ഏവം വിരാടേന സമേത്യ പാണ്ഡവോ ലബ്ധ്വാ ച ഗോബല്ലവതാം യഥേഷ്ടതഃ। അജ്ഞാതചര്യാമവസന്മഹാത്മാ യഥാ രവിശ്ചാസ്തഗിരിം പ്രവിഷ്ടഃ ।। 26
ഇങ്ങനെ വിരാടനുമായി കൂടിച്ചേർന്ന് പാണ്ഡവൻ ഇഷ്ടപ്രകാരം പശുക്കളുടെ പ്രധാനക്കാരനായി സ്ഥാനമേറ്റു. ആ മഹാത്മാവ് സൂര്യൻ മലയിൽ അസ്തമിക്കുന്നതുപോലെ മറഞ്ഞ് ജീവിച്ചു.
ഏവം വിരാടേ ന്യവസംശ്ച പാണ്ഡവാ യഥാ പ്രതിജ്ഞാഭിരമോഘവിക്രമാഃ । അബുദ്ധചര്യാം ചരിതും യഥാതഥം സമുദ്രനേമീമഭിശാസ്തുമുദ്യതാഃ ।। 27
ഇങ്ങനെ പാണ്ഡവർ വിരാടന്റെ അടുക്കൽ വാഗ്ദാനം ചെയ്തതുപോലെ, പരാജയമില്ലാത്ത വീര്യത്തോടെ, ആരും തിരിച്ചറിയാതെ, സമുദ്രത്തിന്റെ അറ്റം തേടുന്നതുപോലെ, ഒളിച്ചിരിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു.
തതഃ കൃഷ്ണാ സുകേശീ സാ ദര്ശനീയാ ശുചിസ്മിതാ। വേണീകേശാന്സമുത്ക്ഷിപ്യ പീനവൃത്തകുചാ ശുഭാ । ജുഗൂഹേ ദക്ഷിണേ പാര്ശ്വേ മൃദൂനസിതലോചനാ ।। 1
അതിനുശേഷം മനോഹരമായ മുടിയുള്ള, ആകർഷകമായ, ശുദ്ധമായ പുഞ്ചിരിയുള്ള കൃഷ്ണാ, വെണിയണിഞ്ഞ മുടിയും പുഷ്ടിയുള്ള വൃത്തമായ മുലകളും ഉയർത്തി, മൃദുവും തണുത്തതുമായ കണ്ണുകളോടെ അവളെ വലതുവശത്ത് മറച്ചു.
വാസശ്ച പരിധായൈകം കൃഷ്ണാ സുമലിനം മഹത്। കൃത്വാ വേഷം ച സൈരന്ധ്ര്യാഃ കൃഷ്ണാ വ്യചരദാര്തവത് ।। 2
കൃഷ്ണാ വലിയതും മലിനവുമായ ഒരു വസ്ത്രം ധരിച്ച് സൈരന്ധ്രിയുടെ വേഷം അണിഞ്ഞു, ദുഃഖത്തോടെ ചുറ്റി നടന്നു.
പ്രവിഷ്ടാ നഗരം ഭീരൂഃ സൈരന്ധ്രീവേഷസംയുതാ। താം നരാഃ പരിധാവന്തഃ സ്ത്രിയശ്ച സമുപാദ്രവന് ।। 3
ഭയക്കരമായ കൃഷ്ണാ സൈരന്ധ്രിയുടെ വേഷത്തിൽ നഗരത്തിൽ കയറി. അവളെ കണ്ടു പുരുഷന്മാരും സ്ത്രീകളും ഓടിയെത്തി.
അപൃച്ഛംസ്തേ ച താം ദൃഷ്ട്വാ കാ ത്വം കിം ച ചികീര്ഷസി। സാ താനുവാച രാജേന്ദ്ര സൈരന്ധ്ര്യഹമുപാഗതാ। കര്മ ചേച്ഛാമി വൈ കര്തും തസ്യ യാ മാം ഭരിഷ്യതി ।। 4
അവളെ കണ്ടവർ ചോദിച്ചു: 'നീ ആരാണ്? എന്താണ് ചെയ്യാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്?' അവൾ അവരോട് പറഞ്ഞു: 'രാജാവേ, ഞാൻ സൈരന്ധ്രിയായി വന്നിരിക്കുന്നു; ആരെങ്കിലും എന്നെ ജോലി ചെയ്യാൻ സ്വീകരിച്ചാൽ ഞാൻ സേവനം ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.'
