തതോ ഹതാശ്വാത്പ്രസ്കന്ദ്യ രഥാത്സ ഹതസാരഥിഃ। തത്രൈവാന്തര്ദധേ രാജന്മായയാ രാവണാത്മജഃ
കുതിരകളും സാരഥിയും കൊല്ലപ്പെട്ടതോടെ, രഥം വിട്ട് ഇറങ്ങി, അവിടെത്തന്നെ തന്റെ മായാവിദ്യ ഉപയോഗിച്ച് രാവണന്റെ മകന് അദൃശ്യനായി.
അന്തര്ഹിതം വിദിത്വാ തം ബഹുമായം ച രാക്ഷസമ്। രാമസ്തം ദേശമാഗമ്യ തത്സൈന്യം പര്യരക്ഷത
അവന് മായാവിദ്യയില് നിപുണനായ രാക്ഷസന് അദൃശ്യനായി പോയെന്ന് മനസ്സിലാക്കി, രാമന് ആ സ്ഥലത്ത് എത്തി തന്റെ സൈന്യത്തെ കാത്തു നിന്നു.
സ രാമമുദ്ദിശ്യ ശരൈസ്തതോ ദത്തവരൈസ്തദാ। വിവ്യാധ സര്വഗാത്രേഷു ലക്ഷ്മണം ച മഹാബലമ്
അതിനുശേഷം, രാമനെ ലക്ഷ്യമാക്കി, ഇന്ദ്രജിത്ത് വരപ്രസാദമായി ലഭിച്ച അമ്പുകള് കൊണ്ട് രാമനും ശക്തനായ ലക്ഷ്മണനും ശരീരമാകെ വെട്ടി.
തമദൃശ്യംശരൈഃ ശൂരൌ മായയാഽന്തര്ഹിതം തദാ। യോധയാമാസതുരുഭൌ രാവണിം രാമലക്ഷ്മണൌ
അദൃശ്യനായി മായാവിദ്യ കൊണ്ട് മറഞ്ഞിരുന്ന ഇന്ദ്രജിത്ത് അമ്പുകള് കൊണ്ട് ധീരരായ രാമനും ലക്ഷ്മണനും തമ്മില് യുദ്ധം നടത്തി.
സ രുഷാ സര്വഗാത്രേഷു തയോഃ പുരുഷസിംഹയോഃ। വ്യസൃജത്സായകാന്ഭൂയഃ ശതശോഽഥ സഹസ്രശഃ
പിന്നീട്, വലിയ കോപത്തോടെ, ആ രണ്ട് പുരുഷസിംഹന്മാരുടെ ശരീരമാകെ നൂറുകണക്കിന് ആയിരക്കണക്കിന് അമ്പുകള് ഇന്ദ്രജിത്ത് പ്രയോഗിച്ചു.
തമദൃശ്യം വിചിന്വന്തഃ സൃജന്തമനിശം ശരാന്। ഹരയോ വിവിശുര്വ്യോമ പ്രഗൃഹ്യ മഹതീഃ ശിലാഃ
അദൃശ്യനായ ഇന്ദ്രജിത്ത് അനന്തമായി അമ്പുകള് പ്രയോഗിക്കുന്നതിനെ കണ്ടെത്താന് കുരങ്ങുകള് വലിയ പാറകള് പിടിച്ചു ആകാശത്തിലേക്ക് കയറി.
താംശ്ച തൌ ചാപ്യദൃശ്യഃ സശരൈര്വിവ്യാധ രാക്ഷസഃ। സ ഭൃശം താഡയാമാസ രാവണിര്മായയാ വൃതഃ
അദൃശ്യനായ രാക്ഷസന് അമ്പുകള് കൊണ്ട് ആ കുരങ്ങുകളെ വെട്ടി, മായാവിദ്യ കൊണ്ട് മറഞ്ഞ രാവണന് അവരെ ഭയങ്കരമായി ആക്രമിച്ചു.
തൌ ശരൈരര്ദിതൌ വീരൌ ഭ്രാരൌ രാമലക്ഷ്മണൌ। പേതതുര്ഗഗനാദ്ഭൂമിം സൂര്യാചന്ദ്രമസാവിവ
അമ്പുകള് കൊണ്ട് വേദനിച്ചു രാമനും ലക്ഷ്മണനും ആകാശത്ത് നിന്ന് ഭൂമിയിലേക്ക് സൂര്യനും ചന്ദ്രനും പോലെ വീണു.
