നിപാതിതാ യക്ഷവരേണ തേ വനേ മഹാഹവേ വജ്രഭൃതേവ ദാനവാഃ । മയാ ച ഗത്വാ വരദോ ഹി തോഷിതോ വിവക്ഷതാ പ്രശ്നസമുച്ചയം ഗുരുഃ ।। 4
കാടിൽ വലിയ യുദ്ധത്തിൽ, യക്ഷൻ അവരെ ഇടിച്ചുവീഴ്ത്തി, വജ്രധാരിയായ ഇന്ദ്രൻ ദാനവരെ പോലെ. ഞാൻ പോയി, വരദായകനായ ഗുരു സന്തോഷപ്പെട്ടു, എന്റെ ചോദ്യങ്ങൾക്ക് ഉത്തരം പറയാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.
സ മേ പ്രസന്നോ ഭഗവാന്വരം ദദൌ പരിഷ്വജംശ്ചാഹ തഥൈവ സൌഹൃദാത്। വൃണീഷ്വ യദ്വാഞ്ഛസി പാണ്ഡുനന്ദന സ്ഥിതോഽന്തരിക്ഷേ വരദോഽസ്മി പശ്യ മാമ് ।। 5
അവൻ സന്തോഷത്തോടെ എന്നെ വരദാനം നൽകി, സ്നേഹത്തോടെ അണകയാക്കി പറഞ്ഞു: 'പാണ്ഡുവിന്റെ മകനേ, നീ എന്ത് ആഗ്രഹിക്കുന്തോ അതു ചോദിക്കൂ. ഞാൻ ആകാശത്തിൽ വരദായകനായി നില്ക്കുന്നു, എന്നെ കാണൂ.'
സ വൈ മയോക്തോ വരദഃ പിതാ പ്രഭുഃ സദൈവ മേ ധര്മരതാ മതിര്ഭവേത്। ഇമേ ച ജീവന്തു മമാനുജാഃ പ്രഭോ വയം സ്വരൂപം ച ജയം തഥാഽഽപ്നുമഃ ।। 6
അപ്പോൾ ഞാൻ വരദായകനായ പിതാവിനോട് പറഞ്ഞു: 'എന്റെ മനസ്സ് എപ്പോഴും ധർമ്മത്തിൽ ആസ്വാദനം ചെയ്യട്ടെ. എന്റെ സഹോദരന്മാർ ജീവിക്കട്ടെ. ഞങ്ങൾ നമ്മുടെ യഥാർത്ഥ രൂപവും വിജയവും നേടട്ടെ.'
ക്ഷമാ ച കീര്തിശ്ച യഥേപ്സിതം ഭവേദ്വ്രതം തു സത്യം ച സമാപ്തിരേവ ച। വരോ മമൈഷോസ്തു യഥാഽനുകീര്തിതോ ന തന്മൃഷാ ദേവവൃഷോ യഥാഽബ്രവീത് ।। 7
എനിക്ക് ഇഷ്ടമുള്ള വിധത്തിൽ ക്ഷമയും കീർത്തിയും ലഭിക്കട്ടെ. എന്റെ വ്രതവും സത്യവും പൂർണ്ണതയിലേക്കെത്തട്ടെ. ഞാൻ പറഞ്ഞതുപോലെ ഈ വരം എനിക്കുണ്ടാകട്ടെ; ദേവേന്ദ്രൻ പറഞ്ഞതുപോലെ അത് അസത്യമായിരിക്കരുത്.
ഇത്യേവമുക്ത്വാ ധര്മാത്മാ ധര്മമേവാനുചിന്തയന്। തദൈവ തത്പ്രസാദേന രൂപമേവാഭവത്സ്വയമ് ।। 8
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ധർമ്മത്തിൽ മാത്രം മനസ്സു നിർത്തിയ ധാർമ്മികൻ, അതേ അനുഗ്രഹം കൊണ്ടു ഉടൻ തന്നെ ആ രൂപം സ്വയം സ്വീകരിച്ചു.