തസ്യാ രൂപേണ വേഷേണ ശ്ലക്ഷ്ണയാ ച ഗിരാ തഥാ। ന ശ്രദ്ദധാനാസ്താം ദേവീമന്നഹേതോരുപസ്ഥിതാമ് ।। 5
അവളുടെ രൂപം, വേഷം, മൃദുവായ സംസാരശൈലി എന്നിവ കാരണം, ആ ദേവി ഭക്ഷണത്തിനായി വന്നതാണെന്നു അവർ വിശ്വസിച്ചില്ല.
വിരാടസ്യ തു കൈകേയീ ഭാര്യാ പരമസംമതാ। ആലോകയന്തീ ദദൃശേ പ്രാസാദാദ്ദ്രുപദാത്മജാമ് ।। 6
വിരാടന്റെ ഭാര്യയായ കൈകേയി, വളരെ മാന്യയായവൾ, കൊട്ടാരത്തിൽ നിന്ന് ദൃശ്യമായ ദ്രുപദപുത്രിയെ കണ്ടു.
സാ സമീക്ഷ്യ തഥാരൂപാമനാഥാമേകവാസസമ്। സ്ത്രീഭിശ്ച പുരുഷൈശ്ചാപി സര്വതഃ പരിവാരിതാമ് ।। 7
അവള് അങ്ങനെയൊരു അവസ്ഥയില്, ആരും സംരക്ഷിക്കാത്തതും, ഒരൊറ്റ വസ്ത്രം ധരിച്ചതുമായ നിലയില്, സ്ത്രീകളും പുരുഷന്മാരും ചുറ്റും നില്ക്കുമ്പോള്, എല്ലാവരും അവളെ നോക്കി.
വിരാടഭാര്യാ താം ദേവീ കാരുണ്യാജ്ജാതസംഭ്രമാ। അപ്രേഷയത്സമീപസ്ഥാഃ സ്ത്രിയോ വൃദ്ധാശ്ച തത്പരാഃ ।। 8
വിരാടിന്റെ ഭാര്യയായ രാജ്ഞി, അതിയായ കരുണയോടെ, അപ്രതീക്ഷിതമായ ആശങ്കയോടെ, സമീപത്തുണ്ടായിരുന്ന പ്രായമായ സ്ത്രീകളെ അവളോടു വരാന് അയച്ചു.
അപനീയ തതഃ സര്വാ ആനയധ്വമിഹൈവ താമ്। യദാ ദൃഷ്ടാ മയാ സാധ്വീ കമ്പതേ മേ മനസ്തദാ। തസ്മാച്ഛീഘ്രമിഹാനായ ദര്ശയധ്വം യദീച്ഛഥ ।। 9
ഇവിടെയുള്ള എല്ലാവരെയും മാറ്റി അവളെ ഉടന് കൊണ്ടുവരൂ; ആ സദ്വൃതയായ സ്ത്രീയെ ഞാന് കാണുമ്പോഴെല്ലാം എന്റെ മനസ്സ് കലങ്ങുന്നു. അതുകൊണ്ട് നിങ്ങള് ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കില് ഉടന് അവളെ കൊണ്ടുവന്ന് കാണിക്കൂ.
താസ്തഥോക്താ ഉപാഗമ്യ ദ്രൌപദീം പരിസംഗതാഃ। ആനീയ സര്വഥാ ത്വേനാമബ്രുവന്മധുരാക്ഷരമ് ।। 10
അങ്ങനെ പറഞ്ഞതനുസരിച്ച്, ആ സ്ത്രീകള് ദ്രൗപദിയെ സമീപിച്ചു, അവളെ ചുറ്റി നിന്നു, എല്ലാ വിധത്തിലും അവളെ കൊണ്ടുവന്നു, മധുരമായ വാക്കുകള് പറഞ്ഞു.
