തത്രഭാര്യാസഹായഃ സ വൃതോ വൃദ്ധൈസ്തപോധനൈഃ। ആശ്വാസിതോപി ചിത്രാര്ഥൈഃ പൂര്വരാജകഥാശ്രയൈഃ
അവിടെ ഭാര്യയോടൊപ്പം ഇരുന്ന്, വൃദ്ധനായ തപസ്സുകാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, അവർ പഴയ രാജാക്കന്മാരുടെ കഥകളും മറ്റും പറഞ്ഞ് ആശ്വസിപ്പിച്ചെങ്കിലും,
തതസ്തൌ പുനരാശ്വസ്തൌ വൃദ്ധൌ പുത്രദിദൃക്ഷയാ। ബാല്യവൃത്താനി പുത്രസ്യ സാവിത്ര്യാ ദര്ശനാനി ച। ശോകം ജഗ്മതുരന്യോന്യം സ്മരന്തൌ ഭൃശദുഃഖിതൌ
പിന്നീട് ആ വൃദ്ധ ദമ്പതികൾ, പുത്രനെ കാണാനുള്ള ആഗ്രഹത്തിൽ, അവന്റെ ബാല്യകാലത്തിലെ പ്രവൃത്തികളും സാവിത്രിയുടെ ദർശനങ്ങളും ഓർത്ത്, പരസ്പരം ദു:ഖത്തോടെ ഓർമ്മിച്ചു വേദനിച്ചു.
ഹാപുത്ര ഹാസാധ്വി വധു ക്വാസിക്വാസീത്യരോദതാമ്। ബ്രാഹ്മണഃ സത്യവാക്യേഷാമുവാചേദം തയോര്വചഃ
‘ഹായ് മകനേ! ഹായ് മരുമകളേ! എവിടെയാണ് നിങ്ങൾ, എവിടെയാണ് നിങ്ങൾ?’ എന്ന് അവർ കരഞ്ഞു; അപ്പോൾ സത്യവാചകനായ ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ അവരോടു പറഞ്ഞു:
യഥാസ്യ ഭാര്യാ സാവിത്രീ തപസാ ച ദമേന ച। ആചാരേണ ച സംയുക്താ തഥാ ജീവതി സത്യവാന്
അവന്റെ ഭാര്യ സാവിത്രി എങ്ങനെ തപസ്സിലും ശമത്തിലും നല്ല പെരുമാറ്റത്തിലും സമ്പന്നയോ, അതുപോലെ സത്യവാനും ജീവിച്ചിരിക്കുന്നു.
വേദാഃ സാങ്ഗാ മയാഽധീതാസ്തപോ മേ സംചിതം മഹത്। കൌമാരബ്രഹ്മചര്യം ച ഗുരവോഽഗ്നിശ്ച തോഷിതാഃ
ഞാൻ വേദങ്ങളും അതിന്റെ ഉപവിഭാഗങ്ങളും പഠിച്ചിട്ടുണ്ട്; വലിയ തപസ്സു സമ്പാദിച്ചിട്ടുണ്ട്; ബാല്യത്തിൽ ബ്രഹ്മചര്യവും പാലിച്ചു; ഗുരുക്കന്മാരെയും അഗ്നിയെയും സന്തോഷിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.
സമാഹിതേന ചീര്ണാനി സര്വാണ്യേവ വ്രതാനി മേ। വായുഭക്ഷോപവാസശ്ച കൃതോമേ വിധിവത്സദാ
ഏകാഗ്രതയോടെ എല്ലാ വ്രതങ്ങളും ഞാൻ അനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്; വായു മാത്രം കഴിച്ച് ഉപവാസം ചെയ്തതും എപ്പോഴും വിധിപ്രകാരം തന്നെയാണ്.
അനേന തപസാ വേദ്മി സര്വം പരചീകീര്ഷിതമ്। സത്യമേതന്നിബോധധ്വം ധ്രിയതേ സത്യവാനിതി
ഈ തപസ്സിന്റെ ശക്തിയാൽ മറ്റുള്ളവരുടെ ഉദ്ദേശങ്ങൾ എല്ലാം എനിക്ക് അറിയാം; സത്യം നിങ്ങൾ അറിഞ്ഞിരിക്കണം: സത്യവാൻ ജീവിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഉപാധ്യായസ്യ മേ വക്രാദ്യഥാ വാക്യം വിനിഃസൃതമ്। നൈവ ജാതു ഭവേന്മിഥ്യാ തഥാ ജീവതി സത്യവാന്
എന്റെ ഉപാധ്യായന്റെ വായിൽ നിന്നു പുറത്ത് വന്ന വാക്കുകൾ ഒരിക്കലും അസത്യമായിട്ടില്ല; അതുപോലെ സത്യവാനും ജീവിച്ചിരിക്കുന്നു.
