തം ലക്ഷ്മണോഽഭ്യധാവച്ച പ്രഗൃഹ്യ സശരം ധനുഃ। ത്രാസയംസ്തലഘോഷേണ സിംഹഃ ക്ഷുദ്രമൃഗം യഥാ
അപ്പോൾ ലക്ഷ്മണൻ അസ്ത്രങ്ങളോടെ വില്ല് പിടിച്ച് മുന്നോട്ട് പായിച്ചു, അതിന്റെ ഗർജ്ജനശബ്ദം കൊണ്ട് അവനെ ഭയപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു, ഒരു സിംഹം ചെറിയ മൃഗത്തെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നതുപോലെ.
തയോഃ സമഭവദ്യുദ്ധം സുമഹജ്ജയഗൃദ്ധിനോഃ। ദിവ്യാസ്ത്രവിദുപോസ്തീവ്രമന്യോന്യസ്പര്ധിനോസ്തദാ
അവർക്കിടയിൽ അതിവിശാലവും ഭയങ്കരവുമായ ഒരു യുദ്ധം ആരംഭിച്ചു; ഇരുവരും ദൈവികായുധങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവർ, ജയത്തിനായി പരസ്പരം മത്സരിച്ചു.
രാവണിസ്തു യദാ നൈനം വിശേഷയതി സായകൈഃ। തതോ ഗുരുതരം യത്നമാതിഷ്ഠദ്ബലിനാം വരഃ
രാവണൻ തന്റെ അസ്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ട് അവനെ കീഴടക്കാൻ കഴിയില്ലെന്ന് കണ്ടപ്പോൾ, അതിവിശേഷമായ പരിശ്രമം കൂടി നടത്തി.
തത ഏവം മഹാവേഗൈരര്ദയാമാസ തോമരൈഃ। താനാഗതാന്സ ചിച്ഛേദ സൌമിത്രിര്നിശിതൈഃ ശരൈഃ
അതിനുശേഷം, അതിവേഗത്തിൽ അവൻ തൂണികൾ കൊണ്ട് ആക്രമിച്ചു; എന്നാൽ സൗമിത്രി മൂർച്ചയുള്ള അസ്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ട് അവയെല്ലാം മുറിച്ചുകളഞ്ഞു.
തേ നികൃത്താഃ ശരൈസ്തീക്ഷ്ണൈര്ന്യപതന്ധരണീതലേ। `സാധകാ രാവണേരാജൌ ശതശഃ ശകലീകൃതാഃ
ആ തൂണികൾ മൂർച്ചയുള്ള അസ്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ട് മുറിക്കപ്പെട്ട് നിലത്തേക്ക് വീണു; രാവണരാജാവിന്റെ കൈയിൽ നിന്ന് നൂറുകണക്കിന് തൂണികൾ തകർന്നു.
തമങ്ഗദോ വാലിസുതഃ ശ്രീമാനുദ്യമ്യ പാദപമ്। അഭിദ്രുത്യ മഹാവേഗസ്താഡയാമാസ മൂര്ധനി
അപ്പോൾ വാലിയുടെ പുത്രനായ അങ്കദൻ, മഹത്വമുള്ളവൻ, ഒരു വൃക്ഷം എടുത്ത് അതിവേഗത്തിൽ ഓടി, അവന്റെ തലയിൽ അതു കൊണ്ട് അടിച്ചു.
തസ്യേന്ദ്രജിദസംഭ്രാന്തഃ പ്രാസേനോരസി വീര്യവാന്। പ്രഹര്തുമൈച്ഛത്തം ചാസ്യ പ്രാസം ചിച്ഛേദ ലക്ഷ്മണഃ
അപ്പോള് ധൈര്യശാലിയായ പ്രസേനന് ആശങ്കയോടെ വാളിനോട് അമ്പുകൊണ്ടു ആക്രമിക്കാന് ഓടിയപ്പോള്, ലക്ഷ്മണന് ആ അമ്പ് കത്തി മുറിച്ചു കളഞ്ഞു.
