രഥകാരമിതീമം ഹി ക്രിയായുക്തം ദ്വിജന്മനാമ്। ക്ഷത്രിയാദവരോ വൈശ്യാദ്വിശിഷ്ട ഇതി ചക്ഷതേ ।। 10
ഇവൻ ദ്വിജന്മാരുടെ കര്മ്മങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ടാൽ രഥകാരൻ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു; ക്ഷത്രിയനേക്കാൾ താഴെയും വൈശ്യനേക്കാൾ ഉന്നതനുമാണ്.
സഹ സൂതേന സംബന്ധഃ കൃതഃ പൂര്വം നരാധിപൈഃ। തേന തു പ്രാതിലോമ്യേന രാജശബ്ദോ ന ലഭ്യതേ ।। 11
പഴയകാലത്ത് രാജാക്കന്മാർ സൂതന്മാരുമായി ബന്ധം സ്ഥാപിച്ചിരുന്നു; എന്നാൽ ഇങ്ങനെ കലർന്നവർക്കു രാജാ എന്ന പദവി ലഭിക്കില്ല.
തേഷാം തു സൂതവിഷയഃ സൂതാനാം നാമതഃ കൃതഃ। ഉപജീവ്യം ച യത്ക്ഷേത്രം രാജന്സൂതേന വൈ പുരാ ।। 12
സൂതന്മാർക്ക് നൽകിയ ദേശം അവരുടെ പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടു; രാജാവേ, സൂതന്മാർക്ക് ഉപജീവനമായിരുന്ന ഭൂമി അതായിരുന്നു.
സൂതാനാമധിപോ രാജാ കേകയോ നാമ വിശ്രുതഃ। രാജകന്യാസമുദ്ഭൂതഃ സാരഥ്യേഽനുപമോഽഭവത് ।। 13
സൂതന്മാരിൽ പ്രശസ്തനായ ഒരു രാജാവായിരുന്ന കെകയൻ; രാജകുമാരിയിൽ ജനിച്ച അവൻ രഥയാത്രയിൽ അപരിചിതനായിരുന്നു.
പുത്രാസ്തസ്യ കുരുശ്രേഷ്ഠ മാലവ്യാം ജഝിരേ തദാ। കീചകാ ഇതി വിഖ്യാതാഃ ശതം ഷട് ചൈവ ഭാരത ।। 14
കുരുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനേ, ആ രാജാവിന് മാലവിയിൽ ജനിച്ച, കീചകർ എന്നറിയപ്പെടുന്ന അറുപത്തിയാറും മക്കളുണ്ടായിരുന്നു.
തേഷാമാസീദ്ബലശ്രേഷ്ഠഃ കീചകഃ സര്വജിത്പ്രഭോ। അഗ്രജോ ബലസംമത്തസ്തേനാസീത്സൂതഷട്ശതമ് ।। 15
അവരിൽ ശക്തിയിൽ ഏറ്റവും മുന്നിൽ നിന്നവനും മൂത്തവനും കീചകനാണ്; അവന്റെ ശക്തിയാൽ ആറുനൂറ് സൂതന്മാർ ഉണ്ടായി.
മാലവ്യാ ഏവ കൌരവ്യ തത്ര ഹ്യവരജാഽഭവത്। തസ്യാം കേകയരാജ്ഞസ്തു സുദേഷ്ണാ ദുഹിതാഽഭവത് ।। 16
കുരുവംശജനായവാ, മാലവികളിൽ അവിടെ ഒരു ഇളയമകളും ഉണ്ടായിരുന്നു; അവളിൽ നിന്നും കെകയരാജാവിനും സുദേഷ്ണ എന്ന മകൾ ജനിച്ചു.
താം വിരാടസ്യ മാത്സ്യസ്യ കേകയഃ പ്രദദൌ മുദാ। സുരഥായാം മൃതായാം തു കൌസല്യാം ശ്വേതമാതരി ।। 17
സുരഥ മരിച്ചശേഷം, ശ്വേതയുടെ അമ്മയായ കൗസല്യയോടൊപ്പം, കെകയൻ സന്തോഷത്തോടെ സുദേഷ്ണയെ മത്സ്യരാജാവായ വിരാടിന് നൽകി.
