തേ വീരാ ബദ്ധനിസ്ത്രിംശാ ധനുര്ബാണകലാപിനഃ । അഗച്ഛന്ഭീമധന്വാനഃ കാമ്യകാദ്യമുനാം നദീമ് ।। 6
അവരുടെ മുന്നില് ഭീമന് മുന്നോട്ട് നയിച്ച്, വാളുകളും അമ്പും ക്വിവറും കൈവശം വെച്ച്, ആ വീരന്മാര് കാമ്യകവനം തുടങ്ങുന്ന യമുനാനദിയിലേക്കു പോയി.
ഉത്തരേണ ദശാര്ണാനാം പാഞ്ചാലാന്ദക്ഷിണേന തു। അന്തരേണ യകൃല്ലോമ്നഃ ശൂരസേനാംശ്ച പാണ്ഡവാഃ ।। 7
ദശാര്ണന്മാരുടെ വടക്കിലും, പാഞ്ചാലരുടെ തെക്കിലും, യക്രില്ലോമനും ശൂരസേനന്മാരും ഇടയില് പാണ്ഡവന്മാര് യാത്ര ചെയ്തു.
തേ തസ്യാ ദക്ഷിണം തീരമന്വഗച്ഛന്പദാതയഃ । തതഃ പ്രത്യക്പ്രയാതാസ്തേ സംക്രാമന്തോ വനാദ്വനമ് ।। 8
അവര് കാലില് നടന്നു, ആ നദിയുടെ തെക്കന് കരയിലൂടെ പോയി. പിന്നെ പടിഞ്ഞാറോട്ട് തിരിഞ്ഞ്, കാട്ടില് നിന്ന് കാട്ടിലേക്ക് കടന്ന് യാത്ര ചെയ്തു.
വസാനാ വനദുര്ഗേഷു രമണീയേഷു ധന്വിനഃ । പല്വലേഷു ച രമ്യേഷു നദീനാം സംഗമേഷു ച।। 9
അമ്പുകള് കൈവശം വെച്ച്, ആ വീരന്മാര് മനോഹരമായ കാട്ടുപുരങ്ങളിലെയും, മനോഹരമായ പയലുകളിലെയും, നദികളുടെ സംഗമങ്ങളിലും താമസിച്ചു.
ദ്രുമാന്നാനാവിധാകാരാന്നാനാവിധലതാകുലാന് । കുസുമാഢ്യാന്മനഃകാന്താഞ്ശുഭഗന്ധാന്മനോരമാന് ।। 10
അവര് പലവിധ രൂപമുള്ള, വിവിധ വള്ളികള് കയറിയ, പൂക്കളാല് നിറഞ്ഞ, മനസ്സിനെ ആകര്ഷിക്കുന്ന, സുഗന്ധവും മനോഹാരിതയും ഉള്ള മരങ്ങള് കണ്ടു.
പാര്ഥാ നിരീക്ഷമാണാശ്ച താന്ദ്രുമാന്പുഷ്പശാലിനഃ। ജിഘ്രന്തഃ പുഷ്പഗന്ധാംശ്ച ഫലഗന്ധാന്മനോരമാന് ।। 11
പാര്ഥന്മാര് ആ പൂക്കളാല് നിറഞ്ഞ മരങ്ങളെ നോക്കി, പൂക്കളുടെ മധുരഗന്ധവും പഴങ്ങളുടെ മനോഹരഗന്ധവും ആസ്വദിച്ചു.
വിധ്യന്തോ മൃഗജാതാനി മഹേപ്വാസാ മഹാബലാഃ । ഉപിത്വാ ദ്വാദശസമാ വനേ പരപുരംജയാഃ । ലുബ്ധാന്ബ്രുവാണാ മാത്സ്യസ്യ വിപയം പ്രാവിശംസ്തദാ ।। 12
കാട്ടുമൃഗങ്ങളെ വെടിവെച്ച്, മഹാബലശാലികളും ശക്തരായ വീരന്മാരും പന്ത്രണ്ടു വര്ഷം കാട്ടില് കഴിഞ്ഞശേഷം, ശത്രുനഗരങ്ങളെ ജയിച്ചവര് വേട്ടക്കാരോട് പറഞ്ഞ്, മത്സ്യരാജ്യത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.
