അജ്ഞാതം ച വിരാടസ്യ വിജിത്യ വസു ധര്മരാട്। ഭ്രാതൃഭ്യഃ പുരുഷവ്യാഘ്രോ യഥേഷ്ടം സംപ്രയച്ഛതി ।। 5
വിരാടൻ തിരിച്ചറിയാതെ, ധർമ്മരാജാവ് സമ്പത്ത് നേടുമ്പോൾ, മനുഷ്യസിംഹനായ അവൻ അത് ഇഷ്ടംപോലെ സഹോദരന്മാർക്ക് വിതരണം ചെയ്തു.
ഭീമസേനോപി മാംസാനി ഭക്ഷ്യാണി വിവിധാനി ച । അതിസൃഷ്ടാനി മത്സ്യേന വിക്രീണന്നിവ ഭ്രാതൃഷു ।। 6
ഭീമസേനനും പലതരം മാംസവും വിഭവങ്ങളും വാങ്ങി, അവൻ വിറ്റതുപോലെ സഹോദരന്മാർക്ക് വിതരണം ചെയ്തു.
വാസാംസി പരിജീര്ണാനി ലബ്ധാന്യന്തഃപുരേഽര്ജുനഃ । വിക്രീണന്നിവ സര്വേഭ്യഃ പാണ്ഡവേഭ്യഃ പ്രയച്ഛതി ।। 7
അർജുനൻ അകത്തെ മന്ദിരത്തിൽ നിന്ന് പഴയ വസ്ത്രങ്ങൾ വാങ്ങി, വ്യാപാരം ചെയ്തതുപോലെ എല്ലാ പാണ്ഡവർക്കും നൽകി.
നകുലോപി ധനം ലബ്ധ്വാ കൃതേ കര്മണി വാജിനാമ്। തുഷ്ടേ തസ്മിന്നരപതൌ പാണ്ഡവേഭ്യഃ പ്രയച്ഛതി ।। 8
കുതിരകളുടെ ജോലി ചെയ്തതിന്റെ പ്രതിഫലമായി സമ്പത്ത് ലഭിച്ചപ്പോൾ, രാജാവ് സന്തോഷിച്ചപ്പോൾ, നകുലൻ അത് പാണ്ഡവർക്ക് നൽകി.
സഹദേവോപി ഗോപാനാം വേഷമാസ്ഥായ പാണ്ഡവഃ। ദധി ക്ഷീരം ഘൃതം ചൈവ പാണ്ഡവേഭ്യഃ പ്രയച്ഛതി ।। 9
സഹദേവനും പശുക്കൂട്ടുകാരുടെ വേഷം ധരിച്ച്, തൈര്, പാൽ, നെയ് എന്നിവ പാണ്ഡവർക്ക് നൽകി.
കൃഷ്ണാ തു സര്വാന്ഭ്രാതൄംസ്താന്നിരീക്ഷന്തീ തപസ്വിനീ । യഥാ പുനരവിജ്ഞാതാ തഥാ ചരതി ഭാമിനീ ।। 10
കൃഷ്ണ, തപസ്സിൽ നിലകൊണ്ട ദേവി, സഹോദരന്മാരെ നിരീക്ഷിച്ച്, തിരിച്ചറിയപ്പെടാതിരിക്കാൻ സൂക്ഷിച്ചു.
ഏവം സംഭാവയന്തസ്തേ തദാഽന്യോന്യം മഹാരഥാഃ। വിരാടനഗരേ ചേരുഃ പുനര്ഗര്ഭധൃതാ ഇവ ।। 11
അങ്ങനെ, പരസ്പരം ആദരിച്ചുകൊണ്ട്, ആ മഹാരഥികൾ വിരാടന്റെ നഗരത്തിൽ, ഗർഭത്തിൽ രഹസ്യം സൂക്ഷിക്കുന്നവരുപോലെ ജീവിച്ചു.
സാശങ്കാ ധാര്തരാഷ്ട്രസ്യ ഭയാത്പാണ്ഡുസുതാസ്തദാ । പ്രേക്ഷമാണാസ്തദാ കൃഷ്ണാമൂപുശ്ഛന്നാ നരാധിപ ।। 12
ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരുടെ ഭയത്തിൽ, പാണ്ഡവർ അന്ന് കൃഷ്ണയെ നോക്കി, മറഞ്ഞ് ജീവിച്ചു, രാജാവേ.
