മേഘസ്തനിതനിര്ഘോഷോ നീലാഭ്രചയസന്നിഭഃ। ദേവാരിര്ദിതിജോ വീരോ നൃസിംഹം സമുപാദ്രവത്
മേഘഗർജ്ജനപോലെയുള്ള ശബ്ദം, കറുത്ത മേഘക്കൂട്ടംപോലെയുള്ള രൂപം, ദിതിയുടെ മകനായ വീരൻ, നരസിംഹനിലേക്ക് ഓടി.
സമുത്പത്യ തതസ്തീക്ഷ്ണൈര്മൃഗേന്ദ്രേണ ബലീയസാ। നാരസിംഹേന വപുഷാദാരിതഃ കരജൈര്ഭൃശമ്
അപ്പോൾ, ശക്തനായ നരസിംഹൻ, സിംഹപുരുഷൻ, കുത്തനെയുള്ള നഖങ്ങളാൽ അവനെ കീറി തകർത്തു.
ഏവം നിഹത്യ ഭഗവാന്ദൈത്യേനദ്രം രിപുഘാതിനമ്। ഭൂയോഽന്യഃ പുണ്ഡരീകാക്ഷഃ പ്രഭുര്ലോകഹിതായ ച। കശ്യപസ്യാത്മജഃ ശ്രീമാനദിത്യാ ഗര്ഭധാരിതഃ
അങ്ങനെ ദൈത്യനായ അന്ധകനെ സംഹരിച്ച ശേഷം, കമലനയനനായ ഭഗവാൻ ലോകങ്ങളുടെ ക്ഷേമത്തിനായി വീണ്ടും കശ്യപന്റെ മഹാനായ പുത്രനായി, ആദിതിയുടെ ഗർഭത്തിൽ ജനിച്ചു.
പൂര്ണേ വര്ഷസഹസ്രേ തു പ്രസൂത ഭര്ഗമുത്തമമ്
ആയിരം വർഷം പൂർണ്ണമായപ്പോൾ ആദിതി അത്യുത്തമനായ ഭർഗനെ പ്രസവിച്ചു.
ദുര്ദിനാമ്ഭോദസദൃശോ ദീപ്താക്ഷോ വാമനാകൃതിഃ। ദണ്ഡീ കമണ്ഡലുധരഃ ശ്രീവത്സോരസി ഭൂഷിതഃ। ജടീ യജ്ഞോപവീതീ ച ഭഗവാന്ബാലരൂപധൃക്
കറുത്ത മേഘംപോലെയുള്ള ദേഹവും ദീപ്തമായ കണ്ണുകളും വാമനരൂപവും, കൈയിൽ ദണ്ഡവും കമണ്ഡലവും, നെഞ്ചിൽ ശ്രീവത്സം അലങ്കാരമായി, ജടയും യജ്ഞോപവീതവും ധരിച്ച ബാലരൂപത്തിലുള്ള ഭഗവാൻ അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
യജ്ഞവാടം ഗതഃ ശ്രീമാന്ദാനവേന്ദ്രസ്യ വൈ തദാ। ബൃഹസ്പതിസഹായോഽസൌ പ്രവിഷ്ടോ ബലിനോ മഖേ
അപ്പോൾ മഹത്വമുള്ളവൻ ദാനവരാജാവിന്റെ യാഗശാലയിലേക്ക് ബൃഹസ്പതിയോടൊപ്പം പോയി, ബലിയുടെ യാഗത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.
തം ദൃഷ്ട്വാവാമനതനും പ്രഹൃഷ്ടോ ബലിരബ്രവീത്। പ്രീതോസ്മി ദര്ശനേ വിപ്ര ബ്രൂഹി ത്വം കിം ദദാനിതേ
ആ വാമനശരീരിയെയെ കണ്ട ബലി സന്തോഷത്തോടെ പറഞ്ഞു: 'നിന്റെ ദർശനത്തിൽ ഞാൻ സന്തുഷ്ടനാണ്, ബ്രാഹ്മണാ, നീ പറയൂ, എന്താണ് ഞാൻ നിനക്ക് നൽകേണ്ടത്?'