തത്ര ധൌമ്യം മഹേപ്വാസാഃ പാണ്ഡവേയാ വ്യസര്ജയന് । അഗ്നിഹോത്രം പരിചരന്സോഽബുദ്ധോഽവസദാശ്രമേ ।। 13
അവിടെ, പാണ്ഡവന്മാര് ധൗമ്യനെ ആദരവോടെ വിട്ടു. അഗ്നിഹോത്രം നടത്തിക്കൊണ്ടിരുന്ന ധൗമ്യന് അറിയാതെ ആശ്രമത്തില് തന്നെ താമസിച്ചു.
തതസ്തേഷു പ്രയാതേഷു പാണ്ഡവേഷു മഹാത്മസു। ഇന്ദ്രസേനമുഖാശ്ചൈവ യഥോക്തം പ്രാപ്യ നിര്വൃതാഃ। രഥാനശ്വാംശ്ച രക്ഷന്തഃ സുഖമൂഷുഃ സുസംവൃതാഃ ।। 14
പാണ്ഡവന്മാർ, മഹാത്മാക്കളായവർ, യാത്രയായപ്പോൾ ഇന്ദ്രസേനനും കൂട്ടുകാരും അവർക്കു നൽകിയ നിർദ്ദേശങ്ങൾ പാലിച്ച് സന്തോഷത്തോടെ ചാരിയെയും കുതിരകളെയും സൂക്ഷിച്ചു, സുരക്ഷിതമായി സുഖത്തോടെ അവിടെ പാർത്തി.
തതോ ജനപദം പ്രാപ്യ കൃഷ്ണാ രാജാനമബ്രവീത് ।। 15
പിന്നീട് ഗ്രാമപ്രദേശം എത്തുമ്പോൾ കൃഷ്ണൻ രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു.
പശ്യൈകപദ്യോ ദൃശ്യന്തേ ക്ഷേത്രേ ഗോഷ്ഠം സമാശ്രിതാഃ । വൃക്ഷാംശ്ചോപവനോപേതാന്ഗ്രാമാണാം നഗരസ്യ ച ।। 16
നോക്കൂ, വയലുകളിൽ പശുക്കൾ കൂട്ടമായി കൂടിയിടത്ത് ഒറ്റയടി ചിഹ്നങ്ങൾ മാത്രം കാണാം; ഗ്രാമങ്ങളിലും നഗരത്തിലും പൂന്തോട്ടങ്ങൾ ചുറ്റിയ വൃക്ഷങ്ങളും കാണാം.
വ്യക്തം ദൂരേ വിരാടമ...രാജധാനീ ഭവിഷ്യതി। വസാമേഹാപരാം രാത്രിം ബലവാന്മേ പരിശ്രമഃ ।। 17
വിരാടന്റെ രാജധാനി ദൂരെയാണെന്ന് വ്യക്തമാണ്; ഞാൻ വളരെ ക്ഷീണിതനാണ്, അതിനാൽ നമുക്ക് ഇന്നൊരു രാത്രി കൂടി ഇവിടെ പാർക്കാം.
ഇമാം കമലപത്രാക്ഷീം ദ്രൌപദീം മാദ്രിനന്ദന। മുഹൂര്തം പരിഗൃഹ്യൈനാം ഘാഹുഭ്യാം നകുല വ്രജ ।। 18
മാദ്രിയുടെ മകനായ നകുല, ഈ കമലനയനിയായ ദ്രൗപദിയെ ഒരു നേരം കൈകൊണ്ട് പിടിച്ചു കെട്ടിപ്പിടിച്ച് കൊണ്ടുപോവു.
തതോഽദൂരേ വിരാടസ്യ നഗരം ഭരതര്ഷഭ । രാജധാന്യാം നിവത്സ്യാമഃ പ്രമുക്തമിവ നോ വനമ് ।। 19
ഭരതവംശത്തിലെ ശൂരനേ, ഉടൻ തന്നെ വിരാടന്റെ നഗരം അടുത്ത് എത്തും; നമുക്ക് രാജധാനിയിൽ വനം വിട്ട് മോചിതരായതുപോലെ പാർക്കാം.
പൂര്വാഹ്ണേ മൃഗയാം കൃത്വാ മയാ വിദ്ധാ മൃഗാ വനേ। അടവീ ച മയാ ദൂരം ധൃതാ മൃഗവധേപ്സുനാ ।। 20
രാവിലെ വേട്ടയാടിയപ്പോൾ ഞാൻ കാട്ടിൽ മൃഗങ്ങളെ വെട്ടി; അവയെ വേട്ടയാടാൻ ആഗ്രഹിച്ച് കാടിലൂടെ ദൂരദൂരെയായി നടന്നു.
