സുദേഷ്ണാം രാജമഹിഷീം സര്വാലംകാരഭൂഷിതാമ്। ശ്രീമതീം രാജപുത്രീണാം ശതേന പരിവാരിതാമ് ।। 19
സുദേഷ്ന, എല്ലാ ആഭരണങ്ങളാലും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട രാജ്ഞി, മഹത്വം നിറഞ്ഞവളായി, നൂറ് രാജകുമാരിമാരാല് ചുറ്റപ്പെട്ടിരുന്നു.
താഃ സര്വാ ദ്രൌപദീം ദൃഷ്ട്വാ സന്തപ്താഃ പരമാങ്ഗനാഃ । പരിതശ്ചോപതസ്ഥുസ്താഃ സഹസോത്ഥായ ചാസനാത് ।। 20
ആ മഹിളമാരെല്ലാം ദ്രൗപദിയെ കണ്ടപ്പോള് ഹൃദയത്തില് ദു:ഖം തോന്നി, ഉടന് ഇരിപ്പിടത്തില് നിന്ന് എഴുന്നേറ്റ് അവളെ ചുറ്റി നിന്നു.
നിരീക്ഷമാണാഃ സര്വാസ്താഃ ശചീം ദേവീമിവാഗതാമ്। ഗൂഢഗുല്ഫാം വരാരോഹാം കൃഷ്ണാം താമ്രായതേക്ഷണാമ്। അതിസര്വാനവദ്യാങ്ഗീം നതഗാത്രീം സുമധ്യമാമ് ।। 21
അവരൊക്കെയും കൃഷ്ണയെ നോക്കി, അവളുടെ കാല്മുട്ടുകള് മറഞ്ഞ നിലയില്, ഉത്തമമായ രൂപം, താമ്രനിറമുള്ള വിശാലമായ കണ്ണുകള്,瑕തില്ലാത്ത അവയവങ്ങള്, വണങ്ങിയ ശരീരഭാവം, സുന്ദരമായ നടുവു — ഇങ്ങനെ ശചിദേവി വന്നതുപോലെ അവളെ നോക്കി.
ന ഹ്രസ്വാം നാതിമഹതീം ജാതാം ബഹുതൃണേ വനേ। ഋശ്യരോഹീമിവാനിന്ദ്യാം സുകേശീം മൃഗലോചനാമ് ।। 22
അവള് ചെറുതോ വളരെ വലുതോ അല്ല, പുല്ലിറങ്ങിയ കാടില് ജനിച്ചവളായി,瑕തില്ലാത്ത റിഷ്യരോഹി മൃഗശാവകിയെപ്പോലെ, സുന്ദരമായ മുടിയും മൃഗകണ്ണുകളും ഉള്ളവളായിരുന്നു.
താം മൃഗീമിവ വിത്രസ്താം യൂഥഭ്രഷ്ടാമിവ ദ്വിപാമ്। ലക്ഷ്മീമിവ വിശാലാക്ഷീം വിദ്യാമിവ യശസ്വിനീമ് ।। 23
അവള് ഭയപ്പെട്ട ഒരു മാൻപോലും, കൂട്ടത്തിൽ നിന്ന് വേറായ ഒരു ആനപോലും, വിശാലമായ കണ്ണുകളോടെ ലക്ഷ്മിപോലും, മഹത്വം നിറഞ്ഞ ജ്ഞാനപോലും തോന്നി.
രോഹിണീമിവ താരാണാം ദീപ്താമഗ്നിശിഖാമിവ। പാര്വതീമിവ രുദ്രാണീം വേലാമിവ മഹോദധേഃ ।। 24
നക്ഷത്രങ്ങളിൽ രോഹിണിപോലും, ദഹിക്കുന്ന അഗ്നിശിഖപോലും, ദേവികളിൽ പാർവതിപോലും, മഹാസമുദ്രത്തിന്റെ തീരത്തുപോലും അവള് തിളങ്ങി.
സുലഭാമിവ നാഗീനാം മൃഗീണാമിവ കിന്നരീമ്। ഗങ്ഗാമിവ വിശുദ്ധാങ്ഗീം ശാരദീമിവ ശര്വരീമ് ।। 25
പാമ്പുപെണ്ണിനെപ്പോലെ എളുപ്പത്തിൽ സമീപിക്കാവുന്നവളും, മൃഗങ്ങളിലേക്കിടയിൽ കിനരിയെപ്പോലെയും, ഗംഗയെപ്പോലെ ശുദ്ധമായ ശരീരവും, ശാരദകാലത്തിലെ രാത്രിയെപ്പോലെ പ്രകാശമുള്ളവളുമാണ് അവൾ.