സ വൈ ദ്വിജാതിസ്തരുണസ്ത്രിദണ്ഡഭൃത്കമണ്ഡലൂഷ്ണീഷധരോ വ്യജായത। സുരക്തമാഞ്ജിഷ്ഠവരാമ്ബരഃ ശിഖീ പവിത്രപാണിര്ദദൃശേ തദാഽദ്ഭുതമ് ।। 9
അപ്പോഴത്, യുവാവായ ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ, മൂന്നു ദണ്ഡും കമണ്ഡലും ഉഷ്ണീഷവും ധരിച്ച്, കനിഞ്ഞ ചുവപ്പ് വസ്ത്രം ധരിച്ച്, ശിഖയും പവിത്രവും കൈയിൽ പിടിച്ച്, അത്ഭുതകരമായ ഒരു രൂപത്തിൽ അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
തഥൈവ തേഷാമപി ധര്മചാരിണാം യഥോചിതാര്ഹാഭരണാമ്ബരസ്രജഃ। ക്ഷണേന രാജന്നഭവന്മഹാത്മനാം പ്രശസ്തധര്മാഗ്ര്യഫലാഭികാങ്ക്ഷിണാമ് ।। 10
അതു പോലെ തന്നെ, മഹാത്മാക്കളായ മറ്റു ധർമ്മനിഷ്ഠരായവരും, ഉത്തമ ധർമ്മഫലങ്ങൾ ആഗ്രഹിച്ച്, യോജിച്ച അലങ്കാരങ്ങളും വസ്ത്രങ്ങളും പുഷ്പമാലകളും ഒറ്റ നിമിഷത്തിൽ അണിഞ്ഞു.
നവേന രൂപേണ വിശാംപതിര്യുതസ്ത്വഥര്വരൂപേണ ബഭൌ പ്രതാപവാന്। നിബദ്ധവൈഡൂര്യസിതാന്സകാഞ്ചനാന്നൃപസ്തഥാഽക്ഷാന്പരിവേഷ്ട്യ വാസസഃ ।। 11
പിന്നീട്, ജനങ്ങളുടെ രാജാവായവൻ പുതിയ രൂപം നേടി, ബ്രാഹ്മണന്റെ രൂപത്തിൽ, നീലയും പൊന്നും ചേർത്ത വസ്ത്രം ധരിച്ച്, തേജസ്സോടെ അവിടെ തിളങ്ങി.
തതോ വിരാടം പ്രഥമം യുധിഷ്ഠിരോ ദദര്ശ ദൂരാത്സുസമൃദ്ധതേജസമ്। അനന്തതേജോജ്വലിതം ഹുതാശനം ദുരാസദം തീക്ഷ്ണവിഷം യഥോരഗമ് ।। 12
അതിനുശേഷം, യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ ദൂരത്ത് നിന്ന് വിരാടിനെ കണ്ടു; അതീവ തേജസ്സോടെ, അനന്തമായ ഊർജ്ജത്തോടെ ദഹനശക്തിയുള്ള അഗ്നിപോലെയും, കഠിനവിഷമുള്ള പാമ്പുപോലെയും ഭയങ്കരനായി അവൻ തെളിഞ്ഞു.