താവുഭൌ പതിതൌ ദൃഷ്ട്വാ ഭ്രാതരൌ രാമലക്ഷ്മണൌ। ബബന്ധ രാവണിര്ഭൂയഃ ശരൈര്ദത്തവരൈസ്തദാ
രാമനും ലക്ഷ്മണനും വീണുകിടക്കുന്നത് കണ്ട രാവണന് വീണ്ടും വരപ്രസാദമായി ലഭിച്ച അമ്പുകള് കൊണ്ട് അവരെ ബന്ധിച്ചു.
തൌ വീരൌ ശരജാലേന ബദ്ധാവിന്ദ്രജിതാ രണേ। രേജതുഃ പുരുഷവ്യാഘ്രൌ ശകുന്താവിവ പഞ്ജരേ
യുദ്ധഭൂമിയില് ഇന്ദ്രജിത്ത് അമ്പുകളുടെ വലയില് ബന്ധിച്ച ആ രണ്ട് പുരുഷസിംഹന്മാരും പഞ്ചരത്തിലുള്ള പക്ഷികളെപ്പോലെ തിളങ്ങി.
ദൃഷ്ട്വാ നിപതിതൌ ഭൂമൌ സര്വാങ്ഗേഷു ശരാചിതൌ। സുഗ്രീവഃ കപിഭിഃ സാര്ധം പരിവാര്യോപതസ്തിവാന്
അവരെ ഭൂമിയില് വീണുകിടക്കുന്നത്, ശരീരമാകെ അമ്പുകള് കൊണ്ട് മൂടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നതും കണ്ടു, സുഗ്രീവന് കുരങ്ങുകളെ കൂട്ടിരുത്തി അവരെ ചുറ്റി നിന്നു.
സുഷേണമൈന്ദദ്വിവിദൈഃ കുമുദേനാങ്ഗദേന ച। ഹനുമനനീലതാരൈശ്ച നലേന ച കപീശ്വരഃ
സുഷേണന്, മൈന്ദന്, ദ്വിവിദന്, കുമുദന്, അങ്കദന്, ഹനുമാന്, നീലന്, താര, നളന് എന്നിവരോടൊപ്പം കുരങ്ങുകളുടെ രാജാവ് അവിടെ നിലകൊണ്ടു.
തതസ്തം ദേശമാഗമ്യ കൃതകര്മാ വിഭീഷണഃ। ബോധയാമാസ തൌ വീരൌ പ്രജ്ഞാസ്ത്രേണ പ്രമോഹിതൌ
അതിനുശേഷം, കാര്യസിദ്ധിയില് പ്രാവീണ്യമുള്ള വിഭീഷണന് ആ സ്ഥലത്ത് എത്തി, മോഹാസ്ത്രം കൊണ്ട് ഭ്രമിച്ചിരുന്ന ആ ധീരരായ ഇരുവരെയും ഉണര്ത്തി.
വിശല്യൌ ചാപി സുഗ്രീവഃ ക്ഷണേനൈതൌ ചകാര ഹ। വിശല്യയാ മഹൌഷധ്യാ ദിവ്യമന്ത്രപ്രയുക്തയാ
ദിവ്യമായ മന്ത്രശക്തിയുള്ള മഹൗഷധം ഉപയോഗിച്ച്, സുഗ്രീവന് ഒരു നിമിഷം കൊണ്ട് അവരെ മുഴുവനും അമ്പുകളില് നിന്ന് മോചിതരാക്കി.
തൌ ലബ്ധസംജ്ഞൌ നൃവരൌ വിശല്യാവുദതിഷ്ഠതാമ്। ഉഭൌ ഗതക്ലമൌ ചാസ്താം ണേനൈതൌ മഹാരഥൌ
അവിടെ ആ രാജാക്കന്മാർ രണ്ടുപേരും ബോധം വീണ്ടെടുത്തു, വെടിയേറ്റ മുറിവുകളിൽ നിന്ന് മോചിതരായി, ഒരുമിച്ച് നിന്നു. ഇരുവരും ക്ഷീണം മാറി, മഹാശക്തിയുള്ള രഥസാരഥികൾ പോലെ ഭരതൻമാരായി നിലകൊണ്ടു.
