കീചകോ മാഽവധീത്തത്ര സുരാഹാരീമിതോഗതാമ്। സഭായാം പശ്യതോ രാജ്ഞോ യഥാ വൈ നിര്ജനേ വനേ ।। 68
കീചകനു അത്രയും മദം കയറിയിരുന്നിട്ടും, രാജാവിന്റെ സന്നിധിയില് സഭയില് ഞാന് പ്രവേശിച്ചപ്പോള് അവന് എന്നെ കൊല്ലില്ലായിരുന്നു. അങ്ങനെ ഒരിടം മരുഭൂമിയില് പോലുമാണ്.
ഘാതയാമി സുദന്തോഷ്ഠി കീചകം യദി മന്യസേ। ഭ്രാതാ യദ്യേഷ മേ വ്യക്തം യോഽതീതോ ധര്മചാരിണീമ്। യസ്ത്വാം കാമാഭിഭൂതാത്മാ ദുര്ലഭാമവമന്യതേ ।। 69
നിനക്ക് ഇഷ്ടമാണെങ്കില് ഞാന് ആ കീചകനെ കൊല്ലാം. അവന് എന്റെ സഹോദരനാണെങ്കില് പോലും, ധർമ്മനിഷ്ഠയായ സ്ത്രീയെ അവന് അപമാനിച്ചു; കാമം പിടിച്ചവന് നിന്നെ, എളുപ്പത്തില് ലഭിക്കാനാവാത്തവളെ, അവഹേളിച്ചു.
അദ്യൈവ തം ഹനിഷ്യന്തി യേഷാമാഗസ്കരോ ഹി സഃ। മന്യേഽഹമദ്യ വാ ശ്വോ വാ പരലോകം ഗമിഷ്യതി ।। 70
ഇന്ന് തന്നെ, അവന് കുറ്റം ചെയ്തവരാണ് അവനെ കൊല്ലുക. ഇന്ന് അല്ലെങ്കില് നാളെ അവന് ഈ ലോകം വിട്ട് പോകുമെന്ന് ഞാന് വിശ്വസിക്കുന്നു.
ഭ്രാതുഃ പ്രയച്ഛ ത്വരിതാ ജീവച്ഛ്രാദ്ധം ത്വമദ്യ വൈ। സുഹൃഷ്ടം കുരു വൈ ചൈനം നാസൂന്മന്യേ ധരിഷ്യതി ।। 71
നിന്റെ സഹോദരന് വേണ്ടി നീ ഇന്ന് തന്നെ ജീവശ്രാദ്ധം നടത്തൂ; അവനെ സന്തോഷിപ്പിക്കൂ, കാരണം അവന് ജീവന് നിലനില്ക്കുമെന്നു ഞാന് കരുതുന്നില്ല.
തേഷാം ഹി മമ ഭര്തൄണാം പഞ്ചാനാം ധര്മചാരിണാമ്। ഏകോ ദുര്ധഷണോഽത്യര്ഥം ബലേ ചാപ്രതിമോ ഭുവി ।। 72
എന്റെ അഞ്ചു ഭര്ത്താക്കന്മാരില് എല്ലാവരും ധര്മ്മനിഷ്ഠരാണ്; അവരില് ഒരാള് അത്യന്തം ഭയങ്കരനും ഭൂമിയില് തുല്യശക്തിയില്ലാത്തവനുമാണ്.
നിര്മനുഷ്യമിമം ലോകം കുര്യാത്ക്രുദ്ധോ നിശാമിമാമ്। ന സ സംക്രുധ്യതേ താവദ്ഗന്ധര്വഃ കാമരൂപധൃത് ।। 73
അവന് കോപിതനാകുകയാണെങ്കില് ഈ ലോകം ഒരു രാത്രിയില് മനുഷ്യരില്ലാത്തതാക്കാന് കഴിയും. പക്ഷേ, ഇഷ്ടരൂപം ധരിക്കുന്ന ഗന്ധര്വന് ഇനിയും കോപിക്കുന്നില്ല.
നൂനം ജ്ഞാസ്യതി യാവദ്വൈ മമൈതത്പാദഘാതനമ്। തത്ക്ഷണാത്കീചകഃ പാപഃ സപുത്രഭ്രാതൃബാന്ധവഃ। വിനശിഷ്യതി ദുഷ്ടാത്മാ യഥാ ദുഷ്കൃതകര്മകൃത് ।। 74
എന്റെ കാലില് ഈ അടിയേറ്റ കാര്യം അവന് അറിയുന്നയുടന് തന്നെ, ആ ദുഷ്ടന് കീചകനും അവന്റെ മക്കളും സഹോദരന്മാരും ബന്ധുക്കളും, ദുഷ്കൃത്യങ്ങള് ചെയ്തവരെപ്പോലെ, നശിച്ചുപോകും.
