മേരുഃ പ്രച്ഛാദിത ഇവ വസന്വജ്രോണ മുഷ്ടിനാ। ആഖ്യാതാ ഷണ്ഡകോസ്മീതി പ്രതിജ്ഞാതം ഹി പാതകം
മേഘക്കൂട്ടത്തിൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന മേരുപർവതംപോലെ, ഞാൻ ശണ്ഡനെന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടും; ഇതാണ് എന്റെ പ്രതിജ്ഞ, എങ്കിലും ഇത് ഒരു ദുർഭാഗ്യമാണ്.
ഇത്യേവമുക്ത്വാ പുരുഷപ്രവീരസ്തഥാര്ജുനോ ധര്മാമൃതാം വരിഷ്ഠഃ। വാക്യം തഥാസൌ .... ഭൂയോ നൃപോഽപരം ഭ്രാതര...ബഭാഷേ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം, പുരുഷശ്രേഷ്ഠനായ അർജുനൻ, ധർമ്മത്തിന്റെ അമൃതത്തിൽ ഏറ്റവും ഉന്നതനായവൻ, രാജാവിനോട് വീണ്ടും സംസാരിച്ചു; പിന്നെ മറ്റൊരു സഹോദരൻ വാക്ക് പറഞ്ഞു.
കിംകര്മാ കിംസമാചാരോ നകുലോയം ഭവിഷ്യതി। സുകുമാരശ്ച ശൂരശ്ച ദര്ശനീയഃ സുഖോചിതഃ
ഈ നകുലൻ എന്ത് ജോലി ചെയ്യുകയും എങ്ങനെയുള്ള പെരുമാറ്റം കാണിക്കുകയും ചെയ്യും? ഇദ്ദേഹം സുന്ദരനും വീരനും സുഖജീവിതത്തിന് അടിമയായവനും ആണ്.
അദുഃഖാര്ഹശ്ച ബാലശ്ച ലാലിതശ്ചാപി നിത്യശഃ । സോയമാര്തശ്ച ശാന്തശ്ച കിം നു രോചയതാത്ത്വിഹ
ഇദ്ദേഹം കഷ്ടത അനുഭവിക്കാൻ യോജ്യനല്ല, ബാലനാണ്, എപ്പോഴും ലാളിതനാണ്; എന്നാൽ ഇപ്പോൾ ദുഃഖിതനും ശാന്തനും ആകുന്നു—ഇവിടെ എന്താണ് ഇദ്ദേഹത്തിന് ഇഷ്ടം?
കിം ത്വം നകുല കുര്വാണസ്തസ്യ താത ചരിഷ്യസി। കര്മ തത്ത്വം സമാചക്ഷ്വ രാജ്യേ തസ്യ മഹീപതേഃ
നകുലാ, നീ എന്ത് ചെയ്യാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നു? രാജാവിന്റെ രാജ്യത്തിൽ നീ ചെയ്യാൻ പോകുന്ന ജോലി എന്താണെന്ന് ഞങ്ങൾക്കു പറയൂ.
അശ്വാധ്യക്ഷോ ഭവിഷ്യാമി വിരാടസ്യേതി മേ മതിഃ। ദാമഗ്രന്ഥീതി നാമ്നാഽഹം കര്മൈതത്സുപ്രിയം മമ
ഞാൻ വിരാടന്റെ കുതിരകളുടെ മേൽനോട്ടക്കാരനാകും; ഇതാണ് എന്റെ തീരുമാനമ. ഞാൻ ഗ്രന്തി എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടും, ഈ ജോലി എനിക്ക് വളരെ പ്രിയമാണ്.
ദാമഗ്നന്ഥീ പരിജ്ഞാതഃ കുശലോ ദാമകര്മണി । ന മാം പരിഭവിഷ്യന്തി ജനാ ജാത്വിഹ കര്ഹിചിത്
ഗ്രന്തി എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നവനായി, കുതിരകളെ പരിപാലിക്കുന്നതിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവനായി, ഇവിടെ ആരും എന്നെ ഒരിക്കലും അവഹേളിക്കില്ല.
കുശലോത്സ്മ്യശ്വശിക്ഷായാം തഥൈവാശ്വചികിത്സനേ। പ്രിയാശ്ച സതതം മേഽശ്വാഃ കുരുരാജാ യഥാ തവ
കുതിരകളെ പരിശീലിപ്പിക്കാനും ചികിത്സിക്കാനും ഞാൻ പ്രാവീണ്യമുള്ളവനാണ്, കുതിരകൾ എപ്പോഴും എനിക്ക് പ്രിയമാണ്, കുരുവംശരാജാവേ, നിനക്കു പോലെ.
