കങ്കോ നാമ ബ്രുവാണോഽഹം മതാക്ഷഃ സാധുദേവിതാ। വൈഡൂര്യാന്കാഞ്ചനാന്ദാനാന്സ്ഫാടികാന്രാജതാനപി ।। 23
ഞാൻ എന്റെ പേര് കങ്കൻ എന്നു പറഞ്ഞ്, ചതുരനായ ഒരു പാശക്കാരനായി, വൈഡൂര്യവും പൊന്നും സ്ഫടികവും വെള്ളിയും കൊണ്ടുള്ള മനോഹരമായ പാശങ്ങൾ സമ്മാനമായി നൽകും.
കൃഷ്ണാക്ഷാഁല്ലോഹിതാക്ഷാംശ്ച നിവപ്സ്യാമി മനോരമാന്। അരിഷ്ടാന്രാജഗോലിങ്ഗാന്ദര്ശനീയാന്സുവര്ചസഃ ।। 24
കറുത്ത കണ്ണുള്ളതും ചുവപ്പു കണ്ണുള്ളതും, ഭദ്രവും രാജസമായതും കാണുമ്പോൾ ആകർഷകമായതുമായ മനോഹരമായ പാശങ്ങൾ ഞാൻ ഒരുക്കും.
ലോഹിതാശ്ചാശ്മഗര്ഭാശ്ച സന്തി താത ധനാനി മേ। ദര്ശനീയാഃ സഭാനന്ദാഃ കുശലൈഃ സാധുനിഷ്ഠിതാഃ ।। 25
എന്റെ കൈവശം ചുവപ്പുനിറമുള്ളതും രത്നങ്ങൾ പതിപ്പിച്ചതുമായ മനോഹരമായ പാശങ്ങൾ ഉണ്ട്. അവ സഭയിൽ സന്തോഷം പകരുന്നവയും വിദഗ്ധമായി നിർമ്മിച്ചവയുമാണ്.
അപ്യേതാന്പാണിനാ സ്പൃഷ്ട്വാ സംപ്രഹൃഷ്യന്തി മാനവാഃ ।। 26
അവയെ കൈകൊണ്ട് സ്പർശിച്ചാൽ പോലും ആളുകൾക്ക് വലിയ സന്തോഷം ഉണ്ടാകും.
താന്വികീര്യ സമേ ദേശേ രമണീയേ വിപാംസുലേ। ദേവിഷ്യാമി യഥാകാമം സ വിഹാരോ ഭവിഷ്യതി ।। 27
അവയെ സമതലവും മനോഹരവുമായ മണൽ നിറഞ്ഞ സ്ഥലത്ത് ചിതറിച്ച്, ഞാൻ ഇഷ്ടം പോലെ കളിക്കും. അതാണ് എന്റെ വിനോദം.
കങ്കോ നാമ്നാ പരിവ്രാട് ച വിരാടസ്യ സഭാസദഃ। ജ്യോതിഷേ ശകുനജ്ഞാനേ നിമിത്തേ ചാക്ഷകൌശലേ । ബ്രാഹ്മേ വേദേ മയാഽധീതേ വേദാങ്ഗേഷു ച സര്വശഃ ।। 28
കങ്കൻ എന്ന പേരിൽ പര്യടനക്കാരനായി, വിരാടന്റെ സഭയിൽ ഞാൻ സന്നിധാനിയായിരിക്കും. ജ്യോതിഷം, പക്ഷിശാസ്ത്രം, ലക്ഷണങ്ങൾ, പാശക്കളി എന്നിവയിൽ ഞാൻ നിപുണനാണ്. ബ്രാഹ്മണവേദവും അതിന്റെ എല്ലാ ശാഖകളും ഞാൻ പഠിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ധര്മകാമാര്ഥമോക്ഷേഷു നീതിശാസ്ത്രേഷു പാരഗഃ। പൃഷ്ടോഽഹം കഥയിഷ്യാമി രാജ്ഞഃ പ്രിയതമം വചഃ ।। 29
ധർമ്മം, കാമം, അർത്ഥം, മോക്ഷം എന്നിങ്ങനെയുള്ള ശാസ്ത്രങ്ങളിലും നയശാസ്ത്രത്തിലും ഞാൻ പ്രാവീണ്യം നേടിയിരിക്കുന്നു. രാജാവ് ചോദിച്ചാൽ അവനു ഏറ്റവും ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന വാക്കുകൾ ഞാൻ പറയും.
