പ്രഭുര്വരിഷ്ഠോ വരദോ വൈശംപായനമേവ ച। സംഹിതാസ്തൈഃ പൃഥക്ത്വേന ഭാരതസ്യ പ്രകാശിതാഃ
പരമോന്നതനായ അനുഗ്രഹദായകൻ വൈശംപായനനെയും പഠിപ്പിച്ചു; അവരിൽ നിന്ന് ഭാരതത്തിന്റെ സംഹിതകൾ വേർതിരിച്ച് പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടു.
തഥാ ഭീഷ്മഃ ശാന്തനവോ ഗങ്ഗായാമമിതദ്യുതിഃ। വസുവീര്യാത്സമഭവന്മഹാവീര്യോ മഹായശാഃ
അതുപോലെ, ശാന്തനുവിന്റെ പുത്രനായ ഗംഗയിൽ ജനിച്ച, അളവറ്റ തേജസ്സുള്ള ഭീഷ്മൻ വസുക്കളുടെ ശക്തിയിൽ നിന്നു മഹാശക്തിയും മഹാപ്രശസ്തിയും ഉള്ളവനായി ജനിച്ചു.
വൈദാര്ഥവിച്ച ഭഗവാനൃഷിര്വിപ്രോ മഹായശാഃ। ശൂലേ പ്രോതഃ പുരാണര്ഷിരചോരശ്ചോരശങ്കയാ
വൈദാർഥവിദ്യയിൽ പ്രഗത്ഭനും മഹാശ്രേഷ്ഠനും ആയിരുന്ന ഭഗവാൻ മഹർഷി, പുരാതനകാലത്ത് ഒരു കുറ്റക്കാരനെന്ന സംശയത്തിൽ ശൂലത്തിൽ കയറ്റപ്പെട്ടു.
അണീമാണ്ഡവ്യ ഇത്യേവം വിഖ്യാതഃ സ മഹായശാഃ। സ ധര്മമാഹൂയ പുരാ മഹര്ഷിരിദമുക്തവാന്
അവൻ അണിമാണ്ഡവ്യൻ എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനാണ്; പുരാതനകാലത്ത് മഹർഷി ധർമ്മത്തെ വിളിച്ചു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ഇഷീകയാ മയാ ബാല്യാദ്വിദ്ധാ ഹ്യേകാ ശകുന്തികാ। തത്കില്ബിഷം സ്മരേ ധര്മ നാന്യത്പാപമഹം സ്മരേ
ഞാൻ ബാല്യത്തിൽ ഒരു ഇഷീക കൊണ്ട് ഒരു ശകുന്തികയെ തുരുത്തി; അതാണ് എന്റെ പാപം എന്ന് ഓർക്കുന്നു, ധർമ്മമേ, മറ്റൊന്നും ഞാൻ ഓർക്കുന്നില്ല.
തന്മേ സഹസ്രമമിതം കസ്മാന്നേഹാജയത്തപഃ। ഗരീയാന്ബ്രാഹ്മണവധഃ സര്വഭൂതവധാദ്യതഃ
എങ്കിൽ എനിക്ക് അളവറ്റമായ തപസ്സിന്റെ ഫലം ലഭിക്കാതിരുന്നതെന്തുകൊണ്ടാണ്? ബ്രാഹ്മണഹത്യ എല്ലാ ജീവഹത്യകളിലും വലിയ പാപമാണ്.
തസ്മാത്ത്വം കില്ബിഷാദസ്മാച്ഛൂദ്രയോനൌ ജനിഷ്യസി
അതിനാൽ, ഈ പാപം മൂലം നീ ശൂദ്രസ്ത്രിയിൽ ജനിക്കും.
വിദ്വാന്വിദുരരൂപേണ ധാര്മികഃ കില്ബിഷാത്തതഃ। സംജയോ മുനികല്പസ്തു ജജ്ഞേ സൂതോ ഗവല്ഗണാത്
അവിടെ, പാപഫലമായി, ധാർമ്മികനായ വിദ്യാവാൻ വിദ്യുരനെന്ന രൂപത്തിൽ ജനിച്ചു; സഞ്ജയൻ, മുനിസമാനനായവൻ, ഗവൽഗണയിൽ നിന്നുള്ള സൂതനായി ജനിച്ചു.