ഭദ്രേ ത്വാം ദ്രഷ്ടുമിച്ഛന്തീ സുദേഷ്ണാ ഹര്മ്യഭൂതലേ। ത്വദര്ഥം പ്രൈഷയച്ചാസ്മാന്ദ്രഷ്ടും താം ത്വം യദീച്ഛസി। ആയാഹ്യസ്മാഭിരേവാദ്യ രക്ഷ്യമാണാ യഥേഷ്ടതഃ ।। 11
ഭദ്രേ, രാജ്ഞി സുദേഷ്ന അവിടെ കൊട്ടാരത്തില് നിന്നു നിന്നെ കാണാന് ആഗ്രഹിക്കുന്നു; അതിനായി ഞങ്ങളെ അയച്ചിരിക്കുന്നു. നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കില് ഇന്ന് ഞങ്ങളോടൊപ്പം വരിക, ഞങ്ങള് നിന്നെ സംരക്ഷിക്കും.
തച്ഛ്രുത്വാ ദ്രൌപദീ താസാം വചനം വാക്യകോവിദാ। ഈപ്സിതര്ഥാതിലാഭേന ഹൃഷ്ടാഽഽയാതാ ഗൃഹോത്തമമ് ।। 12
അവരുടെ വാക്കുകള് കേട്ട ദ്രൗപദി, വാക്കുകളില് നിപുണയായ അവള്, ഇഷ്ടമായ കാര്യം ലഭിച്ചതില് സന്തോഷത്തോടെ ആ മനോഹരമായ കൊട്ടാരത്തിലേക്ക് പോയി.
രാജവേശ്മ ഹ്യുപാക്രമ്യ യത്രാഗ്ര്യമഹിഷീ സ്ഥിതാ। സുദേഷ്ണാമഗമത്കൃഷ്ണാ രാജഭാര്യാം യശസ്വിനീമ് ।। 13
രാജധാനിയിലെത്തിയ കൃഷ്ണ, അവിടെ പ്രധാന രാജ്ഞിയായ സുദേഷ്നയെ, മഹത്വമുള്ള രാജഭാര്യയെ സമീപിച്ചു.
കൃഷ്ണാന്കേശാന്മൃദൂന്ദീര്ഘാന്സമുദ്ഗ്രഥ്യാസിതേക്ഷണാ। കുഞ്ചിതാഗ്രാംസ്തു സൂക്ഷ്മാഗ്രാന്ദര്ശനീയാന്നിബധ്യ ച। ജുഗൂഹേ ദക്ഷിണേ പാര്ശ്വേ മൃദൂനായതലോചനാ ।। 14
കൃഷ്ണ, മൃദുവും നീളമുള്ളതുമായ കേശം, കറുത്ത കണ്ണുകള്, വളഞ്ഞതും സുന്ദരമായ അഗ്രങ്ങളുള്ള മുടി ഒത്തുചേര്ത്തു കെട്ടി, വലതുവശത്ത് ഒളിപ്പിച്ചു, മൃദുവായ വിശാലമായ കണ്ണുകളോടെ നിന്നു.
സാ പ്രവിശ്യ വിരാടസ്യ ദ്രൌപദ്യന്തഃപുരം ശുഭാ। ഹ്രീനിഷേവാന്വിതാ ബാലാ കമ്പമാനാ ലതേവ സാ ।। 15
ആ സുന്ദരിയായ ബാല, ലജ്ജയും വിനയവും നിറഞ്ഞവളായി, വിറയുന്ന ഒരു മലരന്തസ്സുപോലെ, വിരാടിന്റെ അന്തഃപുരത്തിലേക്ക് കടന്നു.
