യ മനസേപ്സിതമ് ।। 4
എന്ത് ചെയ്യണം, എവിടെ പോകണം, എങ്ങനെ പ്രവര്ത്തിക്കണം എന്നിങ്ങനെ ചിന്തിച്ച അവള്, മനസ്സില് ഭീമനെ ഓര്ത്തു; ഇന്ന് ഭീമനെക്കാള് മനസ്സിന് ഇഷ്ടം മറ്റാരുമില്ലെന്ന് അവള് തിരിച്ചറിഞ്ഞു.
പ്രാദുര്ഭൂതേ ക്ഷണേ രാത്രൌ വിഹായ ശയനം സ്വകമ്। ദുഃഖേന മഹതാ യുക്താ മാനസേന മനസ്വിനീ । പ്രാദ്രവന്നാഥമിച്ഛന്തീ തഥാ നാഥവതീ സതീ ।। 5
രാത്രി ആകുമ്പോള് അവള് തന്റെ കിടക്ക വിട്ട്, വലിയ ദുഃഖത്തില് മനസ്സു നിറഞ്ഞ്, ഒരു രക്ഷകനെ തേടി, രക്ഷിതാവുള്ളവളെപ്പോലെ ഓടി.
സാ വൈ മഹാനസം പ്രാപ്യ ഭീമസേനം സുചിസ്മിതാ। ഉപാസര്പത പാഞ്ചാലീ വാസിതേവ മഹാഗജമ് ।। 6
അവള് മനോഹരമായ പുഞ്ചിരിയോടെ അടുക്കളയിലേക്ക് ചെന്നു, മഹാഗജത്തിനെ സമീപിക്കുന്നപോലെ പാഞ്ചാലി ഭീമസേനനെ സമീപിച്ചു.
സര്വശ്വേതേവ മാഹേയീ വനേ വൃദ്ധാ ത്രിഹായണീ। മഹര്പഭം യഥാ സുപ്തമര്ഥിനീ വനനിര്ഝരേ । സംപ്രസുപ്തം തഥാ സിംഹിം മൃഗരാജവധൂരിവ ।। 7
കാട്ടില് മൂന്നു വയസ്സായ വൃദ്ധമായ വെള്ളക്കുതിരയെപ്പോലെ, കാട്ടുനദിക്കരയില് ഉറങ്ങുന്നവനെ തേടിയെത്തുന്നവളെപ്പോലെ, മൃഗരാജാവിന്റെ ഭാര്യയായ സിംഹി ഉറങ്ങുന്ന സിംഹനെ സമീപിച്ചതുപോലെ അവള് സമീപിച്ചു.
അഭിപ്രസാര്യ ബാഹുഭ്യാം പതിം സുപ്തം സമാശ്ലിഷത് । സുജാതം ഗോമതീതീരേ സാലം വല്ലീവ പുഷ്പിതാ ।। 8
കൈകള് നീട്ടി അവള് ഉറങ്ങുന്ന ഭര്ത്താവിനെ അണച്ചു, ഗോമതീനദിക്കരയിലെ സാലവൃക്ഷത്തെ ചുറ്റുന്ന പുഷ്പിതലതികയെപ്പോലെ.
പരിസ്പൃസ്യ ച പാണിഭ്യാം പതിം സുപ്തമബോധയത്। ശ്രീരിവാന്യാ മഹോത്സാഹം സുപ്തം വിഷ്ണുമിവാര്ണവേ । ക്ഷൌമാവദാതേ ശയനേ ശയാനം വൃഷഭേക്ഷണമ് ।। 9
കൈകളാല് ഭര്ത്താവിനെ സ്പര്ശിച്ച് അവള് അവനെ ഉണര്ത്തി, സമുദ്രത്തില് ശുദ്ധവസ്ത്രത്തില് കിടക്കുന്ന കാളകണ്ണനായ വിഷ്ണുവിനെ ലക്ഷ്മി ഉണര്ത്തുന്നതുപോലെ.
യഥാ ശചീ ദേവരാജം രുദ്രാണീ ശംകരം യഥാ। ബ്രഹ്മാണമിവ സാവിത്രീ ദേവസേനാ ഗുഹം യഥാ ।। 10
ശചി ദേവേന്ദ്രനെ ഉണര്ത്തുന്നതുപോലെ, രുദ്രാണി ശങ്കരനെപ്പോലെ, സാവിത്രി ബ്രഹ്മാവിനെപ്പോലെ, ദേവസേന ഗുഹനെ ഉണര്ത്തുന്നതുപോലെ.
ദിശാഗജസമാകാരം ഗജം ഗജവധൂരിവ । ഭീമം പ്രാബോധയത്കാന്താ ലക്ഷ്മീര്ദാമോദരം യഥാ ।। 11
ദിശകളെ കാത്തുനില്ക്കുന്ന ഗജത്തിനെ അവന്റെ ഭാര്യ ഉണര്ത്തുന്നതുപോലെ, പ്രിയപ്പെട്ടവള് ഭീമനെ ഉണര്ത്തി, ലക്ഷ്മി ദാമോദരനെ ഉണര്ത്തുന്നതുപോലെ.