ആസം യുധിഷ്ഠിരസ്യാഹം പുരാ പ്രാണസമഃ സഖാ। ഇതി വക്ഷ്യാമി രാജാനം യദി മാമനുയോക്ഷ്യതേ ।। 30
രാജാവ് എന്നോട് ചോദിച്ചാൽ, 'ഞാൻ യുദ്ധിഷ്ഠിരന്റെ ഏറ്റവും പ്രിയ സുഹൃത്ത് ആയിരുന്നു, ജീവനെപ്പോലും പ്രിയൻ,' എന്ന് ഞാൻ പറയും.
വിരാടനഗരേ ഛന്ന ഏവം യുക്തഃ സദാ വസേ। ഇത്യേവം മേ പ്രതിജ്ഞാതം വിചരിഷ്യാമ്യഹം യഥാ ।। 31
വിരാടനഗരിയിൽ ഒളിച്ചിരുത്തി, ഞാൻ ഇങ്ങനെ തന്നെ എല്ലായ്പ്പോഴും പെരുമാറും. ഇതാണ് എന്റെ പ്രതിജ്ഞ, അതുപോലെയാണ് ഞാൻ ജീവിക്കുക.
ഏവം നിര്ദിശ്യ ചാത്മാനം നിശ്വസന്നുഷ്ണമാര്തിജമ് । വിമുഞ്ചന്നശ്രു നേത്രാഭ്യാം ഭീമസേനമുവാച ഹ
ഇങ്ങനെ തന്നെത്തന്നെ വിവരിച്ച ശേഷം, ദു:ഖത്തിന്റെ ചൂടോടെ ആഹ്വാനം ചെയ്തു, കണ്ണുകളിൽ നിന്ന് കണ്ണുനീർ വീഴ്ത്തി, ഭീമസേനനോട് അവൻ പറഞ്ഞു.
ഭീമസേന കഥം കര്മ മാത്സ്യരാഷ്ട്രേ കരിഷ്യസി। ഹത്വാ ക്രോധവശാംസ്തത്ര പര്വതേ ഗന്ധമാദനേ
ഭീമസേനാ, ഗന്ധമാദനപർവ്വതത്തിൽ കോപത്തിൽ ആ ആളുകളെ കൊല്ലുകയും ചെയ്ത നീ, മത്സ്യരാജ്യത്തിൽ എന്ത് ജോലി ചെയ്യും?
യക്ഷാന്ക്രോധാഭിതാമ്രാക്ഷാന്രാക്ഷസാംശ്ചാപി പൌരുഷാത്। പ്രാദാഃ പാഞ്ചാലകന്യായൈ പദ്മാനി സുബഹൂന്യപി
നിന്റെ ശക്തിയാൽ, കോപത്തിൽ ചുവന്ന കണ്ണുള്ള യക്ഷന്മാരെയും രാക്ഷസന്മാരെയും നീ സംഹരിച്ചു, പാഞ്ചാലരാജകുമാരിക്ക് അനേകം താമരകളും നൽകി.
ബകം രാക്ഷസരാജാനം ഭീഷണം പുരുഷാദകമ് । ജഘ്നിവാനസി കൌന്തേയ ബ്രാഹ്മണാര്ഥമരിന്ദമ। ക്ഷേമാ ചാഭയസംവീതാ സൈകചക്രാ ത്വയാ കൃതാ
കുന്തിദേവിയുടെ മകനേ, ഭയങ്കരനും മനുഷ്യഭക്ഷകനുമായ ബക എന്ന രാക്ഷസരാജാവിനെ നീ ബ്രാഹ്മണന്റെ خاطرത്തിൽ കൊല്ലുകയും, എകചക്ര നഗരം നിന്റെ വഴി സുരക്ഷിതവും ഭയമില്ലാത്തതുമായതാക്കുകയും ചെയ്തു.
ഹിഡിമ്ബം ച മഹാവീര്യം കിര്മീരം ചൈവ രാക്ഷസമ്। ത്വയാ ഹത്വാ മഹാബാഹോ വനം നിഷ്കണ്ടകം കൃതമ്
നിന്റെ ശക്തിയാൽ മഹാവീര്യശാലിയായ ഹിഡിംബനെയും കിർമീര എന്ന രാക്ഷസനെയും നീ സംഹരിച്ചു. നിന്റെ ഭുജബലത്തിൽ ആ വനം ഭയക്കരന്മാരില്ലാത്തതാക്കപ്പെട്ടു.
ആപദം ചാപി സംപ്രാപ്താ ദ്രൌപദീ ചാരുഹാസിനീ । ജടാസുരവധം കൃത്വാ വയം ച പരിമോക്ഷിതാഃ
സുന്ദരമായ പുഞ്ചിരിയുള്ള ദ്രൗപദിക്ക് അപകടം വന്നപ്പോൾ, നീ ജടാസുരനെ കൊല്ലുകയും, ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും രക്ഷപ്പെടുകയും ചെയ്തു.
