ഭര്തൃശോകപരീതാങ്ഗീ ഭര്തൃസബ്രഹ്മചാരിണീ । വിചരാമി മഹീം ദുര്ഗാം യത്ര സായംനിവേശനാ ।। 49
ഭർത്താവിന്റെ വേർപാടിൽ ദുഃഖിതയായ ശരീരത്തോടെ, ഭർത്താവിനുവേണ്ടി ബ്രഹ്മചര്യത്തിൽ നിലകൊണ്ട്, ഞാൻ ഈ കഠിനമായ ഭൂമിയിൽ സായാഹ്നത്തിൽ വിശ്രമിക്കാനുള്ള സ്ഥലം തേടി സഞ്ചരിക്കുന്നു.
വീരപത്നീ യദാ ദേവീ ചരമാണേഷു ഭര്തൃഷു। സാഽഹം വിവത്സാ വിധിനാ ഗന്ധമാദനപര്വതാത്। ശൃണോമി തവ സൌശീല്യം ഭര്തുര്മധുരഭാഷിണി ।। 50
വീരഭർത്താവിന്റെ ഭാര്യയായ ദേവി ഭർത്താവിനൊപ്പം സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ, വിധിയുടെ ഇച്ഛയാൽ ഗന്ധമാദനപർവതത്തിൽ ഞാൻ ഒറ്റയായപ്പോൾ, ഭർത്താവിന്റെ പ്രിയയായ മധുരഭാഷിണിയായ നിന്റെ സദ്ഗുണങ്ങൾ ഞാൻ കേട്ടു.
മാഹാത്മ്യം ച തതഃ ശ്രുത്വാ ബ്രാഹ്മണാനാം സമീപതഃ। ത്വാമുപസ്ഥാതുമിച്ഛാമി തതശ്ചാഹമിഹാഗതാ ।। 51
ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ അടുത്ത് നിന്നു നിന്ന മഹത്വം ഞാൻ കേട്ടപ്പോൾ, നിന്നെ സമീപിക്കണമെന്ന് ആഗ്രഹിച്ചു. അതുകൊണ്ടാണ് ഞാൻ ഇവിടെ വന്നത്.
ഗുരവോ മമ ധര്മശ്ച വായുഃ ശക്രസ്തഥാഽശ്വിനൌ । തേഷാം പ്രസാദാച്ച ന മാം കശ്ചിദ്ധര്ഷയതേ പുമാന് ।। 52
എന്റെ ഗുരുക്കന്മാർ, എന്റെ ധർമ്മം, വായു, ഇന്ദ്രൻ, അശ്വിനികൾ ഇവരുടെ കൃപയാൽ ആരും എന്നെ ഉപദ്രവിക്കാൻ ധൈര്യപ്പെടുന്നില്ല.
ഏവമുക്ത്വാ സുദേഷ്ണാം താം കൃതാഞ്ജലിപുടാ സ്ഥിതാ। സാഽബ്രവീദ്വിസ്മയാവിഷ്ടാ ദ്രൌപദീം യോഷിതാം വരാമ് ।। 53
ഇങ്ങനെ സുദേഷ്ണയോട് പറഞ്ഞ്, അവൾ കയ്യുകൂപ്പി നിന്നു. അതിനുശേഷം, അത്ഭുതഭരിതയായി, സ്ത്രീകളിൽ ശ്രേഷ്ഠയായ ദ്രൗപദിയെ അവൾ അഭിസംബോധന ചെയ്തു.
ന ഭരേയമഹം ഭദ്രേ സംശയോ മമ വിദ്യതേ। രാജാ ത്വയം ഹി ത്വാം ദൃഷ്ട്വാ മതിം പാപാം കരിഷ്യതി ।। 54
സൗമ്യളേ, ഞാൻ ഇതിനെ സഹിക്കുമോ എന്നതിൽ സംശയമുണ്ട്. രാജാവ് നിന്നെ കണ്ടാൽ, അവൻ ദുഷ്ടബുദ്ധിയോടെ പെരുമാറും.
സാഽഹം ത്വാം ന ക്ഷമാം മന്യേ വസന്തീമിഹ വേശ്മനി। ഏഷ ദോഷോസ്തി സുശ്രോണി കഥം വാഭീരു മന്യസേ ।। 55
അതുകൊണ്ട്, സുന്ദരശ്രോണമുള്ളവളേ, ഈ വീട്ടിൽ നീ താമസിക്കുന്നത് ശരിയാണെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നില്ല. ഇതാണ് ദോഷം. ഭയാനകമായവളേ, നീ ഇതിനെ എങ്ങനെ കാണുന്നു?