അപി ചൈതത്പുരാ പ്രോക്തം നിപുണൈര്മനുജോത്തമൈഃ। ഏകസ്തു കുരുതേ പാപം കാലപാശവശം ഗതഃ। നീചേനാത്മാപരാധേന കുലം തേന വിനശ്യതി ।। 75
ഇത് മുമ്പ് തന്നെ ജ്ഞാനികളും മഹാന്മാരും പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്: ഒരാള് പാപം ചെയ്താല്, വിധിയുടെ പിടിയില്പ്പെട്ട്, അവന്റെ സ്വന്തം കുറ്റം കൊണ്ട് മുഴുവന് കുടുംബവും നശിക്കും.
സുദേഷ്ണാമേവമുക്ത്വാ തു സൈരന്ധ്രീ ദുഃഖമോഹിതാ। കീചകസ്യ വധാര്ഥായ വ്രതദീക്ഷാമുപാഗമത് ।। 76
ഇങ്ങനെ സുദേഷ്നയോട് പറഞ്ഞ്, സൈരന്ധ്രി ദു:ഖത്തില് മുങ്ങി, കീചകന്റെ മരണത്തിനായി ഒരു വ്രതം സ്വീകരിച്ചു.
അഭ്യര്ഥിതാ ച നാരീഭിര്മാനിതാ ച സുദേഷ്ണയാ। ന ച സ്നാതി ന ചാശ്നാതി ന പാംസൂന്പരിമാര്ജതി। രുധിരക്ലിന്നവദനാ ബഭൂവ മൃദിതേക്ഷണാ ।। 77
സ്ത്രികളും സുദേഷ്നയും അവളെ അഭ്യര്ത്ഥിച്ചു ആദരിച്ചിട്ടും, അവള് കുളിച്ചില്ല, ഭക്ഷിച്ചില്ല, ശരീരം വൃത്തിയാക്കിയില്ല; അവളുടെ മുഖം രക്തംകൊണ്ട് മങ്ങിയിരുന്നു, കണ്ണുകള് വീങ്ങിയിരുന്നു.
താം തഥാ ശോകസന്തപ്താം ദൃഷ്ട്വാ പ്രരുദിതാം സ്ത്രിയഃ। കീചകസ്യ വധം സര്വാ മനോഭിശ്ച ശശംസിരേ ।। 78
അവളെ ഇങ്ങനെ ദു:ഖത്തില് മുങ്ങി കരയുന്നതായി കണ്ട സ്ത്രീകള് എല്ലാവരും മനസ്സില് കീചകന്റെ മരണത്തിനായി ആഗ്രഹിച്ചു.
അഹോ ദുഃഖതരം പ്രാപ്താ കീചകേന പദാ ഹതാ। പതിവ്രതാ മഹാഭാഗാ ദ്രൌപദീ യോഷിതാംവരാ ।। 1
അയ്യോ, സ്ത്രീകളില് ഏറ്റവും ഭാഗ്യശാലിയും പതിവ്രതയുമായ ദ്രൗപദി, കീചകന്റെ കാലടി കൊണ്ടു വലിയ ദു:ഖം അനുഭവിച്ചു.
ദുഃശലാം സ്മാരയന്തീ സാ ഭര്തൄണാം ഭഗിനീം ശുഭാമ്। നാശപത്സിന്ധുരാജം സാ ബലാത്കാരേണ വാഹിതാ ।। 2
അവള് ഭര്ത്താക്കന്മാരുടെ സഹോദരിയായ ശുഭസ്വഭാവമുള്ള ദുഃശലയെ ഓര്മ്മിക്കുന്നു; അവളെ സിന്ദുരാജാവ് ബലാല്ക്കാരം ചെയ്ത് കൊണ്ടുപോയിരുന്നു.
കിമര്ഥമിഹ സംപ്രാപ്താ കീചകേന ദുരാത്മനാ । നാശപത്തം മഹാഭാഗാ കൃഷ്ണാ പാദേന താഡിതാ ।। 3
എന്തിനാണ് ഈ മഹാഭാഗ്യവതിയായ കൃഷ്ണാ ഇവിടെ വന്നത്? ദുഷ്ടനായ കീചകന് അവളുടെ കാലില് അടിയിട്ടു ദു:ഖം അനുഭവിക്കേണ്ടിവന്നു.
