തസ്മൈ തദ്ഭരതോ രാജ്യമാഗതായാതിസത്കൃതമ്। ന്യാസം നിര്യാതയാമാസ യുക്തഃ പരമയാ മുദാ
ഭരതന് തിരിച്ചു വന്നപ്പോള്, അവനെ അത്യധികം ആദരവോടെ രാജ്യം ഏല്പ്പിച്ചു; അതിനോടൊപ്പം വലിയ സന്തോഷത്തോടെ അവന് നിക്ഷേപവും കൈമാറി.
തതസ്തം വൈഷ്ണവേ ശൂരം നക്ഷത്രേഽഭിജിതേഽഹനി। വസിഷ്ഠോ വാമദേവശ്ച സഹിതാവഭ്യഷിഞ്ചതാമ്
അതിനുശേഷം, അഭിജിത് നക്ഷത്രത്തില് ശുഭദിനത്തില്, വസിഷ്ഠനും വാമദേവനും ചേര്ന്ന് ആ വീരനെ വൈഷ്ണവവിധിയോടെ അഭിഷേകം ചെയ്തു.
സോഭിഷിക്തഃ കപിശ്രേഷ്ഠം സുഗ്രീവം സസുഹൃജ്ജനമ്। വിഭീഷണം ച പൌലസ്ത്യമന്വജാനാദ്ഗൃഹാന്പ്രതി
അഭിഷേകം കഴിഞ്ഞ ശേഷം, കുരങ്ങുകളുടെ മേധാവിയായ സുഗ്രീവനെയും അവന്റെ സുഹൃത്തുക്കളെയും, പൗലസ്ത്യവംശജനായ വിഭീഷണനെയും അവരുടെ വീടുകളിലേക്ക് അയച്ചു.
അഭ്യര്ച്യ വിവിധൈ രത്നൈഃ പ്രീതിയുക്തൌ മുദാ യുതൌ। സമാധായേതികര്തവ്യം ദുഃഖേന വിസസര്ജ ഹ
അവരെ വിവിധ രത്നങ്ങളാല് ആദരിച്ച്, ഹൃദയപൂര്വ്വം സന്തോഷത്തോടും സ്നേഹത്തോടും കൂടി, ചെയ്യേണ്ടതെല്ലാം പൂര്ത്തിയാക്കി, ദുഃഖത്തോടെ അവരെ വിടപറഞ്ഞു.
പുഷ്പകം ച വിമാനം തത്പൂജയിത്വാ സ രാഘവഃ। പ്രാദാദ്വൈശ്രവണായൈവ പ്രീത്യാ സ രഘുനന്ദനഃ
രാഘവന് പുഷ്പകവിമാനത്തെ ആദരപൂര്വ്വം പൂജിച്ച്, സന്തോഷത്തോടെ അതു വൈശ്രവണന്에게 തിരികെ നല്കി.
തതോ ദേവര്ഷിസഹിതഃ സരിതം ഗോമതീമനു। ശതാശ്വമേധാനാജഹ്രേ ജാരൂഥ്യാന്സ നിരര്ഗലാന്
അതിനുശേഷം ദേവമുനികളോടൊപ്പം, ഗോമതീനദീതീരത്ത്, അനവധി അശ്വമേധയാഗങ്ങള് നിര്മ്മലമായി നടത്തി.
ഏവമേതന്മഹാബാഹോ രാമേണാമിതതേജസാ। പ്രാപ്തം വ്യസനമത്യുഗ്രം വനവാസകൃതം പുരാ
ഇങ്ങനെ, മഹാബാഹുവായ രാമന് അത്യന്തം ഭയങ്കരമായ കഷ്ടപ്പാട്, വനവാസം കാരണം, ഒരിക്കല് അനുഭവിച്ചു.
മാ ശുചഃ പരുഷവ്യാഘ്ര ക്ഷത്രിയോസി പരംതപ। ബാഹുവീര്യാശ്രയേമാര്ഗേ വര്തസേ ദീപ്തനിര്ണയേ
നരസിംഹനേ, ദുഃഖിക്കേണ്ട; നീ ഒരു ക്ഷത്രിയനും ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നവനുമാണ്. ബാഹുബലത്തില് ആശ്രയിച്ച്, ഉറച്ച മനസ്സോടെ നീ സഞ്ചരിക്കുന്നു.
