ശതസോ നൈര്ഋതാന്വന്യാ ജഘ്നുര്വന്യാംശ്ച നൈര്ഋതാഃ। നൈര്ഋതാസ്തത്രവധ്യന്തേ പ്രായേണ ന തു വാനരാഃ
നൂറുകണക്കിന് വാനരന്മാർ റാക്ഷസന്മാരെ കൊല്ലുകയും, റാക്ഷസന്മാർ വാനരന്മാരെ കൊല്ലുകയും ചെയ്തു; പക്ഷേ, അവിടെയുണ്ടായ യുദ്ധത്തിൽ കൂടുതലും റാക്ഷസന്മാരാണ് വീണത്, വാനരന്മാർ അല്ല.
തതഃ ശ്രുത്വാഹതം സങ്ഖ്യേ കുമ്ഭകര്ണം സഹാനുഗമ്। പ്രഹസ്തം ച മഹേഷ്വാസം ധൂമ്രാക്ഷം ചാതിതേജസമ്
പിന്നീട്, യുദ്ധത്തിൽ കുംബകർണ്ണനും അവന്റെ അനുചിതരും, മഹാശരധാരിയായ പ്രഹസ്തനും, അതിവീർ്യമുള്ള ധൂമ്രാക്ഷനും കൊല്ലപ്പെട്ടതായി കേട്ടപ്പോൾ—
പുത്രമിനദ്രജിതം വീരം രാവണഃ പ്രത്യഭാഷത। ജഹിരാമമമിത്രഘ്ന സുഗ്രീവം ച സലക്ഷ്മണമ്
രാവണൻ തന്റെ വീരപുത്രനായ ഇന്ദ്രജിതിനോട് പറഞ്ഞു: 'ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്ന രാമനെയും, സുഗ്രീവനെയും ലക്ഷ്മണനോടൊപ്പം നീ നശിപ്പിക്കണം.'
ത്വയാ ഹി മമ സത്പുത്ര യശോ ദീപ്തമുപാര്ജിതമ്। ജിത്വാവജ്രധരം സങ്ഖ്യേ സഹസ്രാക്ഷം ശചീപതിമ്
എൻറെ സത്യസന്ധനായ മകനേ, നീ യുദ്ധത്തിൽ വജ്രം കൈവശമുള്ള ഇന്ദ്രനെയും ശചിയുടെ ഭർത്താവിനെയും ജയിച്ചതിനാൽ, എന്റെ കീർത്തി അതിവിശിഷ്ടമായി ഉയർന്നു.
അന്തര്ഹിതഃ പ്രകാശോ വാ ദിവ്യൈര്ദത്തവരൈഃ ശരൈഃ। ജഹി ശത്രൂനമിത്രഘ്ന മമ ശസ്ത്രഭൃതാംവര
ദൈവങ്ങൾ നൽകിയ വറങ്ങളാൽ ലഭിച്ച അസ്ത്രങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച്, കാണാതിരുന്നാലും കാണിച്ചാലും, ശത്രുക്കളെ നീ സംഹരിക്കണം, ശത്രുഘ്നനായ ആയുധധാരികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ.
രാമലക്ഷ്മണസുഗ്രീവാഃ ശരസ്പര്ശം ന തേഽനഘ। സമര്ഥാഃ പ്രതിസോഢും ച കുതസ്തദനുയായിനഃ
രാമനും ലക്ഷ്മണനും സുഗ്രീവനും, ദോഷരഹിതനായവനേ, നിന്റെ അസ്ത്രങ്ങളുടെ സ്പർശം സഹിക്കാൻ കഴിയില്ല; അവരുടെ അനുചിതർക്കും അതു സാധ്യമല്ല.
അഗതാ യാ പ്രഹസ്തേന കുമ്ഭകര്ണേന ചാനഘ। ഖരസ്യാപചിതിഃ സങ്ഖ്യേ താം ഗച്ഛ ത്വേ മഹാഭുജ
പ്രഹസ്തനും കുംബകർണ്ണനും യുദ്ധത്തിൽ നേരിട്ട തോൽവിയും, ഖരന്റെ അപമാനവും നീ മറക്കരുത്; മഹാബാഹുവായ നീ ഇപ്പോൾ അതിന് പ്രതികാരം ചെയ്യണം.