തേജോരാശിരിയം ദേവീ ധര്മജ്ഞാ സത്യവാദിനീ । കേശപാംശേ പരാമൃഷ്ടാ മര്ഷയന്തീ ഹ്യശക്തവത് ।। 4
ശക്തിയുടെ ആകാരം, ധർമ്മത്തെ അറിയുന്നവളും സത്യവാദിനിയുമായ ഈ ദേവി, അവളെ മുടിയിൽ പിടിച്ചുവലിച്ചപ്പോൾ, അശക്തയായവളെപ്പോലെ സഹിച്ചു.
നൈതത്കാരണമല്പം ഹി ശ്രോതുകാമോഽസ്മി സത്തമ। കൃഷ്ണായാസ്തു പരിക്ലേശാന്മനോ മേ ദൂയതേ ഭൃശമ് ।। 5
ഇത് ചെറിയ കാര്യമല്ല; ഇതിന് കാരണം അറിയാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, മഹാനേ. കൃഷ്ണയുടെ കഷ്ടങ്ങൾ ഓർക്കുമ്പോൾ എന്റെ മനസ്സ് വളരെ വേദനിക്കുന്നു.
കസ്യ വംശേ സമുദ്ഭൂതഃ സ ച ദുര്ലലിതോ മുനേ । ബലോന്മത്തഃ കഥം ചാസീത്സ്യാലോ മാത്സ്യസ്യ കീചകഃ ।। 6
ആ മഹർഷേ, ആ കഠിനസ്വഭാവിയായ കീചകൻ ഏത് വംശത്തിൽ ജനിച്ചു? ശക്തിയിൽ മദിച്ച അവൻ എങ്ങനെ മത്സ്യരാജാവിന്റെ സഹോദരിയായി മാറി?
ദൃഷ്ട്വാപി താം പ്രിയാം ഭാര്യാം സൂതപുത്രേണ താഡിതാമ് । നൈവ ചുക്ഷുഭിരേ വീരാഃ കിമകുര്വന്ത തം പ്രതി ।। 7
സ്വന്തം പ്രിയഭാര്യയെ സൂതപുത്രൻ അടിച്ചപ്പോൾ പോലും, ആ വീരന്മാർ ഉണർന്നില്ല; അവർ അവനോട് എന്ത് ചെയ്തു?
ത്വദുക്തോഽയമനുപ്രശ്നഃ കുരൂണാം കീര്തിവര്ധനഃ। ഏതത്സര്വം യഥാ വക്ഷ്യേ വിസ്തരേണേഹ പാര്ഥിവ ।। 8
നീ ചോദിച്ച ഈ ചോദ്യം കുരുക്കളുടെ കീർത്തി വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതാണ്; രാജാവേ, സംഭവിച്ചപോലെ ഞാൻ എല്ലാം വിശദമായി പറയും.
ബ്രാഹ്മണ്യാം ക്ഷത്രിയാഞ്ജാതഃ സൂതോ ഭവതി പാര്ഥിവ । പ്രാതിലോമ്യേന ജാതാനാം സ ഹ്യേകോ ദ്വിജ ഏവ തു ।। 9
രാജാവേ, ബ്രാഹ്മണസ്ത്രീയിലും ക്ഷത്രിയനിൽ ജനിച്ചവൻ സൂതനാണ്; ഇങ്ങനെ കലർന്നവർക്ക് രണ്ടാമതുള്ളവർ എന്ന പേര് ലഭിക്കുന്നത് ഇതുമാത്രമാണ്.
രഥകാരമിതീമം ഹി ക്രിയായുക്തം ദ്വിജന്മനാമ്। ക്ഷത്രിയാദവരോ വൈശ്യാദ്വിശിഷ്ട ഇതി ചക്ഷതേ ।। 10
ഇവൻ ദ്വിജന്മാരുടെ കര്മ്മങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ടാൽ രഥകാരൻ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു; ക്ഷത്രിയനേക്കാൾ താഴെയും വൈശ്യനേക്കാൾ ഉന്നതനുമാണ്.
സഹ സൂതേന സംബന്ധഃ കൃതഃ പൂര്വം നരാധിപൈഃ। തേന തു പ്രാതിലോമ്യേന രാജശബ്ദോ ന ലഭ്യതേ ।। 11
പഴയകാലത്ത് രാജാക്കന്മാർ സൂതന്മാരുമായി ബന്ധം സ്ഥാപിച്ചിരുന്നു; എന്നാൽ ഇങ്ങനെ കലർന്നവർക്കു രാജാ എന്ന പദവി ലഭിക്കില്ല.
