ആഹരിഷ്യാമി ദാരൂണാം പാടിതാനാം ശതംശതമ്। രാജാ കര്മാണി മേ ദൃഷ്ട്വാ ന മാം പരിഭവിഷ്യതി
നൂറുകണക്കിന് ചിരണ്ടിയ മരംതുണ്ടുകൾ ഞാൻ കൊണ്ടുവരും; എന്റെ ഈ പ്രവർത്തികൾ രാജാവ് കണ്ടാൽ, എനിക്ക് അവഹേളനമൊന്നും ഉണ്ടാകില്ല.
യേ ച തസ്യ മഹാമല്ലാഃ സമരേഷ്വപരാജിതാഃ । കൃതപ്രതാപാ ബഹുശോ രാജ്ഞഃ പ്രത്യായിതാ ബലേ
യുദ്ധത്തിൽ ഒരിക്കലും തോറ്റിട്ടില്ലാത്ത, പലതവണ വീര്യം തെളിയിച്ച് രാജാവിന്റെ സൈന്യത്തിന് ആത്മവിശ്വാസം നൽകിയ മഹാബലശാലികളായ അവന്റെ മല്ലന്മാർ,
രങ്ഗോപജീവിനഃ സര്വേ പരേഷാം ച ഭയാവഹാഃ । താനഹം നിഹനിഷ്യാമി രതിം രാജ്ഞഃ പ്രവര്തയന്
രംഗത്തിൽ ജീവനം കണ്ടെത്തുന്നവരും, എതിരാളികൾക്ക് ഭയം പകരുന്നവരും ആയ എല്ലാവരെയും ഞാൻ ജയിക്കും; അതിലൂടെ രാജാവിന് സന്തോഷം നൽകും.
ന ച താന്യുധ്യമാനോഽഹം നയിഷ്യേ യമസാദനമ്। തഥാ താന്നിഹനിഷ്യാമി ജീവിഷ്യന്തി യഥാഽഽതുരാഃ
എന്നാൽ, അവരുമായി പോരാടുമ്പോൾ ഞാൻ അവരെ മരണത്തിലേക്ക് അയയ്ക്കില്ല; അവർ രോഗികൾക്ക് പോലെ ജീവൻ നിലനിർത്തി രക്ഷപ്പെടും വിധം ഞാൻ അവരെ കീഴടക്കും.
വൃഷോ വാ മഹിഷോ വാപി നാഗോ വാ ഷാഷ്ടിഹായനഃ । സിംഹോ വ്യാഘ്രോ ഗ്രഹീതവ്യോ ഭവിഷ്യതി ന സംശയഃ
കാളയോ, മഹിഷിയോ, അറുപത് വയസ്സുള്ള ആനയോ, സിംഹമോ, കടുവയോ ആയാലും, ഇവയിൽ ആരായാലും ഞാൻ പിടിച്ചെടുക്കും; അതിൽ സംശയമില്ല.
താന്സര്വാന്ദുര്ഗ്രഹാനന്യൈരാശീവിഷവിഷോപമാന്। ബലാദഹം ഗ്രഹീഷ്യാമി മത്സ്യരാജസ്യ പശ്യതഃ
മറ്റുള്ളവർക്ക് പിടികൂടാൻ പ്രയാസമുള്ള, വിഷസർപ്പത്തിന്റെ സ്പർശംപോലെയുള്ള എല്ലാ മൃഗങ്ങളെയും ഞാൻ ബലപ്രയോഗം ചെയ്ത്, മത്സ്യരാജാവ് കണ്ട് നിൽക്കുമ്പോൾ തന്നെ പിടിച്ചെടുക്കും.
ആരാലികാ വാ സൂദാ വാ യേഽസ്യ യുക്താ മഹാനസേ। താനഹം പ്രീണയിഷ്യാമിം മനുഷ്യാന്സ്തേന കര്മണാ
അവന്റെ വലിയ അടുക്കളയിൽ ജോലി ചെയ്യുന്ന പാചകരും അടുക്കളക്കാരും എല്ലാവരെയും ഞാൻ സന്തോഷിപ്പിക്കും; ആ ജോലി വഴി ജനങ്ങളെയും സന്തോഷിപ്പിക്കും.
ആരാലികോ ഗോവികര്താ സൂപകര്താ നിയോധകഃ। ആസം യുധിഷ്ഠിരസ്യാഹമിതി വക്ഷ്യാമി മാനവാന്
'ഞാൻ യുദ്ധിഷ്ഠിരന്റെ അടുക്കളക്കാരനും, പശുവിനെ മുറിക്കുന്നവനും, പച്ചടിയുണ്ടാക്കുന്നവനും, ഇറച്ചിക്കഷ്ണങ്ങൾ മുറിക്കുന്നവനും ആയിരുന്നു' എന്ന് ഞാൻ ജനങ്ങളോട് പറയും.