തതോ വിഭീഷണഃ പാര്ഥ രാമമിക്ഷ്വാകുനന്ദനമ്। ഉവാച വിജ്വരം ദൃഷ്ട്വാ കൃതാഞ്ജലിരിദം വചഃ
അപ്പോൾ, പാർത്ഥാ, ഇക്ഷ്വാകുവംശത്തിലെ രാമൻ രോഗമില്ലാതെ നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്നതിനെ കണ്ടു, വിഭീഷണൻ കയ്യുകൂപ്പി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
അയമമ്ഭോ ഗൃഹീത്വാതു രാജരാജസ് ശാസനാത്। ഗുഹ്കോഽഭ്യാഗതഃ ശ്ലേതാത്ത്വത്സകാശമരിംദമ
രാജാധിരാജാ, ഗുഹകൻ രാജാവിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ഈ വെള്ളം കൊണ്ടുവന്നിരിക്കുന്നു; ശത്രുനാശകനേ, അവൻ നിന്നെ കാണാനാണ് വന്നത്.
ഇദമമ്ഭഃ കുബേരസ്തേ മഹാരാജ പ്രയച്ഛതി। അന്തര്ഹിതാനാം ഭൂതാനാം ദര്ശനാര്ഥം പരംതപ
മഹാരാജാവേ, കുബേരൻ തന്നെയാണ് ഈ വെള്ളം നിനക്ക് നൽകുന്നത്; മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ഭൂതങ്ങളെ കാണാനായി, ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നവനേ.
അനേന മൃഷ്ടനയനോ ഭൂതാന്യന്തര്ഹിതാന്യുത। ഭവാന്ദ്രക്ഷ്യതി യസ്മൈ ച ഭവാനേതത്പ്രദാസ്യതി
ഈ വെള്ളം കൊണ്ട് കണ്ണ് കഴുകിയാൽ, മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ഭൂതങ്ങളെ നീ കാണും; നീ ആര്ക്ക് ഇത് കൊടുക്കുമോ, അവരും അതുപോലെ കാണും.
തഥേതി രാമസ്തദ്വാരി പ്രതിഗൃഹ്യാഭിസംസ്കൃതമ്। ചകാര നേത്രയോഃ ശൌചം ലക്ഷ്മണശ്ച മഹാമനാഃ
അതെ എന്നു രാമൻ പറഞ്ഞ് ആ വെള്ളം സ്വീകരിച്ചു, നിർദ്ദേശപ്രകാരം തയ്യാറാക്കിയതുപോലെ കണ്ണ് കഴുകി. മഹാത്മാവായ ലക്ഷ്മണനും അതുപോലെ ചെയ്തു.
സുഗ്രീവജാമ്ബവന്തൌ ചഹനുമാനങ്ഗദസ്തഥാ। മൈന്ദദ്വിവിദനീലാശ്ച പ്രായഃ പ്ലവഗസത്തമാഃ
സുഗ്രീവൻ, ജാംബവാൻ, ഹനുമാൻ, അങ്ങദൻ, മൈന്ദൻ, ദ്വിവിദൻ, നീലൻ—ഈ വാനരശ്രേഷ്ഠന്മാരും അതുപോലെ ചെയ്തു.
തഥാസമഭവച്ചാപി യദുവാച വിഭീഷണഃ। ക്ഷണേനാതീന്ദ്രിയാണ്യേഷാം ചക്ഷുംഷ്യാസന്യുധിഷ്ഠിര
വിഭീഷണൻ പറഞ്ഞതുപോലെ തന്നെയാണ് സംഭവിച്ചത്; ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് അവരുടെ കണ്ണുകൾ അത്ഭുതകരമായ ശക്തിയോടെ നിറഞ്ഞു, യുദ്ധിഷ്ഠിരാ.
ഇന്ദ്രജിത്കൃതകര്മാ തു പിത്രേ കര്മ തദാഽഽത്മനഃ। നിവേദ്യ പുനരാഗച്ഛത്ത്വരയാഽഽജിശിരഃപ്രതി
ഇന്ദ്രജിത്ത് തന്റെ കര്മ്മം പൂർത്തിയാക്കി അച്ഛനോടു അറിയിച്ചു, പിന്നെ വേഗത്തിൽ വീണ്ടും യുദ്ധഭൂമിയിലേക്ക് തിരിച്ചു പോയി.