തേഷാം തു സൂതവിഷയഃ സൂതാനാം നാമതഃ കൃതഃ। ഉപജീവ്യം ച യത്ക്ഷേത്രം രാജന്സൂതേന വൈ പുരാ ।। 12
സൂതന്മാർക്ക് നൽകിയ ദേശം അവരുടെ പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടു; രാജാവേ, സൂതന്മാർക്ക് ഉപജീവനമായിരുന്ന ഭൂമി അതായിരുന്നു.
സൂതാനാമധിപോ രാജാ കേകയോ നാമ വിശ്രുതഃ। രാജകന്യാസമുദ്ഭൂതഃ സാരഥ്യേഽനുപമോഽഭവത് ।। 13
സൂതന്മാരിൽ പ്രശസ്തനായ ഒരു രാജാവായിരുന്ന കെകയൻ; രാജകുമാരിയിൽ ജനിച്ച അവൻ രഥയാത്രയിൽ അപരിചിതനായിരുന്നു.
പുത്രാസ്തസ്യ കുരുശ്രേഷ്ഠ മാലവ്യാം ജഝിരേ തദാ। കീചകാ ഇതി വിഖ്യാതാഃ ശതം ഷട് ചൈവ ഭാരത ।। 14
കുരുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനേ, ആ രാജാവിന് മാലവിയിൽ ജനിച്ച, കീചകർ എന്നറിയപ്പെടുന്ന അറുപത്തിയാറും മക്കളുണ്ടായിരുന്നു.
തേഷാമാസീദ്ബലശ്രേഷ്ഠഃ കീചകഃ സര്വജിത്പ്രഭോ। അഗ്രജോ ബലസംമത്തസ്തേനാസീത്സൂതഷട്ശതമ് ।। 15
അവരിൽ ശക്തിയിൽ ഏറ്റവും മുന്നിൽ നിന്നവനും മൂത്തവനും കീചകനാണ്; അവന്റെ ശക്തിയാൽ ആറുനൂറ് സൂതന്മാർ ഉണ്ടായി.
മാലവ്യാ ഏവ കൌരവ്യ തത്ര ഹ്യവരജാഽഭവത്। തസ്യാം കേകയരാജ്ഞസ്തു സുദേഷ്ണാ ദുഹിതാഽഭവത് ।। 16
കുരുവംശജനായവാ, മാലവികളിൽ അവിടെ ഒരു ഇളയമകളും ഉണ്ടായിരുന്നു; അവളിൽ നിന്നും കെകയരാജാവിനും സുദേഷ്ണ എന്ന മകൾ ജനിച്ചു.
താം വിരാടസ്യ മാത്സ്യസ്യ കേകയഃ പ്രദദൌ മുദാ। സുരഥായാം മൃതായാം തു കൌസല്യാം ശ്വേതമാതരി ।। 17
സുരഥ മരിച്ചശേഷം, ശ്വേതയുടെ അമ്മയായ കൗസല്യയോടൊപ്പം, കെകയൻ സന്തോഷത്തോടെ സുദേഷ്ണയെ മത്സ്യരാജാവായ വിരാടിന് നൽകി.
ശ്വേതേ വിനഷ്ടേ ശങ്ഖേ ച ഗതേ മാതുലവേശ്മനി । സുദേഷ്ണാം മഹിഷീം ലബ്ധ്വാ രാജ ദുഃഖമപാനുദത് ।। 18
ശ്വേത മരിച്ചപ്പോൾ, ശംഖൻ മാതുലന്റെ വീട്ടിലേക്ക് പോയപ്പോൾ, രാജാവ് സുദേഷ്ണയെ പ്രധാനഭാര്യയായി ലഭിച്ചപ്പോൾ തന്റെ ദുഃഖം മാറ്റി.
ഉത്തരം ചോത്തരാം ചൈവ വിരാടാത്പൃഥിവീപതേ। സുദേഷ്ണാ സുഷുവേ ദേവീ കൈകേയീ കുലവൃദ്ധയേ ।। 19
ഭൂമിയുടെ അധിപനായ രാജാവേ, കൈകേയിയായ ദേവിയായ സുദേഷ്ണ, വിരാടിൽ നിന്ന് ഉത്തരനും ഉത്തരയെയും പ്രസവിച്ചു, കുടുംബത്തിന്റെ വളർച്ചക്കായി.