സ്ഥിതാ രാജകുലേ നാര്യോ യാശ്ചേമാ മമ വേശ്മനി। ത്വാമേവൈകാം നിരീക്ഷന്തേ വിസ്മയാദ്വരവര്ണിനി ।। 56
രാജകുലത്തിൽ താമസിക്കുന്ന സ്ത്രീകളും എന്റെ വീട്ടിലെ സ്ത്രീകളും, മനോഹരവർണ്ണമുള്ളവളേ, എല്ലാവരും അത്ഭുതത്തോടെ നിന്നെ മാത്രം നോക്കുന്നു.
വൃക്ഷാംശ്ചോപസ്ഥിതാന്പശ്യ യ ഇമേ മമ വേശ്മനി। വിനമന്തേ ഹി ത്വാം ദൃഷ്ട്വാ പുമാംസം കം ന ലോഭയേഃ ।। 57
എന്റെ വീട്ടിൽ നിലകൊള്ളുന്ന വൃക്ഷങ്ങൾ പോലും നിന്നെ കണ്ടാൽ വണങ്ങുന്നു. പുരുഷന്മാരിൽ ആരാണ് നിന്നെ കണ്ടാൽ ആകർഷിക്കപ്പെടാത്തത്?
ബിഭര്ഷി പരമം രൂപമതിമാനുഷമദ്ഭുതമ്। തിര്യഗ്യോനിഗതാശ്ചാപി നിരീക്ഷന്തേ സവിസ്മയാഃ । തവ രൂപമനിന്ദ്യാങ്ഗി കിം പുനര്മാനവാ ഭുവി ।। 58
നീ അതിമാനുഷികമായ അത്ഭുതരൂപം ധരിച്ചിരിക്കുന്നു. മറ്റു ജന്മങ്ങളിൽ ജനിച്ച ജീവികളും അത്ഭുതത്തോടെ നിന്നെ നോക്കുന്നു. അങ്ങനെയെങ്കിൽ, ഭൂമിയിലെ മനുഷ്യർ എന്ത് പറയണം, ദോഷമില്ലാത്തവളേ?
രാജാ വിരാടഃ സുശ്രോണി ദൃഷ്ട്വാ തേ പരമം വപുഃ। മാം വിഹായ വരാരോഹേ ത്വാം ഗച്ഛേത്സര്വചേതസാ ।। 59
സുന്ദരശ്രോണമുള്ളവളേ, രാജാവായ വിരാടൻ നിന്റെ അതുല്യമായ രൂപം കണ്ടാൽ, എന്നെ ഉപേക്ഷിച്ച്, മനോഹരിയായവളേ, മുഴുവൻ മനസ്സോടെ നിന്നിലേക്കാണ് ആകർഷിക്കപ്പെടുക.
യം ഹി ത്വമനവദ്യാങ്ഗീ നരമായതലോചനേ। സുപ്രസന്നാ ഹി വീക്ഷേഥാഃ സ കാമവരാഗോ ഭവേത് ।। 60
ദോഷമില്ലാത്ത ശരീരവും വിശാലമായ കണ്ണുകളും ഉള്ളവളേ, നീ ആരെയെങ്കിലും സ്നേഹപൂർവ്വം നോക്കിയാൽ, ആ പുരുഷൻ കാമാഗ്നിയിൽ ആകൃഷ്ടനാകും.
സുസ്നാതാഽലംകൃതാ ഹി ത്വം യമീക്ഷേഥാ ഹി മാനുഷമ്। ഗ്ലാനിര്ന തസ്യ ദുഃഖം വാ ന തന്ദ്രിര്ന പരാജയഃ ।। 61
നീ സ്നാനം ചെയ്ത് അലങ്കരിച്ച് ഒരു മനുഷ്യനെയെങ്കിലും നോക്കിയാൽ, അവന് ക്ഷീണം, ദു:ഖം, തളർച്ച, തോൽവി എന്നിവ ഒന്നും സംഭവിക്കില്ല.
ന ശോകോ ന ച സന്താപോ ന ക്രോധോ നാനൃതം വദേ। യം ത്വം സര്വാതവദ്യാങ്ഗി ഭജേഥാഃ സമലംകൃതാ ।। 62
നീ സമ്പൂർണ്ണമായി അലങ്കരിച്ച് ആരെയെങ്കിലും അനുഗ്രഹിച്ചാൽ, അവന് ദു:ഖം, വേദന, കോപം, കള്ളം ഇവ ഒന്നും ഉണ്ടാകില്ല, അക്ഷയമായ ശരീരമുള്ളവളേ.
ന വ്യാധിര്ന ജരാ തസ്യ ന തൃഷ്ണാ ന ക്ഷുധാ ഭവേത്। യസ്യ ത്വം വശഗാ സുഭ്രു ഭവേരങ്കഗതാ സതീ ।। 63
നീ സുന്ദരഭ്രുവളേ, ആരുടെയോ അധികാരത്തിൽ ഇരുന്നു അവന്റെ മടിയിൽ ഇരിക്കുമ്പോൾ, അവന് രോഗം, വയസ്സാകൽ, ദാഹം, വിശപ്പ് എന്നിവ ഒന്നും ഉണ്ടാകില്ല.
