വിദിതം ഭവതാം സര്വം ധാര്തരാഷ്ട്രൈര്യഥാ വയമ് । ഛദ്മനാ ഹൃതരാജ്യാശ്ച നിസ്വാശ്ച ബഹുശഃ കൃതാഃ
നിങ്ങൾക്കു എല്ലാം അറിയാം—ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാർ എങ്ങനെ വഞ്ചനയാൽ നമ്മുടെ രാജ്യം എടുത്തു, പലതവണ ദരിദ്രരാക്കി എന്നത്.
ഉഷിതാശ്ച വനേ വാസം യഥാ ദ്വാദശവത്സരാന് । ഭവദ്ഭിരേവ സഹിതാ വന്യാഹാരാ ദ്വിജോത്തമാഃ
നാം പന്ത്രണ്ടുവർഷം കാട്ടിൽ, നിങ്ങൾക്കൊപ്പമായിട്ടാണ്, കാട്ടിലെ ഭക്ഷണം മാത്രം കഴിച്ചു ജീവിച്ചത്, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ.
അജ്ഞാതവാസസമയം ശേഷം വര്ഷം ത്രയോദശമ്। തദ്വത്സ്യാമോ വയം ഛന്നാസ്തദനുജ്ഞാതുമര്ഹഥ
ഇനി ബാക്കിയുള്ള അജ്ഞാതവാസം ഒരു വർഷം മാത്രം; അതിൽ നാം മറഞ്ഞ് ജീവിക്കും. അതിനായി നിങ്ങൾ അനുമതി നൽകണം.
സുയോധനശ്ച ദുഷ്ടാത്മാ കര്ണശ്ച സഹസൌബലഃ । ജാനന്തോ വിഷമം കുര്യുരസ്മാസ്വത്യന്തവൈരിണഃ
ദുഷ്ടഹൃദയനായ സുയോധനനും, കർണ്ണനും, ശകുനിയുടെ മകനുമാണ് നമ്മുടെ കഠിനവൈരികൾ; ഇവർക്ക് ഇത് അറിയാമെങ്കിൽ, അവർ അന്യായം ചെയ്യാൻ ശ്രമിക്കും.
യുക്തചാരാശ്ച യത്താശ്ച ദായേ സ്വസ്യ ജനസ്യ ച । ദുരാത്മനാം ഹി കസ്തേഷാം വിശ്വാസം ഗന്തുമര്ഹതി
അവർ ജാഗ്രതയോടെയും ചാരപ്രവർത്തനത്തിലെയും നിപുണരാണ്; സ്വന്തം കാര്യങ്ങളിലും ജനത്തിലും ശ്രദ്ധ പുലർത്തുന്നവരാണ്. ദുഷ്ടന്മാരിൽ ആരെയാണ് വിശ്വസിക്കാൻ കഴിയുക?
അപി നസ്തദ്ഭവേദ്ഭൂയോ യദ്വയം ബ്രാഹ്മണൈഃ സഹ। സമസ്തേഷു ച രാഷ്ട്രേഷു സ്വരാജ്യസ്ഥാ ഭവേമ ഹി
നമുക്ക് വീണ്ടും അങ്ങനെ സംഭവിക്കട്ടെ—ബ്രാഹ്മണന്മാരോടൊപ്പം, എല്ലാ രാജ്യങ്ങളിലും, സ്വന്തം രാജ്യത്തിൽ സ്ഥിരമായി വസിക്കാൻ കഴിയട്ടെ.
ഇത്യുക്ത്വാ ദുഃഖശോകാര്തഃ ശുചിര്ധര്മസുതസ്തദാ। സംമൂര്ച്ഛിതോഽഭവദ്രാജാ സാസ്രകണ്ഠോ യുധിഷ്ഠിരഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, ധർമ്മപുത്രനായ യുദിഷ്ഠിരൻ, ദു:ഖത്തിലും ദു:ശോകത്തിലും ആഴപ്പെട്ട്, കണ്ണുനീർ കണികകളാൽ കഴുത്ത് തടഞ്ഞു, മനസ്സിൽ വേദനയോടെ അവൻ ബോധംകെട്ടുപോയി.
തമഥാശ്വാസയന്സര്വേ ബ്രാഹ്മണാ ഭ്രാതൃഭിഃ സഹ
അപ്പോൾ ബ്രാഹ്മണന്മാരും സഹോദരന്മാരും ചേർന്ന് അവനെ ആശ്വസിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു.