സൂര്യാച്ച കുന്തികന്യായാം ജജ്ഞേ കര്ണോ മഹാബലഃ। സഹജം കവചം ബിഭ്രത്കുണ്ഡലോദ്യോതിതാനനഃ
സൂര്യനിൽ നിന്ന് കുന്തിയുടെ മകളായ കുന്തിക്ക് മഹാശക്തനായ കർണ്ണൻ ജനിച്ചു. അവൻ ജന്മസിദ്ധമായ കവർച്ചയും കുന്ദലങ്ങളും മുഖത്ത് പ്രകാശിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു.
അനുഗ്രഹാര്ഥം ലോകാനാം വിഷ്ണുര്ലോകനമസ്കൃതഃ। വസുദേവാത്തു ദേവക്യാം പ്രാദുര്ഭൂതോ മഹായശാഃ
ലോകങ്ങൾക്ക് അനുഗ്രഹം നൽകാൻ എല്ലാവരും വന്ദിക്കുന്ന വിഷ്ണു, വസുദേവനും ദേവകിയും ചേർന്ന് മഹത്തായ കീര്ത്തിയോടെ അവതരിച്ചുവന്നു.
അനാദിനിധനോ ദേവഃ സ കര്താ ജഗതഃ പ്രഭുഃ। അവ്യക്തമക്ഷരം ബ്രഹ്മ പ്രധാനം ത്രിഗുണാത്മകമ്
ആ ദൈവം ആദിയുമില്ലാതെയും അന്ത്യവും ഇല്ലാതെയും ലോകത്തിന്റെ സ്രഷ്ടാവും അധിപതിയുമാണ്; അവൻ കാണാനാവാത്തതും നശിക്കാത്തതുമായ ബ്രഹ്മവും മൂന്നു ഗുണങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ പ്രധാനവും ആകുന്നു.
ആത്മാനമവ്യയം ചൈവ പ്രകൃതിം പ്രഭവം പ്രഭുമ്। പുരുഷം വിശ്വകര്മാണം സത്വയോഗം ധ്രുവാക്ഷരമ്
അവൻ മാറ്റം വരാത്ത ആത്മാവും പ്രകൃതിയുടെ ആദിയും അധിപതിയും വിശ്വകർമ്മയും സത്വഗുണത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്ന ശാശ്വതവും അചഞ്ചലവുമായവനുമാണ്.
അനന്തമചലം ദേവം ഹംസം നാരായണം പ്രഭുമ്। ധാതാരമജമവ്യക്തം യമാഹുഃ പരമവ്യയമ്
അവൻ അനന്തനും അചലനും ദൈവവും ഹംസനും നാരായണനും അധിപതിയുമാണ്; അവൻ നിലനിൽക്കുന്നവനും ജനിക്കാത്തവനും കാണാനാവാത്തവനും പരമമായ അക്ഷയവുമാണ് എന്നു അവർ പറയുന്നു.
കൈവല്യം നിര്ഗുണം വിശ്വമനാദിമജമവ്യയമ്। പുരുഷഃ സ വിഭുഃ കര്താ സര്വഭൂതപിതാമഹഃ
അവൻ ഏകത്വവും ഗുണരഹിതത്വവും സർവ്വവിശ്വവും ആദിയില്ലാത്തതും ജനിക്കാത്തതും അക്ഷയവുമാണ്; ആ പുരുഷൻ സർവവ്യാപിയും സ്രഷ്ടാവും എല്ലാ ജീവികളുടെ പിതാമഹനുമാണ്.
ധര്മസംസ്ഥാപനാര്ഥായ പ്രജജ്ഞേഽന്ധകവൃഷ്ണിഷു। അസ്ത്രജ്ഞൌ തു മഹാവീര്യൌ സര്വശാസ്ത്രവിശാരദൌ
ധർമ്മം നിലനിര്ത്താൻ, അന്ധകരും വൃഷ്ണികളും ഇടയിൽ അവൻ ജനിച്ചു; ആയുധങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യവും മഹാശക്തിയും എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളിലും വിദഗ്ധതയും അവർക്കുണ്ടായിരുന്നു.