സഭാസദം പ്രാഞ്ജലിഭിര്ജനൈര്വൃതം വിചിത്രനാനാവിധശസ്ത്രപാണിഭിഃ । ഉപായനൌഘൈഃ പ്രവിശദ്ഭിരാചിതം ദ്വിജൈശ്ച ശിക്ഷാക്ഷരമന്ത്രധാരിഭിഃ ।। 13
അവനെ ചുറ്റി, കയ്യിൽ ആയുധങ്ങൾ പിടിച്ച മനോഹരരായ ആളുകളും, കൈകൂപ്പി നിൽക്കുന്ന സഹവാസികളും, സമ്മാനങ്ങൾ കൊണ്ടുവരുന്ന ബ്രാഹ്മണന്മാരും, വിദ്യയും മന്ത്രങ്ങളും പഠിച്ചവരും ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഗജൈരുദീര്മം തുരഗൈശ്ച സങ്കുലം മൃഗദ്വിപൈഃ കുബ്ജഗണൈഃ സമാവൃതമ് । സിതോച്ഛ്രിതോഷ്ണീഷനിരുദ്ധമൂര്ധജം വിചിത്രവൈഡൂര്യവികാരകുണ്ഡലമ് । വിരാടമായാച്ച യുധിഷ്ഠിരസ്തദാ ബൃഹസ്പതിഃ ശക്രമിവ ത്രിവിഷ്ടപേ ।। 14
ആ സഭയിൽ ആനകളും കുതിരകളും കാട്ടുമൃഗങ്ങളും കുള്ളന്മാരും നിറഞ്ഞിരുന്നു; വെള്ള ഉഷ്ണീഷം തലയിൽ കെട്ടിയവരും, വൈഡൂര്യക്കല്ല് കിണ്ണം ധരിച്ചവരും; അപ്പോൾ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ, ബൃഹസ്പതി ഇന്ദ്രനെ സ്വർഗത്തിൽ കാണുന്നതുപോലെ, വിരാടിന്റെ സന്നിധിയിൽ പ്രവേശിച്ചു.
തമാവ്രജന്തം പ്രസമീക്ഷ്യ പാണ്ഡവം വിരാടരാജോ മുദിതേന ചക്ഷുഷാ । പപ്രച്ഛ ചൈനം സ നരാധിപോ മുഹുര്ദ്വിജാശ്ച യേ ചാസ്യ സഭാസദസ്തദാ ।। 15
പാണ്ഡവൻ അടുത്ത് വരുന്നത് കണ്ടു, സന്തോഷം നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളോടെ വിരാടരാജാവ് അവനോടും, ബ്രാഹ്മണന്മാരും സഭയിലെ എല്ലാവരും വീണ്ടും വീണ്ടും ചോദിച്ചു.
കോ വാ വിജാനാതി പുരാഽസ്യ ദര്ശനം യുവാ സഭാം യോഽയമുപൈതി മാമികാമ്। രൂപേണ സാരേണ വിരാജയന്മഹീം ശ്രിയാ ഹ്യയം വൈശ്രവണോ ദ്വിജോ യഥാ ।। 16
ഈ യുവാവിനെ മുമ്പ് എവിടെയെങ്കിലും ആരെങ്കിലും കണ്ടിട്ടുണ്ടോ? ഇപ്പോൾ എന്റെ സഭയിൽ പ്രവേശിച്ച്, ഭംഗിയിലും ഉത്തമത്വത്തിലും ഭൂമിയെ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നവൻ, ബ്രാഹ്മണന്മാരിൽ കുബേരനെപ്പോലെയാണ്.
മൃഗേന്ദ്രരാഡ്വാരണയൂഥപോപമഃ പ്രഭാത്യയം കാഞ്ചനപര്വതോ യഥാ। വിരാജതേ പാവകസൂര്യസന്നിഭം സചന്ദ്രനക്ഷത്ര ഇവാംശുമാന്ഗ്രഹഃ ।। 17
രാജാക്കന്മാരിൽ സിംഹംപോലെയും, പൊന്നുപർവ്വതംപോലെയും, അഗ്നിയുടേയും സൂര്യനുടേയും തേജസ്സോടെ, ചന്ദ്രനോടും നക്ഷത്രങ്ങളോടും കൂടിയ ഗ്രഹംപോലെയും അവൻ തെളിഞ്ഞു.
ന ദൃശ്യതേഽസ്യാനുചരോ ന കുഞ്ജരോ ന ചോഷ്ണരശ്മ്യാവരണം സമുച്ഛ്രിതമ് । ന കുണ്ഡലം നാങ്ഗദമസ്യ ന സ്രജോ വിചിത്രിതാങ്ഗശ്ച രഥശ്രതുര്യുജഃ ।। 38
അവനോടൊപ്പം ആരും ഇല്ല, ആനയോ ഉയർന്ന ഛായയോ ഇല്ല; കാതിൽ കിണ്ണമോ കൈയിൽ വലയമോ പുഷ്പമാലയോ ഇല്ലെങ്കിലും, അവന്റെ അവയവങ്ങൾ അർജ്ജുനൻ കുതിരയോടൊപ്പം നിൽക്കുന്നവനെപ്പോലെ മനോഹരമാണ്.