പ്രബുധ്യ ദുഃഖമോഹാര്തോ ധൌമ്യം ധര്മഭൃതാംവരമ് । പ്രാവൈക്ഷത തദാ രാജാ സാശ്രുകണ്ഠോ യുധിഷ്ഠിരഃ
ബോധം തിരിച്ചെത്തിയ യുദിഷ്ഠിരൻ, ദു:ഖത്തിലും ആശയക്കുഴപ്പത്തിലും പെടഞ്ഞ്, കണ്ണുനീർ നിറഞ്ഞ കഴുത്തോടെ ധൗമ്യനെ നോക്കി.
അഥ ധൌമ്യോഽബ്രവീദ്വാക്യം മഹാര്ഥം നൃപതിം തദാ। ആശ്വാസയംസ്തം സ നൃപം ഭ്രാതൄംശ്ച ബ്രാഹ്മണൈഃ സഹ
അപ്പോൾ ധൗമ്യൻ മഹത്തായ അർത്ഥമുള്ള വാക്കുകൾ രാജാവിനോടും സഹോദരന്മാരോടും ബ്രാഹ്മണന്മാരോടൊപ്പം ആശ്വസിപ്പിച്ചു പറഞ്ഞു.
രാജന്വിദ്വാന്ഭവാന്ദാന്തഃ സത്യസന്ധോ ജിതേന്ദ്രിയഃ। നൈവംവിധാഃ പ്രമുഹ്യന്തി ധീരാഃ കസ്യാംചിദാപദി
രാജാവേ, നിങ്ങൾ വിദ്യാസമ്പന്നനും, മനസ്സു നിയന്ത്രിച്ചവനും, സത്യനിഷ്ഠനും, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ജയിച്ചവനും ആണല്ലോ. ഇങ്ങനെയുള്ള ധൈര്യശാലികൾ യാതൊരു കഷ്ടതയിലും മനസ്സുതളരാറില്ല.
ദേവൈരപ്യാപദഃ പ്രാപ്താശ്ഛന്നൈശ്ച ബഹുഭിസ്തദാ। തത്രതത്ര സപത്നാനാം നിഗ്രഹാര്ഥം മഹാത്മഭിഃ
ദേവന്മാർക്കുപോലും പലപ്പോഴും ശത്രുക്കളെ കീഴടക്കാൻ വ്യത്യസ്ത സ്ഥലങ്ങളിൽ ഒളിച്ചിരുത്തി അനേകം കഷ്ടതകൾ നേരിട്ടിട്ടുണ്ട്, മഹാത്മാവേ.
ദിതിപുത്രൈര്ഹൃതേ രാജ്യേ ദേവരാജഃ സുദുഃഖിതഃ। ബ്രഹ്മാണം തോഷയിഷ്യംശ്ച ബ്രഹ്മരൂപം വിധായ ച
ദിതിയുടെ പുത്രന്മാർ രാജ്യം പിടിച്ചപ്പോൾ, ദേവരാജാവായ ഇന്ദ്രൻ അത്യന്തം ദു:ഖിതനായി, ബ്രാഹ്മണരൂപം ധരിച്ച് ബ്രഹ്മാവിനെ പ്രസന്നനാക്കാൻ ശ്രമിച്ചു.
ഇന്ദ്രേണ നിഷധം പ്രാപ്യ ഗിരിപ്രസ്ഥാഹ്വയേ പുരേ। ഛന്നേനോഷ്യ കൃതം കര്മ ദ്വിഷതാം ബലനിഗ്രഹേ
ഇന്ദ്രൻ, ഗിരിപ്രസ്ഥം എന്ന നഗരത്തിൽ നിഷധത്തിൽ എത്തി, ഒളിച്ചിരുത്തി ശത്രുക്കളുടെ ശക്തി തകർക്കാൻ പ്രവർത്തിച്ചു.
പ്രസാദാദ്ബ്രഹ്മണോ രാജന്ദിതേഃ പുത്രാന്മഹാബലാന് । നിര്ജിത്യ തരസാ ശത്രൂന്പുനര്ലോകാഞ്ജുഗോപ ച
ബ്രഹ്മാവിന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ, രാജാവേ, ഇന്ദ്രൻ ദിതിയുടെ മഹാശക്തിയുള്ള പുത്രന്മാരെ ജയിച്ച്, ശത്രുക്കളെ ശക്തിയാൽ കീഴടക്കി, ലോകങ്ങളെ വീണ്ടും സംരക്ഷിച്ചു.