മത്സ്യരാജാംന്തികേ താത വീര്യപൂര്ണോഽത്യമര്ഷണഃ। വൃകോദര വിരാടസ്യ ബലീയാന്ദുര്ബലീയസഃ। സമീപേ നഗരേ തസ്യ വത്സ്യസേ കേന കര്മണാ
മത്സ്യരാജാവിന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ, ശക്തിയും അഭിമാനവും നിറഞ്ഞവനേ, വൃകോദരാ, അവന്റെ നഗരത്തിൽ ശക്തരോടും ദുർബലരോടും കൂടെ നീ ഏത് ജോലി ചെയ്ത് താമസിക്കും?
പൌരോഗവോ ബ്രുവാണോഽഹം ബല്ലവോ നാമ നാമതഃ । ഇതി പാഠഃ സൂദോഽഹം വലലോ നാമ്നാ സൂപകാരോ നരാധിപ। ഉപസ്ഥാസ്യാമി രാജാനം വിരാടമിതി രോചയേ
ഞാൻ എന്റെ പേര് വല്ലവൻ എന്നു പറഞ്ഞ്, ഒരു പാചകക്കാരനായി രാജാവ് വിരാടനെ സേവിക്കുമെന്ന് ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
രസാന്നാനാവിധാംശ്ചാപി സ്വാദൂംശ്ച മധുരാംസ്തഥാ । സൂപാംശ്ചാപി കരിഷ്യാമി കുശലോസ്മി മഹാനസേ
നാനാവിധത്തിലുള്ള രുചികരവും മധുരവുമായ വിഭവങ്ങളും സൂപ്പുകളും ഞാൻ തയ്യാറാക്കും. അടുക്കളയിൽ ഞാൻ നിപുണനാണ്.
കൃതപൂര്വാണി യാന്യസ്യ വ്യഞ്ജനാനി സുശിക്ഷിതൈഃ । താന്യപ്യഭിഭവിഷ്യാമി പ്രീതിം സംജനയന്നഹമ്
മറ്റുള്ളവർക്ക് മുമ്പ് തയ്യാറാക്കിയ വിഭവങ്ങൾ എത്രയും പരിചയസമ്പന്നരായവരാണെങ്കിലും, അവയെക്കാൾ നല്ലതായ വിഭവങ്ങൾ ഞാൻ ഒരുക്കും; അതിലൂടെ രാജാവിന്റെ മനസ്സിൽ സന്തോഷം ഉണർത്തും.
പൂര്വമപ്രാശിതാംസ്തേന കര്താ രസഗുണാന്വിതാന് । സ്വാദു വ്യഞ്ജനമാസ്വാദ്യ മാത്സ്യഃ പ്രീതോ ഭവിഷ്യതി
ഇതുവരെ രുചിച്ചിട്ടില്ലാത്ത, രുചികരവും രസമുള്ളതുമായ വിഭവങ്ങൾ രാജാവിന് ഞാൻ രുചിപ്പിക്കും; അപ്പോൾ മത്സ്യരാജാവ് അതിൽ സന്തോഷം കാണിക്കും.
ആഹരിഷ്യാമി ദാരൂണാം പാടിതാനാം ശതംശതമ്। രാജാ കര്മാണി മേ ദൃഷ്ട്വാ ന മാം പരിഭവിഷ്യതി
നൂറുകണക്കിന് ചിരണ്ടിയ മരംതുണ്ടുകൾ ഞാൻ കൊണ്ടുവരും; എന്റെ ഈ പ്രവർത്തികൾ രാജാവ് കണ്ടാൽ, എനിക്ക് അവഹേളനമൊന്നും ഉണ്ടാകില്ല.
യേ ച തസ്യ മഹാമല്ലാഃ സമരേഷ്വപരാജിതാഃ । കൃതപ്രതാപാ ബഹുശോ രാജ്ഞഃ പ്രത്യായിതാ ബലേ
യുദ്ധത്തിൽ ഒരിക്കലും തോറ്റിട്ടില്ലാത്ത, പലതവണ വീര്യം തെളിയിച്ച് രാജാവിന്റെ സൈന്യത്തിന് ആത്മവിശ്വാസം നൽകിയ മഹാബലശാലികളായ അവന്റെ മല്ലന്മാർ,
രങ്ഗോപജീവിനഃ സര്വേ പരേഷാം ച ഭയാവഹാഃ । താനഹം നിഹനിഷ്യാമി രതിം രാജ്ഞഃ പ്രവര്തയന്
രംഗത്തിൽ ജീവനം കണ്ടെത്തുന്നവരും, എതിരാളികൾക്ക് ഭയം പകരുന്നവരും ആയ എല്ലാവരെയും ഞാൻ ജയിക്കും; അതിലൂടെ രാജാവിന് സന്തോഷം നൽകും.