ക്ഷാത്രം ച രൂപം ഹി ബിഭര്ത്യയം ഭൃശം ഗജേന്ദ്രശാര്ദൂലമഹര്ഷഭോപമഃ । അഭ്യാഗതോഽസ്മാനനലംകൃതോപി സന് വിരോചതേ ഭാനുരിവാചിരോദിതഃ ।। 19
അവൻ യഥാർത്ഥം ഒരു ക്ഷത്രിയന്റെ രൂപം ധരിച്ചിരിക്കുന്നു; ആനയെയും സിംഹത്തെയും മഹാവൃഷഭത്തെയുംപ്പോലെയാണ്. അലങ്കാരമൊന്നുമില്ലാതെ വന്നിട്ടും, പുതുതായി ഉദിച്ച സൂര്യനെപ്പോലെ അവൻ തിളങ്ങുന്നു.
വിഭാത്യയം ക്ഷത്രിയ ഏവ സര്വഥാ വിരാട ഇത്യേവമുവാച തം പ്രതി। സസാഗരാന്താമയമദ്യ മേദിനീം പ്രശാസിതും ചാര്ഹതി വാസവോപമഃ ।। 20
എല്ലാ രീതിയിലും ഈയാൾ ക്ഷത്രിയനാണെന്ന് വിരാട് പറഞ്ഞു; സമുദ്രം വരെയുള്ള ഈ ഭൂമി ഭരിക്കാൻ ഇന്ദ്രനെപ്പോലെ അവൻ അർഹനാണ്.
നാക്ഷത്രിയോ നൂനമയം ഭവിഷ്യതി മൂര്ധാഭിഷിക്തഃ പ്രതിഭാതി മാം പ്രതി । തുല്യം ഹി രൂപം പ്രതിദൃശ്യതേഽസ്യ ഗജസ്യ സിംഹസ്യ തഥര്ഷഭസ്യ ।। 21
ഇവൻ ക്ഷത്രിയനല്ല എന്നതിൽ സംശയമില്ല; തലയിൽ അഭിഷേകം ചെയ്തവനെപ്പോലെയാണ്. അവന്റെ രൂപം ആനയുടെയും സിംഹത്തിന്റെയും കാളയുടെയും സമാനമാണ്.
യമേഷ കാമം പരിമാര്ഗതേ ദ്വിജഃ സ ചാസ്യ സര്വഃ ക്രിയതാമസംശയമ് । പ്രിയം ച മേ ദര്ശനമീദൃശേ ജനേ ദ്വിജേഷു മുഖ്യേഷു തഥാഽതിഥിഷ്വപി ।। 22
ഈ ബ്രാഹ്മണൻ എന്ത് ആഗ്രഹിച്ചാലും, അതൊക്കെ സംശയമില്ലാതെ ചെയ്യണം; അത്തരമനുഷ്യരെ, പ്രധാന ബ്രാഹ്മണന്മാരിലും അതിഥികളിലും കാണുന്നത് എനിക്ക് സന്തോഷമാണ്.
ധനേഷു രത്നേഷ്വഥ ഗോഷു വേശ്മസു പ്രകാമതോ മേ വിചരത്വവാരിതഃ ।। 23
അവൻ എന്റെ ധനം, രത്നങ്ങൾ, പശുക്കൾ, വീടുകൾ എന്നിവയിൽ ആഗ്രഹമുള്ളതുപോലെ സ്വതന്ത്രമായി സഞ്ചരിക്കട്ടെ, ആരും തടയരുത്.
ഏവം ബ്രുവാണസ്തമനന്തതേജസം വിരാജമാനം സഹസോത്ഥിതോ നൃപഃ। അന്യേന രൂപേണ സമീപമാഗതം ത്രിദണ്ഡകുണ്ഡ്യങ്കുശശിക്യപാണിനമ് ।। 24
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, അതീവ തേജസ്സുള്ള ആ മഹാത്മാവിന്റെ മുന്നിൽ രാജാവ് ഉടൻ എഴുന്നേറ്റു, മറ്റൊരു രൂപത്തിൽ അടുത്തെത്തിയ, മൂന്നു ദണ്ഡും കമണ്ഡലും അങ്കുശവും ചാക്കും കൈയിൽ പിടിച്ചവനെ കണ്ടു.