അഭിഗമ്യ ച സുശ്രോണീ സര്വലക്ഷണസംയുതാ। ദദര്ശാവസ്ഥിതാം ഹൈമേ പീഠേ രത്നപരിച്ഛദേ ।। 16
അവിടെ എത്തിയ ആ സുന്ദരിയായ കമരൂക്കളും, എല്ലാ ശുഭലക്ഷണങ്ങളുമുള്ള ദ്രൗപദി, രത്നങ്ങളാല് അലങ്കരിച്ച പൊന്നിരിപ്പിടത്തില് ഇരുന്ന സുദേഷ്നയെ കണ്ടു.
രക്തസൂക്ഷ്മാമ്ബരധരാം മേഘേ സൌദാമിനീമിവ । നാനാവര്ണവിചിത്രാം ച സര്വാഭരണഭൂഷിതാമ് ।। 17
സൂക്ഷ്മമായ ചുവപ്പ് വസ്ത്രം ധരിച്ചും, വിവിധ നിറങ്ങളാലും എല്ലാ ആഭരണങ്ങളാലും അലങ്കരിച്ചും, മേഘത്തില് മിന്നുന്ന മിന്നലുപോലെ അവള് തിളങ്ങി.
സുഭ്രൂം സുകേശീം സുശ്രോണീം കുബ്ജവാമനമധ്യഗാമ്। ബഹുപുഷ്പോപകീര്ണായാം ഭൂമ്യാം വേദിമിവാധ്വരേ ।। 18
സുന്ദരമായ ക眉കളും, മനോഹരമായ മുടിയും, സുന്ദരമായ കമരൂക്കളുമുള്ള ദ്രൗപദി, അനേകം പുഷ്പങ്ങളാല് ചുറ്റപ്പെട്ട ഭൂമിയില് യജ്ഞവേദിപോലുള്ള രാജ്ഞിയെ സമീപിച്ചു.
സുദേഷ്ണാം രാജമഹിഷീം സര്വാലംകാരഭൂഷിതാമ്। ശ്രീമതീം രാജപുത്രീണാം ശതേന പരിവാരിതാമ് ।। 19
സുദേഷ്ന, എല്ലാ ആഭരണങ്ങളാലും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട രാജ്ഞി, മഹത്വം നിറഞ്ഞവളായി, നൂറ് രാജകുമാരിമാരാല് ചുറ്റപ്പെട്ടിരുന്നു.
താഃ സര്വാ ദ്രൌപദീം ദൃഷ്ട്വാ സന്തപ്താഃ പരമാങ്ഗനാഃ । പരിതശ്ചോപതസ്ഥുസ്താഃ സഹസോത്ഥായ ചാസനാത് ।। 20
ആ മഹിളമാരെല്ലാം ദ്രൗപദിയെ കണ്ടപ്പോള് ഹൃദയത്തില് ദു:ഖം തോന്നി, ഉടന് ഇരിപ്പിടത്തില് നിന്ന് എഴുന്നേറ്റ് അവളെ ചുറ്റി നിന്നു.
നിരീക്ഷമാണാഃ സര്വാസ്താഃ ശചീം ദേവീമിവാഗതാമ്। ഗൂഢഗുല്ഫാം വരാരോഹാം കൃഷ്ണാം താമ്രായതേക്ഷണാമ്। അതിസര്വാനവദ്യാങ്ഗീം നതഗാത്രീം സുമധ്യമാമ് ।। 21
അവരൊക്കെയും കൃഷ്ണയെ നോക്കി, അവളുടെ കാല്മുട്ടുകള് മറഞ്ഞ നിലയില്, ഉത്തമമായ രൂപം, താമ്രനിറമുള്ള വിശാലമായ കണ്ണുകള്,瑕തില്ലാത്ത അവയവങ്ങള്, വണങ്ങിയ ശരീരഭാവം, സുന്ദരമായ നടുവു — ഇങ്ങനെ ശചിദേവി വന്നതുപോലെ അവളെ നോക്കി.
ന ഹ്രസ്വാം നാതിമഹതീം ജാതാം ബഹുതൃണേ വനേ। ഋശ്യരോഹീമിവാനിന്ദ്യാം സുകേശീം മൃഗലോചനാമ് ।। 22
അവള് ചെറുതോ വളരെ വലുതോ അല്ല, പുല്ലിറങ്ങിയ കാടില് ജനിച്ചവളായി,瑕തില്ലാത്ത റിഷ്യരോഹി മൃഗശാവകിയെപ്പോലെ, സുന്ദരമായ മുടിയും മൃഗകണ്ണുകളും ഉള്ളവളായിരുന്നു.