യഥാഽസ്യ ഭാര്യാ സാവിത്രീ സര്വൈരേവ സുലക്ഷണൈഃ। അവൈധവ്യകരൈര്യുക്താ തഥാ ജീവതി സത്യവാന്
അവന്റെ ഭാര്യ സാവിത്രി എങ്ങനെ എല്ലാ സദ്ഗുണങ്ങളാലും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട് വിധവയാകാത്തവളായി ജനിച്ചോ, അതുപോലെ സത്യവാനും ജീവിച്ചിരിക്കുന്നു.
യഥാഽസ്യ ഭാര്യാ സാവിത്രീ തപസാ ച ദമേന ച। ആചാരേണ ച സംയുക്താ തഥാ ജീവതി സത്യവാന്
അവന്റെ ഭാര്യ സാവിത്രി എങ്ങനെ തപസ്സിലും ശമത്തിലും നല്ല പെരുമാറ്റത്തിലും സമ്പന്നയോ, അതുപോലെ സത്യവാനും ജീവിച്ചിരിക്കുന്നു.
യഥാ ദൃഷ്ടിഃ പ്രവൃത്താ തേ സാവിത്ര്യാശ്ച യഥാ വ്രതമ്। ഗതാഽഽഹാരമകൃത്വൈവ തഥാ ജീവതി സത്യവാന്
നിങ്ങളുടെ ദൃഷ്ടി എങ്ങനെ സ്ഥിരമായിരിക്കുകയോ, സാവിത്രി ഉപവാസം പാലിച്ചിട്ടും വ്രതം എങ്ങനെ പാലിച്ചോ, അതുപോലെ സത്യവാനും ജീവിച്ചിരിക്കുന്നു.
യഥാ വദന്തി ശാന്തായാം ദിശി വൈ മൃഗപക്ഷിണഃ। പാര്ഥിവീം ചൈവവൃദ്ധിം തേ തഥാ ജീവതി സത്യവാന്
ആ ദിക്കിൽ മൃഗങ്ങളും പക്ഷികളും എങ്ങനെ സമാധാനത്തെക്കുറിച്ച് പറയുന്നു, നിങ്ങളുടെ ദേശം എങ്ങനെ വളർച്ചയിലാണോ, അതുപോലെ സത്യവാനും ജീവിച്ചിരിക്കുന്നു.
സര്വൈര്ഗുണൈരുപേതസ്തേ യഥാ പുത്രോ ജനപ്രിയഃ। ദീര്ഘായുര്ലക്ഷണോപേതസ്തഥാ ജീവതി സ്യവാന്
നിങ്ങളുടെ മകൻ എങ്ങനെ എല്ലാ ഗുണങ്ങളാലും ജനപ്രിയനായി ദീർഘായുസ്സോടെ ജനിച്ചോ, അതുപോലെ സത്യവാനും ജീവിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഏവമാശ്വാസിതസ്തൈസ്തു സത്യവാഗ്ഭിസ്തപസ്വിഭിഃ। താംസ്താന്വിഗണയന്സര്വാംസ്തതഃ സ്ഥിര ഇവാഭവത്
ഇങ്ങനെ സത്യവാചകന്മാരായ ആ തപസ്സുകാർ ആശ്വസിപ്പിച്ചപ്പോൾ, ഈ ലക്ഷണങ്ങൾ എല്ലാം കണക്കാക്കി, അവൻ മനസ്സിൽ സ്ഥിരതയോടെ നിന്നു.
തതോ മുഹൂര്താത്സാവിത്രീ ഭര്ത്രാ സത്വതാ സഹ। ആജഗാമാശ്രമം രാത്രൌ പ്രഹൃഷ്ടാ പ്രവിവേശ ഹ
അതിനുശേഷം കുറച്ചു നേരം കഴിഞ്ഞ്, സാവിത്രി ഭർത്താവായ സത്യവാനോടൊപ്പം രാത്രിയിൽ ആശ്രമത്തിലെത്തി സന്തോഷത്തോടെ അകത്തു കയറി.