സമുത്ഥിതാ സാ ഹി സഭാ സപാര്ഥിവാ സവിപ്രരാജന്യവിശാ സശൂദ്രകാ । സഭാഗത പ്രേക്ഷ്യ തപന്തമര്ചിഷാം വിനിഃസൃതം രാഹുമുഖാദ്യഥാ രവിമ് ।। 25
അപ്പോൾ, രാജാക്കന്മാരും ബ്രാഹ്മണന്മാരും ക്ഷത്രിയരും ശൂദ്രന്മാരും അടങ്ങിയ ആ സഭ മുഴുവൻ എഴുന്നേറ്റ്, രാഹുവിന്റെ വായിൽ നിന്ന് പുറത്ത് വരുന്ന സൂര്യനെപ്പോലെ അഗ്നിപോലെ തിളങ്ങുന്ന അവനെ നോക്കി നിന്നു.
സ തേന പൂര്വം ജയതാം ഭവാനിഹ ദ്വിജാതിനോക്തോഽഭിമുഖഃ കൃതാഞ്ജലിഃ । ജയം ജയാര്ഹേണ സമേത്യ വര്ധിതോ വിരാടരാജോ ഹ്യഭിവാദയച്ച തമ് ।। 26
വിജയികളിൽ മുന്നിലുള്ള ആ മഹാനായവനെ, ദ്വിജന്മാർ ആദ്യം അഭിമുഖമായി കയ്യുകൂപ്പി അഭിവാദ്യം ചെയ്തു. വിജയത്തിന് അർഹനായ വിരാട്രാജാവ്, അടുത്ത് വന്ന് അവനെ ആദരിച്ചു, ആദരവോടെ വന്ദിച്ചു.
തമബ്രവീത്പ്രാഞ്ജലിരേഷ പാര്ഥിവോ വിരാടരാജോ മധുരാക്ഷരം വചഃ। പ്രാപ്തഃ കുതസ്ത്വം ഭഗവന്കിമിച്ഛസി ക്വ യാസ്യസേ കിം കരവാണി തേ ദ്വിജ ।। 27
കയ്യുകൂപ്പി വിരാട്രാജാവ് മധുരമായ വാക്കുകളിൽ അവനോട് പറഞ്ഞു: 'ഭഗവനെ, നീ എവിടുനിന്നാണ് വന്നത്? എന്താണ് നിന്റെ ആഗ്രഹം? എവിടേക്കാണ് പോകുന്നത്? ഞാൻ നിനക്കു എന്ത് ചെയ്യണമെന്ന് പറയൂ, മഹാനായ ദ്വിജനേ?'
ശ്രുതം ച ശീലം ച കുലം ച ശംസ മേ ഗോത്രം തഥാ നാമ ച ദേശമേവ തേ। സത്യപ്രതിജ്ഞാ ഹി ഭവന്തി സാധവോ വിശേഷതഃ പ്രവ്രജിതാ ദ്വിജാതയഃ ।। 28
നിന്റെ പഠനം, സ്വഭാവം, കുടുംബം, ഗോത്രം, പേര്, ദേശം എന്നിവയെക്കുറിച്ച് എനിക്ക് പറയൂ. സത്യവ്രതന്മാരായവർ, പ്രത്യേകിച്ച് സഞ്ചരിക്കുന്ന ദ്വിജന്മാർ, സത്യത്തിൽ ഉറപ്പുള്ളവരാണ്.
