തതഃ സസര്ജ തം രാമഃ ശരമപ്രതിമൌജസമ്। രാവണാന്തകരം ഘോരം ബ്രഹ്മദണ്ഡമിവോദ്യതമ്
അതിനുശേഷം രാമൻ അത്യന്തശക്തിയുള്ള, രാവണനെ സംഹരിക്കാൻ ഉദ്ദേശിച്ച, ഭയങ്കരമായ അമ്പ് ബ്രഹ്മദണ്ഡം പോലെ ഉയർത്തി വിട്ടുവിട്ടു.
മുക്തമാത്രേണ രാമേണ ദൂരാകൃഷ്ടേന ഭാരത। സ തേന രാക്ഷസശ്രേഷ്ഠഃ സരഥഃ സാശ്വസാരഥിഃ। പ്രജജ്വാല മഹാജ്വാലേനാഗ്നിനാഭിപരിപ്ലുതഃ
ഭാരതാ, രാമൻ ആ അമ്പ് ദൂരത്തിൽ നിന്ന് വിട്ടയച്ചയുടൻ, രാക്ഷസന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവൻ തന്റെ രഥവും കുതിരകളും സാരഥിയും ഉൾപ്പെടെ വലിയ അഗ്നിജ്വാലയിൽ മുഴുകി തീകൊളുത്തപ്പെട്ടു.
തതഃ പ്രഹൃഷ്ടാസ്ത്രിദശാഃ സഹഗന്ധര്വചാരണാഃ। നിഹതം രാവണം ദൃഷ്ട്വാ രാമേണാക്ലിഷ്ടകര്മണാ
രാമൻ പാപമില്ലാതെ രാവണനെ സംഹരിച്ചത് കണ്ട ദേവന്മാരും ഗാന്ധർവന്മാരും ചാരണന്മാരും അതീവ സന്തോഷത്തോടെ ആഹ്ലാദിച്ചു.
തത്യജുസ്തം മഹാഭാഗം പഞ്ചഭൂതാനി രാവണമ്। ഭ്രംശിതഃ സര്വലോകേഷു സ ഹി ബ്രഹ്മാസ്ത്രതേജസാ
അന്നേരം, അഞ്ചു ഭൂതങ്ങളും മഹാഭാഗനായ രാവണനെ ഉപേക്ഷിച്ചു; ബ്രഹ്മാസ്ത്രത്തിന്റെ പ്രകാശത്തിൽ അവൻ എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും വീണുപോയി.
ശരീരധാതവോ ഹ്യസ് മാസം രുധിരമേവ ച। നേശുര്ബ്രഹ്മാസ്ത്രനിര്ദഗ്ദാ ന ച ഭസ്മാപ്യദൃശ്യത
ബ്രഹ്മാസ്ത്രം ദഹിപ്പിച്ചതിനാൽ രാവണന്റെ ശരീരത്തിലെ രക്തവും മറ്റ് ഘടകങ്ങളും നിലനിൽക്കാനാവാതെ പോയി; അപ്പൊഴും അവിടെ ചാരുപോലും കാണാനായില്ല.
സ ഹത്വാ രാവയണം ക്ഷുദ്രം രാക്ഷസേനദ്രം സുരദ്വിഷമ്। ബഭൂവ ഹൃഷ്ടഃ സസുഹൃദ്രാമഃ സൌമിത്രിണാ സഹ
രാക്ഷസന്മാരുടെ ചെറിയാധിപനായ ദേവശത്രുവായ രാവണനെ സംഹരിച്ചശേഷം, രാമനും സുഹൃത്തുക്കളും സുമിത്രപുത്രനായ ലക്ഷ്മണനും സന്തോഷിച്ചു.
തതോ ഹതേ ദശഗ്രീവേ ദേവാഃ സര്ഷിപുരോഗമാഃ। ആശീര്ഭിര്ജയയുക്താഭിരാനര്ചുസ്തം മഹാഭുജമ്
പതിന്മുനയുള്ള രാവണൻ കൊല്ലപ്പെട്ടതോടെ, ദേവന്മാരും മുനിമാരും ചേർന്ന് ആ മഹാബലശാലിയെ ജയാശംസകളും അനുഗ്രഹവാക്കുകളും പറഞ്ഞു ആദരിച്ചു.