ആത്മാനമാത്മനാ രക്ഷംശ്ചരിഷ്യാമി വിശാംപതേ । ഇത്യേവം ച പ്രതിജ്ഞാതം വിചരിഷ്യാമ്യഹം യഥാ। വിരാടനഗരേ ച്ഛന്നോ വിരാടസ്യ സമീപതഃ
എന്റെ കഴിവുകൊണ്ട് തന്നെ ഞാൻ എന്നെ രക്ഷിച്ച് ജീവിക്കും, രാജാവേ; ഇങ്ങനെ ഞാൻ തീരുമാനിച്ചിട്ടുണ്ട്, അതുപോലെയാണ് ഞാൻ വിരാട്ടനഗരിയിൽ ഒളിഞ്ഞ്, വിരാട്ടന്റെ സമീപത്ത് ജീവിക്കുക.
അഗ്നിര്ബ്രാഹ്മണരൂപേണ പ്രച്ഛന്നോഽന്നമയാചത। മഹാശനം ബ്രാഹ്മണം മാം പ്രമുഞ്ചാര്ജുന ഖാണ്ഡവേ
ഒരു നേരം, അഗ്നി ബ്രാഹ്മണവേഷം ധരിച്ച് ഭക്ഷണം യാചിച്ചു; അർജ്ജുനാ, ഖാണ്ഡവവനത്തിൽ ആ മഹാഭോജകനായ ബ്രാഹ്മണനായി എന്നെ വിടുതല് ചെയ്യൂ.
സംശുശ്രുവേ ച ധര്മാത്മാ യസ്തമര്ഥം ചകാര ഹ। തസ്മൈ ബ്രാഹ്മണരൂപായ ഹുതാശായ മഹായശാഃ । വിജിത്യൈകരഥേനേന്ദ്രം ഹത്വാ പന്നഗരാക്ഷസാന്
ധർമ്മാത്മാവായവൻ ആ അപേക്ഷ കേട്ട് നിറവേറ്റി; ആ ബ്രാഹ്മണരൂപിയായ അഗ്നിക്ക്, മഹത്വമുള്ളവനായി, ഒരു രഥത്തിൽ ഇന്ദ്രനെ ജയിച്ച്, പാമ്പുകളെയും ദാനവരെയും സംഹരിച്ച്,
യസ്തു ദേവാന്മനുഷ്യാംശ്ച സര്വാനേകരഥോഽജയത്। സ ഭീമധന്വാ ശ്വേതാശ്വഃ പാണ്ഡവഃ കിം കരിഷ്യതി
ദേവന്മാരെയും മനുഷ്യരെയും ഒരൊറ്റ രഥത്തിൽ ജയിച്ച ഭീമബാഹുവും വെള്ളയകുതിരയുമുള്ള പാണ്ഡവനും എന്ത് ചെയ്യാൻ കഴിയില്ല?
ആശീവിഷസമസ്പര്ശോ നാഗാനാമിവ വാസുകിഃ । ദൃഷ്ടീവിഷ ഇവാഹീനാമഗ്നിസ്തേജസ്വിനാമിവ
സർപ്പങ്ങളിൽ വാസുകി പോലെ, സ്പർശം വിഷംപോലുള്ളവൻ; പാമ്പുകളുടെ കണ്മണിയിൽ വിഷംപോലെ; തീപോലെ പ്രകാശമുള്ളവരിൽ,
സമുദ്ര ഇവ സിന്ധൂനാം ശൈലാനാം ഹിമവാനിവ। മഹേന്ദ്ര ഇവ ദേവാനാം ദാനവാനാം ബലിര്യഥാ
നദികളിൽ സമുദ്രംപോലെ, പർവ്വതങ്ങളിൽ ഹിമവാൻപോലെ, ദേവന്മാരിൽ മഹേന്ദ്രൻപോലെ, ദാനവരിൽ ബലിപോലെ,
സുപ്രതീകോ ഗജേന്ദ്രാണാം യുഗ്യാനാം തുരഗോ യഥാ। കുബേര ഇവ യക്ഷാണാം മൃഗാണാം കേസരീ യഥാ
ആനകളിൽ ഏറ്റവും മനോഹരൻപോലെ, കുതിരകളിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമൻപോലെ, യക്ഷന്മാരിൽ കുബേരൻപോലെ, മൃഗങ്ങളിൽ സിംഹംപോലെ,
രാക്ഷസാനാം ദശഗ്രീവോ ദൈത്യാനാമിവ ശമ്ബരഃ । രുദ്രാണാമിവ കാപാലീ വിഷ്ണുര്ബലവതാമിവ
രാക്ഷസന്മാരിൽ പത്തുമുഖൻപോലും, ദൈത്യരിൽ ശംബരൻപോലും, രുദ്രന്മാരിൽ കപാലി പോലെയും, ശക്തന്മാരിൽ വിഷ്ണു പോലെയും,
രോഷാമര്ഷസമായുക്തോ ഭുജങ്ഗാനാം ച തക്ഷകഃ । വായുവേഗബലോദ്ധൃതോ ഗരുഡഃ പതതാമിവ
കോപത്തിലും അസൂയയിലും നിറഞ്ഞവനായി, പാമ്പുകളിൽ തക്ഷകനെപ്പോലെയും, പറക്കുന്നവരിൽ വായുവിന്റെ വേഗത്താൽ ഉയരുന്ന ഗരുഡനെപ്പോലെയും ആണവൻ.