ത്വമദ്യ നിശിതൈര്ബാണൈര്ഹത്വാ ശത്രൂന്സസൈനികാന്। പ്രതിനന്ദയ മാം പുത്ര പുരാ ജിത്വേവ വാസവമ്
ഇന്ന്, നീ മൂർച്ചയുള്ള അസ്ത്രങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് ശത്രുക്കളെയും അവരുടെ സൈന്യത്തെയും സംഹരിച്ച്, മുമ്പ് ഇന്ദ്രനെ ജയിച്ചപ്പോലെ എന്നെ സന്തോഷിപ്പിക്കണം, മകനേ.
ഇത്യുക്തഃ സ തഥേത്യുക്ത്വാ രഥമാസ്ഥായ ദംശിഥഃ। പ്രയയാവിന്ദ്രജിദ്രാജംസ്തൂര്ണമായോധനം പ്രതി
അങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ഇന്ദ്രജിത് 'അങ്ങനെയാകട്ടെ' എന്നു പറഞ്ഞ്, ഉറച്ച മനസോടെ രഥത്തിൽ കയറി യുദ്ധഭൂമിയിലേക്കു വേഗത്തിൽ പുറപ്പെട്ടു.
തതോ വിശ്രാവ്യ വിസ്പഷ്ടം നാമ രാക്ഷസപുങ്ഗവഃ। ആഹ്വയാമാസ സമരേ ലക്ഷ്മണം ശുഭലക്ഷണമ്
അതിനുശേഷം, റാക്ഷസന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ഇന്ദ്രജിത് തന്റെ പേര് ഉച്ചരിച്ച്, ശുഭലക്ഷണങ്ങളുള്ള ലക്ഷ്മണനെ യുദ്ധത്തിനായി വെല്ലുവിളിച്ചു.
തം ലക്ഷ്മണോഽഭ്യധാവച്ച പ്രഗൃഹ്യ സശരം ധനുഃ। ത്രാസയംസ്തലഘോഷേണ സിംഹഃ ക്ഷുദ്രമൃഗം യഥാ
അപ്പോൾ ലക്ഷ്മണൻ അസ്ത്രങ്ങളോടെ വില്ല് പിടിച്ച് മുന്നോട്ട് പായിച്ചു, അതിന്റെ ഗർജ്ജനശബ്ദം കൊണ്ട് അവനെ ഭയപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു, ഒരു സിംഹം ചെറിയ മൃഗത്തെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നതുപോലെ.
തയോഃ സമഭവദ്യുദ്ധം സുമഹജ്ജയഗൃദ്ധിനോഃ। ദിവ്യാസ്ത്രവിദുപോസ്തീവ്രമന്യോന്യസ്പര്ധിനോസ്തദാ
അവർക്കിടയിൽ അതിവിശാലവും ഭയങ്കരവുമായ ഒരു യുദ്ധം ആരംഭിച്ചു; ഇരുവരും ദൈവികായുധങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവർ, ജയത്തിനായി പരസ്പരം മത്സരിച്ചു.
രാവണിസ്തു യദാ നൈനം വിശേഷയതി സായകൈഃ। തതോ ഗുരുതരം യത്നമാതിഷ്ഠദ്ബലിനാം വരഃ
രാവണൻ തന്റെ അസ്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ട് അവനെ കീഴടക്കാൻ കഴിയില്ലെന്ന് കണ്ടപ്പോൾ, അതിവിശേഷമായ പരിശ്രമം കൂടി നടത്തി.
തത ഏവം മഹാവേഗൈരര്ദയാമാസ തോമരൈഃ। താനാഗതാന്സ ചിച്ഛേദ സൌമിത്രിര്നിശിതൈഃ ശരൈഃ
അതിനുശേഷം, അതിവേഗത്തിൽ അവൻ തൂണികൾ കൊണ്ട് ആക്രമിച്ചു; എന്നാൽ സൗമിത്രി മൂർച്ചയുള്ള അസ്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ട് അവയെല്ലാം മുറിച്ചുകളഞ്ഞു.
തേ നികൃത്താഃ ശരൈസ്തീക്ഷ്ണൈര്ന്യപതന്ധരണീതലേ। `സാധകാ രാവണേരാജൌ ശതശഃ ശകലീകൃതാഃ
ആ തൂണികൾ മൂർച്ചയുള്ള അസ്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ട് മുറിക്കപ്പെട്ട് നിലത്തേക്ക് വീണു; രാവണരാജാവിന്റെ കൈയിൽ നിന്ന് നൂറുകണക്കിന് തൂണികൾ തകർന്നു.