തമഭ്യാശഗതം വീരമങ്ഗദം രാവണാത്മജഃ। ഗദയാഽതാഡയത്സവ്യേ പാര്ശ്വേവാനരപുങ്ഗവമ്
രാവണന്റെ മകന് ധീരനായ അങ്കദന് സമീപം എത്തി, ആ കുരങ്ങന് നായകനെ ഇടതുവശത്ത് ഗദയാല് ശക്തമായി അടിച്ചു.
തമചിന്ത്യ പ്രഹാരം സ ബലവാന്വാലിനഃ സുതഃ। സസര്ജേന്ദ്രജിതഃ ക്രോധാത്സാലസ്കന്ധം തഥാങ്ഗദഃ
വലിയ ശക്തിയുള്ള വാലിയുടെ മകന് അങ്കദന് അത്രയും ഭയങ്കരമായ ആ പ്രഹാരത്തിന് കോപത്തോടെ ഒരു വലിയ ശാലവൃക്ഷം ഇന്ദ്രജിത്തിനെതിരെ എറിഞ്ഞു.
സോഽങ്ഗദേന രുപോത്സൃഷ്ടോ വധായേന്ദ്രജിതസ്തരുഃ। ജഘാനേന്ദ്രജിതഃ പാര്ഥ രഥം സാശ്വം സസാരഥിമ്
അങ്കദന് കൊല്ലാനായി എറിഞ്ഞ ആ വൃക്ഷം, ഇന്ദ്രജിത്ത് തന്റെ രഥവും കുതിരകളും സാരഥിയുമൊക്കെ കൂടെ തകർത്തു.
തതോ ഹതാശ്വാത്പ്രസ്കന്ദ്യ രഥാത്സ ഹതസാരഥിഃ। തത്രൈവാന്തര്ദധേ രാജന്മായയാ രാവണാത്മജഃ
കുതിരകളും സാരഥിയും കൊല്ലപ്പെട്ടതോടെ, രഥം വിട്ട് ഇറങ്ങി, അവിടെത്തന്നെ തന്റെ മായാവിദ്യ ഉപയോഗിച്ച് രാവണന്റെ മകന് അദൃശ്യനായി.
അന്തര്ഹിതം വിദിത്വാ തം ബഹുമായം ച രാക്ഷസമ്। രാമസ്തം ദേശമാഗമ്യ തത്സൈന്യം പര്യരക്ഷത
അവന് മായാവിദ്യയില് നിപുണനായ രാക്ഷസന് അദൃശ്യനായി പോയെന്ന് മനസ്സിലാക്കി, രാമന് ആ സ്ഥലത്ത് എത്തി തന്റെ സൈന്യത്തെ കാത്തു നിന്നു.
സ രാമമുദ്ദിശ്യ ശരൈസ്തതോ ദത്തവരൈസ്തദാ। വിവ്യാധ സര്വഗാത്രേഷു ലക്ഷ്മണം ച മഹാബലമ്
അതിനുശേഷം, രാമനെ ലക്ഷ്യമാക്കി, ഇന്ദ്രജിത്ത് വരപ്രസാദമായി ലഭിച്ച അമ്പുകള് കൊണ്ട് രാമനും ശക്തനായ ലക്ഷ്മണനും ശരീരമാകെ വെട്ടി.
തമദൃശ്യംശരൈഃ ശൂരൌ മായയാഽന്തര്ഹിതം തദാ। യോധയാമാസതുരുഭൌ രാവണിം രാമലക്ഷ്മണൌ
അദൃശ്യനായി മായാവിദ്യ കൊണ്ട് മറഞ്ഞിരുന്ന ഇന്ദ്രജിത്ത് അമ്പുകള് കൊണ്ട് ധീരരായ രാമനും ലക്ഷ്മണനും തമ്മില് യുദ്ധം നടത്തി.
സ രുഷാ സര്വഗാത്രേഷു തയോഃ പുരുഷസിംഹയോഃ। വ്യസൃജത്സായകാന്ഭൂയഃ ശതശോഽഥ സഹസ്രശഃ
പിന്നീട്, വലിയ കോപത്തോടെ, ആ രണ്ട് പുരുഷസിംഹന്മാരുടെ ശരീരമാകെ നൂറുകണക്കിന് ആയിരക്കണക്കിന് അമ്പുകള് ഇന്ദ്രജിത്ത് പ്രയോഗിച്ചു.
