അഥൈനാന്രാഘവഃ കാലേ സമാനീയാഭിപൂജ്യ ച। വിസര്ജയാമാസ തദാ രത്നൈഃ സംതോഷ്യ സര്വശഃ
ശരിയായ സമയത്ത് രാഘവൻ അവരെ വിളിച്ചു, ആദരപൂർവ്വം സ്വീകരിച്ച്, രത്നങ്ങൾ നൽകി സന്തോഷിപ്പിച്ച് അവരെ വിട്ടയച്ചു.
ഗതേഷു വാനരേന്ദ്രേഷു ഗോപുച്ഛര്ക്ഷേഷു തേഷു ച। സുഗ്രീവസഹിതോ രാമഃ കിഷ്കിന്ദാം പുനരാഗമത്
വാനരാധിപന്മാരും വാലുള്ള കരടികളും തിരിച്ചു പോയപ്പോൾ, സുഗ്രീവനോടൊപ്പം രാമൻ വീണ്ടും കിഷ്കിന്ദയിലേക്ക് മടങ്ങി.
വിഭീഷണേനാനുഗതഃ സുഗ്രീവസഹിതസ്തദാ। പുഷ്പകേണ വിമാനേന വൈദേഹ്യാ ദര്ശയന്വനമ്
വിഭീഷണനും സുഗ്രീവനും കൂടെ, പുഷ്പകവിമാനത്തിൽ യാത്രചെയ്തു കൊണ്ടിരിക്കെ, രാമൻ വൈദേഹിയെ കാട്ട് കാണിച്ചു.
കിഷ്കിന്ധാം തു സമാസാദ്യരാമഃ പ്രഹരതാംവരഃ। അങ്ഗദം കൃതകര്മാണം യൌവരാജ്യേഽഭ്യഷേചയത്
കിഷ്കിന്ദയിൽ എത്തി, യുദ്ധശൂരനായ രാമൻ, തന്റെ കടമകൾ നിർവഹിച്ച അങ്കദനെ യുവരാജാവായി അഭിഷേകം ചെയ്തു.
തതസ്തൈരേവ സഹിതോ രാമഃ സൌമിത്രിണാ സഹ। യഥാഗതേന മാര്ഗേണ പ്രയയൌ സ്വപുരം പ്രതി
അവരേയും സൗമിത്രിയെയും കൂട്ടി, രാമൻ വന്ന വഴിയിലൂടെ തന്നെ സ്വന്തം നഗരത്തിലേക്ക് യാത്രയായി.
അയോധ്യാം സ സമാസാദ്യപുരീം രാഷ്ട്രപതിസ്തതഃ। ഭരതായ ഹനൂമന്തം ദൂതം പ്രാസ്ഥാപയദ്ദ്രുതമ്
അയോധ്യാ നഗരത്തിൽ എത്തി, ദേശാധിപതി ഭരതനോട് സന്ദേശം പറയാൻ ഹനുമാനെ വേഗത്തിൽ അയച്ചു.
ലക്ഷയിത്വേങ്ഗിതം സര്വംപ്രിയം തസ്മൈ നിവേദ്യ വൈ। വായുപുത്രേ പുനഃ പ്രാപ്തേ നന്ദിഗ്രാമമുപാവിശത്
എല്ലാ ലക്ഷണങ്ങളും മനസ്സിലാക്കി, സന്തോഷവാർത്ത ഭരതനോട് അറിയിച്ചു, പിന്നെ വായുപുത്രൻ തിരിച്ചു വന്നപ്പോൾ, രാമൻ നന്ദിഗ്രാമത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.
സതത്രമലദിഗ്ധാങ്ഗം ഭരതം ചീരവാസസമ്। `നന്ദിഗ്രാമഗതംരാമഃ സശത്രുഘ്നം സരാഘവഃ'। അഗ്രതഃപാദുകേ കൃത്വാ ദദര്ശാസീനമാസനേ
അവിടെ രാമനും ശത്രുഘ്നനും ചേർന്ന്, മണ്ണ് പുരട്ടി, വസ്ത്രം അണിഞ്ഞ്, പാദുകകൾ മുന്നിൽ വെച്ച്, ഭരതൻ നന്ദിഗ്രാമത്തിൽ ഇരിക്കുന്നതും കണ്ടു.
