സത്യവാനപി താം ഭാര്യാം ലബ്ധ്വാ സര്വഗുണാന്വിതാമ്। മുമുദേ സാ രച രതം ലബ്ധ്വാ ഭര്താരം മനസേപ്സിതമ്
സത്യവാൻ എല്ലാ ഗുണങ്ങളും ഉള്ള ഭാര്യയെ ലഭിച്ച് ഹൃദയത്തിൽ ആഗ്രഹിച്ച ഭാര്യയെ കണ്ടെത്തിയതിന്റെ ആനന്ദത്തിൽ മുങ്ങി.
ഗതേ പിതരി സര്വാണി സംന്യസ്യാഭരണാനി സാ। ജഗൃഹേവല്കലാന്യേവ വസ്ത്രം കാഷായമേവ ച
അവളുടെ അച്ഛൻ തിരിച്ചു പോയപ്പോൾ, അവൾ എല്ലാ ആഭരണങ്ങളും മാറ്റി വച്ചു, വൃക്ഷത്തൊലി വസ്ത്രവും കാശായ വസ്ത്രവും മാത്രം ധരിച്ചു.
പരിചാരൈര്ഗുണൈശ്ചൈവ പ്രശ്രയേണ ദമേന ച। സര്വകാമക്രിയാഭിശ്ച സര്വേഷാം തുഷ്ടിമാദധേ
അവളുടെ സേവനത്താൽ, നല്ല സ്വഭാവത്താൽ, വിനയത്താൽ, ആത്മനിയന്ത്രണത്താൽ, എല്ലാവരുടെയും ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറ്റിയതുകൊണ്ട് അവൾ എല്ലാവർക്കും സന്തോഷം നൽകി.
ശ്വശ്രൂം ശരീരസത്കാരൈഃ സര്വൈരാച്ഛാദനാദിഭിഃ। ശ്വശുരം ദേവസത്കാരൈര്വാചഃ സംയമനേന ച
അവൾ അമ്മായിയമ്മയ്ക്ക് വസ്ത്രം മുതലായ എല്ലാ ശാരീരിക സേവനങ്ങളും നൽകി ആദരിച്ചു; അച്ഛനമ്മാവനെ ദൈവത്തെപ്പോലെ ആദരവും വാക്കിൽ നിയന്ത്രണവും കാണിച്ച് ആദരിച്ചു.
തഥൈവ പ്രിയവാദേന നൈഷുണേന ശമേന ച। രഹശ്ചൈവോപചാരേണ ഭര്താരം പര്യതോഷയത്
അദേഹം ഭർത്താവിനെ സ്നേഹപൂർവ്വം സംസാരിച്ച്, ആരെയും അപവാദം പറയാതെ, ശാന്തതയോടെ, ഒറ്റയ്ക്കുള്ള പരിചരണത്തിലൂടെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു.
ഏവം തത്രാശ്രമേ തേഷാം തദാ നിവസതാം സതാമ്। കാലസ്തപസ്യതാം കശ്ചിദപാക്രാമത ഭാരത
അങ്ങനെ ആ സന്മാർഗ്ഗികൾ അശ്രമത്തിൽ താമസിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ, അവർ തപസ്സ് ചെയ്യുന്നതിനിടെ കുറേ ദിവസം കടന്നു പോയി.
സാവിത്ര്യാഗ്ലായമാനായാസ്തിഷ്ഠന്ത്യാസ്തു ദിവാനിശമ। നാരദേന യദുക്തം തദ്വാക്യം മനസി വര്തതേ
സാവിത്രി ക്ഷീണിച്ച് പകലും രാത്രിയും ഇരിക്കുമ്പോൾ, നാരദൻ പറഞ്ഞ വാക്കുകൾ അവളുടെ മനസ്സിൽ തുടർച്ചയായി ഓടിക്കൊണ്ടിരുന്നു.
തതഃ കാലേ ബഹുതിഥേ വ്യതിക്രാന്തേ കദാചന। പ്രാപ്തഃ സ കാലോ മര്വ്യം യത്രസത്യവതാ നൃപ
അങ്ങനെ അനവധി ദിവസങ്ങൾ കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, സത്യവാന്റെ മരണത്തിന് വിധിച്ച ദിവസം എത്തി.
