താം തഥാ ശോകസന്തപ്താം ദൃഷ്ട്വാ പ്രരുദിതാം സ്ത്രിയഃ। കീചകസ്യ വധം സര്വാ മനോഭിശ്ച ശശംസിരേ ।। 78
അവളെ ഇങ്ങനെ ദു:ഖത്തില് മുങ്ങി കരയുന്നതായി കണ്ട സ്ത്രീകള് എല്ലാവരും മനസ്സില് കീചകന്റെ മരണത്തിനായി ആഗ്രഹിച്ചു.
അഹോ ദുഃഖതരം പ്രാപ്താ കീചകേന പദാ ഹതാ। പതിവ്രതാ മഹാഭാഗാ ദ്രൌപദീ യോഷിതാംവരാ ।। 1
അയ്യോ, സ്ത്രീകളില് ഏറ്റവും ഭാഗ്യശാലിയും പതിവ്രതയുമായ ദ്രൗപദി, കീചകന്റെ കാലടി കൊണ്ടു വലിയ ദു:ഖം അനുഭവിച്ചു.
ദുഃശലാം സ്മാരയന്തീ സാ ഭര്തൄണാം ഭഗിനീം ശുഭാമ്। നാശപത്സിന്ധുരാജം സാ ബലാത്കാരേണ വാഹിതാ ।। 2
അവള് ഭര്ത്താക്കന്മാരുടെ സഹോദരിയായ ശുഭസ്വഭാവമുള്ള ദുഃശലയെ ഓര്മ്മിക്കുന്നു; അവളെ സിന്ദുരാജാവ് ബലാല്ക്കാരം ചെയ്ത് കൊണ്ടുപോയിരുന്നു.
കിമര്ഥമിഹ സംപ്രാപ്താ കീചകേന ദുരാത്മനാ । നാശപത്തം മഹാഭാഗാ കൃഷ്ണാ പാദേന താഡിതാ ।। 3
എന്തിനാണ് ഈ മഹാഭാഗ്യവതിയായ കൃഷ്ണാ ഇവിടെ വന്നത്? ദുഷ്ടനായ കീചകന് അവളുടെ കാലില് അടിയിട്ടു ദു:ഖം അനുഭവിക്കേണ്ടിവന്നു.
തേജോരാശിരിയം ദേവീ ധര്മജ്ഞാ സത്യവാദിനീ । കേശപാംശേ പരാമൃഷ്ടാ മര്ഷയന്തീ ഹ്യശക്തവത് ।। 4
ശക്തിയുടെ ആകാരം, ധർമ്മത്തെ അറിയുന്നവളും സത്യവാദിനിയുമായ ഈ ദേവി, അവളെ മുടിയിൽ പിടിച്ചുവലിച്ചപ്പോൾ, അശക്തയായവളെപ്പോലെ സഹിച്ചു.
നൈതത്കാരണമല്പം ഹി ശ്രോതുകാമോഽസ്മി സത്തമ। കൃഷ്ണായാസ്തു പരിക്ലേശാന്മനോ മേ ദൂയതേ ഭൃശമ് ।। 5
ഇത് ചെറിയ കാര്യമല്ല; ഇതിന് കാരണം അറിയാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, മഹാനേ. കൃഷ്ണയുടെ കഷ്ടങ്ങൾ ഓർക്കുമ്പോൾ എന്റെ മനസ്സ് വളരെ വേദനിക്കുന്നു.
കസ്യ വംശേ സമുദ്ഭൂതഃ സ ച ദുര്ലലിതോ മുനേ । ബലോന്മത്തഃ കഥം ചാസീത്സ്യാലോ മാത്സ്യസ്യ കീചകഃ ।। 6
ആ മഹർഷേ, ആ കഠിനസ്വഭാവിയായ കീചകൻ ഏത് വംശത്തിൽ ജനിച്ചു? ശക്തിയിൽ മദിച്ച അവൻ എങ്ങനെ മത്സ്യരാജാവിന്റെ സഹോദരിയായി മാറി?