സമേത്യഭരതേനാഥ ശത്രുഘ്നേന ച വീര്യവാന്। രാഘവഃ സഹസൌമിത്രിര്മുമുദേ ഭരതര്ഷഭ
അതിനുശേഷം, ഭരതനും വീരനായ ശത്രുഘ്നനും കൂടെ, സൗമിത്രിയോടൊപ്പം രാഘവൻ വളരെ സന്തോഷിച്ചു, ഭരതകുലത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനേ.
തതോ ഭരതശത്രുഘ്നൌ സമേതൌ ഗുരുണാ തദാ। വൈദേഹ്യാ ദര്ശനേനോഭൌ പ്രഹര്ഷം സമവാപതുഃ
അപ്പോൾ ഭരതനും ശത്രുഘ്നനും ഗുരുവിനൊപ്പം, വൈദേഹിയെ കണ്ടതിൽ വലിയ സന്തോഷം അനുഭവിച്ചു.
തസ്മൈ തദ്ഭരതോ രാജ്യമാഗതായാതിസത്കൃതമ്। ന്യാസം നിര്യാതയാമാസ യുക്തഃ പരമയാ മുദാ
ഭരതന് തിരിച്ചു വന്നപ്പോള്, അവനെ അത്യധികം ആദരവോടെ രാജ്യം ഏല്പ്പിച്ചു; അതിനോടൊപ്പം വലിയ സന്തോഷത്തോടെ അവന് നിക്ഷേപവും കൈമാറി.
തതസ്തം വൈഷ്ണവേ ശൂരം നക്ഷത്രേഽഭിജിതേഽഹനി। വസിഷ്ഠോ വാമദേവശ്ച സഹിതാവഭ്യഷിഞ്ചതാമ്
അതിനുശേഷം, അഭിജിത് നക്ഷത്രത്തില് ശുഭദിനത്തില്, വസിഷ്ഠനും വാമദേവനും ചേര്ന്ന് ആ വീരനെ വൈഷ്ണവവിധിയോടെ അഭിഷേകം ചെയ്തു.
സോഭിഷിക്തഃ കപിശ്രേഷ്ഠം സുഗ്രീവം സസുഹൃജ്ജനമ്। വിഭീഷണം ച പൌലസ്ത്യമന്വജാനാദ്ഗൃഹാന്പ്രതി
അഭിഷേകം കഴിഞ്ഞ ശേഷം, കുരങ്ങുകളുടെ മേധാവിയായ സുഗ്രീവനെയും അവന്റെ സുഹൃത്തുക്കളെയും, പൗലസ്ത്യവംശജനായ വിഭീഷണനെയും അവരുടെ വീടുകളിലേക്ക് അയച്ചു.
അഭ്യര്ച്യ വിവിധൈ രത്നൈഃ പ്രീതിയുക്തൌ മുദാ യുതൌ। സമാധായേതികര്തവ്യം ദുഃഖേന വിസസര്ജ ഹ
അവരെ വിവിധ രത്നങ്ങളാല് ആദരിച്ച്, ഹൃദയപൂര്വ്വം സന്തോഷത്തോടും സ്നേഹത്തോടും കൂടി, ചെയ്യേണ്ടതെല്ലാം പൂര്ത്തിയാക്കി, ദുഃഖത്തോടെ അവരെ വിടപറഞ്ഞു.
പുഷ്പകം ച വിമാനം തത്പൂജയിത്വാ സ രാഘവഃ। പ്രാദാദ്വൈശ്രവണായൈവ പ്രീത്യാ സ രഘുനന്ദനഃ
രാഘവന് പുഷ്പകവിമാനത്തെ ആദരപൂര്വ്വം പൂജിച്ച്, സന്തോഷത്തോടെ അതു വൈശ്രവണന്에게 തിരികെ നല്കി.