അഥ മാസേ ചതുര്ഥേ തു ശങ്കരസ്യ മഹോത്സവഃ। ആസീത്സമൃദ്ധോ മത്സ്യേഷു പുരുഷാണാം സുസംമതഃ ।। 13
അതിനുശേഷം നാലാം മാസത്തിൽ ശങ്കരന്റെ മഹോത്സവം മത്സ്യരാജ്യത്തിൽ ഭംഗിയായി, ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ വലിയ ആദരവോടെ നടന്നു.
തത്ര മല്ലാഃ സമാപേതുര്ദിഗ്ഭ്യോ രാജന്സഹസ്രശഃ ।। 14
അവിടെ എല്ലാ ദിക്കുകളിൽ നിന്നുമുള്ള ആയിരക്കണക്കിന് മല്ലന്മാർ കൂടി വന്നു.
മഹാകായാ മഹാവീര്യാഃ കാലകേയാ ഇവാസുരാഃ। വീര്യോന്മത്താ ബലോദഗ്രാ രാജ്ഞാ സമഭിപൂജിതാഃ ।। 15
അവർ ഭീമാകാരികളും അത്യന്തം ശക്തിയുള്ളവരും ആയിരുന്നു; കാലകേയന്മാരെപ്പോലെയുള്ള അസുരന്മാരെ പോലെ, തങ്ങളുടെ വീര്യത്തിൽ മദിച്ചും ബലത്തിൽ അഭിമാനിച്ചും രാജാവിന്റെ ആദരവു ലഭിച്ചവരുമായിരുന്നു.
സിംഹസ്കന്ധകടിഗ്രീവാഃ സ്വവദാതാ മനസ്വിനഃ। അസകൃല്ലബ്ധലക്ഷാസ്തേ രങ്ഗേ പാര്ഥിവസന്നിധൌ ।। 16
സിംഹത്തിന്റെ ചുമലും അരയും കഴുത്തും പോലെയുള്ള ശരീരവും, ഉജ്ജ്വലമായ വർണ്ണവും ഉന്നത മനസ്സും അവർക്കുണ്ടായിരുന്നു; രാജാവിന്റെ സന്നിധിയിൽ അരങ്ങിൽ പലതവണ വിജയിച്ചവരുമായിരുന്നു.
തേഷാമേകോ മഹാനാസീത്സര്വമല്ലാനഥാഹ്വയത്। വ്യാവല്ഗമാനോ ദദൃശേ ഗര്ജിതോദ്ഗതിഭിഃ സ്ഥിതഃ ।। 17
അവരിൽ ഒരാൾ വളരെ ശക്തനായവനായി എല്ലാവരെയും ചവിട്ടി വിളിച്ചു; ആൾ ചാടിയും ഗർജിച്ചും ശക്തമായ ചലനങ്ങളോടെ ഉറപ്പോടെ നില്ക്കുന്നതായി കാണപ്പെട്ടു.
വിത്രസ്തമനസഃ സര്വേ മല്ലാസ്തേ ഹതചേതസഃ । അവാങ്ഭുഖാശ്ച ഭീതാശ്ച മല്ലാശ്ചാന്യേ വിചേതസഃ ।। 18
എല്ലാ മല്ലന്മാരുടെയും മനസ്സ് ഭയത്താൽ നിറഞ്ഞു; അവരുടെ ആത്മാവ് തകർന്നു; ചിലർ തലകുനിഞ്ഞ് ഭയത്തോടെയും ചിലർ ആശയക്കുഴപ്പത്തോടെയും നിരാശയോടെയും നിന്നു.
വ്യസുത്വമപരേ ചൈവ വാഞ്ഛന്തി പ്രതിവിഹ്വലാഃ। ഗാം പ്രവേഷ്ടുമഥേച്ഛന്തി ഖം ഗന്തുമിവ ചോത്ഥിതാഃ ।। 19
ചിലർ അത്യന്തം ഭയപ്പെട്ട്, ഭൂമിയിൽ കയറാനോ ആകാശത്തിലേക്ക് പറക്കാനോ ആഗ്രഹിച്ചു അവിടം വിട്ട് പോകാൻ ശ്രമിച്ചു.