ന മാം പരിഭവിഷ്യന്തി കിശോരാ വഡവാസ്തഥാ । ന ദുഷ്ടാശ്ച ഭവിഷ്യന്തി പൃഷ്ഠേ ധുരി ച മദ്ഗതാഃ
കുഞ്ഞുകുതിരകളും പെൺകുതിരകളും എന്നെ അവഗണിക്കില്ല; എന്റെ മേൽനോട്ടത്തിലുള്ള ദുഷ്ടകുതിരകളും ദുഷ്ടത കാണിക്കില്ല.
ദ്രക്ഷ്യന്തി യേ ച മാം കേചിദ്വിരാടനഗരേ ജനാഃ । തേഭ്യ ഏവം പ്രവക്ഷ്യാമി വിഹരിഷ്യാമ്യഹം യഥാ
വിരാട്നഗരത്തിൽ ആരെങ്കിലും എന്നെ കണ്ടാൽ, ഞാൻ അവരോട് അതുപോലെ പറയും, ഞാൻ എന്റെ പ്രതിജ്ഞ പ്രകാരം ജീവിക്കും.
പാണ്ഡവേന ഹ്യഹം താത അശ്വേഷ്വധികൃതഃ പുരാ। ഇതി തസ്യ പുരേ ഛന്നശ്ചരിഷ്യാമി മഹീപതേ । ഇത്യേതദ്വഃ പ്രതിജ്ഞാതം വിഹരിഷ്യാമ്യഹം യഥാ
പിതാവേ, മുമ്പ് ഞാൻ പാണ്ഡവന്റെ കുതിരകളുടെ മേൽനോട്ടക്കാരനായിരുന്നു; അതിനാൽ, ആ നഗരത്തിൽ ഞാൻ മറഞ്ഞ് ജീവിക്കും, രാജാവേ. ഇതാണ് എന്റെ പ്രതിജ്ഞ, അതുപോലെ ഞാൻ ജീവിക്കും.
നകുലേനൈവമുക്തസ്തു ധര്മരാജോഽബ്രവീദ്വചഃ। ബൃഹസ്പതിസമോ ബുദ്ധ്യാ നയേനോശനസാ സമഃ
ഇങ്ങനെ നകുലൻ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ധർമ്മരാജാവ്, ബൃഹസ്പതിയെപ്പോലെ ബുദ്ധിയുള്ളവനും ഉശനസിനെപ്പോലെ നയത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവനും, മറുപടി പറഞ്ഞു.
മന്ത്രൈര്നാനാവിധൈര്നീതഃ പഥ്യേഷു പരിനിഷ്ഠിതഃ । സുപ്രണീതഃ സുമാര്ഗസ്ഥോ രാജതന്ത്രമവാപ യഃ
നാനാവിധ മന്ത്രങ്ങളാൽ നയിക്കപ്പെട്ട്, ശരിയായ വഴികളിൽ ഉറപ്പോടെ നിലകൊണ്ടു, നല്ല മാർഗത്തിൽ മുന്നേറി, രാജകീയവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യം നേടിയവനാണ് അവൻ.
ന ചാസ്യ സ്ഖലിതം കിംചിദ്ദദൃശുസ്തദ്വിദോ ജനാഃ। സുനീതിജ്ഞശ്ച ശൂരശ്ച സര്വമന്ത്രവിശാരദഃ
അത്തരം കാര്യങ്ങളിൽ വിദഗ്ധരായവർ അവനിൽ ഒരു പിഴവുമോ ദോഷമോ കണ്ടില്ല; നല്ല നയത്തിൽ പാണ്ഡിത്യം ഉള്ളവനും ധൈര്യശാലിയും എല്ലാ ഉപദേശങ്ങളിലും നിപുണനുമായിരുന്നു.
അധികോ മാതുരസ്മാകം കുന്ത്യാഃ പ്രിയതമഃ സദാ। സഹദേവ കഥം കര്മ തസ്യ രാജ്ഞഃ കരിഷ്യസി। കിം വാ ത്വം താത കുര്വാണഃ പ്രച്ഛന്നോ വിചരിഷ്യസി
അവൻ എപ്പോഴും ഞങ്ങളുടെ അമ്മ കുന്തിക്ക് ഏറ്റവും പ്രിയനായിരിന്നു; സഹദേവാ, നീ ആ രാജാവിനുവേണ്ടി എങ്ങനെ സേവനം ചെയ്യും? അല്ലെങ്കിൽ, മകനേ, നീ മറ്റേതെങ്കിലും ജോലി ചെയ്യാനായി മറഞ്ഞ് നടക്കുമോ?