തതോ ദേവര്ഷിസഹിതഃ സരിതം ഗോമതീമനു। ശതാശ്വമേധാനാജഹ്രേ ജാരൂഥ്യാന്സ നിരര്ഗലാന്
അതിനുശേഷം ദേവമുനികളോടൊപ്പം, ഗോമതീനദീതീരത്ത്, അനവധി അശ്വമേധയാഗങ്ങള് നിര്മ്മലമായി നടത്തി.
ഏവമേതന്മഹാബാഹോ രാമേണാമിതതേജസാ। പ്രാപ്തം വ്യസനമത്യുഗ്രം വനവാസകൃതം പുരാ
ഇങ്ങനെ, മഹാബാഹുവായ രാമന് അത്യന്തം ഭയങ്കരമായ കഷ്ടപ്പാട്, വനവാസം കാരണം, ഒരിക്കല് അനുഭവിച്ചു.
മാ ശുചഃ പരുഷവ്യാഘ്ര ക്ഷത്രിയോസി പരംതപ। ബാഹുവീര്യാശ്രയേമാര്ഗേ വര്തസേ ദീപ്തനിര്ണയേ
നരസിംഹനേ, ദുഃഖിക്കേണ്ട; നീ ഒരു ക്ഷത്രിയനും ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നവനുമാണ്. ബാഹുബലത്തില് ആശ്രയിച്ച്, ഉറച്ച മനസ്സോടെ നീ സഞ്ചരിക്കുന്നു.
ന ഹി തേ വൃജിനം കിംചിദ്ദൃശ്യതേ പരമണ്വപി। അസ്മിന്മാര്ഗേ നിപീദേയുഃ സേന്ദ്രാ അപി സുരാസുരാഃ
നിനക്കൊരുപക്ഷേയും ദോഷം പോലും കാണുന്നില്ല; ഈ വഴിയില് ഇന്ദ്രനോടൊപ്പം ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും വന്നാലും നിന്നെ തോല്പ്പിക്കാനാവില്ല.
സംഹത്യ നിഹതോവൃത്രോ മരുദ്ഭിര്വജ്രപാണിനാ। നമുചിശ്ചൈവദുര്ധര്ഷോ ദീര്ഗജിഹ്വാ ചരാക്ഷസീ
മരുതുകളും വജ്രധാരിയായ ഇന്ദ്രനും ചേര്ന്ന് വൃത്രനെ സംഹരിച്ചു; ദീർഘജിഹ്വനായ, ജയിക്കാന് പ്രയാസമുള്ള നമുചിയെയും നശിപ്പിച്ചു.
സഹായവതി സര്വാര്ഥാഃ സതിഷ്ഠന്തീഹ സര്വശഃ। കിംനു തസ്യാജിതം സങ്ഖ്യേ യസ് ഭ്രാതാ ധനംജയഃ
സഹായികള് ഉണ്ടെങ്കില് എല്ലാ കാര്യങ്ങളും പൂര്ത്തിയാകും; ധനഞ്ജയന് എന്ന സഹോദരന് ഉള്ളവന് യുദ്ധത്തില് ജയിക്കാത്തത് എന്താണ്?
അയം ച ബലിനാംശ്രേഷ്ഠോ ഭീമോ ഭീമപരാക്രമാഃ। യുവാനൌ ച മഹേഷ്വാസൌ വീരൌ മാദ്രവതീസുതൌ
ഇവിടെയും ശക്തരില് ശ്രേഷ്ഠനായ ഭീമനും, ഭയങ്കര വീര്യശാലിയായവനും, യുവാക്കളായ മഹാബലശാലികളായ മാദ്രവതിയുടെ രണ്ട് പുത്രന്മാരും ഉണ്ട്.