ത്രസ്താഃ ശാന്താ വിഷണാങ്ഗാ നിഃശബ്ദം വിഹ്വലേക്ഷണാഃ । വിരാടരാജമല്ലാസ്തേ ഭഗ്നദര്പാ ഹതപ്രഭാഃ ।। 20
ഭയത്താൽ വിറയച്ച്, ദുർബലമായ ശരീരത്തോടെ, നിശബ്ദരായി, ഉത്കണ്ഠയോടെ നോക്കി, വീരാടരാജാവിന്റെ മല്ലന്മാർ അഭിമാനവും തേജസ്സും നഷ്ടപ്പെടുത്തി നിന്നു.
മല്ലേന്ദ്രനിഹതാഃ സര്വേ ന കിംചിത്പ്രവദന്തി തേ। മല്ല ഉദ്വീക്ഷ്യ താന്മല്ലാംസ്രസ്താന്വാക്യമുവാചഹ ।। 21
മല്ലന്മാരുടെ രാജാവിനാൽ തോറ്റ എല്ലാ മല്ലന്മാരും ഒന്നും പറയാതെ നിന്നു; ആ വിജയി അവരെ വീണുകിടക്കുന്നതായി നോക്കി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ആഗതം മല്ലരാജം മാം കൃത്സ്നേ പൃഥിവിമണ്ഡലേ । സിംഹവ്യാഘ്രഗണൈഃ സാര്ധം ക്രീഡന്തം വിദ്ധി ഭൂപതേ ।। 22
ഭൂമിയിലെ മുഴുവൻ മല്ലന്മാരുടെയും രാജാവായവൻ, സിംഹങ്ങളും പുലികളും കൂട്ടായി കളിക്കുന്നവനാണ്, രാജാവേ, അവൻ എന്റെ അടുക്കൽ എത്തിയിരിക്കുന്നു എന്നു അറിയുക.
മല്ലേന്ദ്രസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ ബലദര്പസമന്വിതമ് । വിരാടോ വീക്ഷ്യ താന്മല്ലാംസ്ത്രസ്താന്വാക്യമുവാച ഹ ।। 23
മല്ലന്മാരുടെ രാജാവിന്റെ ശക്തിയും അഭിമാനവും നിറഞ്ഞ വാക്കുകൾ കേട്ട്, വീരാട് ഭയപ്പെട്ട മല്ലന്മാരെ നോക്കി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
അനേന സഹ മല്ലേന കോ യോദ്ധും ശക്തിമാന്നരഃ ।। 24
ഈ മല്ലനുമായി പോരാടാൻ മനുഷ്യരിൽ ആരെങ്കിലും കഴിവുള്ളവനുണ്ടോ?
ഇത്യുക്താസ്തേ വിരാടേന സര്വേ മല്ലാ വിശാംപതേ । തൂഷ്ണീമാസംസ്തതോ രാജാ ക്രോധാവിഷ്ട ഉവാച ഹ ।। 25
വീരാട് രാജാവ് ഇങ്ങനെ ചോദിച്ചപ്പോൾ എല്ലാ മല്ലന്മാരും മൗനമായി നിന്നു; അതിനുശേഷം രാജാവ് കോപത്തോടെ പറഞ്ഞു.
ഗ്രാമാംശ്ച വേതനാന്യേപാം മല്ലാനാം ഹാരയാമ്യഹമ്। തതോ യുധിഷ്ഠിരോഽവാദീച്ഛ്രുത്വാ മാത്സ്യപതേര്വചഃ ।। 26
ഈ മല്ലന്മാരുടെ ഗ്രാമങ്ങളും വേതനവും ഞാൻ പിന്വലിക്കും; അപ്പോൾ മത്സ്യരാജാവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു.
അസ്തി മല്ലോ മഹാരാജ മയാ ദൃഷ്ടോ യുധിഷ്ഠിരേ। അനേന സഹ മല്ലേന യോദ്ധും ശക്നോതി ഭൂപതേ ।। 27
മഹാരാജാവേ, ഞാൻ കണ്ട ഒരു മല്ലൻ ഉണ്ട്, യുദ്ധിഷ്ഠിരനായി; അവൻ ഈ മല്ലനുമായി പോരാടാൻ കഴിവുള്ളവനാണ്, രാജാവേ.