രാമം കമലപത്രാക്ഷം തുഷ്ടുവുഃ സര്വദേവതാഃ। ഗന്ധര്വാഃ പുഷ്പവര്ഷൈശ്ച വാഗ്ഭിശ്ച ത്രിദശാലയാഃ
കമലദലപോലെയുള്ള കണ്ണുകളുള്ള രാമനെ എല്ലാ ദേവന്മാരും സ്തുതിച്ചു; ഗാന്ധർവന്മാർ പൂക്കൾ ചൊരിഞ്ഞു, സ്വർഗ്ഗവാസികളും വാക്കുകൾ കൊണ്ട് ആദരിച്ചു.
പൂജയിത്വാ രണേ രാമം പ്രതിജഗ്മുര്യഥാഗതമ്। തന്മഹോത്സവസംകാശമാസീദാകാശമച്യുത
യുദ്ധഭൂമിയിൽ രാമനെ ആരാധിച്ചശേഷം, അവർ വന്നതുപോലെ തിരിച്ചു പോയി; ആകാശം മഹോത്സവം പോലെ നിറഞ്ഞു.
തതോ ഹത്വാ ദശഗ്രീവം ലങ്കാം രാമോ മഹായശാഃ। വിഭീഷണായ പ്രദദൌ പ്രഭുഃ പരപുരംജയഃ
പതിന്മുനയുള്ള രാവണനെ സംഹരിച്ചശേഷം, മഹാശോഭയുള്ള രാമൻ, ശത്രുനഗരങ്ങൾ ജയിച്ചവൻ, ലങ്കയെ വിഭീഷണന് നൽകി.
തതഃ സീതാം പുരസ്കൃത്യ വിഭീഷണപുരസ്കൃതാമ്। അവിന്ധ്യോ നാമ സുപ്രജ്ഞോ വൃദ്ധാമാത്യോ വിനിര്യയൌ
അതിനുശേഷം, സീതയെ മുന്നിൽ നിർത്തി, വിഭീഷണനും കൂടെ, അവിന്ദ്യൻ എന്ന പ്രായമായ ബുദ്ധിമാൻ മന്ത്രിയും പുറത്തു വന്നു.
ഉവാച ച മഹാത്മാനം കാകുത്സ്ഥം ദൈന്യമാസ്ഥിതമ്। പ്രതീച്ഛ ദേവീം സദ്വൃത്താം മഹാത്മഞ്ജാനകീമിതി
അവൻ ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങിയ കാകുത്സ്ഥനായ മഹാത്മാവിനോട് പറഞ്ഞു: 'മഹാത്മാവേ, നല്ലവർത്തിയുള്ള ജനകപുത്രിയായ ദേവിയെ സ്വീകരിക്കൂ' എന്ന്.
ഏതച്ഛ്രുത്വാ വചസ്തസ്മാദവതീര്യ രഥോത്തമാത്। ബാഷ്പേണാപിഹിതാം സീതാം ദദര്ശേക്ഷ്വാകുനന്ദനഃ
അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം, ഇക്ഷ്വാകുവംശജനായ രാമൻ രഥത്തിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങി, കണ്ണീരാൽ മുഖം മറഞ്ഞ സീതയെ കണ്ടു.
താം ദൃഷ്ട്വാ ചാരുസര്വാങ്ഗീം യാനസ്ഥാം ശോകകര്ശിതാമ്। മലോപചിതസര്വാങ്ഗീം ജടിലാം കൃഷ്ണവാസസമ്
അവളെ, എല്ലാ അവയവങ്ങളും മനോഹരമായവളെ, വാഹനത്തിൽ നിന്നു നിന്നു, ദുഃഖത്തിൽ ക്ഷീണിച്ചവളെ, ശരീരം മലിനമായവളെ, ജടയും കറുത്ത വസ്ത്രവും ധരിച്ചവളെ രാമൻ കണ്ടു.
ഉവാച രാമോ വൈദേഹീം പരാമര്ശവിശങ്കിതഃ। `ലക്ഷയിത്വേങ്ഗിതം സര്വം പ്രിയം തസ്യൈ നിവേദ്യ സഃ
രാമൻ, സ്പർശിക്കാൻ മടിച്ച്, അവളുടെ എല്ലാ ഭാവങ്ങളും ശ്രദ്ധിച്ച്, പ്രിയമായ സന്ദേശം സീതയോടു പറഞ്ഞു.
