മാതൃഷ്വസൃസുതാം രാജന്കീചകസ്താമനിന്ദിതാമ്। സദാ പരിചരന്പ്രീത്യാ വിരാടേ ന്യവസത്സുഖീ ।। 20
രാജാവേ, കീചകൻ തന്റെ അമ്മാവിയുടെ മകളായ ആ നിന്ദാരഹിതയെയെ സ്നേഹത്തോടെ എല്ലായ്പ്പോഴും സേവിച്ചു, വിരാടിന്റെ നഗരത്തിൽ സന്തോഷത്തോടെ ജീവിച്ചു.
ഭ്രാതരശ്ചാസ്യ വിക്രാന്താഃ സര്വേ ച തമനുവ്രതാഃ । വിരാടസ്യൈവ സംഹൃഷ്ടാ ബലം കോശം ത്വവര്ധയന് ।। 21
അവന്റെ സഹോദരന്മാർ എല്ലാവരും ധൈര്യശാലികളും, അവനോട് ഭക്തിയോടെ, സന്തോഷത്തോടെ, വിരാടിന്റെ സേനയും ധനവും വർദ്ധിപ്പിച്ചു.
കാലേയാ നാമ തേ ദൈത്യാഃ പ്രായശോ ഭുവി വിശ്രുതാഃ। ജഝിരേ കീചകാ രാജന്ബാണോ ജ്യേഷ്ഠസ്തഥാഽഭവത് ।। 22
കാലേയന്മാർ എന്ന പേരിൽ ഭൂമിയിൽ പ്രസിദ്ധമായിരുന്ന ഭയങ്കരനായ അസുരന്മാരിൽ, കീചകൻ ജനിച്ചു. അവന്റെ മൂത്ത സഹോദരൻ ബാണൻ ആയിരുന്നു.
സ ഹി സര്വാസ്രസംപന്നോ ബലവാന്ഭീമവിക്രമഃ । കീചകോ നഷ്ടമര്യാദോ ബഭൂവ ഭയദോ നൃണാമ് ।। 23
കീചകൻ എല്ലാം കഴിവുകളും ശക്തിയും ഭീമന്റെ ധൈര്യവും ഉള്ളവനായിരുന്നു. അവൻ എല്ലാ പരിധികളും മറികടന്ന് മനുഷ്യർക്കു ഭയമായി മാറി.
തം പ്രാപ്യ ബലസംമത്തം വിരാടഃ പൃഥിവീപതിഃ । ജിഗായ സര്വാംശ്ച രിപൂന്യഥേന്ദ്രോ ദാനവാന്പുരാ ।। 24
അങ്ങനെയൊരു ശക്തനും അഹങ്കാരിയുമായ മനുഷ്യനെ സ്വന്തമാക്കിയ ശേഷം, വിരാടൻ രാജാവു തന്റെ എല്ലാ ശത്രുക്കളെയും ജയിച്ചു, അതുപോലെ തന്നെ ഇന്ദ്രൻ ദാനവന്മാരെ കീഴടക്കിയത് പോലെ.
മേഖലാംശ്ച ത്രിഗര്താംശ്ച ദശാര്ണാംശ്ച കശേരുകാന്। മാലവാംശ്ചൈവ യവനാന്സിലിന്ദാന്കാശികോസലാന് ।। 25
അവൻ മേഖലന്മാരെയും ത്രിഗർത്ഥന്മാരെയും ദശാർണന്മാരെയും കശേരുകന്മാരെയും മാളവന്മാരെയും യവനന്മാരെയും ശിലിന്ദന്മാരെയും കാശിമാരെയും കോസലന്മാരെയും കീഴടക്കി.
കരദാംശ്ച നിഷിദ്ധാംശ്ച ശിവാന്മചുലകാംസ്തഥാ। പുലിന്ദാംശ്ച കലിങ്ഗാംശ്ച തങ്കണാന്പരതങ്കണാന് ।। 26
അവൻ നിഷിദ്ധന്മാരെയും ശിവന്മാരെയും മചുലകന്മാരെയും പുലിന്ദന്മാരെയും കലിംഗന്മാരെയും തങ്കണന്മാരെയും പരതങ്കണന്മാരെയും അടിപ്പെടുത്തി.
അന്യേ ച ബഹവഃ ശൂരാ നാനാജനപദേശ്വരാഃ। കീചകേന രണേ ഭഗ്നാ വിദ്രവന്തി ദിശോ ദശ ।। 27
മറ്റു പല ദേശങ്ങളിലെ ധൈര്യശാലികളായ രാജാക്കന്മാരും കീചകൻ യുദ്ധത്തിൽ തോൽപ്പിച്ചതിനാൽ പത്തു ദിക്കുകളിലേക്കും ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു.