ന ഹി തേ വൃജിനം കിംചിദ്ദൃശ്യതേ പരമണ്വപി। അസ്മിന്മാര്ഗേ നിപീദേയുഃ സേന്ദ്രാ അപി സുരാസുരാഃ
നിനക്കൊരുപക്ഷേയും ദോഷം പോലും കാണുന്നില്ല; ഈ വഴിയില് ഇന്ദ്രനോടൊപ്പം ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും വന്നാലും നിന്നെ തോല്പ്പിക്കാനാവില്ല.
സംഹത്യ നിഹതോവൃത്രോ മരുദ്ഭിര്വജ്രപാണിനാ। നമുചിശ്ചൈവദുര്ധര്ഷോ ദീര്ഗജിഹ്വാ ചരാക്ഷസീ
മരുതുകളും വജ്രധാരിയായ ഇന്ദ്രനും ചേര്ന്ന് വൃത്രനെ സംഹരിച്ചു; ദീർഘജിഹ്വനായ, ജയിക്കാന് പ്രയാസമുള്ള നമുചിയെയും നശിപ്പിച്ചു.
സഹായവതി സര്വാര്ഥാഃ സതിഷ്ഠന്തീഹ സര്വശഃ। കിംനു തസ്യാജിതം സങ്ഖ്യേ യസ് ഭ്രാതാ ധനംജയഃ
സഹായികള് ഉണ്ടെങ്കില് എല്ലാ കാര്യങ്ങളും പൂര്ത്തിയാകും; ധനഞ്ജയന് എന്ന സഹോദരന് ഉള്ളവന് യുദ്ധത്തില് ജയിക്കാത്തത് എന്താണ്?
അയം ച ബലിനാംശ്രേഷ്ഠോ ഭീമോ ഭീമപരാക്രമാഃ। യുവാനൌ ച മഹേഷ്വാസൌ വീരൌ മാദ്രവതീസുതൌ
ഇവിടെയും ശക്തരില് ശ്രേഷ്ഠനായ ഭീമനും, ഭയങ്കര വീര്യശാലിയായവനും, യുവാക്കളായ മഹാബലശാലികളായ മാദ്രവതിയുടെ രണ്ട് പുത്രന്മാരും ഉണ്ട്.
ഏഭിഃ സഹായൈഃ കസ്മാത്ത്വം വിഷീദസി പരംതപ। യ ഇമേ വജ്രിണഃ സേനാം ജയേയുഃ സമരുദ്ഗണാമ്
ഈ സഹായികളോടൊപ്പം നിന്നാല് നീ എന്തിനാണ് വിഷാദിക്കുന്നത്, ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നവനേ? ഇവര് വജ്രധാരിയുടെ സൈന്യത്തെയും മരുത്ഗണങ്ങളെയും ജയിക്കും.
ത്വമപ്യേഭിര്മഹേഷ്വാസൈഃ സഹായൈര്ദേവരൂപിഭിഃ। വിജേഷ്യസി രണേ സര്വാനമിത്രാന്ഭരതര്ഷഭ
ദൈവസദൃശരായ ഈ മഹാബലശാലികളായ സഹായികളോടൊപ്പം നീയും, ഭാരതവംശശ്രേഷ്ഠനേ, യുദ്ധത്തില് എല്ലാ ശത്രുക്കളെയും ജയിക്കും.
ഇതശ്ച ത്വമിമാം പശ്യസൈന്ധവേന ദുരാത്മനാ। ബലിനാ വീര്യമത്തേന ഹൃതാമേഭിര്മഹാത്മഭിഃ
ഇവരെ കാണൂ, ദുഷ്ടഹൃദയനും ബലത്തില് മദിച്ചവനുമായ സിന്ദുരാജാവിനെ ഈ മഹാത്മാക്കള് കീഴടക്കി.
ആനീതാം ദ്രൌപദീം കൃഷ്ണാം കൃത്വാ കര്മ സുദുഷ്കരമ്। ജയദ്രഥം ച രാജാനം വിജിതം വശമാഗതമ്
കൃഷ്ണയായ ദ്രൗപദിയെ വളരെ പ്രയാസപ്പെട്ട് തിരികെ കൊണ്ടുവന്നു; ജയദ്രഥന് എന്ന രാജാവിനെയും കീഴടക്കി, അവനെ വശീകരിച്ചു.