തമങ്ഗദോ വാലിസുതഃ ശ്രീമാനുദ്യമ്യ പാദപമ്। അഭിദ്രുത്യ മഹാവേഗസ്താഡയാമാസ മൂര്ധനി
അപ്പോൾ വാലിയുടെ പുത്രനായ അങ്കദൻ, മഹത്വമുള്ളവൻ, ഒരു വൃക്ഷം എടുത്ത് അതിവേഗത്തിൽ ഓടി, അവന്റെ തലയിൽ അതു കൊണ്ട് അടിച്ചു.
തസ്യേന്ദ്രജിദസംഭ്രാന്തഃ പ്രാസേനോരസി വീര്യവാന്। പ്രഹര്തുമൈച്ഛത്തം ചാസ്യ പ്രാസം ചിച്ഛേദ ലക്ഷ്മണഃ
അപ്പോള് ധൈര്യശാലിയായ പ്രസേനന് ആശങ്കയോടെ വാളിനോട് അമ്പുകൊണ്ടു ആക്രമിക്കാന് ഓടിയപ്പോള്, ലക്ഷ്മണന് ആ അമ്പ് കത്തി മുറിച്ചു കളഞ്ഞു.
തമഭ്യാശഗതം വീരമങ്ഗദം രാവണാത്മജഃ। ഗദയാഽതാഡയത്സവ്യേ പാര്ശ്വേവാനരപുങ്ഗവമ്
രാവണന്റെ മകന് ധീരനായ അങ്കദന് സമീപം എത്തി, ആ കുരങ്ങന് നായകനെ ഇടതുവശത്ത് ഗദയാല് ശക്തമായി അടിച്ചു.
തമചിന്ത്യ പ്രഹാരം സ ബലവാന്വാലിനഃ സുതഃ। സസര്ജേന്ദ്രജിതഃ ക്രോധാത്സാലസ്കന്ധം തഥാങ്ഗദഃ
വലിയ ശക്തിയുള്ള വാലിയുടെ മകന് അങ്കദന് അത്രയും ഭയങ്കരമായ ആ പ്രഹാരത്തിന് കോപത്തോടെ ഒരു വലിയ ശാലവൃക്ഷം ഇന്ദ്രജിത്തിനെതിരെ എറിഞ്ഞു.
സോഽങ്ഗദേന രുപോത്സൃഷ്ടോ വധായേന്ദ്രജിതസ്തരുഃ। ജഘാനേന്ദ്രജിതഃ പാര്ഥ രഥം സാശ്വം സസാരഥിമ്
അങ്കദന് കൊല്ലാനായി എറിഞ്ഞ ആ വൃക്ഷം, ഇന്ദ്രജിത്ത് തന്റെ രഥവും കുതിരകളും സാരഥിയുമൊക്കെ കൂടെ തകർത്തു.
തതോ ഹതാശ്വാത്പ്രസ്കന്ദ്യ രഥാത്സ ഹതസാരഥിഃ। തത്രൈവാന്തര്ദധേ രാജന്മായയാ രാവണാത്മജഃ
കുതിരകളും സാരഥിയും കൊല്ലപ്പെട്ടതോടെ, രഥം വിട്ട് ഇറങ്ങി, അവിടെത്തന്നെ തന്റെ മായാവിദ്യ ഉപയോഗിച്ച് രാവണന്റെ മകന് അദൃശ്യനായി.
അന്തര്ഹിതം വിദിത്വാ തം ബഹുമായം ച രാക്ഷസമ്। രാമസ്തം ദേശമാഗമ്യ തത്സൈന്യം പര്യരക്ഷത
അവന് മായാവിദ്യയില് നിപുണനായ രാക്ഷസന് അദൃശ്യനായി പോയെന്ന് മനസ്സിലാക്കി, രാമന് ആ സ്ഥലത്ത് എത്തി തന്റെ സൈന്യത്തെ കാത്തു നിന്നു.
