തസ്യ സര്വമഭിപ്രായമിതികര്തവ്യതാം ച താമ്। സത്യവന്തം സമുദ്ദിശ്യ സര്വമേവ ന്യവേദയത്
അവൻ സത്യവാനെ കുറിച്ചുള്ള തന്റെ മുഴുവൻ ഉദ്ദേശവും കാരണവും രാജർഷിക്ക് തുറന്നു പറഞ്ഞു.
സാവിത്രീ നാമ രാജര്ഷേ കന്യേയം മമ ശോഭനാ। താം സ്വധര്മേണ ധര്മജ്ഞ സ്നുഷാര്ഥേ ത്വം ഗൃഹാണ മേ
'സാവിത്രി എന്ന മനോഹരിയായ ഈ പെൺകുട്ടി എന്റെ മകളാണ്, ധർമ്മത്തിന് അനുസരിച്ച്, സ്നുഷയായി അവളെ സ്വീകരിക്കണമെന്നു ഞാൻ അപേക്ഷിക്കുന്നു.'
ച്യുതാഃ സ്മ രാജ്യാദ്വനവാസമാശ്രിതാ- ശ്ചരാമ ധര്മം നിയതാസ്തപസ്വിനഃ। കഥം ത്വനര്ഹാ വനവാസമാശ്രമേ സഹിഷ്യതി ക്ലേശമിമം സുതാ തവ
'ഞങ്ങൾ രാജ്യം നഷ്ടപ്പെട്ടു, വനവാസം സ്വീകരിച്ചു, ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ചതും തപസ്സിൽ നിലകൊള്ളുന്നതുമാണ്; എന്നാൽ, നിങ്ങളുടെ മകൾ ഇങ്ങനെയുള്ള കഷ്ടപ്പാടുകൾ സഹിക്കാൻ എങ്ങനെ കഴിയും?'
സുഖം ച ദുഃഖം ച ഭവാഭവാത്മകം യദാ വിജാനാതി സുതാഽഹമേവ ച। ന മദ്വിധേ യുജ്യതേവാക്യമീദൃശം വിനിശ്ചയേനാഭിഗതോസ്മി തേ നൃപ
'സുഖവും ദു:ഖവും, ജനനവും മരണമുമെല്ലാം ഞാൻയും എന്റെ മകളും മനസ്സിലാക്കുന്നു; ഇങ്ങനെയുള്ള വാക്കുകൾ എനിക്ക് യോജിക്കില്ല, രാജാവേ, ഞാൻ ഉറച്ച മനസ്സോടെ നിങ്ങൾക്കു സമീപിച്ചിരിക്കുന്നു.'
ആശാം നാര്ഹസി മേ ഹന്തും സൌഹൃദാത്പ്രണതസ്യ ച। അഭിതശ്ചാഗതം പ്രേമ്ണാ പ്രത്യാഖ്യാതും ന മാഽര്ഹസി
'സ്നേഹത്താലും ആദരവോടെയും ഞാൻ സമീപിച്ചിരിക്കുന്നതുകൊണ്ട്, എന്റെ പ്രതീക്ഷ തകർക്കരുത്; സ്നേഹത്തോടെ വന്നിരിക്കുന്ന എന്നെ നിരസിക്കരുത്.'
അനുരൂപോ ഹി യുക്തശ്ച ത്വം മമാഹം തവാപി ച। സ്നുഷാം പ്രതീച്ഛ മേ കന്യാം ഭാര്യാം സത്യവതസ്തതഃ
'നിങ്ങളും ഞാനും തമ്മിൽ യോജിച്ചവരാണ്; അതിനാൽ എന്റെ മകളെ സത്യവാന്റെ ഭാര്യയായും നിങ്ങളുടെ സ്നുഷയായും സ്വീകരിക്കണം.'
പൂര്വമേവാഭിലവിതഃ സംബന്ധോ മേ ത്വയാ സഹ। ഭ്രഷ്ടരാജ്യസ്ത്വഹമിതി തത ഏതദ്വിചാരിതമ്
'നിങ്ങളോടുള്ള ബന്ധം ഞാൻ മുമ്പേ ആഗ്രഹിച്ചിരുന്നു; രാജ്യം നഷ്ടപ്പെട്ടിട്ടും ഈ കാര്യം ഞാൻ ആലോചിച്ചത് അതുകൊണ്ടാണ്.'