പഞ്ചത്വമപി സംപ്രാപ്തം യം ച ത്വം പരിപസ്വജേഃ। ബാഹുഭ്യാമനുരൂപാഭ്യാം സ ജീവേദിതി മേ മതിഃ ।। 64
ആളൊരുവൻ മരണത്തിൻ അരികിൽ എത്തിയാലും, നീ അവനെ ചുറ്റി അണയുമ്പോൾ, അവൻ വീണ്ടും ജീവിക്കും എന്നു ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നു.
യസ്യ ഹി ത്വം ഭവേര്ഭാര്യാ യം ച ഹൃഷ്ടാ പരിഷ്വജേഃ । അതിജീവേസ്യ സര്വേഷു ദേവേഷ്വിവ പുരന്ദരഃ ।। 65
നീ ആരുടെയോ ഭാര്യയായി സന്തോഷത്തോടെ അവനെ അണയുമ്പോൾ, അവൻ ദൈവങ്ങളിൽ ഇന്ദ്രൻ പോലെ എല്ലാവരിലും ദീർഘായുസ്സോടെ മുന്നിൽ നിൽക്കും.
അധ്യാരോഹേദ്യഥാ വൃക്ഷം യഥാ വാഽഽരുഹ്യ തക്ഷതി। രാജവേശ്മനി വാമോരു നനു സ്യാസ്ത്വം തഥാ മമ ।। 66
ഒരു മരത്തിൽ കയറിയോ ഇറങ്ങി അതിനെ ഒതുക്കുന്നതുപോലെ, സുന്ദരജഘനയുള്ളവളേ, നീ രാജകുലത്തിൽ എനിക്കായി ഉണ്ടാകണം.
യഥാ കര്കടകീ ഗര്ഭമാധത്തേ മൃത്യുമാത്മനഃ। തഥാവിധമഹം മന്യേ തവ സുഭ്രു സമാഗമമ് ।। 67
കർക്കടകസ്ത്രീ തന്റെ ദേഹത്തിൽ തന്നെ മരണത്തിന്റെ വിത്ത് വഹിക്കുന്നതുപോലെ, സുന്ദരഭ്രുവളേ, നിന്നോടുള്ള സമാഗമവും അങ്ങനെ തന്നെയാണെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.
അനുമാനയേ ത്വാം സൈരന്ധ്രി നാവമന്യേ കഥംചന। ഭര്തൃശീലഭയാദ്ഭദ്രേ തവ വാസം ന രോചയേ ।। 68
സൈരന്ധ്രി, ഞാൻ നിന്നെ സംശയിക്കുന്നു, പക്ഷേ പൂർണ്ണമായും വിശ്വസിക്കുന്നില്ല; ഭർത്താവിന്റെ സ്വഭാവത്തെ ഭയന്ന്, സ്നേഹമേ, ഞാൻ നിന്നോടൊപ്പം താമസിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല.
നാഹം ശക്യാ വിരാടേന യദ്വാ ചാന്യേന കേനചിത്। ദേവഗന്ധര്വയക്ഷൈര്വാ ദ്രഷ്ടും ദുഷ്ടേന ചേതസാ ।। 69
വിരാടൻ ആണെങ്കിലും, മറ്റാരെങ്കിലും ആണെങ്കിലും, ദേവന്മാർ, ഗന്ധർവന്മാർ, യക്ഷന്മാർ പോലും ദുഷ്ടഹൃദയത്തോടെ എന്നെ കാണാൻ കഴിയില്ല.
ഗന്ധര്വാഃ പാലയന്തേ മാം സുകുലാഃ പഞ്ച സുവ്രതാഃ । പുത്രാ ദേവാദിദേവാനാം സൂര്യപാവകവര്ചസഃ ।। 70
അനുഷ്ഠാനശീലികളായ അഞ്ചു ഉത്തമഗന്ധർവന്മാർ, ദേവന്മാരുടെ പുത്രന്മാർ, സൂര്യനും അഗ്നിയുംപോലെയുള്ള പ്രകാശമുള്ളവർ, എന്നെ സംരക്ഷിക്കുന്നു.
യശ്ച ദുഃശീലവാന്മര്ത്യോ മാം സ്പൃശേദ്ദുഷ്ടചേതസാ। സ താമേവ നിശാം ശീഘ്രം ശയീത മുസലൈര്ഹതഃ ।। 71
ദുഷ്ടസ്വഭാവമുള്ള മനുഷ്യൻ ദുഷ്ടഹൃദയത്തോടെ എന്നെ സ്പർശിച്ചാൽ, അവൻ ആ രാത്രി തന്നെ മുഷലാൽ അടിക്കപ്പെട്ടു മരിക്കും.