തപതാമിവ ചാദിത്യഃ പ്രജാനാം ബ്രാഹ്മണോ യഥാ। ഹ്രദാനാമിവ പാതാലം പര്ജന്യോ നര്ദതാമിവ
ഉള്ളിൽ ദഹിക്കുന്നവരിൽ സൂര്യനെപ്പോലെയും, ജനങ്ങളിൽ ബ്രാഹ്മണനെപ്പോലെയും, തടാകങ്ങളിൽ പാതാളത്തെപ്പോലെയും, ഗർജിക്കുന്നവരിൽ മേഘത്തെപ്പോലെയും ആണവൻ.
ആയുധാനാം വരോ വജ്രഃ കകുദ്മാംശ്ച ഗവാം വരഃ। ധൃതരാഷ്ട്രശ്ച നാഗാനാം ഹസ്തിഷ്വൈരാവതോ യഥാ
ആയുധങ്ങളിൽ വജ്രം ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠം, പശുക്കളിൽ കാളയാണ് പ്രധാനി, പാമ്പുകളിൽ ധൃതരാഷ്ട്രൻ, ആനകളിൽ ഐരാവതംപോലെയാണ് അവൻ.
പുത്രഃ പ്രിയാണാമധികോ ഭാര്യാ ച സുഹൃദാം വരാ। ഗിരീണാം പ്രവരോ മേരുര്ദേവാനാം മധുസൂദനഃ। ഗ്രഹാണാം പ്രവരശ്ചന്ദ്രഃ സരസാം മാനസോ യഥാ
മക്കൾ പ്രിയപ്പെട്ടവരിൽ ഏറ്റവും പ്രിയൻ, ഭാര്യ സുഹൃത്തുക്കളിൽ ശ്രേഷ്ഠ, പർവതങ്ങളിൽ മേരു, ദേവന്മാരിൽ മധുസൂദനൻ, ഗ്രഹങ്ങളിൽ ചന്ദ്രൻ, തടാകങ്ങളിൽ മാനസംപോലെയാണ്.
യഥൈതാനി വിശിഷ്ടാനി സ്വസ്യാം ജാത്യാം വൃകോദര
വൃക്കോദരാ, ഇവയെല്ലാം തങ്ങളുടെ വർഗ്ഗത്തിൽ പ്രത്യേകതയുള്ളതുപോലെ,
സോയമിന്ദ്രാദനവമോ വാസുദേവാച്ച ഭാരത । ഉഷിത്വാ പഞ്ച വര്ഷാണി സഹസ്രാക്ഷസ്യ വേശ്മനി। ബ്രഹ്മചാരീ വ്രതേ യുക്തഃ സര്വശസ്ത്രഭൃതാംവരഃ
ഇവനും ഇന്ദ്രനേക്കാൾ കുറവല്ല, വാസുദേവനേക്കാൾ കുറവുമില്ല, ഭാരതാ. ആയിരം കണ്ണുള്ളവന്റെ വീട്ടിൽ അഞ്ചു വർഷം വ്രതശുദ്ധിയോടെ താമസിച്ച്, ആയുധധാരികളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായി.
അവാപ ചാസ്ത്രമസ്ത്രജ്ഞഃ സര്വജ്ഞഃ സര്വസംമതഃ । ക്ഷിപ്രം ചാണു വിചിത്രം ച ധ്രുവം ച വദതാം വരഃ
അവൻ ആയുധവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യം നേടി, എല്ലാം അറിയുന്നവനും എല്ലാവരുടെയും ആദരസ്വീകാരനും, വേഗതയിലും നൂലിപ്പോലും അത്ഭുതകരമായും ഉറച്ചവനും വാക്കിൽ ശ്രേഷ്ഠനുമാണ്.