താമചിന്ത്യതമാം ലോകേ ഇലാമിവ യശസ്വിനീമ് । സാവിത്രീമിവ ദുര്ധഷാം ബ്രാഹ്മ്യാ ലക്ഷ്മ്യാ സമന്വിതാം ।। 26
ലോകത്തിൽ ആരും മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയാത്തവളും, ഇലയെപ്പോലെ പ്രശസ്തിയും, സാവിത്രിയെപ്പോലെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നവളും, ബ്രഹ്മാവിന്റെയും ലക്ഷ്മിയുടെയും മഹിമയാൽ സമ്പന്നയുമാണ് അവൾ.
സീതാമിവ സതീം ശുദ്ധാമരുന്ധതീമിവ പ്രിയാമ് । സുദേഷ്ണാ പര്യപൃച്ഛത്താം വിസ്മയോത്ഫുല്ലലോചനാ ।। 27
സീതയെപ്പോലെ ശുദ്ധിയും വിശുദ്ധിയും ഉള്ളവളും, അരുന്ധതിയെപ്പോലെ പ്രിയപ്പെട്ടവളും ആയ അവളോടു സുദേഷ്ണാ അത്ഭുതം നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളോടെ ചോദിച്ചു.
കാ ത്വം സര്വാനവദ്യാങ്ഗി കുതോസി ത്വമിഹാഗതാ। കസ്യ വാ ത്വം വിശാലാക്ഷി കിം വാ തേ കരവാണ്യഹമ് ।। 28
നിനക്ക് ഒരു ദോഷവും ഇല്ലാത്തവളേ, നീ ആരാണ്? എവിടുനിന്നാണ് ഇവിടെ വന്നത്? നീ ആരുടേതാണ്, വിശാലമായ കണ്ണുള്ളവളേ? ഞാൻ നിനക്കു എന്ത് ചെയ്യാൻ കഴിയും?
ഗൂഢഗുല്ഫാ സമാനോരൂസ്ത്രിഗമ്ഭീരാ ഷഡുന്നതാ। സ്നിഗ്ധാ പഞ്ചസു രക്തേഷു ഹംസഗദ്ഗദഭാഷിണീ ।। 29
മറഞ്ഞ കാൽമുട്ടുകളും, തുല്യമായ ഉരുക്കളും, മൂന്നു ആഴമുള്ള രേഖകളും, ആറിടങ്ങളിൽ ഉയർച്ചയും, അഞ്ചിടങ്ങളിൽ ചുവപ്പും നിറഞ്ഞ സ്നേഹവും, ഹംസയുടെ മധുരമായ ശബ്ദത്തിൽ സംസാരിക്കുന്നവളുമാണ് അവൾ.
ശുകേശീ സുസ്വരാ ശ്യാമാ പീനശ്രോണീപയോധരാ। അരാലപക്ഷ്മനയനാ ബിമ്ബോഷ്ഠീ തനുമധ്യമാ ।। 30
സുന്ദരമായ മുടിയും, മധുരമായ ശബ്ദവും, കറുത്ത നിറവും, നിറഞ്ഞ കമരും, പിണഞ്ഞ കണ്ണുമിടുക്കളും, പഴുത്ത പഴംപോലെയുള്ള അധരങ്ങളും, സുന്ദരമായ അരയും അവള്ക്കുണ്ട്.
കമ്ബുഗ്രീവാ ഗൂഢസിരാ പൂര്ണചന്ദ്രനിഭാനനാ । ദാനവീ കിന്നരീ വാ ത്വം ഗന്ധര്വീ വനദേവതാ ।। 31
ശംഖംപോലെയുള്ള കഴുത്തും, മറഞ്ഞ രക്തനാളികളും, പൂർണ്ണചന്ദ്രനെപ്പോലെയുള്ള മുഖവും, നീ ദാനവിയാണോ, കിനരിയാണോ, ഗന്ധർവ്വ സ്ത്രീയാണോ, വനദേവതയാണോ?
അപ്സരാ വാഽസി നാഗീ വാ താരാ വാ ത്വം വിലാസിനീ । അലമ്ബുസാ മിശ്രകേശീ പുണ്ഡരീകാഽഥ മാലിനീ ।। 32
നീ അപ്പ്സരസാണോ, നാഗപെണ്ണാണോ, സുന്ദരികളിൽ താരമാണോ? അല്ലെങ്കിൽ അലംബുസ, മിശ്രകേശി, പുണ്ടരിക, അല്ലെങ്കിൽ മാലിനി ആണോ?
തേനതേനൈവ സംപന്നാ കാശ്മീരീവ തുരംഗമാ। ഇന്ദ്രാണീ ത്വഥ രുദ്രാണീ സ്വധാ വാഽപ്യഥവാ രതിഃ ।। 33
എല്ലാ ഗുണങ്ങളും നിറഞ്ഞു, കാശ്മീരി കുതിരയെപ്പോലെ മനോഹരിയുമാണ് നീ. നീ ഇന്ദ്രാണിയാണോ, രുദ്രാണിയാണോ, സ്വധയാണോ, അതോ രതിയാണോ?