സാത്യകിഃ കൃതവര്മാ ച നാരായണമനുവ്രതൌ। സത്യകാദ്ധൃദികാച്ചൈവ ജജ്ഞാതേഽസ്ത്രവിശാരദൌ
നാരായണനിൽ ഭക്തിയുള്ള സാത്യകിയും കൃതവർമയും, സാത്യകനും ഹൃദികനും ജനിച്ചവരാണ്; ഇരുവരും ആയുധവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവരാണ്.
ഭരദ്വാജസ്യ ച സ്കന്നം ദ്രോണ്യാം ശുക്രമവര്ധത। സഹര്ഷേരുഗ്രതപസസ്തസ്മാദ്ദ്രോണോ വ്യജായത
ഭരദ്വാജന്റെ വീര്യം ദ്രോൺ എന്ന സ്ത്രീയുടെ ഗർഭത്തിൽ വളർന്നു; അതിൽ നിന്ന് മഹാതപസ്സുള്ള ദ്രോൺ ജനിച്ചു.
ഗൌതമാന്മിഥുനം ജജ്ഞേ ശരസ്തമ്ബാച്ഛരദ്വതഃ। അശ്വത്ഥാമ്നശ്ച ജനനീ കൃപശ്ചൈവ മഹാബലഃ
ഗൗതമനിൽ നിന്ന് ഇരട്ടക്കുട്ടികൾ ജനിച്ചു; അശ്വത്താമന്റെ അമ്മയും അമ്പിന്റെ തൂണിൽ നിന്ന് മഹാശക്തിയുള്ള കൃപനും.
അശ്വത്ഥാമാ തതോ ജജ്ഞേ ദ്രോണാദേവ മഹാബലഃ। തഥൈവ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നോഽപി സാക്ഷാദഗ്നിസമദ്യുതിഃ
അതിനുശേഷം ദ്രോണനിൽ നിന്ന് മഹാശക്തിയുള്ള അശ്വത്താമൻ ജനിച്ചു; അതുപോലെ തന്നെ അഗ്നിയെപ്പോലെ പ്രകാശമുള്ള ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനും ജനിച്ചു.
വൈതാനേ കര്മണി തതേ പാവകാത്സമജായത। വീരോ ദ്രോണവിനാശായ ധനുരാദായ വീര്യവാന്
വേദികയിൽ നടന്ന യാഗത്തിൽ നിന്ന് അഗ്നിയിൽ നിന്ന് ഒരു വീരൻ ജനിച്ചു; അവൻ ധനുസ്സുമായി ധൈര്യത്തോടെ ദ്രോണനെ നശിപ്പിക്കാൻ വന്നവനായിരുന്നു.
തഥൈവ വേദ്യാം കൃഷ്ണാപി ജജ്ഞേ തേജസ്വിനീ ശുഭാ। വിഭ്രാജമാനാ വപുഷാ ബിഭ്രതീ രൂപമുത്തമമ്
അതു പോലെ തന്നെ യാഗവേദിയിൽ നിന്ന് കൃഷ്ണയും ജനിച്ചു; അവൾ തേജസ്സും സൗഭാഗ്യവും നിറഞ്ഞവളായിരുന്നു, അതുല്യമായ രൂപം അവളിൽ തെളിഞ്ഞിരുന്നു.
പ്രഹ്രാദശിഷ്യോ നഗ്നജിത്സുബലശ്ചാഭവത്തതഃ। തസ്യ പ്രജാ ധര്മഹന്ത്രീ ജജ്ഞേ ദേവപ്രകോപനാത്
പ്രഹ്ലാദന്റെ ശിഷ്യനായ നഗ്നജിത് ശക്തനായവനായി; ദേവന്മാരുടെ കോപത്തിൽ നിന്ന് അവന്റെ സന്തതികൾ ധർമ്മത്തെ നശിപ്പിക്കുന്നവരായി ജനിച്ചു.
ഗാന്ധാരരാജപുത്രോഽഭൂച്ഛകുനിഃ സൌബലസ്തഥാ। ദുര്യോധനസ്യ ജനനീ ജജ്ഞാതേഽര്ഥവിശാരദൌ
ഗാന്ധാരരാജാവിന്റെ മകനായ ശകുനിയും സൗബലനും ജനിച്ചു; ദുര്യോധനന്റെ അമ്മ സമ്പത്ത് കാര്യങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവരെ പ്രസവിച്ചു.