വിഷമാ ഹ്യതിദുര്ഗാ ച വേഗവത്പരിധാവതാ। സോഹം ധര്മാഭിതപ്തോ വൈ നൈനാമാദാതുമുത്സഹേ ।। 21
അവിടത്തെ സ്ഥലം വളരെ കഠിനവും കടുത്തും ആയിരുന്നു, ഞാൻ വേഗത്തിൽ ചുറ്റി നടന്നു; ധർമ്മബോധം കൊണ്ടു ഞാൻ ദ്രൗപദിയെ കെട്ടിപ്പിടിച്ച് കൊണ്ടുപോകാൻ കഴിയുന്നില്ല.
സഹദേവ ത്വമാദായ മുഹൂര്തം ദ്രൌപദീം നയ। രാജധാന്യാം നിവത്സ്യാമഃ സുമുക്തമിവ നോ വനമ് ।। 22
സഹദേവാ, നീ ദ്രൗപദിയെ കുറേ നേരം കൈകൊണ്ട് പിടിച്ചു കൊണ്ടുപോവു; നമുക്ക് രാജധാനിയിൽ വനം വിട്ട് മോചിതരായതുപോലെ പാർക്കാം.
അഹമപ്യസ്മി തൃഷിതഃ ക്ഷുധയാ പരിപീഡിതഃ। പരിശ്രാന്തശ്ച ഭദ്രം തേ നൈനാമാദാതുമുത്സഹേ ।। 23
ഞാനും ദാഹവും വിശപ്പും കൊണ്ടു വളരെ ക്ഷീണിതനാണ്; ഞാൻ തളർന്നിരിക്കുന്നു, സുഖമായിരിക്കുക, ദ്രൗപദിയെ കെട്ടിപ്പിടിച്ച് കൊണ്ടുപോകാൻ എനിക്കാവില്ല.
ഏഹി വീര വിശാലാശ്ച വീരസിംഹ ഇവാര്ജുന । ഇമാം കമലപത്രാക്ഷീം ദ്രൌപദീം ദ്രുപദാത്മജാമ് ।। 24
വീരാ, വിശാലമായ തോൾകളുള്ള, സിംഹംപോലെയുള്ള അർജ്ജുനാ, വരൂ, ഈ കമലനയനിയായ ദ്രൗപദിയെ, ദ്രുപദന്റെ മകളെ, കൈകൊണ്ട് ഏറ്റെടുക്കൂ.
പരിഗൃഹ്യ മുഹൂര്തം ത്വം ബാഹുഭ്യാം കുശലം വ്രജ । രാജധാന്യാം നിവത്സ്യാമഃ പ്രമുക്തമിവ നോ വനമ് ।। 25
നീ ദ്രൗപദിയെ കുറേ നേരം കൈകൊണ്ട് കെട്ടിപ്പിടിച്ച്, നന്നായി കൊണ്ടുപോവു; നമുക്ക് രാജധാനിയിൽ വനം വിട്ട് മോചിതരായതുപോലെ പാർക്കാം.
ഗുരോര്വചനമാജ്ഞായ സംപ്രഹൃഷ്ടോ ജിതേന്ദ്രിയഃ। ബാഹുഭ്യാം പരിഗൃഹ്യാഥ രാജപുത്രീമനിന്ദിതാമ് । പ്രവവ്രാജ മഹാബാഹുരര്ജുനഃ പ്രിയദര്ശനാമ് ।। 26
ഗുരുവിന്റെ വാക്ക് കേട്ട് സന്തോഷത്തോടെ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിച്ച മഹാബാഹുവായ അർജ്ജുനൻ, ആകർഷകനായവൻ, കുറ്റമില്ലാത്ത രാജകുമാരിയെ കൈകൊണ്ട് കെട്ടിപ്പിടിച്ച് പുറപ്പെട്ടു.
ജടിലോ വല്കലധരഃ ശതതൂണീധനുര്ധരഃ। സ്കന്ധേ കൃത്വാ വരാരോഹാം ബാലാമായതലോചനാമ്
ജടയും വൽക്കലും ധരിച്ച, നൂറ് അമ്പുള്ള വില്ലുമായി, അർജ്ജുനൻ ആ മനോഹരിയായ, വലിയ കണ്ണുള്ള ബാലയെ തോളിൽ കയറ്റി.