ദേവി ദേവേഷു വിഖ്യാതാ ബ്രൂഹി കാ ത്വമിഹാഗതാ। തവ ഹ്യനുപമം രൂപം ഭൂഷണൈരപി വര്ജിതമ് ।। 34
ദേവതകളിൽ പ്രശസ്തയായ ദേവിയേ, ഇവിടെ വന്ന നീ ആരാണെന്ന് പറയണം. അലങ്കാരങ്ങളില്ലാതെയും നിന്റെ സൗന്ദര്യം ഉപമയില്ലാത്തതാണ്.
ത്വാം സൃഷ്ട്വോപരതം മന്യേ ലോകകര്താരമീശ്വരമ്। ന തൃപ്യന്തി സ്ത്രിയോ ദൃഷ്ട്വാ കാ ന പുംസാം രതിര്ഭവേത് ।। 35
നിന്നെ സൃഷ്ടിച്ചശേഷം ലോകനാഥൻ സൃഷ്ടി നിർത്തിയെന്നു ഞാൻ കരുതുന്നു. സ്ത്രീകൾക്ക് നിന്നെ നോക്കാൻ മതിയാവുന്നില്ല, പുരുഷന്മാരിൽ ആരാണ് നിന്നിൽ ആകർഷണം തോന്നാത്തത്?
പ്രവാലപുഷ്പസ്തബകൈരാചിതാ വനദേവതാഃ। ത്വാമേവ ഹി നിരീക്ഷന്തേ വിസ്മിതാ രൂപസംപദാ ।। 36
പ്രവാളപ്പൂക്കളാൽ അലങ്കരിച്ച വനദേവതകൾ പോലും നിന്റെ സൗന്ദര്യത്തിൽ അത്ഭുതപ്പെട്ടു നിന്നെ മാത്രം നോക്കുന്നു.
അന്തഃപുരഗതാ നാര്യോ മൃഗാഃ പക്ഷിഗണാ നരാഃ। സര്വേ ത്വാമേവ കല്യാണി നിരീക്ഷന്തേ സുവിസ്മിതാഃ ।। 37
അന്തര്മഹലിലെ സ്ത്രീകളും, മൃഗങ്ങളും, പക്ഷികളും, പുരുഷന്മാരും — എല്ലാവരും കനിവുള്ളവളേ, അത്ഭുതത്തോടെ നിന്നെ മാത്രം നോക്കുന്നു.
ന ത്വാദൃശീ കാചന മേ ത്രിഷു ലോകേഷു സുന്ദരീ। ദൃഷ്ടപൂര്വാ ശ്രുതാ വാഽപി ചക്ഷുപാ വിദ്യതേ ശുഭാ ।। 38
മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും നിന്നുപോലെയുള്ള ഒരു സുന്ദരിയെ ഞാൻ കണ്ടിട്ടില്ല, കേട്ടിട്ടുമില്ല, കണ്ണുകൊണ്ടു പരിചയമില്ല, ശുഭയുള്ളവളേ.
നാസ്തി ദേവീ ന ഗന്ധര്വീ ന യക്ഷീ ന ച കിന്നരീ। സൈരന്ധ്രീ നാമ മേ ജാതിര്വന്യമൂലഫലാശനാ ।। 39
നിന്റെ പോലൊരു ദേവിയുമില്ല, ഗന്ധർവ്വിയും ഇല്ല, യക്ഷിയും ഇല്ല, കിനരിയും ഇല്ല. എന്റെ പേര് സൈരന്ധ്രി, ഞാൻ കാട്ടിലെ കിഴങ്ങും പഴവും കഴിച്ചാണ് ജീവിക്കുന്നത്.
പതീനാം പ്രേക്ഷമാണാനാം കസ്മിംശ്ചിത്കാരണാന്തരേ। കേശപാശേ പരാമൃഷ്ടാ സാഽഹം ത്രസ്താ വനം ഗതാ ।। 40
ഒരു ദിവസം എന്റെ ഭർത്താക്കന്മാർ നോക്കിക്കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, എന്തോ കാരണത്താൽ ആരോ എന്റെ മുടി തൊട്ടു. ഭയന്ന ഞാൻ കാട്ടിലേക്ക് ഓടി.
തത്ര ദ്വാദശവര്ഷാണി വന്യമൂലഫലാശനാ। ചരാമ്യനിലയാ സുഭ്രൂഃ സാ തവാന്തികമാഗതാ ।। 41
അവിടെ പന്ത്രണ്ട് വർഷം ഞാൻ കാട്ടിലെ കിഴങ്ങും പഴവും കഴിച്ചു വലഞ്ഞു നടന്നു. വീടില്ലാതെ, മനോഹരഭ്രൂവളേ, ഇപ്പോൾ ഞാൻ നിന്റെ അടുത്താണ് വന്നത്.