അനുജ്ഞാതഃ സുരേന്ദ്രേണ പുനഃ പ്രത്യാഗതോ മഹീമ്। ധാര്തരാഷ്ട്രവിനാശായ പാണ്ഡവാനാം ജയായ ച
ദേവേന്ദ്രൻ അനുമതി നൽകി, അവൻ വീണ്ടും ഭൂമിയിൽ തിരിച്ചെത്തി, ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരുടെ നാശത്തിനും പാണ്ഡവരുടെ വിജയത്തിനും വേണ്ടി.
യം മന്യേ ദ്വാദശം രുദ്രമാദിത്യാനാം ത്രയോദശമ് । വസൂനാം നവമം മന്യേ ഗിരീണാമഷ്ടമഃ സ്മൃതഃ
അവനെ ഞാൻ പന്ത്രണ്ടാമത്തെ രുദ്രൻ, ആദിത്യന്മാരിൽ പതിമൂന്നാമൻ, വസുക്കളിൽ ഒൻപതാമൻ, പർവതങ്ങളിൽ എട്ടാമൻ എന്നിങ്ങനെ കരുതുന്നു.
യസ്യ ദീര്ഘൌ സമൌ ബാഹൂ ജ്യാഘാതേന കിണീകൃതൌ । ദക്ഷിണശ്ചൈവ സവ്യശ്ച ബാഹൂ അനഡുഹോ യഥാ
അവന്റെ ഇരുപത്തും നീളമുള്ള, ഒരുപോലെയുള്ള കൈകൾ, വില്ലിന്റെ നൂലാൽ അടയാളപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; വലതും ഇടതും, കാളയുടെ കൈകളെപ്പോലെയാണ്.
തലാങ്ഗുലിത്രാഭ്യുചിതൌ നാഗരാജകരോപമൌ । പീനൌ പരിഘസങ്കാശൌ മൃദുതാമ്രതലൌ ശുഭൌ
തലവും വിരലും ചേർത്ത് പിടിക്കാൻ അനുയോജ്യമായവ, പാമ്പുകളുടെ രാജാവിന്റെ കൈകളെപ്പോലെയുള്ളവ, ഇരുമ്പ് ദണ്ഡംപോലെ കട്ടിയുള്ളവ, മൃദുവും തവിട്ടുനിറമുള്ളതും മനോഹരവുമാണ്.
ശ്യാമോ യുവാ ഗുഡാകേശോ ദര്ശനീയശ്ച പാണ്ഡവഃ । ഗാണ്ഡീവധന്വാ ശ്വേതാശ്വഃ കിരീടീ വാനരധ്വജഃ
കറുത്ത നിറം, യൗവനം, കുരുളുമുടി, ആകർഷകമായ രൂപം, ഗാണ്ഡീവം കൈവശം, വെള്ള കുതിരകൾ, കിരീടം, വാനരധ്വജം എന്നിവയോടെ ഈ പാണ്ഡവൻ മനോഹരനാണ്.
കിംരൂപധാരീ കിംകര്മാ കിംചേഷ്ടഃ കിംപരായണഃ। ബീഭത്സുര്ഭീമധന്വാ ച കിം കരിഷ്യതി ചാര്ജുനഃ । കുന്തീപുത്രോ വിരാടസ്യ രമതേ കേന കര്മണാ
അവൻ എങ്ങനെയുള്ള രൂപം ധരിക്കുന്നു? എന്താണ് ചെയ്യുന്നത്? എന്താണ് ലക്ഷ്യം? ഭയാനക വില്ലാളിയായ അർജുനൻ എന്ത് ചെയ്യും? കുന്തിയുടെ മകൻ രാജാവായ വിരാടിനെ എങ്ങനെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നു?
ഇമൌ കിണീകൃതൌ ബാഹൂ ജ്യാഘാതതലപീഡനാത്। നിത്യം കഞ്ചുകസംഛന്നൌ നാന്യഥാ ഗോപ്തുമുത്സഹേ
വില്ലിന്റെ നൂലാൽ അടയാളം പറ്റിയ ഈ കൈകൾ എപ്പോഴും കവർച്ചയാൽ മറച്ചിരിക്കുന്നു; വേറെ വഴിയില്ലാതെ ഞാൻ ഇവയെ സംരക്ഷിക്കാൻ കഴിയില്ല.