യഥാഽനുരൂപം പ്രചരാമി തേ ത്വഹം ന ചാവമന്താ ന തവാഭിഭാഷിതമ് । അപൂജിതാ ഹ്യഗ്നിസമാ ദ്വിജാതയഃ കുലം ദഹേയുഃ സവിഷാ ഇവോരഗാഃ ।। 29
നിനക്ക് യോജിച്ച വിധത്തിൽ ഞാൻ പെരുമാറും; നിന്നെയും നിന്റെ വാക്കുകളെയും ഞാൻ അവഗണിക്കില്ല. ആദരിക്കപ്പെടാത്ത ദ്വിജന്മാർ അഗ്നിപോലെയാണ്; അവർ വിഷമുള്ള പാമ്പുകൾപോലെ ഒരു കുടുംബത്തെ നശിപ്പിക്കും.
സര്വാം ച ഭൂമിം തവ ദാതുമുത്സഹേ സദണ്ഡകോശാം വിസൃജാമി തേ പുരമ് । കസ്യാസി രാജ്ഞോ വിഷയാദിഹാഗതഃ കിം കര്മ ചാത്രാചരസി ദ്വിജോത്തമ ।। 30
സൈന്യവും ധനശേഖരവും ഉൾപ്പെടെ മുഴുവൻ ദേശവും ഞാൻ നിനക്കു നൽകാൻ തയ്യാറാണ്; എന്റെ നഗരവും ഞാൻ വിട്ടുകൊടുക്കാം. ഏത് രാജാവിന്റെ രാജ്യത്തിൽ നിന്നാണ് നീ ഇവിടെ വന്നത്? മഹാനായ ദ്വിജനേ, ഇവിടെ നീ ചെയ്യുന്നത് എന്താണ്?
ഏവം ബ്രുവാണം തമുവാച പാര്ഥിവം യുധിഷ്ഠിരോ ധര്മമവേക്ഷ്യ ചാസകൃത് । സത്യം വചഃ കോ ന്വിഹ വക്തുമുത്സഹേദ്യഥാപ്രതിജ്ഞം തു ശൃണുഷ്വ പാര്ഥിവ ।। 31
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ രാജാവിനോട്, യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ ധർമ്മം മനസ്സിലാക്കി മറുപടി പറഞ്ഞു: 'ഇവിടെ ആരാണ് വാഗ്ദാനം ചെയ്തതുപോലെ സത്യമായി സംസാരിക്കാൻ കഴിയുക? എങ്കിലും രാജാവേ, എന്റെ സത്യവചനങ്ങൾ കേൾക്കൂ.'
ശ്രുതം ച ശീലം ച കുലം ച കര്മ ച ശൃണുഷ്വ മേ ജന്മ ച ദേശമേവ ച । ഗുരൂപദേശാന്നിയമാച്ച മേ വ്രതം കുലക്രമാര്ഥം പിതൃഭിര്നിയോജിതമ് ।। 32
എന്റെ പഠനം, സ്വഭാവം, കുടുംബം, ജോലി, ജനനം, ദേശം എന്നിവയെക്കുറിച്ച് നീ കേൾക്കൂ. ഗുരുക്കന്മാരുടെ ഉപദേശവും ആചാരാനുഷ്ഠാനവും അനുസരിച്ച്, കുടുംബപരമ്പര്യത്തിനായി പിതാക്കന്മാർ നിർദ്ദേശിച്ച വ്രതമാണ് ഞാൻ പാലിക്കുന്നത്.
ദ്വിജോ വ്രതേനാസ്മി ന ച സ്വതഃ പ്രഭോ സംമുണ്ഡിതഃ പ്രവ്രജിതസ്ത്രിദണ്ഡഭൃത് । ഇദം ശരീരം മമ പശ്യ മാനുഷം സമാവൃതം പഞ്ചഭിരേവ ധാതുഭിഃ ।। 33
ഞാൻ വ്രതം പാലിക്കുന്ന ദ്വിജനാണ്, എന്റെ ഇഷ്ടപ്രകാരം അല്ല, മഹാരാജാവേ. തലമുണ്ഡനവും സഞ്ചാരവ്രതവും ത്രിദണ്ഡവും കൈവശമുള്ളവനാണ് ഞാൻ. ഈ മനുഷ്യശരീരം അഞ്ചു ഘടകങ്ങളിൽ നിന്നാണ് നിർമ്മിതമെന്ന് കാണൂ.