സ രാമമുദ്ദിശ്യ ശരൈസ്തതോ ദത്തവരൈസ്തദാ। വിവ്യാധ സര്വഗാത്രേഷു ലക്ഷ്മണം ച മഹാബലമ്
അതിനുശേഷം, രാമനെ ലക്ഷ്യമാക്കി, ഇന്ദ്രജിത്ത് വരപ്രസാദമായി ലഭിച്ച അമ്പുകള് കൊണ്ട് രാമനും ശക്തനായ ലക്ഷ്മണനും ശരീരമാകെ വെട്ടി.
തമദൃശ്യംശരൈഃ ശൂരൌ മായയാഽന്തര്ഹിതം തദാ। യോധയാമാസതുരുഭൌ രാവണിം രാമലക്ഷ്മണൌ
അദൃശ്യനായി മായാവിദ്യ കൊണ്ട് മറഞ്ഞിരുന്ന ഇന്ദ്രജിത്ത് അമ്പുകള് കൊണ്ട് ധീരരായ രാമനും ലക്ഷ്മണനും തമ്മില് യുദ്ധം നടത്തി.
സ രുഷാ സര്വഗാത്രേഷു തയോഃ പുരുഷസിംഹയോഃ। വ്യസൃജത്സായകാന്ഭൂയഃ ശതശോഽഥ സഹസ്രശഃ
പിന്നീട്, വലിയ കോപത്തോടെ, ആ രണ്ട് പുരുഷസിംഹന്മാരുടെ ശരീരമാകെ നൂറുകണക്കിന് ആയിരക്കണക്കിന് അമ്പുകള് ഇന്ദ്രജിത്ത് പ്രയോഗിച്ചു.
തമദൃശ്യം വിചിന്വന്തഃ സൃജന്തമനിശം ശരാന്। ഹരയോ വിവിശുര്വ്യോമ പ്രഗൃഹ്യ മഹതീഃ ശിലാഃ
അദൃശ്യനായ ഇന്ദ്രജിത്ത് അനന്തമായി അമ്പുകള് പ്രയോഗിക്കുന്നതിനെ കണ്ടെത്താന് കുരങ്ങുകള് വലിയ പാറകള് പിടിച്ചു ആകാശത്തിലേക്ക് കയറി.
താംശ്ച തൌ ചാപ്യദൃശ്യഃ സശരൈര്വിവ്യാധ രാക്ഷസഃ। സ ഭൃശം താഡയാമാസ രാവണിര്മായയാ വൃതഃ
അദൃശ്യനായ രാക്ഷസന് അമ്പുകള് കൊണ്ട് ആ കുരങ്ങുകളെ വെട്ടി, മായാവിദ്യ കൊണ്ട് മറഞ്ഞ രാവണന് അവരെ ഭയങ്കരമായി ആക്രമിച്ചു.
തൌ ശരൈരര്ദിതൌ വീരൌ ഭ്രാരൌ രാമലക്ഷ്മണൌ। പേതതുര്ഗഗനാദ്ഭൂമിം സൂര്യാചന്ദ്രമസാവിവ
അമ്പുകള് കൊണ്ട് വേദനിച്ചു രാമനും ലക്ഷ്മണനും ആകാശത്ത് നിന്ന് ഭൂമിയിലേക്ക് സൂര്യനും ചന്ദ്രനും പോലെ വീണു.
താവുഭൌ പതിതൌ ദൃഷ്ട്വാ ഭ്രാതരൌ രാമലക്ഷ്മണൌ। ബബന്ധ രാവണിര്ഭൂയഃ ശരൈര്ദത്തവരൈസ്തദാ
രാമനും ലക്ഷ്മണനും വീണുകിടക്കുന്നത് കണ്ട രാവണന് വീണ്ടും വരപ്രസാദമായി ലഭിച്ച അമ്പുകള് കൊണ്ട് അവരെ ബന്ധിച്ചു.
തൌ വീരൌ ശരജാലേന ബദ്ധാവിന്ദ്രജിതാ രണേ। രേജതുഃ പുരുഷവ്യാഘ്രൌ ശകുന്താവിവ പഞ്ജരേ
യുദ്ധഭൂമിയില് ഇന്ദ്രജിത്ത് അമ്പുകളുടെ വലയില് ബന്ധിച്ച ആ രണ്ട് പുരുഷസിംഹന്മാരും പഞ്ചരത്തിലുള്ള പക്ഷികളെപ്പോലെ തിളങ്ങി.