ദൃഷ്ട്വാ ചോത്പതിതാഃ സര്വേഹര്ഷം ജഗ്മുശ്ച തേ ദ്വിജാഃ। കണ്ഠം മാതാ പിതാ ചാസ്യ സമാലിങ്ഗ്യാഭ്യരോദതാം
അവരെ കണ്ടപ്പോൾ എല്ലാ ബ്രാഹ്മണന്മാരും സന്തോഷത്തോടെ എഴുന്നേറ്റു; അമ്മയും അപ്പനും മകന്റെ കഴുത്ത് ചേർന്ന് പിടിച്ചു കരഞ്ഞു.
പുത്രേണ സംഗതം ത്വാം തു ചക്ഷുഷ്മന്തം നിരീക്ഷ്യ ച। സര്വേ വയം വൈ പൃച്ഛാമോ വൃദ്ധിം വൈ പൃഥിവീപതേ
നിങ്ങളെ മകനോടൊപ്പം വീണ്ടും കണ്ടു, കണ്ണ് വീണ്ടെടുത്തതും കണ്ടു, ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും ഭൂപതിയായ നിങ്ങളോടു സുഖം ചോദിക്കുന്നു.
സമാഗമേന പുത്രസ്യ സാവിത്ര്യാ ദര്ശനേന ച। ചക്ഷുഷശ്ചാത്മനോ ലാഭാത്രിഭിര്ദിഷ്ഠ്യാ വിവര്ധസേ
മകനുമായി വീണ്ടും കൂടിച്ചേർന്നതിലും, സാവിത്രിയെ കണ്ടതിലും, കണ്ണ് വീണ്ടെടുത്തതിലും, ഈ മൂന്നു ഭാഗ്യങ്ങൾ കൊണ്ടു നിങ്ങൾ ദൈവസഹായത്താൽ വളരുന്നു.
സര്വൈരസ്മാഭിരുക്തം യത്തഥാ തന്നാത്രസംശയഃ। ഭൂയോഭൂയഃ സമൃദ്ധിസ്തേ ക്ഷിപ്രമേവ ഭവിഷ്യതി
നാം പറഞ്ഞതെല്ലാം ശരിയാണ്, ഇതിൽ ഒരു സംശയവും ഇല്ല. നിന്റെ ഐശ്വര്യം വീണ്ടും വീണ്ടും വേഗത്തിൽ വർദ്ധിക്കും.
തതോഽഗ്നിം തത്ര സംജ്വാല്യ ദ്വിജാസ്തേ സര്വ ഏവ ഹി। ഉപാസാംചക്രിരേ പാര്ഥ ദ്യുമത്സേനം മഹീപതിമ്
അവിടെ അഗ്നി തെളിച്ച്, ആ ബ്രാഹ്മണന്മാർ എല്ലാവരും ചേർന്ന്, പാർഥാ, ദ്യുമത്സേന എന്ന രാജാവിനെ ആരാധിച്ചു.
ശൈവ്യാ ച സത്യവാംശ്ചൈവ സാവിത്രീ ചൈകതഃ സ്ഥിതാഃ। സര്വൈസ്തൈരഭ്യനുജ്ഞാതാ വിശോകാ സമുപാവിശന്
ശൈവ്യയും സത്യവാനും സാവിത്രിയും ഒരുമിച്ച് നിന്നു; അവിടെയുള്ള എല്ലാവരും അനുമതി നൽകിയപ്പോൾ, അവർ ദുഃഖമില്ലാതെ ഇരുന്നു.
തതോ രാജ്ഞാ സഹാസീനാഃ സര്വേ തേ വനവാസിനഃ। ജാതകൌതൂഹലാഃ പാര്ഥ പപ്രച്ഛുര്നൃപതേഃ സുതമ്
പിന്നീട് രാജാവിനൊപ്പം ഇരുന്ന്, ആ കാട്ടിൽ താമസിച്ചവർക്കെല്ലാം വലിയ ആകാംക്ഷയോടെ, പാർഥാ, രാജകുമാരന്റെ മകനോട് ചോദിച്ചു.