യോസൌ മല്ലോ മയാ ദൃഷ്ടഃ പൂര്വം യൌധിഷ്ഠിരേ പുരേ। സോയം മല്ലോ വസത്യേപ രാജംസ്തവ മഹാനസേ ।। 28
ഞാൻ മുമ്പ് യുദ്ധിഷ്ഠിരന്റെ നഗരത്തിൽ കണ്ട ആ മല്ലൻ ഇപ്പോൾ രാജാവേ, നിങ്ങളുടെ അടുക്കളയിൽ താമസിക്കുന്നു.
യുധിഷ്ഠിരവചഃ ശ്രുത്വാ വ്യക്തമാഹേതി പാര്ഥിവഃ। സോപ്യഥാഹൂയതാം ക്ഷിപ്രം യോദ്ധും മല്ലേന സംപ്രതി ।। 29
യുദ്ധിഷ്ഠിരന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, രാജാവ് വ്യക്തമായി കല്പിച്ചു: 'അവനെ ഉടൻ വിളിച്ച് ഈ മല്ലനുമായി പോരാട്ടം നടത്തിക്കൊള്ളൂ.'
ഭീമസേനോ വിരാടേന ആഹൂതശ്ചോദിതസ്തഥാ। യോദ്ധും തതോഽബ്രവീദ്വാക്യം യോദ്ധും ശക്നോമി ഭൂപതേ ।। 30
വീരാട് രാജാവ് വിളിച്ച് ഉത്തേജിപ്പിച്ചപ്പോൾ ഭീമസേനൻ പറഞ്ഞു: 'രാജാവേ, ഞാൻ പോരാടാൻ തയ്യാറാണ്.'
നരേന്ദ്ര തേ പ്രഭാവേന ശ്രിയാ ശക്ത്യാ ച ശാസനാത്। അനേന സഹ മല്ലേന യോദ്ധും രാജേന്ദ്ര ശക്നുയാമ് ।। 31
രാജാധിരാജാ, താങ്കളുടെ ശക്തിയും മഹിമയും ആജ്ഞയും കൊണ്ട്, ഈ മല്ലനോടൊപ്പം പോരാടാൻ എനിക്ക് കഴിയും.
യുധിഷ്ഠിരകൃതം ജ്ഞാത്വാ ശ്രിയാ തവ വിശാംപതേ। മഹാദേവസ്യ ഭക്ത്യാ ച തം മല്ലം പാതയാമ്യഹമ് ।। 32
യുധിഷ്ഠിരൻ ഇത് ഒരുക്കിയതാണെന്ന് അറിഞ്ഞ്, താങ്കളുടെ മഹത്വത്താൽ, മഹാദേവനോടുള്ള ഭക്തിയോടെ, ആ മല്ലനെ ഞാൻ കീഴടക്കും.
ചോദിതോ ഭീമസേനസ്തു മല്ലമാഹൂയ മണ്ഡലേ। യോദ്ധും വ്യവസ്ഥിതോ വീരോ രേണും സംമൃജ്യ ഹസ്തയോഃ। മത്തോ ഗജ ഇവാന്യം തു യോദ്ധും സമുപചക്രമേ ।। 33
അപ്പോൾ ഭീമസേനൻ ഉത്തേജിതനായി, മല്ലനെ അരങ്ങിലേക്ക് വിളിച്ചു. വീരൻ, കൈകളിൽ പൊടി പുരട്ടി, പോരാടാൻ തയ്യാറായി, മറ്റൊരു കാളയെ നേരിടുന്ന മദോന്മത്തനായ ആനയെപ്പോലെ മുന്നോട്ട് വന്നു.
അഥ സൂദേന തം മല്ലം യോധയാമാസ മത്സ്യരാട്ര ।। 34
അപ്പോൾ രഥസാരഥിയുടെ ആജ്ഞപ്രകാരം, മത്സ്യരാജാവ് ആ മല്ലനെ പോരാട്ടത്തിന് അയച്ചു.