വിസ്തീര്ണം ചൈവ നഃ സൈന്യം ഹന്യാച്ഛിദ്രേണ വൈ പരഃ। പ്ലവോഡുപപ്രതാരശ്ചനൈവാത്രമമ രോചതേ
നമ്മുടെ വലിയ സൈന്യത്തിൽ ഒരു ദുർബലതയുണ്ടെങ്കിൽ ശത്രു അതിനെ നശിപ്പിച്ചേക്കാം; നീന്തലോ പടവുകൾ ഉപയോഗിച്ചോ കടക്കുന്നത് എനിക്ക് ഇഷ്ടമല്ല.
അഹം ത്വിമം ജലനിധിം സമാരപ്സ്യാമ്യുപായതഃ। പ്രതിശേഷ്യാമ്യുപവസന്ദര്ശയിഷ്തി മാം തതഃ
ഞാൻ ഈ സമുദ്രത്തെ ഏതെങ്കിലും മാർഗ്ഗത്തിൽ സമീപിക്കാൻ ശ്രമിക്കും; ഞാൻ ഉപവാസം അനുഷ്ഠിച്ച് എന്റെ സന്നിധി കാണിക്കും, അപ്പോൾ അത് എന്നോട് പ്രത്യക്ഷമാകും.
ന ചേദ്ദര്ശയിതാ മാര്ഗം ധക്ഷ്യാമ്യനമഹം തതഃ। മഹാസ്ത്രൈരപ്രതിഹതൈരത്യഗ്നിപവനോജ്ജ്വലൈഃ
അത് വഴി കാണിച്ചില്ലെങ്കിൽ, ഞാൻ എന്റെ കോപത്തോടെ അതിനെ ഉണക്കിത്തീരിക്കും; തീയും കാറ്റുംപോലുള്ള ശക്തമായ ആയുധങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് അതിനെ അപ്രതിഹതമായി നശിപ്പിക്കും.
ഇത്യുക്ത്വാ സഹസൌമിത്രിരുപസ്പൃശ്യാഥ രാഘവഃ। പ്രതിശിസ്യേ ജലനിധം വിധിവത്കുശസംസ്തരേ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം, സൗമിത്രിയോടൊപ്പം രാഘവൻ വെള്ളം സ്പർശിച്ച്, കുശത്തിരി വിരിച്ചിട്ട് സമുദ്രത്തിൻറെ അരികിൽ വിധിപ്രകാരമായി കിടന്നു.
സാഗരസ്തു തതഃ സ്വപ്നേ ദര്ശയാമാസ രാഘവമ്। ദേവോ നദനദീമര്താ ശ്രീമാന്യാദോഗണൈര്വൃതഃ
അപ്പോൾ സ്വപ്നത്തിൽ സമുദ്രദേവൻ രാഘവനോട് പ്രത്യക്ഷമായി; നദികൾക്കും കുളങ്ങൾക്കും അധിപതിയായ ദൈവം, ജലജീവികളുടെ കൂട്ടത്തോടെ ചുറ്റപ്പെട്ടവൻ.
കൌസല്യാമാതരിത്യേവമാഭാഷ്യ മധുരം വചഃ। ഇദമിത്യാഹ രത്നാനാമാകരൈഃ ശതശോ വൃതഃ
കൗസല്യയുടെ മകനേ എന്ന് മധുരമായി വിളിച്ച്, നൂറുകണക്കിന് രത്നങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ ഖനികളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു അവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ബ്രൂഹി കിം തേകരോമ്യത്രസാഹായ്യം പുരുഷര്ഷഭ। ഐക്ഷ്വാകോ ഹ്യസ്മി തേ ജ്ഞാതീ രാമ സത്യപരാക്രമഃ। ഏവമുക്തഃ സമുദ്രേണ രാമോ വാക്യമഥാബ്രവീത്
നിനക്ക് ഇവിടെ ഞാൻ എന്ത് സഹായം ചെയ്യണമെന്ന് പറയു, മനുഷ്യശ്രേഷ്ഠാ; ഞാൻ ഇക്ഷ്വാകുവംശത്തിൽപെട്ടവനും, നിന്റെ ബന്ധുവും, സത്യപരാക്രമനായ രാമനുമാണ്. സമുദ്രൻ ഇങ്ങനെ ചോദിച്ചപ്പോൾ രാമൻ ഉത്തരം പറഞ്ഞു.