ഏഭിഃ സഹായൈഃ കസ്മാത്ത്വം വിഷീദസി പരംതപ। യ ഇമേ വജ്രിണഃ സേനാം ജയേയുഃ സമരുദ്ഗണാമ്
ഈ സഹായികളോടൊപ്പം നിന്നാല് നീ എന്തിനാണ് വിഷാദിക്കുന്നത്, ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നവനേ? ഇവര് വജ്രധാരിയുടെ സൈന്യത്തെയും മരുത്ഗണങ്ങളെയും ജയിക്കും.
ത്വമപ്യേഭിര്മഹേഷ്വാസൈഃ സഹായൈര്ദേവരൂപിഭിഃ। വിജേഷ്യസി രണേ സര്വാനമിത്രാന്ഭരതര്ഷഭ
ദൈവസദൃശരായ ഈ മഹാബലശാലികളായ സഹായികളോടൊപ്പം നീയും, ഭാരതവംശശ്രേഷ്ഠനേ, യുദ്ധത്തില് എല്ലാ ശത്രുക്കളെയും ജയിക്കും.
ഇതശ്ച ത്വമിമാം പശ്യസൈന്ധവേന ദുരാത്മനാ। ബലിനാ വീര്യമത്തേന ഹൃതാമേഭിര്മഹാത്മഭിഃ
ഇവരെ കാണൂ, ദുഷ്ടഹൃദയനും ബലത്തില് മദിച്ചവനുമായ സിന്ദുരാജാവിനെ ഈ മഹാത്മാക്കള് കീഴടക്കി.
ആനീതാം ദ്രൌപദീം കൃഷ്ണാം കൃത്വാ കര്മ സുദുഷ്കരമ്। ജയദ്രഥം ച രാജാനം വിജിതം വശമാഗതമ്
കൃഷ്ണയായ ദ്രൗപദിയെ വളരെ പ്രയാസപ്പെട്ട് തിരികെ കൊണ്ടുവന്നു; ജയദ്രഥന് എന്ന രാജാവിനെയും കീഴടക്കി, അവനെ വശീകരിച്ചു.
അസഹായേന രാമേണ വൈദേഹീ പുനരാഹൃതാ। ഹത്വാസങ്ഖ്യേ ദശഗ്രീവം രാക്ഷസം ഭീമവിക്രമമ്
സഹായികളില്ലാതെ തന്നെ, രാമന് യുദ്ധത്തില് ഭയങ്കര വീര്യശാലിയായ ദശമുഖനായ രാക്ഷസനെ സംഹരിച്ചു, വൈദേഹിയെ തിരികെ നേടി.
യസ് ശാഖാമൃഗാമിത്രാണ്യൃക്ഷാഃ കാലമുഖാസ്തഥാ। ജാത്യന്തരഗതാ രാജന്നേതദ്ബുദ്ധ്യാഽനുചിന്തയ
മൃഗരാജാക്കന്മാരും, കരടികളും, കാലാമുഖന്മാരും, മറ്റു ജാതികളിലുമുള്ള ശത്രുക്കളും, രാജാവേ, ഇതെല്ലാം നീ മനസ്സിലാക്കണം.
തസ്മാത്സര്വം കുരുശ്രേഷ്ഠ മാ ശുചോ ഭരതര്ഷഭ। ത്വദ്വിധാ ഹി മഹാത്മാനോ ന ശോചന്തി പരംതപ
അതുകൊണ്ട്, കുരുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനായ ഭരതവംശസിംഹം, നീ ദുഃഖിക്കേണ്ട. നിന്നുപോലുള്ള മഹാത്മാക്കൾ, ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നവൻ, ഒരിക്കലും ദുഃഖിക്കാറില്ല.
ഏവമാശ്വാസിതോ രാജാമാര്കണ്ഡേയേന ധീമതാ। ത്യക്ത്വാ ദുഃഖമദീനാത്മാ പുനരപ്യേനമബ്രവീത്
ഇങ്ങനെ ധീരനായ മാർകണ്ടേയൻ രാജാവിനെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു. രാജാവ് ദുഃഖം വിട്ട് മനസ്സിൽ ധൈര്യം കണ്ടെത്തി വീണ്ടും അവനോട് പറഞ്ഞു.