യഥൈതാനി വിശിഷ്ടാനി സ്വസ്യാം ജാത്യാം വൃകോദര
വൃക്കോദരാ, ഇവയെല്ലാം തങ്ങളുടെ വർഗ്ഗത്തിൽ പ്രത്യേകതയുള്ളതുപോലെ,
സോയമിന്ദ്രാദനവമോ വാസുദേവാച്ച ഭാരത । ഉഷിത്വാ പഞ്ച വര്ഷാണി സഹസ്രാക്ഷസ്യ വേശ്മനി। ബ്രഹ്മചാരീ വ്രതേ യുക്തഃ സര്വശസ്ത്രഭൃതാംവരഃ
ഇവനും ഇന്ദ്രനേക്കാൾ കുറവല്ല, വാസുദേവനേക്കാൾ കുറവുമില്ല, ഭാരതാ. ആയിരം കണ്ണുള്ളവന്റെ വീട്ടിൽ അഞ്ചു വർഷം വ്രതശുദ്ധിയോടെ താമസിച്ച്, ആയുധധാരികളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായി.
അവാപ ചാസ്ത്രമസ്ത്രജ്ഞഃ സര്വജ്ഞഃ സര്വസംമതഃ । ക്ഷിപ്രം ചാണു വിചിത്രം ച ധ്രുവം ച വദതാം വരഃ
അവൻ ആയുധവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യം നേടി, എല്ലാം അറിയുന്നവനും എല്ലാവരുടെയും ആദരസ്വീകാരനും, വേഗതയിലും നൂലിപ്പോലും അത്ഭുതകരമായും ഉറച്ചവനും വാക്കിൽ ശ്രേഷ്ഠനുമാണ്.
അനുജ്ഞാതഃ സുരേന്ദ്രേണ പുനഃ പ്രത്യാഗതോ മഹീമ്। ധാര്തരാഷ്ട്രവിനാശായ പാണ്ഡവാനാം ജയായ ച
ദേവേന്ദ്രൻ അനുമതി നൽകി, അവൻ വീണ്ടും ഭൂമിയിൽ തിരിച്ചെത്തി, ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരുടെ നാശത്തിനും പാണ്ഡവരുടെ വിജയത്തിനും വേണ്ടി.
യം മന്യേ ദ്വാദശം രുദ്രമാദിത്യാനാം ത്രയോദശമ് । വസൂനാം നവമം മന്യേ ഗിരീണാമഷ്ടമഃ സ്മൃതഃ
അവനെ ഞാൻ പന്ത്രണ്ടാമത്തെ രുദ്രൻ, ആദിത്യന്മാരിൽ പതിമൂന്നാമൻ, വസുക്കളിൽ ഒൻപതാമൻ, പർവതങ്ങളിൽ എട്ടാമൻ എന്നിങ്ങനെ കരുതുന്നു.
യസ്യ ദീര്ഘൌ സമൌ ബാഹൂ ജ്യാഘാതേന കിണീകൃതൌ । ദക്ഷിണശ്ചൈവ സവ്യശ്ച ബാഹൂ അനഡുഹോ യഥാ
അവന്റെ ഇരുപത്തും നീളമുള്ള, ഒരുപോലെയുള്ള കൈകൾ, വില്ലിന്റെ നൂലാൽ അടയാളപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; വലതും ഇടതും, കാളയുടെ കൈകളെപ്പോലെയാണ്.
തലാങ്ഗുലിത്രാഭ്യുചിതൌ നാഗരാജകരോപമൌ । പീനൌ പരിഘസങ്കാശൌ മൃദുതാമ്രതലൌ ശുഭൌ
തലവും വിരലും ചേർത്ത് പിടിക്കാൻ അനുയോജ്യമായവ, പാമ്പുകളുടെ രാജാവിന്റെ കൈകളെപ്പോലെയുള്ളവ, ഇരുമ്പ് ദണ്ഡംപോലെ കട്ടിയുള്ളവ, മൃദുവും തവിട്ടുനിറമുള്ളതും മനോഹരവുമാണ്.
ശ്യാമോ യുവാ ഗുഡാകേശോ ദര്ശനീയശ്ച പാണ്ഡവഃ । ഗാണ്ഡീവധന്വാ ശ്വേതാശ്വഃ കിരീടീ വാനരധ്വജഃ
കറുത്ത നിറം, യൗവനം, കുരുളുമുടി, ആകർഷകമായ രൂപം, ഗാണ്ഡീവം കൈവശം, വെള്ള കുതിരകൾ, കിരീടം, വാനരധ്വജം എന്നിവയോടെ ഈ പാണ്ഡവൻ മനോഹരനാണ്.