മാര്ഗമിച്ഛാമി സൈന്യസ്യ ദത്തം നദനദീപതേ। യേന ഗത്വാദശഗ്രീവം ഹന്യാമ കുലപാംസനമ്। `രാക്ഷസംസാനുബന്ധം തം മമ ഭാര്യാപഹാരിണമ്
നദികളുടെയും കുളങ്ങളുടെയും അധിപതിയായ ദേവാ, എന്റെ സൈന്യത്തിന് കടക്കാൻ ഒരു വഴി തരണമെന്നാണ് എന്റെ ആഗ്രഹം; ആ വഴി വഴി പോയി നമ്മുടെ വംശത്തെ അപമാനിച്ച പത്തുമുഖൻ, എന്റെ ഭാര്യയെ അപഹരിച്ച രാക്ഷസൻ, അവനെ ഞങ്ങൾ സംഹരിക്കണം.
യദ്യേവം യാചതോ മാര്ഗം ന പ്രദാസ്യതി മേ ഭവാന്। ശരൈസ്ത്വാം ശോഷയിഷ്യാമി ദിവ്യാസ്ത്രയതിമന്ത്രിതൈഃ
എന്റെ അപേക്ഷ കേട്ടിട്ടും നീ വഴി തരാതെ ഇരുന്നാൽ, ദിവ്യായുധങ്ങളും മന്ത്രശക്തിയും ഉപയോഗിച്ച് ഞാൻ നിന്നെ ബാണങ്ങൾകൊണ്ട് ഉണക്കിത്തീരിക്കും.
ഇത്യേവംബ്രുവതഃ ശ്രുത്വാരാമസ്യ വരുണാലയഃ। ഉവാചവ്യഥിതോവാക്യമിതിബദ്ധാഞ്ജലിഃസ്ഥിതഃ
ഇങ്ങനെ രാമൻ പറഞ്ഞതുകേട്ട്, വരുണന്റെ വാസസ്ഥലമായ സമുദ്രദേവൻ വിഷമത്തോടെ കയ്യൊപ്പിച്ച് നിന്നു, ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
നേച്ഛാമി പ്രതിഘാതം തേ നാസ്മി വിഘ്നകരസ്തവ। ശൃണു ചേദം വചോരാമ ശ്രുത്വാ കര്തവ്യമാചര
ഞാൻ നിന്നെ എതിര്ക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല, ഞാൻ നിന്റെ തടസ്സവുമല്ല; രാമാ, എന്റെ വാക്കുകൾ കേൾക്കൂ, കേട്ടശേഷം അതനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കൂ.
യദി ദാസ്യാമി തേ മാര്ഗം സൈന്യസ് വ്രജതോഽഽജ്ഞയാ। അന്യേഽപ്യാജ്ഞാപയിഷ്യന്തി മാമേവം ധനുഷോബലാത്
നിന്റെ സൈന്യത്തിന് കടക്കാൻ ഞാൻ വഴി കൊടുത്താൽ, പിന്നെ മറ്റുള്ളവരും അങ്ങനെ തന്നെ വധശക്തിയാൽ എന്നെ നിർബന്ധിക്കും.
അസ്തിത്വത്രനലോ നാമ വാനരഃ ശില്പിസംമതഃ। ത്വഷ്ടുഃ കാകുത്സ്ഥ തനയോ ബലവാന്വിശ്വകര്മണഃ
വാനരന്മാരിൽ പ്രശസ്തനും, ശില്പകലയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവനുമായ നല എന്നൊരു വാനരൻ ഉണ്ട്. അവൻ ത്വഷ്ടുവിന്റെ പുത്രനും, കാകുത്സ്ഥ വംശജനും, വിശ്വകർമ്മയുടെ മകനുമാണ്.
സ യത്കാഷ്ഠം തൃണം വാഽപിശിലാം വാ ക്ഷേപ്സ്യതേ മയി। സര്വം തദ്ധാരയിഷ്യാമി സ തേ സേതുര്ഭവിഷ്യതി
അവൻ എനിക്ക് മേൽ എത്രയൊക്കെ മരച്ചില്ലയോ പുല്ലോ കല്ലോ ഇട്ടാലും, അതെല്ലാം ഞാൻ താങ്ങും. അങ്ങനെ നിനക്കൊരു പാലം ഉണ്ടാകും.