ഏവമുക്തസ്തു ബലിനാ വാമനഃ പ്രത്യുവാച ഹ
ഇങ്ങനെ ബലിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട വാമനൻ മറുപടി പറഞ്ഞു:
സ്വസ്തീത്യുക്ത്വാ ബലിം ദേവഃ സ്മയമാനോഽഭ്യഭാഷത। മേദിനീം ദാനവപതേ ദേഹി മേ വിക്രമത്രയമ്
'ക്ഷേമം ഉണ്ടാകട്ടെ' എന്ന് പറഞ്ഞ് ദേവൻ പുഞ്ചിരിച്ച് ബലിയോട് പറഞ്ഞു: 'ദാനവരാജാവേ, എനിക്ക് മൂന്നു അടി ഭൂമി ദയവായി തരിക.'
ബലിര്ദദൌ പ്രസന്നാത്മാ വിപ്രായാമിതതേജസേ। തതോ ദിവ്യാദ്ഭുതതമം രൂപം വിക്രമതോഹരേഃ
ആനന്ദഹൃദയത്തോടെ ബലി അതുല്യമായ തേജസ്സുള്ള ബ്രാഹ്മണനു ഭൂമി നൽകി; അപ്പോൾ തന്നെ, മൂന്നു വിക്ക്രമങ്ങളാൽ ഭൂമിയെ കൈവശമാക്കുന്ന വിഷ്ണു അത്ഭുതകരമായ ദിവ്യരൂപം സ്വീകരിച്ചു.
വിക്രമൈസ്ത്രിഭിരക്ഷോഭ്യോ ജഹാരാശു സ മേദിനീമ്। ദദൌ ശക്രായ ച മഹീം വിഷ്ണുര്ദേവഃ സനാതനഃ
അവൻ മൂന്നു അടി വിക്ക്രമത്തിൽ ഭൂമിയെ അതിവേഗം പിടിച്ചു; ശാശ്വതനായ ദേവൻ വിഷ്ണു ഭൂമിയെ ഇന്ദ്രനു നൽകി.
ഏഷ തേ വാമനോ നാമ പ്രാദുര്ഭാവഃ പ്രകീര്തിതഃ। തേന ദേവാഃ പ്രാദുരാസന്വൈഷ്ണവം ചോച്യതേ ജഗത്
ഇതാണ് വാമനൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന അവതാരത്തിന്റെ കഥ; അവനാൽ ദേവന്മാർ ഉയർന്നുവന്നു, ലോകം വിഷ്ണുവിന്റെതാണെന്ന് പറയുന്നു.
അസതാം നിഗ്രഹാര്ഥായ ധര്മസംരക്ഷണായ ച। അവതീര്ണോ മനുഷ്യാണാമജായത യദുക്ഷയേ। യം ദേവംവിദുഷോഗാന്തി തസ്യ കര്മാണി സൈന്ദവ
അധർമികളെ സംഹരിക്കാനും ധർമ്മത്തെ സംരക്ഷിക്കാനുമായി, യദുകുലം അവസാനിക്കുമ്പോൾ മനുഷ്യരിൽ അവതരിച്ചവൻ, ദേവന്മാരെ അറിയുന്നവർ അവനിടത്തേക്ക് പോകുന്നു, സൈന്ധവാ, അവന്റെ കർമ്മങ്ങൾ ഇങ്ങനെ തന്നെയാണ്.
അനാദ്യന്തമജം ദേവം പ്രഭുംലോകനമസ്കൃതമ്। യം ദേവം വിദുഷോഗാന്തിതസ് കര്മാണി സൈന്ധവ
ആദിയും അന്തവും ഇല്ലാത്ത, അജനായ, ലോകങ്ങൾ വണങ്ങുന്ന പ്രഭുവായ ദേവൻ, ദേവന്മാരെ അറിയുന്നവർ അവനിടത്തേക്ക് പോകുന്നു, സൈന്ധവാ, അവന്റെ കർമ്മങ്ങൾ ഇങ്ങനെ തന്നെയാണ്.