ദൃഷ്ട്വാപി താം പ്രിയാം ഭാര്യാം സൂതപുത്രേണ താഡിതാമ് । നൈവ ചുക്ഷുഭിരേ വീരാഃ കിമകുര്വന്ത തം പ്രതി ।। 7
സ്വന്തം പ്രിയഭാര്യയെ സൂതപുത്രൻ അടിച്ചപ്പോൾ പോലും, ആ വീരന്മാർ ഉണർന്നില്ല; അവർ അവനോട് എന്ത് ചെയ്തു?
ത്വദുക്തോഽയമനുപ്രശ്നഃ കുരൂണാം കീര്തിവര്ധനഃ। ഏതത്സര്വം യഥാ വക്ഷ്യേ വിസ്തരേണേഹ പാര്ഥിവ ।। 8
നീ ചോദിച്ച ഈ ചോദ്യം കുരുക്കളുടെ കീർത്തി വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതാണ്; രാജാവേ, സംഭവിച്ചപോലെ ഞാൻ എല്ലാം വിശദമായി പറയും.
ബ്രാഹ്മണ്യാം ക്ഷത്രിയാഞ്ജാതഃ സൂതോ ഭവതി പാര്ഥിവ । പ്രാതിലോമ്യേന ജാതാനാം സ ഹ്യേകോ ദ്വിജ ഏവ തു ।। 9
രാജാവേ, ബ്രാഹ്മണസ്ത്രീയിലും ക്ഷത്രിയനിൽ ജനിച്ചവൻ സൂതനാണ്; ഇങ്ങനെ കലർന്നവർക്ക് രണ്ടാമതുള്ളവർ എന്ന പേര് ലഭിക്കുന്നത് ഇതുമാത്രമാണ്.
രഥകാരമിതീമം ഹി ക്രിയായുക്തം ദ്വിജന്മനാമ്। ക്ഷത്രിയാദവരോ വൈശ്യാദ്വിശിഷ്ട ഇതി ചക്ഷതേ ।। 10
ഇവൻ ദ്വിജന്മാരുടെ കര്മ്മങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ടാൽ രഥകാരൻ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു; ക്ഷത്രിയനേക്കാൾ താഴെയും വൈശ്യനേക്കാൾ ഉന്നതനുമാണ്.
സഹ സൂതേന സംബന്ധഃ കൃതഃ പൂര്വം നരാധിപൈഃ। തേന തു പ്രാതിലോമ്യേന രാജശബ്ദോ ന ലഭ്യതേ ।। 11
പഴയകാലത്ത് രാജാക്കന്മാർ സൂതന്മാരുമായി ബന്ധം സ്ഥാപിച്ചിരുന്നു; എന്നാൽ ഇങ്ങനെ കലർന്നവർക്കു രാജാ എന്ന പദവി ലഭിക്കില്ല.
തേഷാം തു സൂതവിഷയഃ സൂതാനാം നാമതഃ കൃതഃ। ഉപജീവ്യം ച യത്ക്ഷേത്രം രാജന്സൂതേന വൈ പുരാ ।। 12
സൂതന്മാർക്ക് നൽകിയ ദേശം അവരുടെ പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടു; രാജാവേ, സൂതന്മാർക്ക് ഉപജീവനമായിരുന്ന ഭൂമി അതായിരുന്നു.
സൂതാനാമധിപോ രാജാ കേകയോ നാമ വിശ്രുതഃ। രാജകന്യാസമുദ്ഭൂതഃ സാരഥ്യേഽനുപമോഽഭവത് ।। 13
സൂതന്മാരിൽ പ്രശസ്തനായ ഒരു രാജാവായിരുന്ന കെകയൻ; രാജകുമാരിയിൽ ജനിച്ച അവൻ രഥയാത്രയിൽ അപരിചിതനായിരുന്നു.
പുത്രാസ്തസ്യ കുരുശ്രേഷ്ഠ മാലവ്യാം ജഝിരേ തദാ। കീചകാ ഇതി വിഖ്യാതാഃ ശതം ഷട് ചൈവ ഭാരത ।। 14
കുരുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനേ, ആ രാജാവിന് മാലവിയിൽ ജനിച്ച, കീചകർ എന്നറിയപ്പെടുന്ന അറുപത്തിയാറും മക്കളുണ്ടായിരുന്നു.