ശ്വേതേ വിനഷ്ടേ ശങ്ഖേ ച ഗതേ മാതുലവേശ്മനി । സുദേഷ്ണാം മഹിഷീം ലബ്ധ്വാ രാജ ദുഃഖമപാനുദത് ।। 18
ശ്വേത മരിച്ചപ്പോൾ, ശംഖൻ മാതുലന്റെ വീട്ടിലേക്ക് പോയപ്പോൾ, രാജാവ് സുദേഷ്ണയെ പ്രധാനഭാര്യയായി ലഭിച്ചപ്പോൾ തന്റെ ദുഃഖം മാറ്റി.
ഉത്തരം ചോത്തരാം ചൈവ വിരാടാത്പൃഥിവീപതേ। സുദേഷ്ണാ സുഷുവേ ദേവീ കൈകേയീ കുലവൃദ്ധയേ ।। 19
ഭൂമിയുടെ അധിപനായ രാജാവേ, കൈകേയിയായ ദേവിയായ സുദേഷ്ണ, വിരാടിൽ നിന്ന് ഉത്തരനും ഉത്തരയെയും പ്രസവിച്ചു, കുടുംബത്തിന്റെ വളർച്ചക്കായി.
മാതൃഷ്വസൃസുതാം രാജന്കീചകസ്താമനിന്ദിതാമ്। സദാ പരിചരന്പ്രീത്യാ വിരാടേ ന്യവസത്സുഖീ ।। 20
രാജാവേ, കീചകൻ തന്റെ അമ്മാവിയുടെ മകളായ ആ നിന്ദാരഹിതയെയെ സ്നേഹത്തോടെ എല്ലായ്പ്പോഴും സേവിച്ചു, വിരാടിന്റെ നഗരത്തിൽ സന്തോഷത്തോടെ ജീവിച്ചു.
ഭ്രാതരശ്ചാസ്യ വിക്രാന്താഃ സര്വേ ച തമനുവ്രതാഃ । വിരാടസ്യൈവ സംഹൃഷ്ടാ ബലം കോശം ത്വവര്ധയന് ।। 21
അവന്റെ സഹോദരന്മാർ എല്ലാവരും ധൈര്യശാലികളും, അവനോട് ഭക്തിയോടെ, സന്തോഷത്തോടെ, വിരാടിന്റെ സേനയും ധനവും വർദ്ധിപ്പിച്ചു.
കാലേയാ നാമ തേ ദൈത്യാഃ പ്രായശോ ഭുവി വിശ്രുതാഃ। ജഝിരേ കീചകാ രാജന്ബാണോ ജ്യേഷ്ഠസ്തഥാഽഭവത് ।। 22
കാലേയന്മാർ എന്ന പേരിൽ ഭൂമിയിൽ പ്രസിദ്ധമായിരുന്ന ഭയങ്കരനായ അസുരന്മാരിൽ, കീചകൻ ജനിച്ചു. അവന്റെ മൂത്ത സഹോദരൻ ബാണൻ ആയിരുന്നു.
സ ഹി സര്വാസ്രസംപന്നോ ബലവാന്ഭീമവിക്രമഃ । കീചകോ നഷ്ടമര്യാദോ ബഭൂവ ഭയദോ നൃണാമ് ।। 23
കീചകൻ എല്ലാം കഴിവുകളും ശക്തിയും ഭീമന്റെ ധൈര്യവും ഉള്ളവനായിരുന്നു. അവൻ എല്ലാ പരിധികളും മറികടന്ന് മനുഷ്യർക്കു ഭയമായി മാറി.
തം പ്രാപ്യ ബലസംമത്തം വിരാടഃ പൃഥിവീപതിഃ । ജിഗായ സര്വാംശ്ച രിപൂന്യഥേന്ദ്രോ ദാനവാന്പുരാ ।। 24
അങ്ങനെയൊരു ശക്തനും അഹങ്കാരിയുമായ മനുഷ്യനെ സ്വന്തമാക്കിയ ശേഷം, വിരാടൻ രാജാവു തന്റെ എല്ലാ ശത്രുക്കളെയും ജയിച്ചു, അതുപോലെ തന്നെ ഇന്ദ്രൻ ദാനവന്മാരെ കീഴടക്കിയത് പോലെ.