അസഹായേന രാമേണ വൈദേഹീ പുനരാഹൃതാ। ഹത്വാസങ്ഖ്യേ ദശഗ്രീവം രാക്ഷസം ഭീമവിക്രമമ്
സഹായികളില്ലാതെ തന്നെ, രാമന് യുദ്ധത്തില് ഭയങ്കര വീര്യശാലിയായ ദശമുഖനായ രാക്ഷസനെ സംഹരിച്ചു, വൈദേഹിയെ തിരികെ നേടി.
യസ് ശാഖാമൃഗാമിത്രാണ്യൃക്ഷാഃ കാലമുഖാസ്തഥാ। ജാത്യന്തരഗതാ രാജന്നേതദ്ബുദ്ധ്യാഽനുചിന്തയ
മൃഗരാജാക്കന്മാരും, കരടികളും, കാലാമുഖന്മാരും, മറ്റു ജാതികളിലുമുള്ള ശത്രുക്കളും, രാജാവേ, ഇതെല്ലാം നീ മനസ്സിലാക്കണം.
തസ്മാത്സര്വം കുരുശ്രേഷ്ഠ മാ ശുചോ ഭരതര്ഷഭ। ത്വദ്വിധാ ഹി മഹാത്മാനോ ന ശോചന്തി പരംതപ
അതുകൊണ്ട്, കുരുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനായ ഭരതവംശസിംഹം, നീ ദുഃഖിക്കേണ്ട. നിന്നുപോലുള്ള മഹാത്മാക്കൾ, ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നവൻ, ഒരിക്കലും ദുഃഖിക്കാറില്ല.
ഏവമാശ്വാസിതോ രാജാമാര്കണ്ഡേയേന ധീമതാ। ത്യക്ത്വാ ദുഃഖമദീനാത്മാ പുനരപ്യേനമബ്രവീത്
ഇങ്ങനെ ധീരനായ മാർകണ്ടേയൻ രാജാവിനെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു. രാജാവ് ദുഃഖം വിട്ട് മനസ്സിൽ ധൈര്യം കണ്ടെത്തി വീണ്ടും അവനോട് പറഞ്ഞു.
നാത്മാനമനുശോചാമി നേമാന്ഭ്രാതൄന്മഹാമുനേ। ഹരണം ചാപി രാജ്യസ് യഥേമാം ദ്രുപദാത്മജാമ്
ഞാൻ എന്റെ കാര്യം കൊണ്ടോ, ഈ സഹോദരന്മാരെക്കുറിച്ചോ, രാജ്യം നഷ്ടപ്പെട്ടതിനെക്കുറിച്ചോ, ഈ ദ്രുപദപുത്രിയെക്കുറിച്ചോ ദുഃഖിക്കുന്നില്ല, മഹാമുനിയേ.
ദ്യൂതേ ദുരാത്മഭിഃ ക്ലിഷ്ടാഃ കൃഷ്ണയാ താരിതാ വയമ്। ജയദ്രഥേന ചപുനര്വനാച്ചാപി ഹൃതാ ബലാത്
ദ്യുത്കളിയിൽ ദുഷ്ടന്മാർ നമ്മെ പീഡിപ്പിച്ചു, അപ്പോൾ കൃഷ്ണയാൽ നാം രക്ഷിക്കപ്പെട്ടു. പിന്നെയും ജയദ്രഥനും രാക്ഷസനും നമ്മെ ബലാൽ പിടിച്ചുപറഞ്ഞു.
അസ്തി സീമന്തിനീ കാചിദ്ദൃഷ്ടപൂര്വാഽപിവാ ശ്രുതാ। പതിവ്രതാ മഹാഭാഗാ യഥേയം ദ്രുപദാത്മജാ
ഇവളെപ്പോലെ ഭർത്താവിനോടു പ്രതിജ്ഞാബദ്ധയും മഹാഭാഗ്യശാലിയുമായ സ്ത്രീയെ ഞാൻ മുമ്പ് കണ്ടിട്ടോ, കേട്ടിട്ടോ ഉണ്ടോ?