തമദൃശ്യം വിചിന്വന്തഃ സൃജന്തമനിശം ശരാന്। ഹരയോ വിവിശുര്വ്യോമ പ്രഗൃഹ്യ മഹതീഃ ശിലാഃ
അദൃശ്യനായ ഇന്ദ്രജിത്ത് അനന്തമായി അമ്പുകള് പ്രയോഗിക്കുന്നതിനെ കണ്ടെത്താന് കുരങ്ങുകള് വലിയ പാറകള് പിടിച്ചു ആകാശത്തിലേക്ക് കയറി.
താംശ്ച തൌ ചാപ്യദൃശ്യഃ സശരൈര്വിവ്യാധ രാക്ഷസഃ। സ ഭൃശം താഡയാമാസ രാവണിര്മായയാ വൃതഃ
അദൃശ്യനായ രാക്ഷസന് അമ്പുകള് കൊണ്ട് ആ കുരങ്ങുകളെ വെട്ടി, മായാവിദ്യ കൊണ്ട് മറഞ്ഞ രാവണന് അവരെ ഭയങ്കരമായി ആക്രമിച്ചു.
തൌ ശരൈരര്ദിതൌ വീരൌ ഭ്രാരൌ രാമലക്ഷ്മണൌ। പേതതുര്ഗഗനാദ്ഭൂമിം സൂര്യാചന്ദ്രമസാവിവ
അമ്പുകള് കൊണ്ട് വേദനിച്ചു രാമനും ലക്ഷ്മണനും ആകാശത്ത് നിന്ന് ഭൂമിയിലേക്ക് സൂര്യനും ചന്ദ്രനും പോലെ വീണു.
താവുഭൌ പതിതൌ ദൃഷ്ട്വാ ഭ്രാതരൌ രാമലക്ഷ്മണൌ। ബബന്ധ രാവണിര്ഭൂയഃ ശരൈര്ദത്തവരൈസ്തദാ
രാമനും ലക്ഷ്മണനും വീണുകിടക്കുന്നത് കണ്ട രാവണന് വീണ്ടും വരപ്രസാദമായി ലഭിച്ച അമ്പുകള് കൊണ്ട് അവരെ ബന്ധിച്ചു.
തൌ വീരൌ ശരജാലേന ബദ്ധാവിന്ദ്രജിതാ രണേ। രേജതുഃ പുരുഷവ്യാഘ്രൌ ശകുന്താവിവ പഞ്ജരേ
യുദ്ധഭൂമിയില് ഇന്ദ്രജിത്ത് അമ്പുകളുടെ വലയില് ബന്ധിച്ച ആ രണ്ട് പുരുഷസിംഹന്മാരും പഞ്ചരത്തിലുള്ള പക്ഷികളെപ്പോലെ തിളങ്ങി.
ദൃഷ്ട്വാ നിപതിതൌ ഭൂമൌ സര്വാങ്ഗേഷു ശരാചിതൌ। സുഗ്രീവഃ കപിഭിഃ സാര്ധം പരിവാര്യോപതസ്തിവാന്
അവരെ ഭൂമിയില് വീണുകിടക്കുന്നത്, ശരീരമാകെ അമ്പുകള് കൊണ്ട് മൂടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നതും കണ്ടു, സുഗ്രീവന് കുരങ്ങുകളെ കൂട്ടിരുത്തി അവരെ ചുറ്റി നിന്നു.
സുഷേണമൈന്ദദ്വിവിദൈഃ കുമുദേനാങ്ഗദേന ച। ഹനുമനനീലതാരൈശ്ച നലേന ച കപീശ്വരഃ
സുഷേണന്, മൈന്ദന്, ദ്വിവിദന്, കുമുദന്, അങ്കദന്, ഹനുമാന്, നീലന്, താര, നളന് എന്നിവരോടൊപ്പം കുരങ്ങുകളുടെ രാജാവ് അവിടെ നിലകൊണ്ടു.
തതസ്തം ദേശമാഗമ്യ കൃതകര്മാ വിഭീഷണഃ। ബോധയാമാസ തൌ വീരൌ പ്രജ്ഞാസ്ത്രേണ പ്രമോഹിതൌ
അതിനുശേഷം, കാര്യസിദ്ധിയില് പ്രാവീണ്യമുള്ള വിഭീഷണന് ആ സ്ഥലത്ത് എത്തി, മോഹാസ്ത്രം കൊണ്ട് ഭ്രമിച്ചിരുന്ന ആ ധീരരായ ഇരുവരെയും ഉണര്ത്തി.