യസ്യാപി ഹി ശതം പൂര്ണം ബാന്ധവാനാം ഭവേദപി। സഹസ്രം വാ വിശാലാക്ഷി കോടിര്വാപി സഹസ്രികാ । ദുഷ്ടചിത്തശ്ച മാം ബ്രൂയാന്ന സ ജീവേത്തവാഗ്രതഃ ।। 72
വിപുലനേത്രയുള്ളവളേ, ആരുടെയെങ്കിലും നൂറ് ബന്ധുക്കളോ ആയിരം ബന്ധുക്കളോ കോടിയോളം ബന്ധുക്കളോ ഉണ്ടെങ്കിലും, ദുഷ്ടഹൃദയത്തോടെ എന്നോട് സംസാരിച്ചാൽ, അവൻ നിന്റെ മുന്നിൽ ജീവിക്കില്ല.
ന തസ്യ ത്രിദശാ ദേവാ നാസുരാ ന ച പന്നഗാഃ। തേഭ്യോ ഗന്ധര്വരാജേഭ്യസ്ത്രാണം കുര്യുരസംശയമ് ।। 73
മുപ്പത്തിമൂന്ന് ദേവന്മാരോ, അസുരന്മാരോ, പാമ്പുകളോ, ഗന്ധർവരാജാക്കന്മാരോ പോലും അത്തരം ഒരാളെ സംരക്ഷിക്കാൻ കഴിയില്ല, സംശയമില്ല.
സുദേഷ്ണേ വിശ്വസ ത്വം മാം സ്വജനേ ബാന്ധവേഽപി വാ । നാഹം ശക്യാ നരൈര്ദ്രഷ്ടും ന ച മേ വൃത്തമീദൃശമ് ।। 74
സുദേഷ്ണേ, നീ എനിക്കു വിശ്വാസം വയ്ക്കണം, നിന്റെ കുടുംബത്തിലും ബന്ധുക്കളിലും; ആരും എന്നെ കാണാൻ കഴിയില്ല, എന്റെ ആചാരവും അങ്ങനെ അല്ല.
യോ മേ ന ദദ്യാദുച്ഛിഷ്ടം ന ച പാദൌ പ്രധാവയേത്। പ്രീയേരംസ്തേന വാസേന ഗന്ധര്വാഃ പതയോ മമ ।। 75
ആരും എനിക്ക് ഉച്ചിഷ്ടം നൽകാതിരിക്കുകയോ, എന്റെ കാലുകൾ കഴുകാതിരിക്കുകയോ ചെയ്താൽ, എന്റെ ഗന്ധർവഭർത്താക്കന്മാർ ആ വാസത്തിൽ സന്തോഷിക്കും.
യോ ഹി മാം പുരുഷോ ഗൃദ്ധ്യേദ്യഥാഽന്യാഃ പ്രാകൃതസ്ത്രിയഃ। താമേവ സ ഇമാം രാത്രിം പ്രവിശേദപരാം തനുമ് ।। 76
ഏതെങ്കിലും പുരുഷൻ എന്നെ മറ്റുസ്ഥ്രീകളെപ്പോലെ മോഹിച്ചാൽ, അവൻ ആ രാത്രി തന്നെ മറ്റൊരു ശരീരത്തിൽ പ്രവേശിക്കും.
ന ചാപ്യഹം ചാലയിതും ശക്യാ കേനചിദങ്ഗനേ। ദുഃഖശീലാശ്ച ഗന്ധര്വാസ്ത ഇമേ ബലിനഃ പ്രിയാഃ । ഏവം നിവസമാനായാം മയി മാ തേ ഭയം ഹി ഭൂത് ।। 77
ആരും എന്നെ മനസ്സിൽനിന്ന് മാറ്റാൻ കഴിയില്ല; ഈ ഗന്ധർവന്മാർ എന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവരും ശക്തരും ദു:ഖസ്വഭാവമുള്ളവരുമാണ്. ഞാൻ ഇവിടെ താമസിക്കുമ്പോൾ, നിനക്ക് ഭയപ്പെടേണ്ടതില്ല.
ഏവമുക്താ തു സൈരന്ധ്ര്യാ സുദേഷ്ണാ വാക്യമബ്രവീത്। വസേഹ മയി കല്യാണി യദി തേ വൃത്തമീദൃശമ് ।। 78
സൈരന്ധ്രി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, സുദേഷ്ണാ പറഞ്ഞു: 'നിന്റെ ആചാരം ഇങ്ങനെ തന്നെയാണെങ്കിൽ, നീ എന്റെ കൂടെ ഇവിടെ താമസിക്കണം, ഭാഗ്യവതിയേ.'