തേഷാമാസീദ്ബലശ്രേഷ്ഠഃ കീചകഃ സര്വജിത്പ്രഭോ। അഗ്രജോ ബലസംമത്തസ്തേനാസീത്സൂതഷട്ശതമ് ।। 15
അവരിൽ ശക്തിയിൽ ഏറ്റവും മുന്നിൽ നിന്നവനും മൂത്തവനും കീചകനാണ്; അവന്റെ ശക്തിയാൽ ആറുനൂറ് സൂതന്മാർ ഉണ്ടായി.
മാലവ്യാ ഏവ കൌരവ്യ തത്ര ഹ്യവരജാഽഭവത്। തസ്യാം കേകയരാജ്ഞസ്തു സുദേഷ്ണാ ദുഹിതാഽഭവത് ।। 16
കുരുവംശജനായവാ, മാലവികളിൽ അവിടെ ഒരു ഇളയമകളും ഉണ്ടായിരുന്നു; അവളിൽ നിന്നും കെകയരാജാവിനും സുദേഷ്ണ എന്ന മകൾ ജനിച്ചു.
താം വിരാടസ്യ മാത്സ്യസ്യ കേകയഃ പ്രദദൌ മുദാ। സുരഥായാം മൃതായാം തു കൌസല്യാം ശ്വേതമാതരി ।। 17
സുരഥ മരിച്ചശേഷം, ശ്വേതയുടെ അമ്മയായ കൗസല്യയോടൊപ്പം, കെകയൻ സന്തോഷത്തോടെ സുദേഷ്ണയെ മത്സ്യരാജാവായ വിരാടിന് നൽകി.
ശ്വേതേ വിനഷ്ടേ ശങ്ഖേ ച ഗതേ മാതുലവേശ്മനി । സുദേഷ്ണാം മഹിഷീം ലബ്ധ്വാ രാജ ദുഃഖമപാനുദത് ।। 18
ശ്വേത മരിച്ചപ്പോൾ, ശംഖൻ മാതുലന്റെ വീട്ടിലേക്ക് പോയപ്പോൾ, രാജാവ് സുദേഷ്ണയെ പ്രധാനഭാര്യയായി ലഭിച്ചപ്പോൾ തന്റെ ദുഃഖം മാറ്റി.
ഉത്തരം ചോത്തരാം ചൈവ വിരാടാത്പൃഥിവീപതേ। സുദേഷ്ണാ സുഷുവേ ദേവീ കൈകേയീ കുലവൃദ്ധയേ ।। 19
ഭൂമിയുടെ അധിപനായ രാജാവേ, കൈകേയിയായ ദേവിയായ സുദേഷ്ണ, വിരാടിൽ നിന്ന് ഉത്തരനും ഉത്തരയെയും പ്രസവിച്ചു, കുടുംബത്തിന്റെ വളർച്ചക്കായി.
മാതൃഷ്വസൃസുതാം രാജന്കീചകസ്താമനിന്ദിതാമ്। സദാ പരിചരന്പ്രീത്യാ വിരാടേ ന്യവസത്സുഖീ ।। 20
രാജാവേ, കീചകൻ തന്റെ അമ്മാവിയുടെ മകളായ ആ നിന്ദാരഹിതയെയെ സ്നേഹത്തോടെ എല്ലായ്പ്പോഴും സേവിച്ചു, വിരാടിന്റെ നഗരത്തിൽ സന്തോഷത്തോടെ ജീവിച്ചു.
ഭ്രാതരശ്ചാസ്യ വിക്രാന്താഃ സര്വേ ച തമനുവ്രതാഃ । വിരാടസ്യൈവ സംഹൃഷ്ടാ ബലം കോശം ത്വവര്ധയന് ।। 21
അവന്റെ സഹോദരന്മാർ എല്ലാവരും ധൈര്യശാലികളും, അവനോട് ഭക്തിയോടെ, സന്തോഷത്തോടെ, വിരാടിന്റെ സേനയും ധനവും വർദ്ധിപ്പിച്ചു.
കാലേയാ നാമ തേ ദൈത്യാഃ പ്രായശോ ഭുവി വിശ്രുതാഃ। ജഝിരേ കീചകാ രാജന്ബാണോ ജ്യേഷ്ഠസ്തഥാഽഭവത് ।। 22
കാലേയന്മാർ എന്ന പേരിൽ ഭൂമിയിൽ പ്രസിദ്ധമായിരുന്ന ഭയങ്കരനായ അസുരന്മാരിൽ, കീചകൻ ജനിച്ചു. അവന്റെ മൂത്ത സഹോദരൻ ബാണൻ ആയിരുന്നു.