വീണേവ മധുരാലാപാ സ്വരം ഗാന്ധാരമാശ്രിതാ। അഭ്യഭാഷത പാഞ്ചാലീ കൌരവം പാണ്ഡുനന്ദനമ് ।। 12
മധുരമായ സ്വരത്തില് വീണപോലെ, ഗാന്ധാരസ്വരം സ്വീകരിച്ച്, പാഞ്ചാലി പാണ്ഡുനന്ദനായ കൌരവനെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു.
ഉത്തിഷ്ഠോത്തിഷ്ഠ കിം ശേഷേ ഭീമസേന മൃതോ യഥാ। ന മൃതഃ സ ഹി പാപീയാന്ഭാര്യാമാലമ്ബ്യ ജീവതി ।। 13
എഴുന്നേല്ക്കൂ, എഴുന്നേല്ക്കൂ! ഭീമസേന, നീ മരിച്ചവനെപ്പോലെ എന്ത് കിടക്കുന്നു? അവന് മരിച്ചിട്ടില്ല, ദുഷ്ടന് ഭാര്യയെ ആശ്രയിച്ച് ജീവിക്കുന്നു.
തസ്മിഞ്ജീവതി പാപിഷ്ഠേ സേനാവാഹേ മമ ദ്വിഷി । തത്കര്മം കൃതവത്യദ്യ കഥം നിദ്രാം നിഷേവസേ ।। 14
അവന്, എന്റെ ശത്രുവായ സൈന്യാധിപന്, അത്ര വലിയ പാപം ചെയ്തിട്ടും ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോള്, നീ എങ്ങനെ ഉറങ്ങാന് കഴിയും?
സുഖസുപ്തശ്ച തം ശബ്ദം നിശമ്യ സ വൃകോദരഃ। സംവേദിതഃ കുരുശ്രേഷ്ഠഃ തോത്രൈരിവ മഹാഗജഃ ।। 15
സുഖമായി ഉറങ്ങുമ്പോള് ആ ശബ്ദം കേട്ട്, വൃക്കോദരന് എന്ന കൌരവശ്രേഷ്ഠന്, വലിയയാനയെ കൊടിയാല് ഉണര്ത്തുന്നതുപോലെ ഉണര്ന്നു.
സ വൈ വിഹായ ശയനം യസ്മിന്സുപ്തഃ പ്രബോധിതഃ। ഉദതിഷ്ഠദമേയാത്മാ പര്യങ്കേ സോത്തരച്ഛദേ ।। 16
ഉറക്കം വിട്ട്, കിടക്കയും മുകളില് വിരിപ്പും ഉപേക്ഷിച്ച്, അതിജയശക്തനായവന് എഴുന്നേറ്റു.
ഉപവേശ്യ ച ദുര്ധര്പഃ പാഞ്ചാലകുലവര്ധനീമ്। അഥാബ്രവീദ്രാജപുത്രീം കൌരവ്യോ മഹിഷീം പ്രിയാമ് ।। 17
പാഞ്ചാലകുലത്തെ വളര്ത്തിയ അവളെ സമീപം ഇരുത്തി, ഭീമന് തന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട കൌരവരാജകുമാരിയെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു.
കേനാര്ഥേന ച സംപ്രാപ്താ ത്വരിതേവ മമാന്തികമ്। ന തേ പ്രകൃതിമാന്വര്ണഃ കൃശാ ത്വമഭിലക്ഷ്യസേ ।। 18
എന്തിനാണ് നീ ഇങ്ങനെ വേഗത്തില് എന്റെ അടുത്ത് വന്നത്? നിന്റെ മുഖഭാവം പതിവുപോലെ ഇല്ല; നീ ക്ഷീണിച്ചിരിക്കുന്നു.
പ്രകാശം യദി വാ ഗുഹ്യം സര്വമാഖ്യാതുമര്ഹസി। ആചക്ഷ്വ ത്വമശേഷേണ സര്വം വിദ്യാമഹം യഥാ ।। 19
വ്യക്തമായാലും രഹസ്യമായാലും, നീ എല്ലാം എന്നോട് പറയണം; ഒന്നും മറച്ചുവെക്കാതെ പറഞ്ഞാല് ഞാന് എല്ലാം അറിയാം.
സുഖം വാ യദി വാ ദുഃഖം ശുഭം വാ യദി വാഽശുഭമ്। യദ്യപ്യസുകരം കര്മ കൃതമിത്യവധാരയ ।। 20
സുഖമോ ദു:ഖമോ, നല്ലതോ മോശമോ, എത്രയും കഠിനമായ കാര്യമായാലും, അതു പൂർത്തിയായെന്നു കരുതണം.
അഹമേവ ഹി തേ കൃഷ്ണേ വിശ്വാസ്യഃ സര്വകര്മസു। അഹമാപത്സു ചാപി ത്വാം മോക്ഷയാമി പുനഃ പുനഃ ।। 21
കൃഷ്ണേ, നിന്റെ എല്ലാ പ്രവൃത്തികളിലും ഞാൻ മാത്രമാണ് വിശ്വസിക്കേണ്ടത്; കഷ്ടസമയങ്ങളിൽ ഞാൻ വീണ്ടും വീണ്ടും നിന്നെ രക്ഷിക്കും.