തമേവംവീര്യസംപന്നം നാഗായുതസമം ബലേ। വിരാടസ്തത്ര സേനായാശ്ചകാര പതിമാത്മനഃ ।। 28
ഇങ്ങനെ അനേകം വീര്യവും ആയിരം ആനകളുടെ ശക്തിയും ഉള്ളവനായി കീചകൻ, വിരാടൻ തന്റെ സൈന്യത്തിന് നായകനായി നിയമിച്ചു.
വിരാടഭ്രാതരശ്ചൈവ ദശ ദാശരഥേഃ സമാഃ। തേ ചൈനാനന്വവര്തന്ത കീചകാന്ബലവത്തരാന് ।। 29
വിരാടന്റെ പത്ത് സഹോദരന്മാർ ദശരഥപുത്രന്മാരെപ്പോലെ ശക്തിയുള്ളവരായിരുന്നു. അവരും തന്നെക്കാൾ ശക്തിയുള്ള കീചകനെ പിന്തുടർന്നു.
ഏവംവിധബലോ ഭീമഃ കീചകസ്തേ ച തദ്വിധാഃ। രാജ്ഞഃ സ്യാലാ മഹാത്മാനോ വിരാടസ്യ ഹിതൈഷിണഃ ।। 30
ഭീമനും അത്തരം ശക്തിയുള്ളവനായിരുന്നു. കീചകനും അവന്റെപോലുള്ളവരും രാജാവിന്റെ മഹാത്മാക്കളായ സഹോദരന്മാരും വിരാടന്റെ ക്ഷേമത്തിനായി ജീവിച്ചു.
ഏതത്തേ കഥിതം സര്വം കീചകസ്യ പരാക്രമമ്। ദ്രൌപദീ ന ശശാപൈനം യസ്മാത്തദ്ഗദതഃ ശൃണു ।। 31
കീചകന്റെ വീര്യത്തെക്കുറിച്ച് എല്ലാം ഞാൻ പറഞ്ഞുതന്നു. ഇനി ദ്രൗപദി അവനെ ശപിക്കാതിരുന്നതിന്റെ കാരണവും കേൾക്കൂ.
രക്ഷന്തി ഹി തപഃ ക്രോധാദൃഷയോ ന ശപന്തി ച। ജാനന്തീ തദ്യഥാതത്ത്വം ദ്രൌപദീ ന ശശാപ തമ് ।। 32
തപസ്സുകൊണ്ടു സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്ന ഋഷിമാർ കോപത്തിൽ നിന്ന് ആരെയും ശപിക്കാറില്ല. ആ സത്യം അറിഞ്ഞു ദ്രൗപദി അവനെ ശപിച്ചില്ല.
ക്ഷമാ ധര്മഃ ക്ഷമാ ദാനം ക്ഷമാ യജ്ഞഃ ക്ഷമാ തപഃ। ക്ഷമാ സത്യം ക്ഷമാ ശീലം ക്ഷമാ സര്വമിതി ശ്രുതിഃ ।। 33
ക്ഷമയാണ് ധർമ്മം, ക്ഷമയാണ് ദാനം, ക്ഷമയാണ് യജ്ഞം, ക്ഷമയാണ് തപസ്സ്, ക്ഷമയാണ് സത്യം, ക്ഷമയാണ് ശീലവും. എല്ലാം ക്ഷമയാണെന്ന് ശാസ്ത്രം പറയുന്നു.
ക്ഷമാവതാമയം ലോകഃ പരശ്ചൈവ ക്ഷമാവതാമ്। ഏതത്സര്വം വിജാനന്തീ സാ ക്ഷമാമന്വപദ്യത ।। 34
ക്ഷമയുള്ളവർക്കാണ് ഈ ലോകവും പരലോകവും. ഇതെല്ലാം മനസ്സിലാക്കി ദ്രൗപദി ക്ഷമയെ പിന്തുടർന്നു.
ഭര്തൄണാം മതമാജ്ഞായ ക്ഷമിണാം ധര്മചാരിണാമ്। നാശപത്തം വിശാലാക്ഷീ സതീ ശക്താഽപി ഭാരത ।। 35
തന്റെ ഭർത്താക്കന്മാരുടെ മനസ്സും, അവർ ക്ഷമയുള്ള ധാർമ്മികരാണെന്നതും മനസ്സിലാക്കി, വിശാലനേത്രയായ ദ്രൗപദി, കഴിയുമെങ്കിലും അവനെ ശപിച്ചില്ല.