ഗച്ഛ വൈദേഹി മുക്താ ത്വം യത്കാര്യം തനമയാ കൃതമ്। മാമാസാദ്യപതിം ഭദ്രേ ന ത്വം രാക്ഷസവേശ്മനി। ജരാം വ്രജേഥാ ഇതിമേ നിഹതോസൌ നിശാചരഃ
വൈദേഹി, നീ ഇപ്പോൾ സ്വതന്ത്രയാണു; ചെയ്യേണ്ടതെല്ലാം ഞാൻ ചെയ്തു. ഭദ്രേ, നീ എന്നെ ഭർത്താവായി ലഭിച്ചിരിക്കുന്നു; ഇനി രാക്ഷസന്റെ വീട്ടിൽ പോകേണ്ടതുമില്ല, അവിടെ വൃദ്ധയായിരിക്കേണ്ടതുമില്ല, കാരണം ആ നിശാചരൻ കൊല്ലപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
കഥം ഹ്യസ്മദ്വിധോ ജാതു ജാനന്ധര്മവിനിശ്ചയമ്। പരഹസ്തഗതാം നാരീം മുഹൂര്തമപി ധാരയേത്
നീതിയുടെ സത്യസ്വഭാവം അറിയുന്ന എനിക്ക്, മറ്റൊരാളുടെ കൈവശം ആയിരുന്ന സ്ത്രീയെ ഒരു നിമിഷം പോലും കൈവശം വയ്ക്കാൻ എങ്ങനെ കഴിയുമെന്നു ചിന്തിക്കൂ.
സുവൃത്താമസുവൃത്താം വാഽപ്യഹം ത്വാമദ്യ മൈഥിലി। നോത്സഹേ പരിഭോഗായ ശ്വാവലീഢം ഹവിര്യഥാ
മൈഥിലി, നീ നല്ലവളായാലും അല്ലാതെയായാലും, ഇന്ന് നിന്നെ ആസ്വദിക്കാൻ എനിക്ക് മനസ്സില്ല; നായ് തൊട്ട നൈவேദ്യത്തെപ്പോലെ ആസ്വദിക്കാൻ കഴിയില്ല.
തതഃ സാ സഹസാ ബാലാ തച്ഛ്രുത്വാ ദാരുണം വചഃ। പപാത ദേവീ വ്യഥിതാ നികൃത്താ കദലീ യഥാ
അപ്പോൾ ആ ബാലിക, ആ കഠിനമായ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, വേദനയോടെ വെട്ടിയ കദളിവൃക്ഷംപോലെ നിലംപതിച്ചു.
യോപ്യസ്യാ ഹര്ഷസംഭൂതോ മുഖരാഗഃ പുരാഽഭവത്। ക്ഷണേന സപുനര്നഷ്ടോ നിഃശ്വാസാദിവ ദര്പണേ
മുൻപ് അവളുടെ മുഖത്ത് തെളിഞ്ഞ സന്തോഷത്തിന്റെ ചുവപ്പ് ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് അകന്നു, കണ്ണാടിയിൽ നിന്നു ശ്വാസം അകന്നുപോകുന്നതുപോലെ.
തതസ്തേ ഹരയഃ സര്വേ തച്ഛ്രുത്വാ രാമഭാഷിതമ്। ഗതാസുകല്പാ നിശ്ചേഷ്ടാ ബഭൂവുഃ സഹലക്ഷ്മണാഃ
അപ്പോൾ രാമന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട വാനരന്മാരും ലക്ഷ്മണനും ജീവൻകൂടാതെ, അചഞ്ചലരായി നിന്നു.