ഇത്യുക്ത്വാഽന്തര്ഹിതേ തസ്മിന്രാമോ നലമുവാച ഹ। കുരു സേതും സമുദ്രേ ത്വംശക്തോ ഹ്യസി മതോ മമ
അങ്ങനെ പറഞ്ഞ് അദൃശ്യനായതിനു ശേഷം, രാമൻ നലനോടു പറഞ്ഞു: 'നീ സമുദ്രത്തിൽ പാലം പണിയണം; അതിന് നീ കഴിവുള്ളവനാണെന്ന് ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നു.'
തേനോപായേന കാകുത്സ്ഥഃ സതുബന്ധമകാരയത്। ദശയോജനവിസ്താരമായതം ശതയോജനമ്
അങ്ങനെ ആ ഉപായം ഉപയോഗിച്ച് കാകുത്സ്ഥൻ പത്ത് യോജന വീതിയും നൂറ് യോജന നീളവും ഉള്ള ഒരു പാലം പണിയിച്ചു.
നലസേതുരിതി ഖ്യാതോ യോഽദ്യാപി പ്രഥിതോ ഭുവി। രാമസ്യാജ്ഞാം പുരസ്കൃത്യ ധാര്യതേ ഗിരിസംനിഭഃ
നലന്റെ പാലം എന്ന പേരിൽ ഇന്ന് പോലും ഭൂമിയിൽ പ്രശസ്തമായ ആ പാലം, രാമന്റെ ആജ്ഞ പ്രകാരം, പർവ്വതംപോലെ ഉറപ്പോടെ നിലകൊള്ളുന്നു.
തത്രസ്ഥം സ തു ധര്മാത്മാ സമാഗച്ചദ്വിഭീഷണഃ। ഭ്രാതാ വൈ രാക്ഷസേന്ദ്രസ്യ ചതുര്ഭിഃ സചിവൈഃ സഹ
അവിടെ, ധർമ്മപരനായ വിഭീഷണൻ, രാക്ഷസരാജാവിന്റെ സഹോദരൻ, നാലു മന്ത്രിമാരോടൊപ്പം എത്തി.
പ്രതിജഗ്രാഹ രാമസ്തം സ്വാഗതേന മഹാമനാഃ। സുഗ്രീവസ്യ തു ശങ്കാഽഭൂത്പ്രണിധിഃ സ്യാദിതി സ്മഹ
മനസ്സുതുറന്ന രാമൻ വിഭീഷണനെ ഹൃദയപൂർവ്വം സ്വാഗതം ചെയ്തു. എന്നാൽ സുഗ്രീവന് സംശയം തോന്നി; അവൻ ചാരനാകാമെന്ന് കരുതി.
രാഘവഃ സത്യചേഷ്ടാഭിഃ സമ്യക്വ ചരിതേങ്ഗിതൈഃ। യദാ തത്ത്വേന തുഷ്ടോഽഭൂത്തത ഏനമപൂജയത്
വിഭീഷണന്റെ സത്യസന്ധമായ പ്രവൃത്തികളും നല്ല പെരുമാറ്റവും കണ്ടപ്പോൾ രാഘവൻ സംതൃപ്തനായി, അവനെ ആദരിച്ചു.
സര്വരാക്ഷസരാജ്യേചാപ്യഭ്യപിഞ്ചദ്വിഭീഷണമ്। ചക്രേ ച മന്ത്രസചിവം സഹൃദംലക്ഷ്മണസ് ച
രാക്ഷസരുടെ രാജ്യം മുഴുവൻ വിഭീഷണന് നൽകി; അവനെ മന്ത്രിയും സുഹൃത്തുമായി, ലക്ഷ്മണനോടൊപ്പം ചേർത്ത് രാമൻ നിയമിച്ചു.
വിഭീഷണമതേ ചൈവ സോഽത്യക്രാമന്മഹാര്ണവമ്। സസൈന്യഃ സേതുനാ തേന മാര്ഗേണൈവ നരാധിപഃ
വിഭീഷണന്റെ ഉപദേശപ്രകാരം, രാജാവും അവന്റെ സൈന്യവും ആ പാലം വഴിയായി മഹാസമുദ്രം കടന്നു.