കിംരൂപധാരീ കിംകര്മാ കിംചേഷ്ടഃ കിംപരായണഃ। ബീഭത്സുര്ഭീമധന്വാ ച കിം കരിഷ്യതി ചാര്ജുനഃ । കുന്തീപുത്രോ വിരാടസ്യ രമതേ കേന കര്മണാ
അവൻ എങ്ങനെയുള്ള രൂപം ധരിക്കുന്നു? എന്താണ് ചെയ്യുന്നത്? എന്താണ് ലക്ഷ്യം? ഭയാനക വില്ലാളിയായ അർജുനൻ എന്ത് ചെയ്യും? കുന്തിയുടെ മകൻ രാജാവായ വിരാടിനെ എങ്ങനെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നു?
ഇമൌ കിണീകൃതൌ ബാഹൂ ജ്യാഘാതതലപീഡനാത്। നിത്യം കഞ്ചുകസംഛന്നൌ നാന്യഥാ ഗോപ്തുമുത്സഹേ
വില്ലിന്റെ നൂലാൽ അടയാളം പറ്റിയ ഈ കൈകൾ എപ്പോഴും കവർച്ചയാൽ മറച്ചിരിക്കുന്നു; വേറെ വഴിയില്ലാതെ ഞാൻ ഇവയെ സംരക്ഷിക്കാൻ കഴിയില്ല.
കിം തു കാര്യവശാദേതദാചരിഷ്യാമി കുത്സിതമ്
എങ്കിലും, നിർബന്ധിതനായി, ഈ അപമാനകരമായ പ്രവൃത്തി ഞാൻ ചെയ്യേണ്ടിവരും.
ബാഹൂ മേ ഭരതശ്രേഷ്ഠ മഹാലാഞ്ഛനലക്ഷിതൌ । ജ്യാഘാതേന മഹാന്തൌ മേ ഗൂഹിതും നാന്യഥോത്സഹേ
ഭാരതശ്രേഷ്ഠാ, എന്റെ കൈകൾ വലിയ അടയാളങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; വില്ലിന്റെ നൂലാൽ ശക്തിയേറുകയും ചെയ്തിരിക്കുന്നു; വേറെ വഴിയില്ലാതെ ഞാൻ അവ മറയ്ക്കാൻ കഴിയില്ല.
ഉഭൌ കമ്ബൂ പ്രതീമുച്യ കുണ്ഡലേ പരിപാതുകേ । വേണീകൃതശിരാ ഭൂത്വാ ഭവിഷ്യാമി ബൃഹന്നലാ
രണ്ടു കൈകളിലും കങ്കണങ്ങൾ ധരിച്ചു, കാതിൽ കുണ്ഡലങ്ങൾ ഇട്ട്, മുടി ചുരുട്ടി, ഞാൻ ബൃഹന്നളയായി മാറും.
പഠന്നാഖ്യായികാം നാമ സ്ത്രീഭാവേന പുനഃ പുനഃ । പ്രജാനാം സമുദാചാരം ബഹുനര്മകൃതം വദന് । രമയിഷ്യാമി രാജാനമന്യം ചാന്തഃപുരേ ജനമ്
സ്ത്രീഭാവത്തിൽ വീണ്ടും വീണ്ടും കഥകൾ വായിച്ച്, ജനങ്ങളുടെ ആചാരങ്ങൾ പറഞ്ഞ്, പല തമാശകളും ചേർത്ത്, രാജാവിനെയും അന്തഃപുരത്തിലെ മറ്റുള്ളവരെയും സന്തോഷിപ്പിക്കും.
നൃത്തം ഗീതം ച വാദിത്രം ദിവ്യം ച വിവിധം തഥാ । ശിക്ഷയിഷ്യാമ്യഹം രാജന്വിരാടനഗരേ സ്ത്രിയഃ
രാജാവേ, ഞാൻ വിരാട്നഗരത്തിലെ സ്ത്രീകൾക്ക് നൃത്തവും പാട്ടും വിവിധ ദൈവീയ സംഗീതങ്ങളും പഠിപ്പിക്കും.