പാണ്ഡവാശ്ചാപി തേ സര്വേ ദ്രൌപദീം പ്രേക്ഷ്യ ദുഃഖിതാമ്। ക്രോധാഗ്നിനാഽപ്യദഹ്യന്ത തദാ ലഞ്ജാവ്യപേക്ഷയാ ।। 36
പാണ്ഡവന്മാർ എല്ലാവരും ദ്രൗപദിയെ ദുഃഖിതയായി കണ്ടപ്പോൾ, കോപാഗ്നിയിൽ കത്തിയെങ്കിലും, മറഞ്ഞിരിക്കേണ്ടതിന്റെ കാരണത്താൽ സഹിച്ചു.
അഥ ഭീമോ മഹാബാഹുഃ മൂദയിഷ്യംസ്തു കീചകമ്। വാരിതോ ധര്മപുത്രേണ വേലയേവ മഹോദധിഃ ।। 37
ശക്തനായ ഭീമൻ കീചകനെ കൊല്ലാൻ ഉദ്ദേശിച്ചപ്പോൾ, ധർമ്മപുത്രൻ അവനെ തടഞ്ഞു, വലിയ കടൽ കരയാൽ തടയപ്പെടുന്നതുപോലെ.
സംധാര്യ മനസാ രോഷം ദിവാരാത്രം വിനിശ്വസന്। മഹാനസേ തദാ കൃച്ഛ്രാത്സുഷ്വാപ രജനീം ച താമ് ।। 38
ഭീമൻ തന്റെ മനസ്സിൽ കോപം ഒളിപ്പിച്ച്, പകലും രാത്രിയും ആഹ്വാനിച്ച്, വലിയ അടുക്കളയിൽ കഷ്ടപ്പെട്ട് ആ രാത്രി ഉറങ്ങി.
സാ സൂതപുത്രാഭിഹതാ രാജപുത്രീ സുദുഃഖിതാ। വധം കൃഷ്ണാ പരീപ്സന്തീ സൂതപുത്രസ്യ ഭാമിനീ ।। 1
സൂതപുത്രൻ ആക്രമിച്ചതിനാൽ രാജകുമാരി ദാരുണമായ ദുഃഖത്തിൽ ആയിരുന്നു. ഭാമിനിയായ കൃഷ്ണ അവനെ കൊല്ലണമെന്ന് ആഗ്രഹിച്ചു.
ജഗാമാവാസമേവാഥ തദാ സാ ദ്രുപദാത്മജാ। കൃത്വാ ശൌചം യഥാന്യായം കൃഷ്ണാ സാ തനുമധ്യമാ ।। 2
അന്നവേളയില് ദ്രുപദന്റെ മകളായ കൃഷ്ണാ, ശരീരവും മനസ്സും ശുദ്ധീകരിച്ച്, തന്റെ താമസസ്ഥലത്തേക്ക് മടങ്ങി.
ഗാത്രാണി വാസസീ ചൈവ പ്രക്ഷാല്യ സലിലേന സാ। ചിന്തയാമാസ രുദതീ തസ്യ ദുഃഖസ്യ നിര്ണയമ് ।। 3
അവള് വെള്ളത്തില് കഴുകി ശരീരവും വസ്ത്രവും ശുദ്ധമാക്കി, കരഞ്ഞുകൊണ്ട് തന്റെ ദുഃഖത്തിന്റെ അവസാനം ആലോചിച്ചു.
കിം കരോമി ക്വ ഗച്ഛാമി കഥം കാര്യം ഭവേന്മമ। ഇത്യേവം ചിന്തയിത്വാ സാ ഭീമം തം മനസാഽഗമത്। അന്യഃ കര്താ വിനാ ഭീമാന്ന മേഽദ്യ മനസേപ്സിതമ് ।। 4
എന്ത് ചെയ്യണം, എവിടെ പോകണം, എങ്ങനെ പ്രവര്ത്തിക്കണം എന്നിങ്ങനെ ചിന്തിച്ച അവള്, മനസ്സില് ഭീമനെ ഓര്ത്തു; ഇന്ന് ഭീമനെക്കാള് മനസ്സിന് ഇഷ്ടം മറ്റാരുമില്ലെന്ന് അവള് തിരിച്ചറിഞ്ഞു.