അഭിപ്രായസ്ത്വയം യോ മേ പൂര്വമേവാഭികാങ്ക്ഷിതഃ। സ നിര്വര്തതു മേഽദ്യൈവ കാങ്ക്ഷിതോ ഹ്യസി മേഽതിഥിഃ
'മുമ്പ് ഞാൻ ആഗ്രഹിച്ച ഉദ്ദേശം ഇന്ന് തന്നെ നിറവേറട്ടെ; നിങ്ങൾ എന്റെ ആഗ്രഹിച്ച അതിഥിയാണ്.'
തതഃ സര്വാന്സമാനായ്യ ദ്വിജാനാശ്രമവാസിനഃ। യഥാവിധി സമുദ്വാഹം കാരയാമാസതുര്നൃപൌ
അതിനുശേഷം രാജാക്കന്മാർ അശ്രമത്തിൽ താമസിക്കുന്ന എല്ലാ ബ്രാഹ്മണരെയും വിളിച്ചു വരുത്തി, വേണ്ട എല്ലാ ആചാരങ്ങൾ പാലിച്ച് കല്യാണം നടത്തി.
ദത്ത്വാ സോഽശ്വപതിഃ കന്യാം യഥാര്ഹം സപരിച്ഛദമ്। യയൌ സ്വമേവ ഭവനം യുക്തഃ പരമയാ മുദാ
അശ്വപതി തന്റെ മകളെയും അവളുടെ ആഭരണങ്ങളെയും അനുചരികളെയും യോഗ്യമായി നൽകി, അത്യന്തം സന്തോഷത്തോടെ തന്റെ രാജധാനിയിലേക്ക് മടങ്ങി.
സത്യവാനപി താം ഭാര്യാം ലബ്ധ്വാ സര്വഗുണാന്വിതാമ്। മുമുദേ സാ രച രതം ലബ്ധ്വാ ഭര്താരം മനസേപ്സിതമ്
സത്യവാൻ എല്ലാ ഗുണങ്ങളും ഉള്ള ഭാര്യയെ ലഭിച്ച് ഹൃദയത്തിൽ ആഗ്രഹിച്ച ഭാര്യയെ കണ്ടെത്തിയതിന്റെ ആനന്ദത്തിൽ മുങ്ങി.
ഗതേ പിതരി സര്വാണി സംന്യസ്യാഭരണാനി സാ। ജഗൃഹേവല്കലാന്യേവ വസ്ത്രം കാഷായമേവ ച
അവളുടെ അച്ഛൻ തിരിച്ചു പോയപ്പോൾ, അവൾ എല്ലാ ആഭരണങ്ങളും മാറ്റി വച്ചു, വൃക്ഷത്തൊലി വസ്ത്രവും കാശായ വസ്ത്രവും മാത്രം ധരിച്ചു.
പരിചാരൈര്ഗുണൈശ്ചൈവ പ്രശ്രയേണ ദമേന ച। സര്വകാമക്രിയാഭിശ്ച സര്വേഷാം തുഷ്ടിമാദധേ
അവളുടെ സേവനത്താൽ, നല്ല സ്വഭാവത്താൽ, വിനയത്താൽ, ആത്മനിയന്ത്രണത്താൽ, എല്ലാവരുടെയും ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറ്റിയതുകൊണ്ട് അവൾ എല്ലാവർക്കും സന്തോഷം നൽകി.
ശ്വശ്രൂം ശരീരസത്കാരൈഃ സര്വൈരാച്ഛാദനാദിഭിഃ। ശ്വശുരം ദേവസത്കാരൈര്വാചഃ സംയമനേന ച
അവൾ അമ്മായിയമ്മയ്ക്ക് വസ്ത്രം മുതലായ എല്ലാ ശാരീരിക സേവനങ്ങളും നൽകി ആദരിച്ചു; അച്ഛനമ്മാവനെ ദൈവത്തെപ്പോലെ ആദരവും വാക്കിൽ നിയന്ത്രണവും കാണിച്ച് ആദരിച്ചു.
തഥൈവ പ്രിയവാദേന നൈഷുണേന ശമേന ച। രഹശ്ചൈവോപചാരേണ ഭര്താരം പര്യതോഷയത്
അദേഹം ഭർത്താവിനെ സ്നേഹപൂർവ്വം സംസാരിച്ച്, ആരെയും അപവാദം പറയാതെ, ശാന്തതയോടെ, ഒറ്റയ്ക്കുള്ള പരിചരണത്തിലൂടെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു.