തമാഗതം തു സംക്രുദ്ധം പുനരേവ യുയുത്സയാ। അഭിദുദ്രാവ സൌമിത്രിര്വിഭീഷണമതേ സ്ഥിതഃ
അവൻ തിരിച്ചു വന്ന് കോപത്തോടെയും യുദ്ധത്തിനായി ഉത്സുകനായി നിൽക്കുന്നത് കണ്ടു, വിഭീഷണന്റെ ഉപദേശം അനുസരിച്ച് സൗമിത്രി അവനെ നേരെ നേരിട്ടു.
അകൃതാഹ്നികമേവൈനം ജിഘാംസുര്ജിതകാശിനമ്। ശരൈര്ജഘാന സംക്രുദ്ധഃ കൃതസംജ്ഞോഽഥ ലക്ഷ്മണഃ
ദൈനംദിന കര്മ്മങ്ങൾ ചെയ്യാതെ തന്നെ, ജയിച്ചവനെ കൊല്ലാൻ ഉദ്ദേശിച്ച്, ഉഗ്രകോപത്തോടെ ബോധം വീണ്ടെടുത്ത ലക്ഷ്മണൻ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് അവനെ ആക്രമിച്ചു.
തയോഃ സമഭവദ്യുദ്ധം തദാഽന്യോന്യം ജീഗീഷതോഃ। അതീവ ചിത്രമാശ്ചര്യം ശക്രപ്രഹ്ലാദയോരിവ
അവർക്കിടയിൽ വിജയത്തിനായി പരസ്പരം പോരാടുന്ന അത്ഭുതകരമായ ഒരു യുദ്ധം ഉണ്ടായി; അതു ഇന്ദ്രനും പ്രഹ്ലാദനും തമ്മിലുള്ള യുദ്ധം പോലെ അതിശയകരമായിരുന്നു.
അവിധ്യദിന്ദ്രജിത്തീക്ഷ്ണൈഃ സൌമിത്രിം മര്മഭേദിഭിഃ। സൌമിത്രിശ്ചാനലസ്പര്ശൈരവിധ്യദ്രാവണിം ശരൈഃ
ഇന്ദ്രജിത്ത് മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾ കൊണ്ട് സൗമിത്രിയുടെ പ്രധാന അവയവങ്ങളെ തുളച്ചു; സൗമിത്രിയും അഗ്നിപോലെ ജ്വലിക്കുന്ന അമ്പുകൾ കൊണ്ട് രാവണിയെ ആക്രമിച്ചു.
സൌമിത്രിശരസംസ്പര്ശാദ്രാവണിഃ ക്രോധമൂര്ച്ഛിതഃ। അസൃജല്ലക്ഷ്മണായാഷ്ടൌ ശരാനാശീവിഷോപമാന്
സൗമിത്രിയുടെ അമ്പുകളുടെ താക്കീതിൽ രാവണി ക്രോധത്തിൽ മുങ്ങി, ലക്ഷ്മണനിലേക്ക് എട്ടു പാമ്പുപോലുള്ള അമ്പുകൾ വിട്ടു.
തസ്യേഷൂന്പാവകസ്പര്ശൈഃ സൌമിത്രിഃ പത്രിഭിസ്ത്രിഭിഃ। `വാരയാമാസ നാരാചൈഃ സൌമിത്രിര്മിത്രനന്ദനഃ
അഗ്നിസ്പർശം ഉള്ള ആ അമ്പുകൾ സൗമിത്രി മൂന്ന് ഇലകളുള്ള ഇരുമ്പുതൂണിയുള്ള അമ്പുകൾ കൊണ്ട് തടഞ്ഞു; സൗമിത്രി സ്നേഹിതന്മാരുടെ സന്തോഷമായവനാണ്.
അസൃജല്ലക്ഷ്മണശ്ചാഷ്ടൌ രാക്ഷസായ ശരാന്പുനഃ'। തഥാ തം ന്യഹനദ്വീരസ്തന്മേ നിഗദതഃ ശൃണു
ലക്ഷ്മണൻ വീണ്ടും ആ രാക്ഷസനോടു എട്ടു അമ്പുകൾ വിട്ടു; അങ്ങനെ ആ വീരൻ അവനെ ആക്രമിച്ചു—ഞാൻ പറയുന്നതു ശ്രദ്ധിക്കൂ.