പ്രാദുര്ഭൂതേ ക്ഷണേ രാത്രൌ വിഹായ ശയനം സ്വകമ്। ദുഃഖേന മഹതാ യുക്താ മാനസേന മനസ്വിനീ । പ്രാദ്രവന്നാഥമിച്ഛന്തീ തഥാ നാഥവതീ സതീ ।। 5
രാത്രി ആകുമ്പോള് അവള് തന്റെ കിടക്ക വിട്ട്, വലിയ ദുഃഖത്തില് മനസ്സു നിറഞ്ഞ്, ഒരു രക്ഷകനെ തേടി, രക്ഷിതാവുള്ളവളെപ്പോലെ ഓടി.
സാ വൈ മഹാനസം പ്രാപ്യ ഭീമസേനം സുചിസ്മിതാ। ഉപാസര്പത പാഞ്ചാലീ വാസിതേവ മഹാഗജമ് ।। 6
അവള് മനോഹരമായ പുഞ്ചിരിയോടെ അടുക്കളയിലേക്ക് ചെന്നു, മഹാഗജത്തിനെ സമീപിക്കുന്നപോലെ പാഞ്ചാലി ഭീമസേനനെ സമീപിച്ചു.
സര്വശ്വേതേവ മാഹേയീ വനേ വൃദ്ധാ ത്രിഹായണീ। മഹര്പഭം യഥാ സുപ്തമര്ഥിനീ വനനിര്ഝരേ । സംപ്രസുപ്തം തഥാ സിംഹിം മൃഗരാജവധൂരിവ ।। 7
കാട്ടില് മൂന്നു വയസ്സായ വൃദ്ധമായ വെള്ളക്കുതിരയെപ്പോലെ, കാട്ടുനദിക്കരയില് ഉറങ്ങുന്നവനെ തേടിയെത്തുന്നവളെപ്പോലെ, മൃഗരാജാവിന്റെ ഭാര്യയായ സിംഹി ഉറങ്ങുന്ന സിംഹനെ സമീപിച്ചതുപോലെ അവള് സമീപിച്ചു.
അഭിപ്രസാര്യ ബാഹുഭ്യാം പതിം സുപ്തം സമാശ്ലിഷത് । സുജാതം ഗോമതീതീരേ സാലം വല്ലീവ പുഷ്പിതാ ।। 8
കൈകള് നീട്ടി അവള് ഉറങ്ങുന്ന ഭര്ത്താവിനെ അണച്ചു, ഗോമതീനദിക്കരയിലെ സാലവൃക്ഷത്തെ ചുറ്റുന്ന പുഷ്പിതലതികയെപ്പോലെ.
പരിസ്പൃസ്യ ച പാണിഭ്യാം പതിം സുപ്തമബോധയത്। ശ്രീരിവാന്യാ മഹോത്സാഹം സുപ്തം വിഷ്ണുമിവാര്ണവേ । ക്ഷൌമാവദാതേ ശയനേ ശയാനം വൃഷഭേക്ഷണമ് ।। 9
കൈകളാല് ഭര്ത്താവിനെ സ്പര്ശിച്ച് അവള് അവനെ ഉണര്ത്തി, സമുദ്രത്തില് ശുദ്ധവസ്ത്രത്തില് കിടക്കുന്ന കാളകണ്ണനായ വിഷ്ണുവിനെ ലക്ഷ്മി ഉണര്ത്തുന്നതുപോലെ.
യഥാ ശചീ ദേവരാജം രുദ്രാണീ ശംകരം യഥാ। ബ്രഹ്മാണമിവ സാവിത്രീ ദേവസേനാ ഗുഹം യഥാ ।। 10
ശചി ദേവേന്ദ്രനെ ഉണര്ത്തുന്നതുപോലെ, രുദ്രാണി ശങ്കരനെപ്പോലെ, സാവിത്രി ബ്രഹ്മാവിനെപ്പോലെ, ദേവസേന ഗുഹനെ ഉണര്ത്തുന്നതുപോലെ.
ദിശാഗജസമാകാരം ഗജം ഗജവധൂരിവ । ഭീമം പ്രാബോധയത്കാന്താ ലക്ഷ്മീര്ദാമോദരം യഥാ ।। 11
ദിശകളെ കാത്തുനില്ക്കുന്ന ഗജത്തിനെ അവന്റെ ഭാര്യ ഉണര്ത്തുന്നതുപോലെ, പ്രിയപ്പെട്ടവള് ഭീമനെ ഉണര്ത്തി, ലക്ഷ്മി ദാമോദരനെ ഉണര്ത്തുന്നതുപോലെ.