താം മൃഗീമിവ വിത്രസ്താം യൂഥഭ്രഷ്ടാമിവ ദ്വിപാമ്। ലക്ഷ്മീമിവ വിശാലാക്ഷീം വിദ്യാമിവ യശസ്വിനീമ് ।। 23
അവള് ഭയപ്പെട്ട ഒരു മാൻപോലും, കൂട്ടത്തിൽ നിന്ന് വേറായ ഒരു ആനപോലും, വിശാലമായ കണ്ണുകളോടെ ലക്ഷ്മിപോലും, മഹത്വം നിറഞ്ഞ ജ്ഞാനപോലും തോന്നി.
രോഹിണീമിവ താരാണാം ദീപ്താമഗ്നിശിഖാമിവ। പാര്വതീമിവ രുദ്രാണീം വേലാമിവ മഹോദധേഃ ।। 24
നക്ഷത്രങ്ങളിൽ രോഹിണിപോലും, ദഹിക്കുന്ന അഗ്നിശിഖപോലും, ദേവികളിൽ പാർവതിപോലും, മഹാസമുദ്രത്തിന്റെ തീരത്തുപോലും അവള് തിളങ്ങി.
സുലഭാമിവ നാഗീനാം മൃഗീണാമിവ കിന്നരീമ്। ഗങ്ഗാമിവ വിശുദ്ധാങ്ഗീം ശാരദീമിവ ശര്വരീമ് ।। 25
പാമ്പുപെണ്ണിനെപ്പോലെ എളുപ്പത്തിൽ സമീപിക്കാവുന്നവളും, മൃഗങ്ങളിലേക്കിടയിൽ കിനരിയെപ്പോലെയും, ഗംഗയെപ്പോലെ ശുദ്ധമായ ശരീരവും, ശാരദകാലത്തിലെ രാത്രിയെപ്പോലെ പ്രകാശമുള്ളവളുമാണ് അവൾ.
താമചിന്ത്യതമാം ലോകേ ഇലാമിവ യശസ്വിനീമ് । സാവിത്രീമിവ ദുര്ധഷാം ബ്രാഹ്മ്യാ ലക്ഷ്മ്യാ സമന്വിതാം ।। 26
ലോകത്തിൽ ആരും മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയാത്തവളും, ഇലയെപ്പോലെ പ്രശസ്തിയും, സാവിത്രിയെപ്പോലെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നവളും, ബ്രഹ്മാവിന്റെയും ലക്ഷ്മിയുടെയും മഹിമയാൽ സമ്പന്നയുമാണ് അവൾ.
സീതാമിവ സതീം ശുദ്ധാമരുന്ധതീമിവ പ്രിയാമ് । സുദേഷ്ണാ പര്യപൃച്ഛത്താം വിസ്മയോത്ഫുല്ലലോചനാ ।। 27
സീതയെപ്പോലെ ശുദ്ധിയും വിശുദ്ധിയും ഉള്ളവളും, അരുന്ധതിയെപ്പോലെ പ്രിയപ്പെട്ടവളും ആയ അവളോടു സുദേഷ്ണാ അത്ഭുതം നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളോടെ ചോദിച്ചു.
കാ ത്വം സര്വാനവദ്യാങ്ഗി കുതോസി ത്വമിഹാഗതാ। കസ്യ വാ ത്വം വിശാലാക്ഷി കിം വാ തേ കരവാണ്യഹമ് ।। 28
നിനക്ക് ഒരു ദോഷവും ഇല്ലാത്തവളേ, നീ ആരാണ്? എവിടുനിന്നാണ് ഇവിടെ വന്നത്? നീ ആരുടേതാണ്, വിശാലമായ കണ്ണുള്ളവളേ? ഞാൻ നിനക്കു എന്ത് ചെയ്യാൻ കഴിയും?