ഗണയന്ത്യാശ്ച സാവിത്ര്യാ ദിവസദിവസേ ഗതേ। യദ്വാക്യം നാരദേനോക്തം വര്തതേ ഹൃദി നിത്യശഃ
ദിവസങ്ങൾ ഓരോന്നായി കടന്നുപോകുമ്പോൾ, സാവിത്രി നാരദൻ പറഞ്ഞ വാക്കുകൾ തന്റെ ഹൃദയത്തിൽ സ്ഥിരമായി ഓർത്തിരുന്നു.
ചതുര്ഥേഽഹനി മര്തവ്യമിതി സംചിന്ത്യ ഭാമിനീ। വ്രതം ത്രിരാത്രമുദ്ദിശ്യ ദിവാരാത്രം സ്ഥിതാഽഭവത്
നാലാം ദിവസം ഭർത്താവ് മരിക്കുമെന്ന് മനസ്സിൽ ആലോചിച്ച്, അവൾ മൂന്നു രാത്രികൾ ഉപവാസ വ്രതം തുടർന്നു, പകലും രാത്രിയും ഉറച്ച മനസ്സോടെ നിന്നു.
ത്രയോദശ്യാം ചോപവാസം പ്രതിപത്സു ച പാരണമ്। ആയുഷ്യം വര്ധതേ ഭര്തുര്വ്രതേനാനി ഭാരത
പതിന്മൂന്നാം ദിവസം ഉപവാസം നടത്തി, നിർദ്ദേശിച്ച ദിവസങ്ങളിൽ ഉപവാസം അവസാനിപ്പിച്ചു; ഈ വ്രതം കൊണ്ടു ഭർത്താവിന്റെ ആയുസ്സ് വർദ്ധിച്ചു.
തം ശ്രുത്വാ രകനിയമം തസ്യാ ഭൃശം ദുഃഖാന്വിതോ നൃപഃ। ഉത്ഥായ വാക്യം സാവിത്രീമബ്രവീത്പരിസാന്ത്വയന്
അവളുടെ കഠിനമായ ആചാരങ്ങൾ കേട്ട രാജാവ് വളരെ ദുഃഖിതനായി, എഴുന്നേറ്റ് സാവിത്രിയെ ആശ്വസിപ്പിച്ച് സംസാരിച്ചു.
അതിതീവ്രോഽയമാരമ്ഭസ്ത്വയാഽഽരബ്ധോ നൃപാത്മജേ। തിസൃണാം വസതീനാം ഹി സ്താനം പരമദുശ്ചരമ്
നിന്റെ ഈ വ്രതം അത്യന്തം കഠിനമാണ്, രാജകുമാരിയേ; ലോകത്തിൽ സ്ത്രീകൾക്ക് ഇതുപോലെയുള്ള വ്രതങ്ങൾ അനുഷ്ഠിക്കാൻ വളരെ ബുദ്ധിമുട്ടാണ്.
ന കാര്യസ്താത സംതാപഃ പാരയിഷ്യാമ്യഹം വ്രതമ്। വ്യസംസായകൃതം ഹീദം വ്യവസായശ്ച കാരണമ്
അച്ഛാ, ദുഃഖിക്കേണ്ട; ഞാൻ ഈ വ്രതം പൂർത്തിയാക്കും. മനസ്സിലെ দৃഢനിശ്ചയം തന്നെയാണ് ഇതിന്റെ കാരണം, അതും മാർഗ്ഗവുമാണ്.
വ്രതം ഭിന്ധീതി വക്തും ത്വാം നാസ്മി ശക്തഃ കഥംചന। പാരയസ്വേതി വചനം യുക്തമസ്മദ്വിധോ വദേത്
നിന്റെ വ്രതം ഉപേക്ഷിക്കൂ എന്ന് ഞാൻ പറയാൻ കഴിയില്ല; 'നീ വ്രതം പൂർത്തിയാക്കട്ടെ' എന്നതാണു ഞാൻ പോലുള്ളവർ പറയേണ്ടത്.
ഏവമുക്ത്വാ ദ്യുമത്സേനോ വിരരാമ മഹാമനാഃ। തിഷ്ഠന്തീ ചൈവ സാവിത്രീ കാണ്ഠഭൂതേവ ലക്ഷ്യതേ
അങ്ങനെ പറഞ്ഞ് മഹാമനസ്സുള്ള ദ്യുമത്സേനൻ മൗനമായി; സാവിത്രി ഉറച്ച നിലയിൽ, ശില്പം പോലെ അചഞ്ചലമായി നിന്നു.
