കിം തു കാര്യവശാദേതദാചരിഷ്യാമി കുത്സിതമ്
എങ്കിലും, നിർബന്ധിതനായി, ഈ അപമാനകരമായ പ്രവൃത്തി ഞാൻ ചെയ്യേണ്ടിവരും.
ബാഹൂ മേ ഭരതശ്രേഷ്ഠ മഹാലാഞ്ഛനലക്ഷിതൌ । ജ്യാഘാതേന മഹാന്തൌ മേ ഗൂഹിതും നാന്യഥോത്സഹേ
ഭാരതശ്രേഷ്ഠാ, എന്റെ കൈകൾ വലിയ അടയാളങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; വില്ലിന്റെ നൂലാൽ ശക്തിയേറുകയും ചെയ്തിരിക്കുന്നു; വേറെ വഴിയില്ലാതെ ഞാൻ അവ മറയ്ക്കാൻ കഴിയില്ല.
ഉഭൌ കമ്ബൂ പ്രതീമുച്യ കുണ്ഡലേ പരിപാതുകേ । വേണീകൃതശിരാ ഭൂത്വാ ഭവിഷ്യാമി ബൃഹന്നലാ
രണ്ടു കൈകളിലും കങ്കണങ്ങൾ ധരിച്ചു, കാതിൽ കുണ്ഡലങ്ങൾ ഇട്ട്, മുടി ചുരുട്ടി, ഞാൻ ബൃഹന്നളയായി മാറും.
പഠന്നാഖ്യായികാം നാമ സ്ത്രീഭാവേന പുനഃ പുനഃ । പ്രജാനാം സമുദാചാരം ബഹുനര്മകൃതം വദന് । രമയിഷ്യാമി രാജാനമന്യം ചാന്തഃപുരേ ജനമ്
സ്ത്രീഭാവത്തിൽ വീണ്ടും വീണ്ടും കഥകൾ വായിച്ച്, ജനങ്ങളുടെ ആചാരങ്ങൾ പറഞ്ഞ്, പല തമാശകളും ചേർത്ത്, രാജാവിനെയും അന്തഃപുരത്തിലെ മറ്റുള്ളവരെയും സന്തോഷിപ്പിക്കും.
നൃത്തം ഗീതം ച വാദിത്രം ദിവ്യം ച വിവിധം തഥാ । ശിക്ഷയിഷ്യാമ്യഹം രാജന്വിരാടനഗരേ സ്ത്രിയഃ
രാജാവേ, ഞാൻ വിരാട്നഗരത്തിലെ സ്ത്രീകൾക്ക് നൃത്തവും പാട്ടും വിവിധ ദൈവീയ സംഗീതങ്ങളും പഠിപ്പിക്കും.
സ്ത്രീഭാവസമുദാചാരാന്നൃത്തഗീതകഥാശ്രയൈഃ। ഛാദയിഷ്യാമി രാജേന്ദ്ര മായയാഽഽത്മാനമാത്മനാ
സ്ത്രീകളുടെ സ്വഭാവവും പെരുമാറ്റവും സ്വീകരിച്ച്, നൃത്തം, പാട്ട്, കഥകൾ എന്നിവയിലൂടെ ഞാൻ എന്റെ സ്വയം മറച്ചു വെയ്ക്കും, രാജാധിരാജാവേ, എന്റെ മായയാൽ.
യുധിഷ്ഠിരസ്യ ഗേഹേഽസ്മിന്ദ്രൌപദ്യാഃ പരിചാരികാ। ഉഷിതാഽസ്മീതി വക്ഷ്യാമി ധര്മരാജസ്യ സംമതാ
ഞാൻ യുദ്ധിഷ്ഠിരന്റെ വീട്ടിൽ ദ്രൗപദിയെ സേവിച്ച ദാസിയായി കഴിഞ്ഞുവെന്ന്, ധർമ്മരാജാവിന്റെ സമ്മതത്തോടെ, ഞാൻ പറയും.
ഉര്വശ്യാശ്ചാപി ശാപേന പ്രാപ്തോസ്മി നൃപ ഷണ്ഡതാമ്। ശക്രപ്രസാദാന്മുക്തോഽഹം വര്ഷാദൂര്ധ്വം ത്രയോദശാത്। ഇത്യേതന്മേ പ്രതിജ്ഞാതം വിചരിഷ്യാമ്യഹം യഥാ
രാജാവേ, ഉർവശിയുടെ ശാപം മൂലം ഞാൻ ശണ്ഡനായി മാറി, എന്നാൽ ഇന്ദ്രന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ പതിമൂന്നാം വർഷം കഴിഞ്ഞാൽ ഞാൻ മോചിതനാകും; ഇതാണ് എന്റെ പ്രതിജ്ഞ, അതുപോലെ ഞാൻ ജീവിക്കും.