മേഖലാംശ്ച ത്രിഗര്താംശ്ച ദശാര്ണാംശ്ച കശേരുകാന്। മാലവാംശ്ചൈവ യവനാന്സിലിന്ദാന്കാശികോസലാന് ।। 25
അവൻ മേഖലന്മാരെയും ത്രിഗർത്ഥന്മാരെയും ദശാർണന്മാരെയും കശേരുകന്മാരെയും മാളവന്മാരെയും യവനന്മാരെയും ശിലിന്ദന്മാരെയും കാശിമാരെയും കോസലന്മാരെയും കീഴടക്കി.
കരദാംശ്ച നിഷിദ്ധാംശ്ച ശിവാന്മചുലകാംസ്തഥാ। പുലിന്ദാംശ്ച കലിങ്ഗാംശ്ച തങ്കണാന്പരതങ്കണാന് ।। 26
അവൻ നിഷിദ്ധന്മാരെയും ശിവന്മാരെയും മചുലകന്മാരെയും പുലിന്ദന്മാരെയും കലിംഗന്മാരെയും തങ്കണന്മാരെയും പരതങ്കണന്മാരെയും അടിപ്പെടുത്തി.
അന്യേ ച ബഹവഃ ശൂരാ നാനാജനപദേശ്വരാഃ। കീചകേന രണേ ഭഗ്നാ വിദ്രവന്തി ദിശോ ദശ ।। 27
മറ്റു പല ദേശങ്ങളിലെ ധൈര്യശാലികളായ രാജാക്കന്മാരും കീചകൻ യുദ്ധത്തിൽ തോൽപ്പിച്ചതിനാൽ പത്തു ദിക്കുകളിലേക്കും ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു.
തമേവംവീര്യസംപന്നം നാഗായുതസമം ബലേ। വിരാടസ്തത്ര സേനായാശ്ചകാര പതിമാത്മനഃ ।। 28
ഇങ്ങനെ അനേകം വീര്യവും ആയിരം ആനകളുടെ ശക്തിയും ഉള്ളവനായി കീചകൻ, വിരാടൻ തന്റെ സൈന്യത്തിന് നായകനായി നിയമിച്ചു.
വിരാടഭ്രാതരശ്ചൈവ ദശ ദാശരഥേഃ സമാഃ। തേ ചൈനാനന്വവര്തന്ത കീചകാന്ബലവത്തരാന് ।। 29
വിരാടന്റെ പത്ത് സഹോദരന്മാർ ദശരഥപുത്രന്മാരെപ്പോലെ ശക്തിയുള്ളവരായിരുന്നു. അവരും തന്നെക്കാൾ ശക്തിയുള്ള കീചകനെ പിന്തുടർന്നു.
ഏവംവിധബലോ ഭീമഃ കീചകസ്തേ ച തദ്വിധാഃ। രാജ്ഞഃ സ്യാലാ മഹാത്മാനോ വിരാടസ്യ ഹിതൈഷിണഃ ।। 30
ഭീമനും അത്തരം ശക്തിയുള്ളവനായിരുന്നു. കീചകനും അവന്റെപോലുള്ളവരും രാജാവിന്റെ മഹാത്മാക്കളായ സഹോദരന്മാരും വിരാടന്റെ ക്ഷേമത്തിനായി ജീവിച്ചു.
ഏതത്തേ കഥിതം സര്വം കീചകസ്യ പരാക്രമമ്। ദ്രൌപദീ ന ശശാപൈനം യസ്മാത്തദ്ഗദതഃ ശൃണു ।। 31
കീചകന്റെ വീര്യത്തെക്കുറിച്ച് എല്ലാം ഞാൻ പറഞ്ഞുതന്നു. ഇനി ദ്രൗപദി അവനെ ശപിക്കാതിരുന്നതിന്റെ കാരണവും കേൾക്കൂ.
രക്ഷന്തി ഹി തപഃ ക്രോധാദൃഷയോ ന ശപന്തി ച। ജാനന്തീ തദ്യഥാതത്ത്വം ദ്രൌപദീ ന ശശാപ തമ് ।। 32
തപസ്സുകൊണ്ടു സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്ന ഋഷിമാർ കോപത്തിൽ നിന്ന് ആരെയും ശപിക്കാറില്ല. ആ സത്യം അറിഞ്ഞു ദ്രൗപദി അവനെ ശപിച്ചില്ല.