വിഷ്ണുനാഽശ്മഗിരിം പ്രാപ്യ തദാ ദിത്യാം നിവത്സ്യതാ। ഗര്ഭേ വധാര്ഥം ദൈത്യാനാമജ്ഞാതേനോഷിതം ചിരമ്
വിഷ്ണു, അപ്പോൾ പാറമലയിൽ എത്തി, ദിതിയുടെ ഗർഭത്തിൽ ഒളിച്ചിരുത്തി, ദൈത്യരെ ഗർഭത്തിൽ തന്നെ നശിപ്പിക്കാൻ ദീർഘകാലം അവിടെ അജ്ഞാതനായി പാർത്തു.
പ്രോഷ്യ വാമനരൂപേണ ച്ഛന്നേന ബ്രഹ്മചാരിണാ। ബലേര്യഥാ ഹൃതം രാജ്യം വിക്രമൈസ്തച്ച തേ ശ്രുതമ്
വാമനരൂപം ധരിച്ച് ബ്രഹ്മചാരിയായി ഒളിച്ചിരുത്തി, ബാലിയുടെ രാജ്യം തന്റെ വീര്യത്താൽ പിടിച്ചെടുത്തത് നീ കേട്ടിട്ടുണ്ട്.
ഔര്വേണ വസതാ ഛന്നമൂരൌ ബ്രഹ്മര്ഷിണാ തദാ। യത്കൃതം താത ലോകേഷു തച്ച സര്വം ശ്രുതം ത്വയാ
തന്തേ, ഊർവൻ എന്ന ബ്രഹ്മർഷി തോളിൽ ഒളിച്ചിരുത്തി ലോകങ്ങളിൽ ചെയ്ത സകല കാര്യങ്ങളും നീ കേട്ടിട്ടുണ്ട്.
പ്രച്ഛന്നേനാപി സര്വത്ര ഹരിണാ വൃത്രനിഗ്രഹേ। വജ്രം പ്രവിശ്യ ശക്രസ്യ യത്കൃതം തച്ച തേ ശ്രുതമ്
ഹരിയും ഒളിച്ചിരുത്തി, എല്ലായിടത്തും ഇന്ദ്രന്റെ വജ്രത്തിൽ പ്രവേശിച്ച് വൃത്രനെ സംഹരിച്ചതും നീ കേട്ടിട്ടുണ്ട്.
ഹുതാശനേന യച്ചാപഃ പ്രവിശ്യ ച്ഛന്നമൂഷിതമ്। വിബുധാനാം ഹി യത്കര്മ കൃതം തച്ചാപി തേ ശ്രുതമ്
ഹുതാശനൻ, അഗ്നിദേവൻ, വെള്ളത്തിൽ ഒളിച്ചിരുത്തി ദേവന്മാർക്കായി ചെയ്ത അതി മഹത്തായ പ്രവർത്തിയും നീ കേട്ടിട്ടുണ്ട്.
യഥാ വിവസ്വതാ താത ഛന്നേനോത്തമതേജസാ। നിര്ദഗ്ധാഃ ശത്രവഃ സര്വേ വസതാ ഗവി വര്ഷശഃ
ഉത്തമതേജസ്സുള്ള വിവസ്വാൻ, വർഷങ്ങളോളം പശുവിൽ ഒളിച്ചിരുത്തി, ശത്രുക്കളെ മുഴുവൻ ദഹിപ്പിച്ചതുപോലെയാണ്.
വിഷ്ണുനാ വസതാ ചാത്ര ഗൃഹേ ദശരഥസ്യ വൈ। ദശഗ്രീവോ ഹതശ്ഛന്നം സംയുഗേ ഭീമകര്മണാ
വിഷ്ണു ദശരഥന്റെ വീട്ടിൽ പാർത്തപ്പോൾ, പത്ത് തലയുള്ളവൻ യുദ്ധത്തിൽ ഒളിച്ചിരുത്തി ഭീമപ്രവൃത്തിയാൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു.
ഏവമേതേ മഹാത്മാനഃ പ്രച്ഛന്നാസ്തത്രതത്ര ഹി। അജയഞ്ഛാത്രവാന്മുഖ്യാംസ്തഥാ ത്വമപി ജേഷ്യസി
ഇങ്ങനെ മഹാത്മാക്കൾ പല സ്ഥലങ്ങളിലും ഒളിച്ചിരുത്തി പ്രധാന ശത്രുക്കളെ ജയിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതുപോലെ നീയും ജയിക്കും.