ശ്വോഭൂതേ ഭര്തൃമരണേ സാവിത്ര്യാ ഭരതര്ഷഭ। ദുഃഖാന്വിതായാസ്തിഷ്ഠന്ത്യാഃ സാ രാത്രിര്വ്യത്യവര്തത
ഭാരതവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനേ, ഭർത്താവിന്റെ മരണത്തിനെ കാത്ത് ദു:ഖത്തിൽ മുങ്ങി സാവിത്രി കാത്തിരുന്നപ്പോൾ, ആ രാത്രി കടന്നു പോയി, പിറവിലെന്ന്.
അദ്യ തദ്ദിവസം ചേതി ഹുത്വാ ദീപ്തം ഹുതാശനമ്। യുഗമാത്രോദിതേ സൂര്യേകൃത്വാ പൌര്വാങ്ണികീഃ ക്രിയാഃ
അന്ന് രാവിലെ സൂര്യൻ ഉദിച്ചപ്പോൾ, തീയിൽ ഹോമം നടത്തി, സാവിത്രി ആ ദിവസത്തേക്കുള്ള എല്ലാ കർമ്മങ്ങളും നിർവഹിച്ചു.
വ്രതം സമാപ്യസാവിത്രീ സ്നാത്വാ ശുദ്ധാ യശസ്വിനീ'। തതഃ സര്വാന്ദ്വിജാന്വൃദ്ധാഞ്ശ്വശ്രൂം ശ്വശുരമേവ ച। അഭിവാദ്യാനുപൂര്വ്യേണ പ്രാഞ്ജലിര്നിയതാ സ്ഥിതാ
വ്രതം പൂർത്തിയാക്കി, ശുദ്ധിയും പ്രശസ്തിയും നേടിയ സാവിത്രി കുളിച്ച്, കൈകൂപ്പി, ആത്മസംയമനത്തോടെ, എല്ലാ വൃദ്ധന്മാരെയും, ദ്വിജന്മാരെയും, അമ്മയെയും അച്ഛനെയും യഥാക്രമം ആദരവോടെ വന്ദിച്ചു.
അവൈധവ്യാശിഷസ്തേ തു സാവിത്ര്യര്ഥം ഹിതാഃ ശുഭാഃ। ഊചുസ്തപസ്വിനഃ സര്വേ തപോവനനിവാസിനഃ
അപ്പോൾ കാട്ടിൽ താമസിക്കുന്ന എല്ലാ തപസ്സുകാരും സാവിത്രിയുടെ ഭാവി ഭർത്തൃസൗഭാഗ്യത്തിനായി നല്ല ആശംസകൾ പറഞ്ഞു.
ഏവമസ്ത്വിതി സാവിത്രീ ധ്യാനയോഗപരായണാ। മനസാ താ ഗിരഃ സര്വാഃ പ്രത്യഗൃഹ്ണാത്തപസ്വിനീ
ധ്യാനയോഗത്തിൽ മുഴുകിയ സാവിത്രി മനസ്സിൽ 'അങ്ങനെയാകട്ടെ' എന്ന് സമ്മതിച്ചു, ആ എല്ലാ വാക്കുകളും ഹൃദയത്തിൽ സ്വീകരിച്ചു.
തം കാലം തം മുഹൂര്തം ച പ്രതീക്ഷന്തീ നൃപാത്മജാ। യഥോക്തം നാരദവചശ്ചിന്തയന്തീ സുദുഃഖിതാ
നാരദൻ പറഞ്ഞതുപോലെ, ആ നിശ്ചിത സമയത്തെയും നിമിഷത്തെയും ഓർത്ത്, രാജകുമാരി വലിയ ദു:ഖത്തിൽ ആ സമയത്തെ കാത്തിരുന്നു.
തതസ്തു ശ്വശ്രൂശ്വശുരാവൂചതുസ്താം നൃപാത്മജാമ്। ഏകാന്തമാസ്ഥിതാം വാക്യം പ്രീത്യാ ഭരതസത്തമ
അപ്പോൾ, ഭാരതവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനേ, സാവിത്രി ഒറ്റയ്ക്ക് ഇരിക്കുമ്പോൾ അമ്മയും അച്ഛനും അവളോടു സ്നേഹത്തോടെ സംസാരിച്ചു.