ആനീയ നഗരാഭ്യാശമവാതാരയദര്ജുനഃ ।। 27
അർജ്ജുനൻ അവളെ നഗരത്തിനടുത്തേക്ക് കൊണ്ടുപോയി അവിടെ ഇറക്കി.
സ രാജധാനീം സംപ്രാപ്യ പാര്ഥിവോഽര്ജുനമബ്രവീത്। ഇമാനി പുരുഷവ്യാഘ്ര ആയുധാനി പരംതപ। കസ്മിന്ന്യാസയിതവ്യാനി ഗുപ്തിശ്ചൈഷാം കഥം ഭവേത് ।। 1
രാജധാനിയിൽ എത്തി രാജാവു അർജ്ജുനനോട് പറഞ്ഞു: മനുഷ്യശ്രേഷ്ഠാ, ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നവനേ, ഈ ആയുധങ്ങൾ എവിടെ വച്ചാൽ ഉചിതം? ഇവയെ എങ്ങനെ സൂക്ഷിക്കണം?
സായുധാ ഹി വയം താത പ്രവേക്ഷ്യാമഃ പുരം യദി। സമുദ്വേഗം ജനസ്യാസ്യ കരിഷ്യാമോ ന സംശയഃ ।। 2
നാം ആയുധങ്ങൾ കൈവശം വെച്ച് നഗരത്തിൽ പ്രവേശിച്ചാൽ, പ്രിയനേ, ജനങ്ങളിൽ ഭയം ഉണർത്തും എന്നതിൽ സംശയമില്ല.
ഗാണ്ഡീവം ഹി നരവ്യാഘ്ര ത്രിഷു ലോകേഷു വിശ്രുതമ്। കഥം നാവിഷ്കൃതാഃ സ്യാമോ ധാര്തരാഷ്ട്രസ്യ മാരിഷ ।। 3
മനുഷ്യശ്രേഷ്ഠാ, ഗാണ്ഡീവം മൂന്നു ലോകത്തും പ്രശസ്തമാണ്; ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ മകൻ നമ്മെ കണ്ടെത്താതിരിക്കാൻ എങ്ങനെ സാധിക്കും?
യദീദ.. ധനുരാദായ ചരേമ സജനേ പുരേ। ക്ഷിപ്ര നഃ പ്രതിജാനീയുര്മനുഷ്യാ നാത്ര സംശയഃ ।। 4
നാം വില്ലെടുത്ത് നഗരത്തിൽ തുറന്നുപറഞ്ഞ് നടക്കുകയാണെങ്കിൽ, ആളുകൾ ഉടൻ തന്നെ നമ്മളെ തിരിച്ചറിയും — ഇതിൽ സംശയമില്ല.
ഏകസ്മിന്നപി വിജ്ഞാതേ സമയം നോ വ്യതീത്യ ച । ഭൂയോ ദ്വാദശവര്ഷാണി പ്രവിശേമ വനം വയമ് ।। 5
നമ്മിൽ ഒരുവനെങ്കിലും ആരെങ്കിലും തിരിച്ചറിയുകയാണെങ്കിൽ, നാം ചെയ്ത വാഗ്ദാനം ലംഘിച്ച് വീണ്ടും പന്ത്രണ്ട് വർഷം കാടിൽ കഴിയേണ്ടി വരും.
തസ്മാത്സര്വാണി ശസ്ത്രാണി പ്രച്ഛാദ്യാന്യത്ര യത്ര വാ । പ്രവിശേമ പുരശ്രേഷ്ഠം തഥാ സമ്യക്കൃതം ഭവേത് ।। 6
അതിനാൽ, നമ്മുടെയൊക്കെയും ആയുധങ്ങൾ എങ്ങെങ്കിലും ഒളിപ്പിക്കാം; നഗരത്തിൽ പ്രവേശിക്കുമ്പോൾ എല്ലാം ശരിയായി ക്രമീകരിക്കാം.
അജാതശത്രോര്വചനം ശ്രുത്വാ ചൈവ മഹായശാഃ। ഉവാച ധര്മപുത്രം തമര്ജുനഃ പരവീരഹാ ।। 7
അജാതശത്രുവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം, മഹത്വമുള്ള അർജുനൻ, ശത്രുക്കളുടെ വീരന്മാരെ സംഹരിക്കുന്നവൻ, ധർമ്മപുത്രനോടു പറഞ്ഞു.