പ്രാഗേവ നാഗതം കസ്മാത്സഭാര്യേണ ത്വയാ വിഭോ। വിരാത്രേ ചാഗതം കസ്മാത്കോനു ബന്ധസ്തവാഭവത്
നീ ഭാര്യയോടൊപ്പം മുമ്പേ തിരിച്ചെത്താത്തത് എന്തുകൊണ്ടാണ്, മഹാനുഭാവാ? രാത്രിയ്ക്ക് ശേഷമേ വന്നതെന്ത്? എന്ത് തടസ്സം നേരിട്ടു?
സംതാപിതഃ പിതാ മാതാ വയം ചൈവ നൃപാത്മജ। കസ്മാദിതി ന ജാനീമസ്തത്സര്വം വക്തുമര്ഹിസി
നിന്റെ അച്ഛനും അമ്മയും ഞങ്ങളും രാജകുമാരാ, വിഷമത്തിലായിരുന്നു. അതെന്തുകൊണ്ടെന്ന് ഞങ്ങൾ അറിയുന്നില്ല; അതെല്ലാം നീ പറയണം.
പിത്രാഽഹമഭ്യനുജ്ഞാതഃ സാവിത്രീസഹിതോ ഗതഃ। അഥ മേഽഭൂച്ഛിരോദുഃഖം വനേ കാഷ്ഠാനി ഭിന്ദതഃ
അച്ഛൻ അനുമതി നൽകിയതോടെ ഞാൻ സാവിത്രിയോടൊപ്പം പോയി; കാട്ടിൽ മരക്കൊമ്പുകൾ പൊട്ടിക്കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ എനിക്ക് തലവേദനയുണ്ടായി.
സുപ്തശ്ചാഹം വേദനയാ ചിരമിത്യുപലക്ഷയേ। താവത്കാലം ന ച മയാ സുപ്തപൂര്വം കദാചന
ആ വേദന കാരണം ഞാൻ ദീർഘകാലം ഉറങ്ങിപ്പോയി എന്ന് ഓർക്കുന്നു; അത്രയും നേരം ഞാൻ മുമ്പ് ഒരിക്കലും ഉറങ്ങിയിട്ടില്ല.
സര്വേഷാമേവ ഭവതാം സംതാപോ മാ ഭവേദിതി। അതോ വിരാത്രാഗമനം നാന്യദസ്തീഹ കാരണമ്
നിങ്ങൾക്ക് ആര്ക്കും ദുഃഖം വരരുതെന്ന് വിചാരിച്ചാണ് ഞാൻ രാത്രിയ്ക്ക് ശേഷമേ തിരിച്ചെത്തിയത്; ഇതിന് വേറേ കാരണമൊന്നുമില്ല.
അകസ്മാച്ചക്ഷുഃ പ്രാപ്തിര്ദ്യുമത്സേനസ്യ തേ പിതുഃ। നാസ്യ ത്വം കാരണം വേത്സി സാവിത്രീ വക്തുമര്ഹതി
അപ്രതീക്ഷിതമായി നിന്റെ അച്ഛൻ ദ്യുമത്സേനന് കാഴ്ച വീണ്ടെടുത്തു; അതിന്റെ കാരണം നീ അറിയുന്നില്ല, എന്നാൽ സാവിത്രി പറയണം.
ശ്രോതുമിച്ഛാമി സാവിത്രി ത്വം ഹി വേത്ഥ പരാവരമ്। ത്വാം ഹി ജാനാമി സാവിത്രി സാവിത്രീമിവ തേജസാ
സാവിത്രി, ഞാൻ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, കാരണം നീ എല്ലാം അറിയുന്നു. സാവിത്രി, ഞാൻ നിന്നെ ദേവി സാവിത്രിയെപ്പോലെ പ്രകാശമുള്ളവളായി അറിയുന്നു.
ത്വമത്ര ഹേതും ജാനീഷേ തസ്മാത്സത്യം നിരുച്യതാമ്। രഹസ്യം യദി തേ നാസ്തി കിംചിദത്ര വദസ്വ നഃ
ഇതിന്റെ കാരണം നീ അറിയുന്നു; അതിനാൽ സത്യം തുറന്നു പറയണം. ഇതിൽ നിനക്ക് രഹസ്യം ഒന്നുമില്ലെങ്കിൽ ഞങ്ങൾക്ക് പറയൂ.