വ്രതം യഥോപദിഷ്ടം തു തഥാ തത്പാരിതം ത്വയാ। ആഹാരകാലഃ സംപ്രാപ്തഃ ക്രിയതാം യദനന്തരമ്
നിനക്ക് ഉപദേശിച്ചപോലെ വ്രതം നീ പൂർത്തിയാക്കി; ഇനി ഭക്ഷണത്തിന് സമയമാകുന്നു, അതിനുശേഷം വേണ്ടതെല്ലാം ചെയ്യുക എന്നു അവർ പറഞ്ഞു.
അസ്തം ഗതേ മയാഽഽദിത്യേ ഭോക്തവ്യം കൃതകാമയാ। ഏഷ മേ ഹൃദി സംകല്പഃ സമയശ്ച കൃതോ മയാ
സൂര്യൻ അസ്തമിക്കുമ്പോഴേ ഞാൻ ഭക്ഷണം കഴിക്കൂ എന്നാണു ഞാൻ മനസ്സിൽ ഉറച്ചതും വാഗ്ദാനം ചെയ്തതും, അതാണ് എന്റെ തീരുമാനം എന്നു അവൾ പറഞ്ഞു.
ഏവം സംഭാഷമാണായാഃ സാവിത്ര്യാ ഭോജനം പ്രതി। സ്കന്ധേ പരശുമാദായ സത്യവാന്പ്രസ്ഥിതോ വനമ്
സാവിത്രി ഇങ്ങനെ ഭക്ഷണത്തെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കുമ്പോൾ, സത്യവാൻ തോളിൽ കൊയ്ത്തുപരിശു എടുത്ത് കാട്ടിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.
സാവിത്രീ ത്വാഹ ഭര്താരം നൈകസ്ത്വം ഗന്തുമര്ഹസി। സഹ ത്വയാ ഗമിഷ്യാമി ന ഹിത്വാം ഹാതുമുത്സഹേ
പക്ഷേ, സാവിത്രി ഭർത്താവിനോട് പറഞ്ഞു: നീ ഒറ്റയ്ക്ക് പോകരുത്; ഞാൻ കൂടെ വരാം, നിന്നെ വിട്ട് ഞാൻ കഴിയില്ല.
വനം ന ഗതപൂര്വം തേ ദുഃഖ പന്ഥാശ്ച ഭാമിനി। വ്രതോപവാസക്ഷാമാ ച കഥം പദ്ഭ്യാം ഗമിഷ്യസി
നീ ഇതുവരെ കാട്ടിൽ പോയിട്ടില്ല, പ്രിയേ, വഴിയും കഷ്ടമാണ്; വ്രതവും ഉപവാസവും കൊണ്ട് ക്ഷീണിച്ചിരിക്കുന്ന നീ കാലിൽ നടക്കാൻ എങ്ങനെ കഴിയും?
ഉപവാസാന്ന മേ ഗ്ലാനിര്നാസ്തി ചാപി പരിശ്രമഃ। ഗമനേ ച കൃതോത്സാഹാം പ്രതിഷേദ്ധും ന മാഽര്ഹസി
ഉപവാസം കൊണ്ടോ വ്രതം കൊണ്ടോ എനിക്ക് ക്ഷീണമില്ല, ദുർബലതയും ഇല്ല; പോകാൻ ഞാൻ ഉത്സാഹവാനാണ്, എന്നെ തടയരുത്.
യദി തേ ഗമനോത്സാഹഃ കരിഷ്യാമി തവ പ്രയമ്। മമ ത്വാമന്ത്രയ ഗുരൂന്ന മാം ദോഷഃ സ്പൃശേദയമ്
നിനക്ക് പോകാൻ ഉത്സാഹമുണ്ടെങ്കിൽ, ഞാൻ നിന്റെ ഇഷ്ടം അനുസരിക്കും; പക്ഷേ, ആദ്യം ഗുരുക്കന്മാരോട് അനുമതി ചോദിക്കണം, അങ്ങനെ ചെയ്താൽ എനിക്ക് പാപം വരില്ല.