തതോ ഗത്വാസമാസാദ്യ ലങ്കോദ്യാനാന്യനേകശഃ। ഭേദയാമാസ കപിഭിര്മഹാന്തി ച ബഹൂനി ച
അതിനുശേഷം, അവർ ലങ്കയുടെ അനേകം തോട്ടങ്ങളിൽ എത്തി; വാനരന്മാർ അവിടെ വലിയതും അനേകതും ആയ തോട്ടങ്ങൾ തകർത്തു.
തത്രാസ്താം രാവണാമാത്യൌ രാക്ഷസൌ ശുകസാരണൌ। ചരൌ വാനരരൂപേണ തൌ ജഗ്രാഹ വിഭീഷണഃ
അവിടെ രാവണന്റെ രണ്ടു മന്ത്രിമാരായ, ശുകനും സാരണനും, വാനരരൂപത്തിൽ ഒളിച്ചിരുന്ന രാക്ഷസന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു; വിഭീഷണൻ അവരെ പിടിച്ചു.
പ്രതിപന്നൌ യദാ രൂപം രാക്ഷസം തൌ നിശാചരൌ। ദര്ശയിത്വാ തതഃ സൈന്യം രാമഃ പശ്ചാദവാസൃജത്
അവരിൽ ഇരുവരും തങ്ങളുടെ യഥാർത്ഥ രാക്ഷസരൂപം സ്വീകരിച്ചപ്പോൾ, രാമൻ സൈന്യം കാണിച്ച ശേഷം അവരെ വിട്ടയച്ചു.
നിവേശ്യോപവനേ സൈന്യം സ ശൂരഃ പ്രാജ്യവാനരമ്। പ്രേഷയാമാസ ദുത്യേന രാവണസ്യ തതോഽങ്ഗദമ്
സൈന്യത്തെ തോട്ടത്തിൽ പാർപ്പിച്ച ശേഷം, വീരനായ വാനരന്മാരിൽ പ്രധാനിയായ അങ്കദനെ ദൂതനായി രാവണന്റെ അടുക്കൽ അയച്ചു.
പ്രഭൂതാന്നോദകേതസ്മിന്ബഹുമൂലഫലേ വനേ। സേനാം നിവേശ്യ കാകുത്സ്ഥോ വിധിവത്പര്യരക്ഷത
അവിടെ ധാരാളം അന്നവും വെള്ളവും കിഴങ്ങും പഴവും ഉള്ള കാടിൽ, കാകുത്സ്ഥൻ സൈന്യത്തെ പാർപ്പിച്ചു, വേണ്ടത്ര ജാഗ്രതയോടെ കാത്തു.
രാവണഃ സംവിധം ചക്രേ ലങ്കായാം ശാസ്ത്രനിര്മിതാമ്। പ്രകൃത്യൈവദുരാധര്ഷാ ദൃഢപ്രാകാരതോരണാ
രാവണൻ ശാസ്ത്രാനുസൃതമായി ലങ്കയുടെ കാവലുകൾ ഒരുക്കി; സ്വാഭാവികമായും അതു ഭേദിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ളതും, ശക്തമായ മതിലുകളും വാതിലുകളും ഉള്ളതുമായിരുന്നു.
അഗാധതോയാഃ പരിഖാ മീനനക്രസമാകുലാഃ। ബഭൂവുഃ സപ്ത ദുര്ധര്ഷാഃ സ്വാദിരൈഃ ശങ്കുഭിശ്ചിതാഃ
അവിടെ ഏഴു ആഴമുള്ള വെള്ളമുള്ള കുഴികൾ ഉണ്ടായിരുന്നു; മീനുകളും മുതലകളും നിറഞ്ഞ, കടക്കാൻ പ്രയാസമുള്ളതും, കുരുക്കളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടതുമായവ.
കര്ണാടയന്ത്രാ ദുര്ധര്ഷാ ബഭൂവുഃ സഹുഡോപലാഃ। സാശീവിഷഘടായോധാഃ സസര്ജരസപാംസവഃ
കർണാടകത്തിൽ നിന്നുള്ള കടക്കാൻ പ്രയാസമുള്ള യന്ത്രങ്ങൾ, കല്ലുകളുടെ കൂമ്പാരങ്ങൾ, വിഷമുള്ള കലശങ്ങൾ, യോദ്ധാക്കൾ, പിച്ചയും മണലും ഒഴുകുന്ന അരികുകൾ എന്നിവയും ഒരുക്കിയിരുന്നു.