ഇതി ധൌമ്യേന ധര്മജ്ഞോ വാക്യൈഃ സ പരിഹര്ഷിതഃ। ശാന്തബുദ്ധിഃ പുനര്ഭൂത്വാ വ്യഷ്ടമ്ഭത യുധിഷ്ഠിരഃ
ഇങ്ങനെ ധൗമ്യൻ ധർമ്മത്തെ അറിയുന്നവൻ പറഞ്ഞ വാക്കുകൾ കേട്ട്, യുദിഷ്ഠിരൻ സന്തോഷം പ്രാപിച്ചു, മനസ്സു ശാന്തനാക്കി വീണ്ടും ധൈര്യത്തോടെ നിലകൊണ്ടു.
അഥാബ്രവീന്മഹാബാഹുര്ഭീമസേനോ മഹാബലഃ। രാജാനം ബലിനാം ശ്രേഷ്ഠോ ഗിരാ സംപരിഹര്ഷയന്
അപ്പോൾ മഹാബലശാലിയായ ഭീമസേനൻ രാജാവിനോടു സംസാരിച്ചു. തന്റെ വാക്കുകൾകൊണ്ട് ശക്തന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ രാജാവിനെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു.
അവേക്ഷയ മഹാരാജ തവ ഗാണ്ഡീവധന്വനാ। ധര്മാര്ഥപരയാ ബുദ്ധ്യാ ന കിംചിത്സാഹസം കൃതമ്
മഹാരാജാവേ, നിങ്ങളുടെ ഗാണ്ഡീവധാരിയായ മകനൊന്നും അവിവേകത്തോടെ ചെയ്തിട്ടില്ല. അവൻ എല്ലായ്പ്പോഴും ധർമ്മത്തിനും ഉദ്ദേശത്തിനും പ്രാധാന്യം നൽകിയാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.
സഹദേവോ മയാ നിത്യം നകുലശ്ച നിവാരിതൌ । ശക്തൌ വിധ്വംസനേ തേഷാം ശത്രുഘ്നൌ ഭീമവിക്രമൌ
സഹദേവനും നകുലനും എപ്പോഴും എന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലാണ്. ഭീമന്റെ ധൈര്യവും ശത്രുനാശകശക്തിയും ഇവർക്കുണ്ട്; അവരെ നശിപ്പിക്കാൻ അവർക്ക് കഴിയും.
ന വയം വര്ത്മ ഹാസ്യാമോ യസ്മിന്യോക്ഷ്യതി നോ ഭവാന് । തദ്വിധത്താം ഭവാന്സര്വം ക്ഷിപ്രം ജേഷ്യാമഹേ പരാന്
നിങ്ങൾ ഏത് വഴി പറയുന്നുവോ അതിൽ നിന്ന് ഞങ്ങൾ പിന്മാറില്ല. നിങ്ങൾ എല്ലാ കാര്യങ്ങളിലും നിർദ്ദേശം നൽകുക; ഞങ്ങൾ വേഗത്തിൽ ശത്രുക്കളെ ജയിക്കും.
ഇത്യുക്തോ ഭീമസേനേന ധര്മരാജോ യുധിഷ്ഠിരഃ । സുഖോപവിഷ്ടോ വിദ്വദ്ഭിസ്താപസൈഃ സംശിതവ്രതൈഃ
ഭീമസേനൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ച യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ പണ്ഡിതരും വ്രതനിഷ്ഠരായ തപസ്സുകാരുമൊപ്പമിരുന്ന് സുഖമായി ഇരുന്നു.
യേ തദ്ഭക്ത്യാഽഭവംസ്തസ്മിന്വനവാസേ തപസ്വിനഃ । താനബ്രവീന്മഹാപ്രാജ്ഞഃ ശിഷ്ടാന്രാജാ കൃതാഞ്ജലിഃ । അഭ്യനുജ്ഞാപയിഷ്യന്വൈ തസ്മിന്വാസേ ധൃതവ്രതഃ
അവിടെ ഭക്തിയോടെ വനംവാസം ചെയ്തിരുന്ന തപസ്സികളോട് മഹാപ്രജ്ഞനായ രാജാവ് കയ്യുകൂപ്പി സംസാരിച്ചു. വ്രതം ആരംഭിക്കാൻ അവരോട് അനുമതി ചോദിച്ചു.