ഗോസങ്ഖ്യാതാ ഭവിഷ്യാമി വിരാടസ്യേതി രോചയേ। പ്രതിഭോക്താ ച ദോഗ്ധാ ച സങ്ഖ്യാനകുശലോ ഗവാമ്। തന്ത്രീപാലേതി മേ നാമ സ്വയം പ്രോക്തം ഭവിഷ്യതി
വിരാടന്റെ പശുക്കളെ എണ്ണുന്നവനായി അറിയപ്പെടാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; ഞാൻ അവയെ മേയിക്കുകയും പാൽകുടിക്കുകയും ചെയ്യും, പശുക്കളെ എണ്ണുന്നതിൽ പ്രാവീണ്യമുണ്ട്. എന്റെ പേര് തന്ത്രിപാലൻ എന്നാണ് ഞാൻ സ്വയം പ്രഖ്യാപിക്കും.
അയോഗാ ബഹുലാഃ പുഷ്ടാഃ ക്ഷീരവത്യോ ബഹുപ്രജാഃ । നിഷ്പന്നസത്ത്വാഃ സുഭൃതാ ഹ്യപേതജ്വരകില്വിഷാഃ
പശുക്കൾ അനേകം, ബലവാന്മാരും, പാൽസമൃദ്ധിയുള്ളവരുമാണ്; അവയ്ക്ക് കുഞ്ഞുങ്ങളും ധാരാളം, നല്ല സ്വഭാവവും, നല്ല പരിപാലനവും, രോഗവും ദോഷവും ഇല്ലാത്തവയുമാണ്.
ദൃഷ്ടചോരഭയാ നിത്യം വ്യാധിവ്യാഘ്രവിവര്ജിതാഃ । ഗാവഃ സുസഹിതാ രാജന്നിരുദ്വിഗ്നാ നിരാമയഃ
രാജാവേ, പശുക്കൾ എപ്പോഴും കള്ളന്മാരുടെ ഭയവും രോഗവും കടുവയുടെ ആക്രമണവും ഇല്ലാതെ, നല്ല പരിപാലനത്തോടെയും സന്തോഷത്തോടെയും ആരോഗ്യത്തോടെയും ജീവിക്കുന്നു.
ഭവിഷ്യന്തി മയാ ഗുപ്താ വിരാടനഗരേ തദാ। നിപുണത്വം ചരിഷ്യാമി പ്രീതിരത്ര പരാ ഹി മേ
അപ്പോൾ ഞാൻ വിരാടനഗരിയിൽ അവയെ കാത്തുസൂക്ഷിക്കും; ഇവിടെ എന്റെ കഴിവ് ഞാൻ കാണിക്കും, ഈ ജോലി എന്നെ വളരെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നു.
അഹം ഹി ഭവതാ ഗോഷു പ്രഹിതഃ സതത പുരാ। തത്ര മേ കൌശലം സര്വമനുബദ്ധം വിശാംപതേ
മുൻപും നിങ്ങൾ എന്നെ പശുക്കളുടെ കാര്യത്തിൽ ഏൽപ്പിച്ചിരുന്നു; അതിനാലാണ് എന്റെ എല്ലാ പ്രാവീണ്യവും അവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്, ജനാധിപതിയായോനെ.
ലക്ഷണം ചരിതം ചൈവ ഗവാം യച്ചാപി മങ്ഗലമ് । സത്സര്വം മേ സുവിദിതമന്യച്ചാപി വിശാംപതേ
പശുക്കളുടെ ലക്ഷണവും പെരുമാറ്റവും ശുഭസ്വഭാവവും ഞാൻ നന്നായി അറിയുന്നു, ജനങ്ങളുടെ രക്ഷകനേ, അതിനപ്പുറവും പല കാര്യങ്ങളും എനിക്ക് അറിയാം.
വൃഷഭാനപി ജാനാമി രാജന്പൂജിതലക്ഷണാന്। യേഷാം മൂത്രമുപാഘ്രായ അപി വന്ധ്യാ പ്രസൂയതേ
രാജാവേ, ആദരിക്കപ്പെടുന്ന ലക്ഷണങ്ങളുള്ള കാളകളെയും ഞാൻ അറിയുന്നു; അവയുടെ മൂത്രം വാസനയെടുത്താൽ പോലും വന്ധ്യയായ പശു ഗർഭിണിയാകും.
സോഽഹമേവം ചരിഷ്യാമി പ്രീതിരത്ര പരാ ഹി മേ। വിരാടനഗരേ ഗൂഢോ രംസ്യേഽഹം തേന കര്മണാ
ഇങ്ങനെ ഞാൻ പ്രവർത്തിക്കും, ഈ ജോലിയോടാണ് എനിക്ക് വലിയ സ്നേഹം; വിരാടനഗരിയിൽ മറഞ്ഞ് ഞാൻ ആ ജോലിയിൽ സന്തോഷത്തോടെ കഴിയാം.