ജാനാമി കേശാന്ഗ്രഥിതും വിചിത്രാന്ഗ്രഥിതും മണീന്। മല്ലികോത്പലപദ്മാനാം ജാനാമി ഗ്രഥിതും സ്രജഃ ।। 42
മുടി ചുരുട്ടാനും, രത്നങ്ങൾ മനോഹരമായി കൂട്ടാനും, മല്ലിക, താമര, കുമുദം എന്നിവയാൽ പുഷ്പമാലകൾ ചുരുട്ടാനും എനിക്ക് അറിയാം.
സിന്ധുവാരകജാതീനാം രചയാമ്യവതംസകാന്। പത്രം മൃഗാങ്ഗമഗരും പിഷേ ച ഹരിചന്ദനമ് । ഗ്രഥയിഷ്യാമി ചിത്രാശ്ച സ്രജഃ പരമശോഭനാഃ ।। 43
സിന്ധുവാരയും ജാതിപ്പൂവുകളും കൊണ്ട് ഞാൻ മനോഹരമായ മാലകൾ നിർമ്മിക്കും. ഇലകളും കസ്തൂരിയും അഗരു, മഞ്ഞച്ചന്ദനം എന്നിവ അരച്ച് ചേർത്ത്, അതിനൊപ്പം മനോഹരമായ പുഷ്പമാലകളും ഞാൻ ചുരുക്കും.
ആരാധനം സത്യഭാമാം കൃഷ്ണസ്യ മഹിഷീം പ്രിയാമ്। കൃഷ്ണാം ച ഭാര്യാം പാര്ഥാനാം നാരീണാമുത്തമാം തഥാ ।। 44
കൃഷ്ണന്റെ പ്രിയഭാര്യയായ സത്യഭാമയെ ഞാൻ ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിക്കും. അതുപോലെ തന്നെ പാണ്ഡവരുടെ ഭാര്യയും സ്ത്രീകളിൽ ശ്രേഷ്ഠയുമായ കൃഷ്ണയെയും ഞാൻ ആരാധിക്കും.
തഥാഽസ്മി സുഭ്രുവാ ചാഹമിഷ്ടലാഭേന തോഷിതാ। മാലിനീ ചേതി മേ നാമ സ്വയം ദേവീ ചകാര ഹ। കൃഷ്ണാ കമലപത്രാക്ഷീ സാ മേ പ്രാണസമാ സഖീ ।। 45
സുന്ദരഭ്രുവളേ, ഞാൻ ആഗ്രഹിച്ചതു ലഭിച്ചപ്പോൾ അതിനാൽ സന്തോഷിച്ചു. കൃഷ്ണ തന്നെ എന്നെ മാലിനി എന്ന പേരിൽ വിളിച്ചു. കമലപത്രനയനിയായ ആ കൃഷ്ണ, എന്റെ ജീവനിനേക്കാൾ പ്രിയപ്പെട്ട സഖിയായി.
ന ചാഹം ചിരമിച്ഛാമി ക്വചിദ്വസ്തും ശുഭാനനേ। വ്രതം കിലൈതദസ്മാകം കുലധര്മോഽയമീദൃശഃ ।। 46
ശുഭമുഖിയായവളേ, എവിടെയും ഞാൻ ദീർഘകാലം താമസിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല. ഇത് ഞങ്ങളുടെ വ്രതവും കുടുംബപരമ്പര്യവും തന്നെയാണ്.
യോഽസ്മാകം തു ഹരേദ്ദ്രവ്യം ദേശം വസനമേവ വാ। ന ക്രോദ്ധവ്യം കിലാസ്മാഭിരസ്മദ്ഗുരുരമര്ഷണഃ ।। 47
ഞങ്ങളുടെ വസ്തുവോ, ദേശമോ, വാസസ്ഥലമോ ആരെങ്കിലും എടുത്താൽ, ഞങ്ങൾ കോപിക്കരുത് എന്ന് ഞങ്ങളുടെ ഗുരുക്കന്മാർ പഠിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു.
സാഽഹം വനാനി ദുര്ഗാണി തീര്ഥാനി ച സരാംസി ച। ശൈലാംശ്ച വിവിധാന്രമ്യാന്സരിതശ്ച സമുദ്രഗാഃ ।। 48
അങ്ങനെ ഞാൻ കാടുകളും കോട്ടകളും തീർത്ഥങ്ങളും തടാകങ്ങളും, മനോഹരമായ പലപല പർവതങ്ങളും, സമുദ്രത്തിലേക്ക് ഒഴുകുന്ന നദികളും സഞ്ചരിക്കുന്നു.