വിശല്യൌ ചാപി സുഗ്രീവഃ ക്ഷണേനൈതൌ ചകാര ഹ। വിശല്യയാ മഹൌഷധ്യാ ദിവ്യമന്ത്രപ്രയുക്തയാ
ദിവ്യമായ മന്ത്രശക്തിയുള്ള മഹൗഷധം ഉപയോഗിച്ച്, സുഗ്രീവന് ഒരു നിമിഷം കൊണ്ട് അവരെ മുഴുവനും അമ്പുകളില് നിന്ന് മോചിതരാക്കി.
തൌ ലബ്ധസംജ്ഞൌ നൃവരൌ വിശല്യാവുദതിഷ്ഠതാമ്। ഉഭൌ ഗതക്ലമൌ ചാസ്താം ണേനൈതൌ മഹാരഥൌ
അവിടെ ആ രാജാക്കന്മാർ രണ്ടുപേരും ബോധം വീണ്ടെടുത്തു, വെടിയേറ്റ മുറിവുകളിൽ നിന്ന് മോചിതരായി, ഒരുമിച്ച് നിന്നു. ഇരുവരും ക്ഷീണം മാറി, മഹാശക്തിയുള്ള രഥസാരഥികൾ പോലെ ഭരതൻമാരായി നിലകൊണ്ടു.
തതോ വിഭീഷണഃ പാര്ഥ രാമമിക്ഷ്വാകുനന്ദനമ്। ഉവാച വിജ്വരം ദൃഷ്ട്വാ കൃതാഞ്ജലിരിദം വചഃ
അപ്പോൾ, പാർത്ഥാ, ഇക്ഷ്വാകുവംശത്തിലെ രാമൻ രോഗമില്ലാതെ നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്നതിനെ കണ്ടു, വിഭീഷണൻ കയ്യുകൂപ്പി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
അയമമ്ഭോ ഗൃഹീത്വാതു രാജരാജസ് ശാസനാത്। ഗുഹ്കോഽഭ്യാഗതഃ ശ്ലേതാത്ത്വത്സകാശമരിംദമ
രാജാധിരാജാ, ഗുഹകൻ രാജാവിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ഈ വെള്ളം കൊണ്ടുവന്നിരിക്കുന്നു; ശത്രുനാശകനേ, അവൻ നിന്നെ കാണാനാണ് വന്നത്.
ഇദമമ്ഭഃ കുബേരസ്തേ മഹാരാജ പ്രയച്ഛതി। അന്തര്ഹിതാനാം ഭൂതാനാം ദര്ശനാര്ഥം പരംതപ
മഹാരാജാവേ, കുബേരൻ തന്നെയാണ് ഈ വെള്ളം നിനക്ക് നൽകുന്നത്; മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ഭൂതങ്ങളെ കാണാനായി, ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നവനേ.
അനേന മൃഷ്ടനയനോ ഭൂതാന്യന്തര്ഹിതാന്യുത। ഭവാന്ദ്രക്ഷ്യതി യസ്മൈ ച ഭവാനേതത്പ്രദാസ്യതി
ഈ വെള്ളം കൊണ്ട് കണ്ണ് കഴുകിയാൽ, മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ഭൂതങ്ങളെ നീ കാണും; നീ ആര്ക്ക് ഇത് കൊടുക്കുമോ, അവരും അതുപോലെ കാണും.
തഥേതി രാമസ്തദ്വാരി പ്രതിഗൃഹ്യാഭിസംസ്കൃതമ്। ചകാര നേത്രയോഃ ശൌചം ലക്ഷ്മണശ്ച മഹാമനാഃ
അതെ എന്നു രാമൻ പറഞ്ഞ് ആ വെള്ളം സ്വീകരിച്ചു, നിർദ്ദേശപ്രകാരം തയ്യാറാക്കിയതുപോലെ കണ്ണ് കഴുകി. മഹാത്മാവായ ലക്ഷ്മണനും അതുപോലെ ചെയ്തു.