ഏവം തത്രാശ്രമേ തേഷാം തദാ നിവസതാം സതാമ്। കാലസ്തപസ്യതാം കശ്ചിദപാക്രാമത ഭാരത
അങ്ങനെ ആ സന്മാർഗ്ഗികൾ അശ്രമത്തിൽ താമസിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ, അവർ തപസ്സ് ചെയ്യുന്നതിനിടെ കുറേ ദിവസം കടന്നു പോയി.
സാവിത്ര്യാഗ്ലായമാനായാസ്തിഷ്ഠന്ത്യാസ്തു ദിവാനിശമ। നാരദേന യദുക്തം തദ്വാക്യം മനസി വര്തതേ
സാവിത്രി ക്ഷീണിച്ച് പകലും രാത്രിയും ഇരിക്കുമ്പോൾ, നാരദൻ പറഞ്ഞ വാക്കുകൾ അവളുടെ മനസ്സിൽ തുടർച്ചയായി ഓടിക്കൊണ്ടിരുന്നു.
തതഃ കാലേ ബഹുതിഥേ വ്യതിക്രാന്തേ കദാചന। പ്രാപ്തഃ സ കാലോ മര്വ്യം യത്രസത്യവതാ നൃപ
അങ്ങനെ അനവധി ദിവസങ്ങൾ കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, സത്യവാന്റെ മരണത്തിന് വിധിച്ച ദിവസം എത്തി.
ഗണയന്ത്യാശ്ച സാവിത്ര്യാ ദിവസദിവസേ ഗതേ। യദ്വാക്യം നാരദേനോക്തം വര്തതേ ഹൃദി നിത്യശഃ
ദിവസങ്ങൾ ഓരോന്നായി കടന്നുപോകുമ്പോൾ, സാവിത്രി നാരദൻ പറഞ്ഞ വാക്കുകൾ തന്റെ ഹൃദയത്തിൽ സ്ഥിരമായി ഓർത്തിരുന്നു.
ചതുര്ഥേഽഹനി മര്തവ്യമിതി സംചിന്ത്യ ഭാമിനീ। വ്രതം ത്രിരാത്രമുദ്ദിശ്യ ദിവാരാത്രം സ്ഥിതാഽഭവത്
നാലാം ദിവസം ഭർത്താവ് മരിക്കുമെന്ന് മനസ്സിൽ ആലോചിച്ച്, അവൾ മൂന്നു രാത്രികൾ ഉപവാസ വ്രതം തുടർന്നു, പകലും രാത്രിയും ഉറച്ച മനസ്സോടെ നിന്നു.
ത്രയോദശ്യാം ചോപവാസം പ്രതിപത്സു ച പാരണമ്। ആയുഷ്യം വര്ധതേ ഭര്തുര്വ്രതേനാനി ഭാരത
പതിന്മൂന്നാം ദിവസം ഉപവാസം നടത്തി, നിർദ്ദേശിച്ച ദിവസങ്ങളിൽ ഉപവാസം അവസാനിപ്പിച്ചു; ഈ വ്രതം കൊണ്ടു ഭർത്താവിന്റെ ആയുസ്സ് വർദ്ധിച്ചു.
തം ശ്രുത്വാ രകനിയമം തസ്യാ ഭൃശം ദുഃഖാന്വിതോ നൃപഃ। ഉത്ഥായ വാക്യം സാവിത്രീമബ്രവീത്പരിസാന്ത്വയന്
അവളുടെ കഠിനമായ ആചാരങ്ങൾ കേട്ട രാജാവ് വളരെ ദുഃഖിതനായി, എഴുന്നേറ്റ് സാവിത്രിയെ ആശ്വസിപ്പിച്ച് സംസാരിച്ചു.
അതിതീവ്രോഽയമാരമ്ഭസ്ത്വയാഽഽരബ്ധോ നൃപാത്മജേ। തിസൃണാം വസതീനാം ഹി സ്താനം പരമദുശ്ചരമ്
നിന്റെ ഈ വ്രതം അത്യന്തം കഠിനമാണ്, രാജകുമാരിയേ; ലോകത്തിൽ സ്ത്രീകൾക്ക് ഇതുപോലെയുള്ള വ്രതങ്ങൾ അനുഷ്ഠിക്കാൻ വളരെ ബുദ്ധിമുട്ടാണ്.