സ്ത്രീഭാവസമുദാചാരാന്നൃത്തഗീതകഥാശ്രയൈഃ। ഛാദയിഷ്യാമി രാജേന്ദ്ര മായയാഽഽത്മാനമാത്മനാ
സ്ത്രീകളുടെ സ്വഭാവവും പെരുമാറ്റവും സ്വീകരിച്ച്, നൃത്തം, പാട്ട്, കഥകൾ എന്നിവയിലൂടെ ഞാൻ എന്റെ സ്വയം മറച്ചു വെയ്ക്കും, രാജാധിരാജാവേ, എന്റെ മായയാൽ.
യുധിഷ്ഠിരസ്യ ഗേഹേഽസ്മിന്ദ്രൌപദ്യാഃ പരിചാരികാ। ഉഷിതാഽസ്മീതി വക്ഷ്യാമി ധര്മരാജസ്യ സംമതാ
ഞാൻ യുദ്ധിഷ്ഠിരന്റെ വീട്ടിൽ ദ്രൗപദിയെ സേവിച്ച ദാസിയായി കഴിഞ്ഞുവെന്ന്, ധർമ്മരാജാവിന്റെ സമ്മതത്തോടെ, ഞാൻ പറയും.
ഉര്വശ്യാശ്ചാപി ശാപേന പ്രാപ്തോസ്മി നൃപ ഷണ്ഡതാമ്। ശക്രപ്രസാദാന്മുക്തോഽഹം വര്ഷാദൂര്ധ്വം ത്രയോദശാത്। ഇത്യേതന്മേ പ്രതിജ്ഞാതം വിചരിഷ്യാമ്യഹം യഥാ
രാജാവേ, ഉർവശിയുടെ ശാപം മൂലം ഞാൻ ശണ്ഡനായി മാറി, എന്നാൽ ഇന്ദ്രന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ പതിമൂന്നാം വർഷം കഴിഞ്ഞാൽ ഞാൻ മോചിതനാകും; ഇതാണ് എന്റെ പ്രതിജ്ഞ, അതുപോലെ ഞാൻ ജീവിക്കും.
ഏതേന വിധിനാ ഛന്നഃ കൃതകേന യഥാ നലഃ। വിഹരിഷ്യാമി രാജേന്ദ്ര വിരാടസ്യ പുരേ സുഖമ്
ഇങ്ങനെ മറ്റൊരാളായി മറഞ്ഞ്, പഴയകാലത്ത് നളൻ ചെയ്തതുപോലെ, രാജാധിരാജാവേ, ഞാൻ വിരാടിന്റെ നഗരത്തിൽ സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കും.
വാസുദേവസമോ ലോകേ യശസാ വിക്രമേണ ച। സോയം രാജ്യേ വിരാടസ്യ ഭവനേ ഭരതര്ഷഭഃ
വാസുദേവനോടു സമമായ പ്രശസ്തിയും വീരത്വവും ഉള്ള ഭാരതവംശത്തിലെ ആ മഹാനായവൻ ഇപ്പോൾ വിരാടന്റെ രാജപ്രാസാദത്തിൽ താമസിക്കും.
മേരുഃ പ്രച്ഛാദിത ഇവ വസന്വജ്രോണ മുഷ്ടിനാ। ആഖ്യാതാ ഷണ്ഡകോസ്മീതി പ്രതിജ്ഞാതം ഹി പാതകം
മേഘക്കൂട്ടത്തിൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന മേരുപർവതംപോലെ, ഞാൻ ശണ്ഡനെന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടും; ഇതാണ് എന്റെ പ്രതിജ്ഞ, എങ്കിലും ഇത് ഒരു ദുർഭാഗ്യമാണ്.
ഇത്യേവമുക്ത്വാ പുരുഷപ്രവീരസ്തഥാര്ജുനോ ധര്മാമൃതാം വരിഷ്ഠഃ। വാക്യം തഥാസൌ .... ഭൂയോ നൃപോഽപരം ഭ്രാതര...ബഭാഷേ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം, പുരുഷശ്രേഷ്ഠനായ അർജുനൻ, ധർമ്മത്തിന്റെ അമൃതത്തിൽ ഏറ്റവും ഉന്നതനായവൻ, രാജാവിനോട് വീണ്ടും സംസാരിച്ചു; പിന്നെ മറ്റൊരു സഹോദരൻ വാക്ക് പറഞ്ഞു.