ഏതേന വിധിനാ ഛന്നഃ കൃതകേന യഥാ നലഃ। വിഹരിഷ്യാമി രാജേന്ദ്ര വിരാടസ്യ പുരേ സുഖമ്
ഇങ്ങനെ മറ്റൊരാളായി മറഞ്ഞ്, പഴയകാലത്ത് നളൻ ചെയ്തതുപോലെ, രാജാധിരാജാവേ, ഞാൻ വിരാടിന്റെ നഗരത്തിൽ സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കും.
വാസുദേവസമോ ലോകേ യശസാ വിക്രമേണ ച। സോയം രാജ്യേ വിരാടസ്യ ഭവനേ ഭരതര്ഷഭഃ
വാസുദേവനോടു സമമായ പ്രശസ്തിയും വീരത്വവും ഉള്ള ഭാരതവംശത്തിലെ ആ മഹാനായവൻ ഇപ്പോൾ വിരാടന്റെ രാജപ്രാസാദത്തിൽ താമസിക്കും.
മേരുഃ പ്രച്ഛാദിത ഇവ വസന്വജ്രോണ മുഷ്ടിനാ। ആഖ്യാതാ ഷണ്ഡകോസ്മീതി പ്രതിജ്ഞാതം ഹി പാതകം
മേഘക്കൂട്ടത്തിൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന മേരുപർവതംപോലെ, ഞാൻ ശണ്ഡനെന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടും; ഇതാണ് എന്റെ പ്രതിജ്ഞ, എങ്കിലും ഇത് ഒരു ദുർഭാഗ്യമാണ്.
ഇത്യേവമുക്ത്വാ പുരുഷപ്രവീരസ്തഥാര്ജുനോ ധര്മാമൃതാം വരിഷ്ഠഃ। വാക്യം തഥാസൌ .... ഭൂയോ നൃപോഽപരം ഭ്രാതര...ബഭാഷേ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം, പുരുഷശ്രേഷ്ഠനായ അർജുനൻ, ധർമ്മത്തിന്റെ അമൃതത്തിൽ ഏറ്റവും ഉന്നതനായവൻ, രാജാവിനോട് വീണ്ടും സംസാരിച്ചു; പിന്നെ മറ്റൊരു സഹോദരൻ വാക്ക് പറഞ്ഞു.
കിംകര്മാ കിംസമാചാരോ നകുലോയം ഭവിഷ്യതി। സുകുമാരശ്ച ശൂരശ്ച ദര്ശനീയഃ സുഖോചിതഃ
ഈ നകുലൻ എന്ത് ജോലി ചെയ്യുകയും എങ്ങനെയുള്ള പെരുമാറ്റം കാണിക്കുകയും ചെയ്യും? ഇദ്ദേഹം സുന്ദരനും വീരനും സുഖജീവിതത്തിന് അടിമയായവനും ആണ്.
അദുഃഖാര്ഹശ്ച ബാലശ്ച ലാലിതശ്ചാപി നിത്യശഃ । സോയമാര്തശ്ച ശാന്തശ്ച കിം നു രോചയതാത്ത്വിഹ
ഇദ്ദേഹം കഷ്ടത അനുഭവിക്കാൻ യോജ്യനല്ല, ബാലനാണ്, എപ്പോഴും ലാളിതനാണ്; എന്നാൽ ഇപ്പോൾ ദുഃഖിതനും ശാന്തനും ആകുന്നു—ഇവിടെ എന്താണ് ഇദ്ദേഹത്തിന് ഇഷ്ടം?
കിം ത്വം നകുല കുര്വാണസ്തസ്യ താത ചരിഷ്യസി। കര്മ തത്ത്വം സമാചക്ഷ്വ രാജ്യേ തസ്യ മഹീപതേഃ
നകുലാ, നീ എന്ത് ചെയ്യാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നു? രാജാവിന്റെ രാജ്യത്തിൽ നീ ചെയ്യാൻ പോകുന്ന ജോലി എന്താണെന്ന് ഞങ്ങൾക്കു പറയൂ.
അശ്വാധ്യക്ഷോ ഭവിഷ്യാമി വിരാടസ്യേതി മേ മതിഃ। ദാമഗ്രന്ഥീതി നാമ്നാഽഹം കര്മൈതത്സുപ്രിയം മമ
ഞാൻ വിരാടന്റെ കുതിരകളുടെ മേൽനോട്ടക്കാരനാകും; ഇതാണ് എന്റെ തീരുമാനമ. ഞാൻ ഗ്രന്തി എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടും, ഈ ജോലി എനിക്ക് വളരെ പ്രിയമാണ്.