തോഷയിഷ്യേ ച രാജാനാം മാ ഭൂച്ചിന്താ തവാനഘ । ന ച മാം വേത്സ്യതി പരസ്തത്തേ രോചതു പാര്ഥിവ। ഇത്യേതദ്വഃ പ്രതിജ്ഞാതം വിചരിഷ്യാമ്യഹം യഥാ
ഞാൻ രാജാവിനെ സന്തോഷിപ്പിക്കും; നീ ഒരു ആശങ്കയും വഹിക്കേണ്ട, പാപരഹിതനായവാ. ആരും എന്നെ തിരിച്ചറിയില്ല; ഇതു നിന്നെ സന്തോഷിപ്പിക്കട്ടെ, രാജാവേ. ഞാൻ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു: ഞാൻ പറഞ്ഞതുപോലെ തന്നെ പ്രവർത്തിക്കും.
കേനാത്ര കര്മണാ കൃഷ്ണാ ദ്രൌപദീ വിചരിഷ്യതി। ന ഹി കിംചിദ്വിജാനാതി കര്മ കര്തും യഥാ സ്ത്രിയഃ
ഇവിടെ കൃഷ്ണ ദ്രൗപദി ഏത് ജോലിയാണ് ചെയ്യുന്നത് നടക്കാൻ പോകുന്നത്? സ്ത്രീകൾ ചെയ്യുന്ന ജോലികൾ അവൾക്ക് ഒന്നും അറിയില്ലല്ലോ.
മാല്യാഗന്ധാനലങ്കാരാന്വസ്ത്രാണി വിവിധാനി ച। ഏതാന്യേവാഭിജാനാതി യഥാജാതാ ച ഭാമിനീ
പൂക്കളും സുഗന്ധങ്ങളും അലങ്കാരങ്ങളും色色 വസ്ത്രങ്ങളും മാത്രമാണ് ഈ ഭാമിനിക്ക് അറിയാവുന്നത്, അതും സ്വാഭാവികമായാണ്.
പതിവ്രതാ മഹാഭാഗാ കഥം നു വിചരിഷ്യതി। ഇയം തു നഃ പ്രിയാ ഭാര്യാ പ്രാണേഭ്യോപി ഗരീയസീ
പതിവ്രതയായ മഹാഭാഗ്യശാലിയായ ഈ ഭാര്യ എങ്ങനെ നടക്കും? അവൾ ഞങ്ങളുടെ പ്രിയപ്പെട്ട ഭാര്യ, ജീവനേക്കാൾ വിലപ്പെട്ടവളാണ്.
മാതേവ പരിപാല്യാ ച പൂജ്യാ ജ്യേഷ്ഠാ സ്വസേവ ച । സുകുമാരീ സുശീലാ ച രാജപുത്രീ യശസ്വിനീ । കഥം വത്സ്യതി കല്യാണീ വിരാടനഗരേ സതീ
അമ്മയെപ്പോലെ സംരക്ഷിക്കപ്പെടേണ്ടവളും, മൂത്ത സഹോദരിയെപ്പോലെ ആദരിക്കപ്പെടേണ്ടവളും, സുന്ദരിയും സദാചാരവതിയുമായ രാജകുമാരിയും, മഹത്വമുള്ളവളുമാണ് അവൾ; ഈ ഭാഗ്യശാലി സതീ വിരാടനഗരിയിൽ എങ്ങനെ ജീവിക്കും?
അഹം വത്സ്യാമി രാജേന്ദ്ര നിര്വൃതോ ഭവ പാര്ഥിവ। യഥാ തേ മത്കൃതേ ശോകോ ന ഭവേന്നൃപതേ ശൃണു। യഥാ തു മാം ന ജാനന്തി യത്കരിഷ്യാമ്യഹം പ്രഭോ
ഞാൻ അവിടെ താമസിക്കും, രാജേന്ദ്രാ; നീ മനസ്സിലുറപ്പു വയ്ക്കണം. എന്റെ കാര്യം ചിന്തിക്കേണ്ടതില്ലെന്ന് നീ കേൾക്കണം; ആരും എന്നെ തിരിച്ചറിയാതെ ഞാൻ എങ്ങനെ പെരുമാറും എന്ന് ഞാൻ പറയുന്നു.
ഛന്നാ വത്സ്യാമ്യഹം യന്മാം ന വിജാനന്തി കേചന। വൃത്തം തച്ച സമാഖ്യാസ്യേ ശര്മ തേസ്തു വിശാംപതേ
ഞാൻ മറഞ്ഞ് താമസിക്കും, ആരും എന്നെ അറിയില്ല; ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യുമെന്ന് ഞാൻ പറയാം, അതിനാൽ നീ മനസ്സിലുറപ്പു വയ്ക്കാം, ജനങ്ങളുടെ രക്ഷകനേ.