കൃഷ്ണദ്വൈപായനാജ്ജജ്ഞേ ധൃതരാഷ്ട്രോ ജനേശ്വരഃ। ക്ഷേത്രേ വിചിത്രവീര്യസ്യ പാണ്ഡുശ്ചൈവ മഹാബലഃ
കൃഷ്ണദ്വൈപായനനിൽ നിന്ന് ജനങ്ങളുടെ രാജാവായ ധൃതരാഷ്ട്രനും, വിചിത്രവീര്യന്റെ വംശത്തിൽ മഹാശക്തനായ പാണ്ഡുവും ജനിച്ചു.
ധര്മാര്ഥകുശലോ ധീമാന്മേധാവീ ധൂതകല്മഷഃ। വിദുരഃ ശൂദ്രയോനൌ തു ജജ്ഞേ ദ്വൈപായനാദപി
ധർമ്മത്തിലും അർത്ഥത്തിലും പ്രാവീണ്യവും ബുദ്ധിയും മേന്മയും പാപരഹിതത്വവും ഉള്ള വിദ്യുരൻ, ദ്വൈപായനനിൽ നിന്ന് ശൂദ്രസ്ത്രിയിൽ ജനിച്ചു.
പാണ്ഡോസ്തു ജജ്ഞിരേ പഞ്ച പുത്രാ ദേവസമാഃ പൃഥക്। ദ്വയോഃ സ്ത്രിയോര്ഗുണജ്യേഷ്ഠസ്തേഷാമാസീദ്യുധിഷ്ഠിരഃ
പാണ്ഡുവിന് ദേവന്മാരെപ്പോലെ അഞ്ചു പുത്രന്മാർ വേർതിരിച്ച് ജനിച്ചു; രണ്ട് സ്ത്രീകളിൽ ഗുണത്തിൽ ശ്രേഷ്ഠയായവനാണ് യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ.
ധര്മാദ്യുധിഷ്ഠിരോ ജജ്ഞേ മാരുതാച്ച വൃകോദരഃ। ഇന്ദ്രാദ്ധനംജയഃ ശ്രീമാന്സര്വശസ്ത്രഭൃതാം വരഃ
ധർമ്മദേവനിൽ നിന്ന് യുദ്ധിഷ്ഠിരനും, വായുദേവനിൽ നിന്ന് ഭീമനും, ഇന്ദ്രനിൽ നിന്ന് ആയുധങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള, തേജസ്സുള്ള അർജ്ജുനനും ജനിച്ചു.
ജജ്ഞാതേ രൂപസംപന്നാവശ്വിഭ്യാം ച യമാവപി। നകുലഃ സഹദേവശ്ച ഗുരുശുശ്രൂഷണേ രതൌ
അശ്വിനീദേവന്മാരിൽ നിന്ന് രൂപസൗന്ദര്യമുള്ള, ഗുരുശുശ്രൂഷയിൽ ആസ്വാദനമുള്ള നകുലനും സഹദേവനും ജനിച്ചു.
തഥാ പുത്രശതം ജജ്ഞേ ധൃതരാഷ്ട്രസ്യ ധീമതഃ। ദുര്യോധനപ്രഭൃതയോ യുയുത്സുഃ കരണസ്തഥാ
അങ്ങനെ ധൃതരാഷ്ട്രന് എന്ന ബുദ്ധിമാനായ രാജാവിന് ഒരു നൂറ് പുത്രന്മാർ, ദുര്യോധനൻ അടക്കം, കൂടാതെ യുയുത്സുവും കര്ണനും ജനിച്ചു.
തതോ ദുഃശാസനശ്ചൈവ ദുഃസഹശ്ചാപി ഭാരത। ദുര്മര്ഷണോ വികര്ണശ്ച ചിത്രസേനോ വിവിംശതിഃ
അതിനുശേഷം ദുഃശാസനൻ, ദുഃസഹൻ, ദുര്മർഷണൻ, വികർണ്ണൻ, ചിത്രസേനൻ, വിവിംശതി എന്നിവരും ജനിച്ചു, ഭാരത.