ശൃണു രാജന്കുലസ്ത്രീണാം മഹാഭാഗ്യം യുധിഷ്ഠിര। സര്വമേതദ്യഥാപ്രാപ്തം സാവിത്ര്യാ രാജകന്യയാ
രാജാവേ, യുദ്ധിഷ്ഠിരാ, വംശസ്ത്രീകളുടെ മഹാഭാഗ്യത്തെക്കുറിച്ച് കേൾക്കു. സാവിത്രി എന്ന രാജകുമാരിയുടെ കഥയിൽപോലെ ഇതൊക്കെയും മുമ്പ് സംഭവിച്ചിരുന്നു.
ആസീന്മദ്രേഷു ധര്മാത്മാ രാജാ പരമധാര്മികഃ। ബ്രഹ്മണ്യശ്ചമഹാത്മാ ച സത്യസന്ധോ ജിതേന്ദ്രിയഃ
മദ്രദേശത്ത് ധർമ്മപരായണനും ഉത്തമധർമ്മശീലനും ബ്രാഹ്മണഭക്തനും മഹാത്മാവും സത്യവാനും ഇന്ദ്രിയജയിയും ആയ രാജാവുണ്ടായിരുന്നു.
യജ്വാ ദാനപതിര്ദക്ഷഃ പൌരജാനപദപ്രിയഃ। പാര്ഥിവോഽശ്വപതിര്നാമ സര്വഭൂതഹിതേ രതഃ
യാഗങ്ങൾ നടത്തുകയും, ധാനം ചെയ്യുകയും, കാര്യങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യം കാണിക്കുകയും, നഗരവാസികൾക്കും ഗ്രാമവാസികൾക്കും പ്രിയങ്കരനായി, അശ്വപതി എന്ന പേരിൽ എല്ലാ ജീവികളുടെ ക്ഷേമത്തിൽ താൽപര്യമുള്ള രാജാവായിരുന്നു.
ക്ഷമാവാനനപത്യശ്ച സത്യവാഗ്വിജിതേന്ദ്രിയഃ। അതിക്രാന്തേന വയസാ സംതാപമുപജഗ്മിവാന്
ക്ഷമയുള്ളവനും, സന്താനമില്ലാത്തവനും, സത്യവാനുമായും, ഇന്ദ്രിയജയിയുമായും ആയ ആ രാജാവ് വയസ്സു കഴിഞ്ഞപ്പോൾ ദുഃഖം അനുഭവിച്ചു.
അപത്യോത്പാദനാര്ഥം ച തീവ്രം നിയമമാസ്ഥിതഃ। കാലേ പരിമിതാഹാരോ ബ്രഹമചാരീ ജിതേന്ദ്രിയഃ
സന്താനലാഭത്തിനായി, അവൻ കഠിനമായ വ്രതങ്ങൾ സ്വീകരിച്ചു; സമയത്ത് കുറച്ച് മാത്രം ഭക്ഷണം കഴിച്ചു, ബ്രഹ്മചാര്യവും ഇന്ദ്രിയനിഗ്രഹവും പാലിച്ചു.
ഹുത്വാ ശതസഹസ്രം സ സാവിത്ര്യാ രാജസത്തമ। ഷഷ്ഠേഷഷ്ഠേ തദാകാലേ ബഭൂവ മിതമോജനഃ
ആ രാജസത്തമൻ സാവിത്രിയോടൊപ്പം ഒരു ലക്ഷം ഹോമങ്ങൾ നടത്തി; ആറ് മാസം കഴിഞ്ഞ് മാത്രമേ കുറച്ച് ഭക്ഷണം കഴിക്കാറുണ്ടായിരുന്നുള്ളു.
ഏതേന നിയമേനാസീദ്വര്ഷാണ്യഷ്ടാദശൈവ തു। പൂര്ണേ ത്വഷ്ടാദശേ വര്ഷേ സാവിത്രീ തുഷ്ടിമഭ്യഗാത്
ഇങ്ങനെ പതിനെട്ട് വർഷം അവൻ വ്രതം പാലിച്ചു; പതിനെട്ടാം വർഷം പൂർത്തിയായപ്പോൾ സാവിത്രി തൃപ്തി പ്രാപിച്ചു.