തതോ ദേവോ വിശുദ്ധാത്മാ വിമാനേന ചതുര്മുഖഃ। പദ്മയോനിര്ജഗത്സ്രഷ്ടാ ദര്ശയാമാസ രാഘവമ്
ശുദ്ധഹൃദയനായ, നാലുമുഖങ്ങളുള്ള, പദ്മത്തിൽ ജനിച്ച ലോകസ്രഷ്ടാവായ ദേവൻ ദിവ്യവിമാനത്തിൽ രാമനു മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
ശക്രശ്ചാഗ്നിശ്ച വായുശ്ചയമോ വരുണ ഏവ ച। യക്ഷാധിപശ്ച ഭഗവാംസ്തഥാ സപ്തര്ഷയോഽമലാഃ
ഇന്ദ്രൻ, അഗ്നി, വായു, യമൻ, വരുണൻ, യക്ഷാധിപൻ, ശുദ്ധനായ സപ്തർഷിമാരും അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
രാജാ ദശരഥശ്ചൈവ ദിവ്യഭാസ്വരമൂര്തിമാന്। വിമാനേന മഹാര്ഹേണ ഹംസയുക്തേന ഭാസ്വതാ
ദിവ്യമായ പ്രകാശമുള്ള ദശരഥരാജാവും ഹംസങ്ങൾ കെട്ടിയ മഹാമൂല്യമായ ദീപ്തിമാനായ വിമാനത്തിൽ അവിടെ എത്തി.
തതോഽന്തരിക്ഷം തത്സര്വംദേവഗന്ധര്വസംകുലമ്। ശുശുഭേ താരകാചിത്രം ശരദീവ നഭസ്തലമ്
അപ്പോൾ ആകാശം മുഴുവൻ ദേവന്മാരും ഗാന്ധർവന്മാരും നിറഞ്ഞു, നക്ഷത്രങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച ശരദ്കാലത്തെ ആകാശംപോലെ പ്രകാശിച്ചു.
തത ഉത്ഥായ വൈദേഹീ തേഷാം മധ്യയശസ്വിനീ। ഉവാച വാക്യം കല്യാണീ രാമം പൃഥുലവക്ഷസമ്
അപ്പോൾ അവിടെയുള്ളവരിൽ പ്രശസ്തയായ വൈദേഹി എഴുന്നേറ്റു, ധർമ്മവതിയായ അവൾ വീര്യവാനായ രാമനോടു പറഞ്ഞു.
രാജപുത്ര ന തേ കോപം കരോമി വിദിതാഹി മേ। ഗതിഃ സ്ത്രീണാം നരാണാം ച ശൃണു ചദം വചോ മമ
രാജകുമാരാ, ഞാൻ നിന്നെ കോപിപ്പിച്ചിട്ടില്ല; സ്ത്രീകളുടെയും പുരുഷന്മാരുടെയും ഗതി എനിക്ക് അറിയാം. ഇപ്പോൾ എന്റെ വാക്കുകൾ കേൾക്കൂ.
അന്തശ്ചരതിഭൂതാനാം മാതരിശ്വാ സദാഗതിഃ। സ മേ വിമുഞ്ചതു പ്രാണാന്യദി പാപം ചരാമ്യഹമ്
ഭൂതങ്ങളിൽ അഗോചരമായി സഞ്ചരിക്കുന്ന വായു എപ്പോഴും എന്റെ സാക്ഷിയാണ്; ഞാൻ പാപം ചെയ്തിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ അവൻ എന്റെ ജീവൻ എടുത്തുകൊള്ളട്ടെ.
അഗ്നിരാപസ്തഥാഽഽകാശം പൃഥിവീ വായുരേവ ച। വിമുഞ്ചന്തു മമ പ്രാണാന്യദി പാപം ചരാമ്യഹമ്
അഗ്നി, ജലം, ആകാശം, ഭൂമി, വായു ഇവയെല്ലാം ഞാൻ പാപം ചെയ്തിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ ജീവൻ എടുത്തുകൊള്ളട്ടെ.
യഥാഽഹം ത്വദൃതേവീര നാന്യംസ്വപ്നേഽപ്യചിന്തയമ്। തഥാ മേ ദേവ നിര്ദിഷ്ടസ്ത്വമേവ ഹി പതിര്ഭവ
വീരാ, നിന്നെ ഒഴികെ മറ്റാരെയും ഞാൻ സ്വപ്നത്തിലും ചിന്തിച്ചിട്ടില്ല; അതുപോലെ ദേവന്മാർ സാക്ഷിയായി, നീ മാത്രമേ എന്റെ ഭർത്താവായിരിക്കട്ടെ.