ന ച താന്യുധ്യമാനോഽഹം നയിഷ്യേ യമസാദനമ്। തഥാ താന്നിഹനിഷ്യാമി ജീവിഷ്യന്തി യഥാഽഽതുരാഃ
എന്നാൽ, അവരുമായി പോരാടുമ്പോൾ ഞാൻ അവരെ മരണത്തിലേക്ക് അയയ്ക്കില്ല; അവർ രോഗികൾക്ക് പോലെ ജീവൻ നിലനിർത്തി രക്ഷപ്പെടും വിധം ഞാൻ അവരെ കീഴടക്കും.
വൃഷോ വാ മഹിഷോ വാപി നാഗോ വാ ഷാഷ്ടിഹായനഃ । സിംഹോ വ്യാഘ്രോ ഗ്രഹീതവ്യോ ഭവിഷ്യതി ന സംശയഃ
കാളയോ, മഹിഷിയോ, അറുപത് വയസ്സുള്ള ആനയോ, സിംഹമോ, കടുവയോ ആയാലും, ഇവയിൽ ആരായാലും ഞാൻ പിടിച്ചെടുക്കും; അതിൽ സംശയമില്ല.
താന്സര്വാന്ദുര്ഗ്രഹാനന്യൈരാശീവിഷവിഷോപമാന്। ബലാദഹം ഗ്രഹീഷ്യാമി മത്സ്യരാജസ്യ പശ്യതഃ
മറ്റുള്ളവർക്ക് പിടികൂടാൻ പ്രയാസമുള്ള, വിഷസർപ്പത്തിന്റെ സ്പർശംപോലെയുള്ള എല്ലാ മൃഗങ്ങളെയും ഞാൻ ബലപ്രയോഗം ചെയ്ത്, മത്സ്യരാജാവ് കണ്ട് നിൽക്കുമ്പോൾ തന്നെ പിടിച്ചെടുക്കും.
ആരാലികാ വാ സൂദാ വാ യേഽസ്യ യുക്താ മഹാനസേ। താനഹം പ്രീണയിഷ്യാമിം മനുഷ്യാന്സ്തേന കര്മണാ
അവന്റെ വലിയ അടുക്കളയിൽ ജോലി ചെയ്യുന്ന പാചകരും അടുക്കളക്കാരും എല്ലാവരെയും ഞാൻ സന്തോഷിപ്പിക്കും; ആ ജോലി വഴി ജനങ്ങളെയും സന്തോഷിപ്പിക്കും.
ആരാലികോ ഗോവികര്താ സൂപകര്താ നിയോധകഃ। ആസം യുധിഷ്ഠിരസ്യാഹമിതി വക്ഷ്യാമി മാനവാന്
'ഞാൻ യുദ്ധിഷ്ഠിരന്റെ അടുക്കളക്കാരനും, പശുവിനെ മുറിക്കുന്നവനും, പച്ചടിയുണ്ടാക്കുന്നവനും, ഇറച്ചിക്കഷ്ണങ്ങൾ മുറിക്കുന്നവനും ആയിരുന്നു' എന്ന് ഞാൻ ജനങ്ങളോട് പറയും.
ആത്മാനമാത്മനാ രക്ഷംശ്ചരിഷ്യാമി വിശാംപതേ । ഇത്യേവം ച പ്രതിജ്ഞാതം വിചരിഷ്യാമ്യഹം യഥാ। വിരാടനഗരേ ച്ഛന്നോ വിരാടസ്യ സമീപതഃ
എന്റെ കഴിവുകൊണ്ട് തന്നെ ഞാൻ എന്നെ രക്ഷിച്ച് ജീവിക്കും, രാജാവേ; ഇങ്ങനെ ഞാൻ തീരുമാനിച്ചിട്ടുണ്ട്, അതുപോലെയാണ് ഞാൻ വിരാട്ടനഗരിയിൽ ഒളിഞ്ഞ്, വിരാട്ടന്റെ സമീപത്ത് ജീവിക്കുക.
അഗ്നിര്ബ്രാഹ്മണരൂപേണ പ്രച്ഛന്നോഽന്നമയാചത। മഹാശനം ബ്രാഹ്മണം മാം പ്രമുഞ്ചാര്ജുന ഖാണ്ഡവേ
ഒരു നേരം, അഗ്നി ബ്രാഹ്മണവേഷം ധരിച്ച് ഭക്ഷണം യാചിച്ചു; അർജ്ജുനാ, ഖാണ്ഡവവനത്തിൽ ആ മഹാഭോജകനായ ബ്രാഹ്മണനായി എന്നെ വിടുതല് ചെയ്യൂ.