ന കാര്യസ്താത സംതാപഃ പാരയിഷ്യാമ്യഹം വ്രതമ്। വ്യസംസായകൃതം ഹീദം വ്യവസായശ്ച കാരണമ്
അച്ഛാ, ദുഃഖിക്കേണ്ട; ഞാൻ ഈ വ്രതം പൂർത്തിയാക്കും. മനസ്സിലെ দৃഢനിശ്ചയം തന്നെയാണ് ഇതിന്റെ കാരണം, അതും മാർഗ്ഗവുമാണ്.
വ്രതം ഭിന്ധീതി വക്തും ത്വാം നാസ്മി ശക്തഃ കഥംചന। പാരയസ്വേതി വചനം യുക്തമസ്മദ്വിധോ വദേത്
നിന്റെ വ്രതം ഉപേക്ഷിക്കൂ എന്ന് ഞാൻ പറയാൻ കഴിയില്ല; 'നീ വ്രതം പൂർത്തിയാക്കട്ടെ' എന്നതാണു ഞാൻ പോലുള്ളവർ പറയേണ്ടത്.
ഏവമുക്ത്വാ ദ്യുമത്സേനോ വിരരാമ മഹാമനാഃ। തിഷ്ഠന്തീ ചൈവ സാവിത്രീ കാണ്ഠഭൂതേവ ലക്ഷ്യതേ
അങ്ങനെ പറഞ്ഞ് മഹാമനസ്സുള്ള ദ്യുമത്സേനൻ മൗനമായി; സാവിത്രി ഉറച്ച നിലയിൽ, ശില്പം പോലെ അചഞ്ചലമായി നിന്നു.
ശ്വോഭൂതേ ഭര്തൃമരണേ സാവിത്ര്യാ ഭരതര്ഷഭ। ദുഃഖാന്വിതായാസ്തിഷ്ഠന്ത്യാഃ സാ രാത്രിര്വ്യത്യവര്തത
ഭാരതവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനേ, ഭർത്താവിന്റെ മരണത്തിനെ കാത്ത് ദു:ഖത്തിൽ മുങ്ങി സാവിത്രി കാത്തിരുന്നപ്പോൾ, ആ രാത്രി കടന്നു പോയി, പിറവിലെന്ന്.
അദ്യ തദ്ദിവസം ചേതി ഹുത്വാ ദീപ്തം ഹുതാശനമ്। യുഗമാത്രോദിതേ സൂര്യേകൃത്വാ പൌര്വാങ്ണികീഃ ക്രിയാഃ
അന്ന് രാവിലെ സൂര്യൻ ഉദിച്ചപ്പോൾ, തീയിൽ ഹോമം നടത്തി, സാവിത്രി ആ ദിവസത്തേക്കുള്ള എല്ലാ കർമ്മങ്ങളും നിർവഹിച്ചു.
വ്രതം സമാപ്യസാവിത്രീ സ്നാത്വാ ശുദ്ധാ യശസ്വിനീ'। തതഃ സര്വാന്ദ്വിജാന്വൃദ്ധാഞ്ശ്വശ്രൂം ശ്വശുരമേവ ച। അഭിവാദ്യാനുപൂര്വ്യേണ പ്രാഞ്ജലിര്നിയതാ സ്ഥിതാ
വ്രതം പൂർത്തിയാക്കി, ശുദ്ധിയും പ്രശസ്തിയും നേടിയ സാവിത്രി കുളിച്ച്, കൈകൂപ്പി, ആത്മസംയമനത്തോടെ, എല്ലാ വൃദ്ധന്മാരെയും, ദ്വിജന്മാരെയും, അമ്മയെയും അച്ഛനെയും യഥാക്രമം ആദരവോടെ വന്ദിച്ചു.
അവൈധവ്യാശിഷസ്തേ തു സാവിത്ര്യര്ഥം ഹിതാഃ ശുഭാഃ। ഊചുസ്തപസ്വിനഃ സര്വേ തപോവനനിവാസിനഃ
അപ്പോൾ കാട്ടിൽ താമസിക്കുന്ന എല്ലാ തപസ്സുകാരും സാവിത്രിയുടെ ഭാവി ഭർത്തൃസൗഭാഗ്യത്തിനായി നല്ല ആശംസകൾ പറഞ്ഞു.