സ ഹി സര്വാസ്രസംപന്നോ ബലവാന്ഭീമവിക്രമഃ । കീചകോ നഷ്ടമര്യാദോ ബഭൂവ ഭയദോ നൃണാമ് ।। 23
കീചകൻ എല്ലാം കഴിവുകളും ശക്തിയും ഭീമന്റെ ധൈര്യവും ഉള്ളവനായിരുന്നു. അവൻ എല്ലാ പരിധികളും മറികടന്ന് മനുഷ്യർക്കു ഭയമായി മാറി.
തം പ്രാപ്യ ബലസംമത്തം വിരാടഃ പൃഥിവീപതിഃ । ജിഗായ സര്വാംശ്ച രിപൂന്യഥേന്ദ്രോ ദാനവാന്പുരാ ।। 24
അങ്ങനെയൊരു ശക്തനും അഹങ്കാരിയുമായ മനുഷ്യനെ സ്വന്തമാക്കിയ ശേഷം, വിരാടൻ രാജാവു തന്റെ എല്ലാ ശത്രുക്കളെയും ജയിച്ചു, അതുപോലെ തന്നെ ഇന്ദ്രൻ ദാനവന്മാരെ കീഴടക്കിയത് പോലെ.
മേഖലാംശ്ച ത്രിഗര്താംശ്ച ദശാര്ണാംശ്ച കശേരുകാന്। മാലവാംശ്ചൈവ യവനാന്സിലിന്ദാന്കാശികോസലാന് ।। 25
അവൻ മേഖലന്മാരെയും ത്രിഗർത്ഥന്മാരെയും ദശാർണന്മാരെയും കശേരുകന്മാരെയും മാളവന്മാരെയും യവനന്മാരെയും ശിലിന്ദന്മാരെയും കാശിമാരെയും കോസലന്മാരെയും കീഴടക്കി.
കരദാംശ്ച നിഷിദ്ധാംശ്ച ശിവാന്മചുലകാംസ്തഥാ। പുലിന്ദാംശ്ച കലിങ്ഗാംശ്ച തങ്കണാന്പരതങ്കണാന് ।। 26
അവൻ നിഷിദ്ധന്മാരെയും ശിവന്മാരെയും മചുലകന്മാരെയും പുലിന്ദന്മാരെയും കലിംഗന്മാരെയും തങ്കണന്മാരെയും പരതങ്കണന്മാരെയും അടിപ്പെടുത്തി.
അന്യേ ച ബഹവഃ ശൂരാ നാനാജനപദേശ്വരാഃ। കീചകേന രണേ ഭഗ്നാ വിദ്രവന്തി ദിശോ ദശ ।। 27
മറ്റു പല ദേശങ്ങളിലെ ധൈര്യശാലികളായ രാജാക്കന്മാരും കീചകൻ യുദ്ധത്തിൽ തോൽപ്പിച്ചതിനാൽ പത്തു ദിക്കുകളിലേക്കും ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു.
തമേവംവീര്യസംപന്നം നാഗായുതസമം ബലേ। വിരാടസ്തത്ര സേനായാശ്ചകാര പതിമാത്മനഃ ।। 28
ഇങ്ങനെ അനേകം വീര്യവും ആയിരം ആനകളുടെ ശക്തിയും ഉള്ളവനായി കീചകൻ, വിരാടൻ തന്റെ സൈന്യത്തിന് നായകനായി നിയമിച്ചു.
വിരാടഭ്രാതരശ്ചൈവ ദശ ദാശരഥേഃ സമാഃ। തേ ചൈനാനന്വവര്തന്ത കീചകാന്ബലവത്തരാന് ।। 29
വിരാടന്റെ പത്ത് സഹോദരന്മാർ ദശരഥപുത്രന്മാരെപ്പോലെ ശക്തിയുള്ളവരായിരുന്നു. അവരും തന്നെക്കാൾ ശക്തിയുള്ള കീചകനെ പിന്തുടർന്നു.