ക്ഷമാ ധര്മഃ ക്ഷമാ ദാനം ക്ഷമാ യജ്ഞഃ ക്ഷമാ തപഃ। ക്ഷമാ സത്യം ക്ഷമാ ശീലം ക്ഷമാ സര്വമിതി ശ്രുതിഃ ।। 33
ക്ഷമയാണ് ധർമ്മം, ക്ഷമയാണ് ദാനം, ക്ഷമയാണ് യജ്ഞം, ക്ഷമയാണ് തപസ്സ്, ക്ഷമയാണ് സത്യം, ക്ഷമയാണ് ശീലവും. എല്ലാം ക്ഷമയാണെന്ന് ശാസ്ത്രം പറയുന്നു.
ക്ഷമാവതാമയം ലോകഃ പരശ്ചൈവ ക്ഷമാവതാമ്। ഏതത്സര്വം വിജാനന്തീ സാ ക്ഷമാമന്വപദ്യത ।। 34
ക്ഷമയുള്ളവർക്കാണ് ഈ ലോകവും പരലോകവും. ഇതെല്ലാം മനസ്സിലാക്കി ദ്രൗപദി ക്ഷമയെ പിന്തുടർന്നു.
ഭര്തൄണാം മതമാജ്ഞായ ക്ഷമിണാം ധര്മചാരിണാമ്। നാശപത്തം വിശാലാക്ഷീ സതീ ശക്താഽപി ഭാരത ।। 35
തന്റെ ഭർത്താക്കന്മാരുടെ മനസ്സും, അവർ ക്ഷമയുള്ള ധാർമ്മികരാണെന്നതും മനസ്സിലാക്കി, വിശാലനേത്രയായ ദ്രൗപദി, കഴിയുമെങ്കിലും അവനെ ശപിച്ചില്ല.
പാണ്ഡവാശ്ചാപി തേ സര്വേ ദ്രൌപദീം പ്രേക്ഷ്യ ദുഃഖിതാമ്। ക്രോധാഗ്നിനാഽപ്യദഹ്യന്ത തദാ ലഞ്ജാവ്യപേക്ഷയാ ।। 36
പാണ്ഡവന്മാർ എല്ലാവരും ദ്രൗപദിയെ ദുഃഖിതയായി കണ്ടപ്പോൾ, കോപാഗ്നിയിൽ കത്തിയെങ്കിലും, മറഞ്ഞിരിക്കേണ്ടതിന്റെ കാരണത്താൽ സഹിച്ചു.
അഥ ഭീമോ മഹാബാഹുഃ മൂദയിഷ്യംസ്തു കീചകമ്। വാരിതോ ധര്മപുത്രേണ വേലയേവ മഹോദധിഃ ।। 37
ശക്തനായ ഭീമൻ കീചകനെ കൊല്ലാൻ ഉദ്ദേശിച്ചപ്പോൾ, ധർമ്മപുത്രൻ അവനെ തടഞ്ഞു, വലിയ കടൽ കരയാൽ തടയപ്പെടുന്നതുപോലെ.
സംധാര്യ മനസാ രോഷം ദിവാരാത്രം വിനിശ്വസന്। മഹാനസേ തദാ കൃച്ഛ്രാത്സുഷ്വാപ രജനീം ച താമ് ।। 38
ഭീമൻ തന്റെ മനസ്സിൽ കോപം ഒളിപ്പിച്ച്, പകലും രാത്രിയും ആഹ്വാനിച്ച്, വലിയ അടുക്കളയിൽ കഷ്ടപ്പെട്ട് ആ രാത്രി ഉറങ്ങി.
സാ സൂതപുത്രാഭിഹതാ രാജപുത്രീ സുദുഃഖിതാ। വധം കൃഷ്ണാ പരീപ്സന്തീ സൂതപുത്രസ്യ ഭാമിനീ ।। 1
സൂതപുത്രൻ ആക്രമിച്ചതിനാൽ രാജകുമാരി ദാരുണമായ ദുഃഖത്തിൽ ആയിരുന്നു. ഭാമിനിയായ കൃഷ്ണ അവനെ കൊല്ലണമെന്ന് ആഗ്രഹിച്ചു.