ദാമഗ്നന്ഥീ പരിജ്ഞാതഃ കുശലോ ദാമകര്മണി । ന മാം പരിഭവിഷ്യന്തി ജനാ ജാത്വിഹ കര്ഹിചിത്
ഗ്രന്തി എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നവനായി, കുതിരകളെ പരിപാലിക്കുന്നതിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവനായി, ഇവിടെ ആരും എന്നെ ഒരിക്കലും അവഹേളിക്കില്ല.
കുശലോത്സ്മ്യശ്വശിക്ഷായാം തഥൈവാശ്വചികിത്സനേ। പ്രിയാശ്ച സതതം മേഽശ്വാഃ കുരുരാജാ യഥാ തവ
കുതിരകളെ പരിശീലിപ്പിക്കാനും ചികിത്സിക്കാനും ഞാൻ പ്രാവീണ്യമുള്ളവനാണ്, കുതിരകൾ എപ്പോഴും എനിക്ക് പ്രിയമാണ്, കുരുവംശരാജാവേ, നിനക്കു പോലെ.
ന മാം പരിഭവിഷ്യന്തി കിശോരാ വഡവാസ്തഥാ । ന ദുഷ്ടാശ്ച ഭവിഷ്യന്തി പൃഷ്ഠേ ധുരി ച മദ്ഗതാഃ
കുഞ്ഞുകുതിരകളും പെൺകുതിരകളും എന്നെ അവഗണിക്കില്ല; എന്റെ മേൽനോട്ടത്തിലുള്ള ദുഷ്ടകുതിരകളും ദുഷ്ടത കാണിക്കില്ല.
ദ്രക്ഷ്യന്തി യേ ച മാം കേചിദ്വിരാടനഗരേ ജനാഃ । തേഭ്യ ഏവം പ്രവക്ഷ്യാമി വിഹരിഷ്യാമ്യഹം യഥാ
വിരാട്നഗരത്തിൽ ആരെങ്കിലും എന്നെ കണ്ടാൽ, ഞാൻ അവരോട് അതുപോലെ പറയും, ഞാൻ എന്റെ പ്രതിജ്ഞ പ്രകാരം ജീവിക്കും.
പാണ്ഡവേന ഹ്യഹം താത അശ്വേഷ്വധികൃതഃ പുരാ। ഇതി തസ്യ പുരേ ഛന്നശ്ചരിഷ്യാമി മഹീപതേ । ഇത്യേതദ്വഃ പ്രതിജ്ഞാതം വിഹരിഷ്യാമ്യഹം യഥാ
പിതാവേ, മുമ്പ് ഞാൻ പാണ്ഡവന്റെ കുതിരകളുടെ മേൽനോട്ടക്കാരനായിരുന്നു; അതിനാൽ, ആ നഗരത്തിൽ ഞാൻ മറഞ്ഞ് ജീവിക്കും, രാജാവേ. ഇതാണ് എന്റെ പ്രതിജ്ഞ, അതുപോലെ ഞാൻ ജീവിക്കും.
നകുലേനൈവമുക്തസ്തു ധര്മരാജോഽബ്രവീദ്വചഃ। ബൃഹസ്പതിസമോ ബുദ്ധ്യാ നയേനോശനസാ സമഃ
ഇങ്ങനെ നകുലൻ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ധർമ്മരാജാവ്, ബൃഹസ്പതിയെപ്പോലെ ബുദ്ധിയുള്ളവനും ഉശനസിനെപ്പോലെ നയത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവനും, മറുപടി പറഞ്ഞു.
മന്ത്രൈര്നാനാവിധൈര്നീതഃ പഥ്യേഷു പരിനിഷ്ഠിതഃ । സുപ്രണീതഃ സുമാര്ഗസ്ഥോ രാജതന്ത്രമവാപ യഃ
നാനാവിധ മന്ത്രങ്ങളാൽ നയിക്കപ്പെട്ട്, ശരിയായ വഴികളിൽ ഉറപ്പോടെ നിലകൊണ്ടു, നല്ല മാർഗത്തിൽ മുന്നേറി, രാജകീയവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യം നേടിയവനാണ് അവൻ.