കിംകര്മാ കിംസമാചാരോ നകുലോയം ഭവിഷ്യതി। സുകുമാരശ്ച ശൂരശ്ച ദര്ശനീയഃ സുഖോചിതഃ
ഈ നകുലൻ എന്ത് ജോലി ചെയ്യുകയും എങ്ങനെയുള്ള പെരുമാറ്റം കാണിക്കുകയും ചെയ്യും? ഇദ്ദേഹം സുന്ദരനും വീരനും സുഖജീവിതത്തിന് അടിമയായവനും ആണ്.
അദുഃഖാര്ഹശ്ച ബാലശ്ച ലാലിതശ്ചാപി നിത്യശഃ । സോയമാര്തശ്ച ശാന്തശ്ച കിം നു രോചയതാത്ത്വിഹ
ഇദ്ദേഹം കഷ്ടത അനുഭവിക്കാൻ യോജ്യനല്ല, ബാലനാണ്, എപ്പോഴും ലാളിതനാണ്; എന്നാൽ ഇപ്പോൾ ദുഃഖിതനും ശാന്തനും ആകുന്നു—ഇവിടെ എന്താണ് ഇദ്ദേഹത്തിന് ഇഷ്ടം?
കിം ത്വം നകുല കുര്വാണസ്തസ്യ താത ചരിഷ്യസി। കര്മ തത്ത്വം സമാചക്ഷ്വ രാജ്യേ തസ്യ മഹീപതേഃ
നകുലാ, നീ എന്ത് ചെയ്യാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നു? രാജാവിന്റെ രാജ്യത്തിൽ നീ ചെയ്യാൻ പോകുന്ന ജോലി എന്താണെന്ന് ഞങ്ങൾക്കു പറയൂ.
അശ്വാധ്യക്ഷോ ഭവിഷ്യാമി വിരാടസ്യേതി മേ മതിഃ। ദാമഗ്രന്ഥീതി നാമ്നാഽഹം കര്മൈതത്സുപ്രിയം മമ
ഞാൻ വിരാടന്റെ കുതിരകളുടെ മേൽനോട്ടക്കാരനാകും; ഇതാണ് എന്റെ തീരുമാനമ. ഞാൻ ഗ്രന്തി എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടും, ഈ ജോലി എനിക്ക് വളരെ പ്രിയമാണ്.
ദാമഗ്നന്ഥീ പരിജ്ഞാതഃ കുശലോ ദാമകര്മണി । ന മാം പരിഭവിഷ്യന്തി ജനാ ജാത്വിഹ കര്ഹിചിത്
ഗ്രന്തി എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നവനായി, കുതിരകളെ പരിപാലിക്കുന്നതിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവനായി, ഇവിടെ ആരും എന്നെ ഒരിക്കലും അവഹേളിക്കില്ല.
കുശലോത്സ്മ്യശ്വശിക്ഷായാം തഥൈവാശ്വചികിത്സനേ। പ്രിയാശ്ച സതതം മേഽശ്വാഃ കുരുരാജാ യഥാ തവ
കുതിരകളെ പരിശീലിപ്പിക്കാനും ചികിത്സിക്കാനും ഞാൻ പ്രാവീണ്യമുള്ളവനാണ്, കുതിരകൾ എപ്പോഴും എനിക്ക് പ്രിയമാണ്, കുരുവംശരാജാവേ, നിനക്കു പോലെ.
ന മാം പരിഭവിഷ്യന്തി കിശോരാ വഡവാസ്തഥാ । ന ദുഷ്ടാശ്ച ഭവിഷ്യന്തി പൃഷ്ഠേ ധുരി ച മദ്ഗതാഃ
കുഞ്ഞുകുതിരകളും പെൺകുതിരകളും എന്നെ അവഗണിക്കില്ല; എന്റെ മേൽനോട്ടത്തിലുള്ള ദുഷ്ടകുതിരകളും ദുഷ്ടത കാണിക്കില്ല.
ദ്രക്ഷ്യന്തി യേ ച മാം കേചിദ്വിരാടനഗരേ ജനാഃ । തേഭ്യ ഏവം പ്രവക്ഷ്യാമി വിഹരിഷ്യാമ്യഹം യഥാ
വിരാട്നഗരത്തിൽ ആരെങ്കിലും എന്നെ കണ്ടാൽ, ഞാൻ അവരോട് അതുപോലെ പറയും, ഞാൻ എന്റെ പ്രതിജ്ഞ പ്രകാരം ജീവിക്കും.