ന ചാസ്യ സ്ഖലിതം കിംചിദ്ദദൃശുസ്തദ്വിദോ ജനാഃ। സുനീതിജ്ഞശ്ച ശൂരശ്ച സര്വമന്ത്രവിശാരദഃ
അത്തരം കാര്യങ്ങളിൽ വിദഗ്ധരായവർ അവനിൽ ഒരു പിഴവുമോ ദോഷമോ കണ്ടില്ല; നല്ല നയത്തിൽ പാണ്ഡിത്യം ഉള്ളവനും ധൈര്യശാലിയും എല്ലാ ഉപദേശങ്ങളിലും നിപുണനുമായിരുന്നു.
അധികോ മാതുരസ്മാകം കുന്ത്യാഃ പ്രിയതമഃ സദാ। സഹദേവ കഥം കര്മ തസ്യ രാജ്ഞഃ കരിഷ്യസി। കിം വാ ത്വം താത കുര്വാണഃ പ്രച്ഛന്നോ വിചരിഷ്യസി
അവൻ എപ്പോഴും ഞങ്ങളുടെ അമ്മ കുന്തിക്ക് ഏറ്റവും പ്രിയനായിരിന്നു; സഹദേവാ, നീ ആ രാജാവിനുവേണ്ടി എങ്ങനെ സേവനം ചെയ്യും? അല്ലെങ്കിൽ, മകനേ, നീ മറ്റേതെങ്കിലും ജോലി ചെയ്യാനായി മറഞ്ഞ് നടക്കുമോ?
ഗോസങ്ഖ്യാതാ ഭവിഷ്യാമി വിരാടസ്യേതി രോചയേ। പ്രതിഭോക്താ ച ദോഗ്ധാ ച സങ്ഖ്യാനകുശലോ ഗവാമ്। തന്ത്രീപാലേതി മേ നാമ സ്വയം പ്രോക്തം ഭവിഷ്യതി
വിരാടന്റെ പശുക്കളെ എണ്ണുന്നവനായി അറിയപ്പെടാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; ഞാൻ അവയെ മേയിക്കുകയും പാൽകുടിക്കുകയും ചെയ്യും, പശുക്കളെ എണ്ണുന്നതിൽ പ്രാവീണ്യമുണ്ട്. എന്റെ പേര് തന്ത്രിപാലൻ എന്നാണ് ഞാൻ സ്വയം പ്രഖ്യാപിക്കും.
അയോഗാ ബഹുലാഃ പുഷ്ടാഃ ക്ഷീരവത്യോ ബഹുപ്രജാഃ । നിഷ്പന്നസത്ത്വാഃ സുഭൃതാ ഹ്യപേതജ്വരകില്വിഷാഃ
പശുക്കൾ അനേകം, ബലവാന്മാരും, പാൽസമൃദ്ധിയുള്ളവരുമാണ്; അവയ്ക്ക് കുഞ്ഞുങ്ങളും ധാരാളം, നല്ല സ്വഭാവവും, നല്ല പരിപാലനവും, രോഗവും ദോഷവും ഇല്ലാത്തവയുമാണ്.
ദൃഷ്ടചോരഭയാ നിത്യം വ്യാധിവ്യാഘ്രവിവര്ജിതാഃ । ഗാവഃ സുസഹിതാ രാജന്നിരുദ്വിഗ്നാ നിരാമയഃ
രാജാവേ, പശുക്കൾ എപ്പോഴും കള്ളന്മാരുടെ ഭയവും രോഗവും കടുവയുടെ ആക്രമണവും ഇല്ലാതെ, നല്ല പരിപാലനത്തോടെയും സന്തോഷത്തോടെയും ആരോഗ്യത്തോടെയും ജീവിക്കുന്നു.
ഭവിഷ്യന്തി മയാ ഗുപ്താ വിരാടനഗരേ തദാ। നിപുണത്വം ചരിഷ്യാമി പ്രീതിരത്ര പരാ ഹി മേ
അപ്പോൾ ഞാൻ വിരാടനഗരിയിൽ അവയെ കാത്തുസൂക്ഷിക്കും; ഇവിടെ എന്റെ കഴിവ് ഞാൻ കാണിക്കും, ഈ ജോലി എന്നെ വളരെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നു.
അഹം ഹി ഭവതാ ഗോഷു പ്രഹിതഃ സതത പുരാ। തത്ര മേ കൌശലം സര്വമനുബദ്ധം വിശാംപതേ
മുൻപും നിങ്ങൾ എന്നെ പശുക്കളുടെ കാര്യത്തിൽ ഏൽപ്പിച്ചിരുന്നു; അതിനാലാണ് എന്റെ എല്ലാ പ്രാവീണ്യവും അവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്, ജനാധിപതിയായോനെ.