യമാഹുരജിതംകൃഷ്ണം ശങ്ഖചക്രഗദാധരമ്। ശ്രീവത്സധാരിണം ദേവം പീതകൌശേയവാസസമ്
ജയിക്കാനാവാത്തവൻ, കൃഷ്ണൻ, ശംഖവും ചക്രവും ഗദയും ധരിച്ച ദേവൻ, നെഞ്ചിൽ ശ്രീവത്സം അലങ്കാരമായ, മഞ്ഞ കൗശേയവസ്ത്രം ധരിച്ചവൻ, ഇങ്ങനെ അവനെയാണ് അവർ വിളിക്കുന്നത്.
പ്രധാനം സോഽസ്ത്രവിദുഷാം തേന കൃഷ്ണന രക്ഷ്യതേ
അസ്ത്രവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവരിൽ പ്രധാനനായവൻ അവൻ തന്നെ; അവനാൽ കൃഷ്ണൻ സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു.
സഹായഃ പുണ്ഡരീകാക്ഷഃ ശ്രീമാനതുലവിക്രമഃ। സമാനസ്യന്ദനേ പാര്ഥമാസ്ഥായ പരവീരഹാ
സഹായിയായി കമലനയനനും അതുല്യവീര്യശാലിയും ഒരേ രഥത്തിൽ പാർഥനോടൊപ്പം ഇരുന്നു, ശത്രുനാശകനായി നിലകൊണ്ടു.
ന ശക്യതേ തേന ജേതും ത്രിദശൈരപി ദുഃസഹഃ। കഃ പുനര്മാനുഷോ ഭാവോ രണേ പാര്ഥം വിജേഷ്യതി
ദുര്ജയരായ ദേവതകൾക്കു പോലും അവനെ ജയിക്കാൻ കഴിയില്ല; മനുഷ്യരിൽ ആരാണ് യുദ്ധത്തിൽ പാർഥനെ ജയിക്കാൻ കഴിയുക?
തമേകം വര്ജയിത്വാതു സര്വംയൌധിഷ്ഠിരം ബലമ്। ചതുരഃ പാണ്ഡവാത്രാജന്ദിനൈകം ജേപ്യസേ രിപൂന്
അവനെ ഒഴികെ, യുദ്ധിഷ്ഠിരന്റെ എല്ലാ സൈന്യത്തെയും നീ ജയിക്കാൻ കഴിയും; രാജാവേ, നാലു പാണ്ഡവന്മാരെയും ഒരു ദിവസംകൊണ്ട് നീ കീഴടക്കും.
തസ്മാത്ത്വംപാര്ഥരഹിതാന്പാണ്ഡവാന്വാരയിഷ്യസി। ഏതദ്ധി പുരുഷവ്യാഘ്ര മയാ ദത്തോ വരസ്തവ
അതിനാൽ, പാർഥൻ ഇല്ലാത്തപ്പോൾ നീ പാണ്ഡവന്മാരെ തടയാൻ കഴിയും; പുരുഷസിംഹാ, ഈ വരം ഞാൻ നിനക്ക് നൽകിയിരിക്കുന്നു.
ഇത്യേവമുക്ത്വാ നൃപതിം സര്വപാപഹരോ ഹരഃ। ഉമാപതിഃ പശുപതിര്യജ്ഞഹാ ത്രിപുരാര്ദനഃ
ഇങ്ങനെ അരുളിച്ചെയ്ത്, എല്ലാ പാപങ്ങളും നീക്കുന്ന ഉമാപതി, പശുപതി, യജ്ഞം നശിപ്പിച്ചവൻ, ത്രിപുരയെ സംഹരിച്ചവൻ രാജാവിനോടു പറഞ്ഞു.
വാമനൈര്വികടൈഃ കുബ്ജൈരുഗ്രശ്രവണദര്ശനൈഃ। വൃതഃ പാരിഷദൈര്ഘോരൈര്നാനാപ്രഹരണോദ്യതൈഃ
അവനെ ചുറ്റി ഭയങ്കരരായ, വാമനായും വിചിത്രരൂപത്തിലും കുബ്ജരായും ഭയപ്പെടുത്തുന്ന ശബ്ദത്തിലും രൂപത്തിലും ഉള്ളവരും, പലവിധ ആയുധങ്ങൾ കൈവശമുള്ളവരുമായ അനുചരന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ത്ര്യമ്ബകോ രാജശാര്ദൂല ഭഗനേത്രനിപാതനഃ। ഉമാസഹായോ ഭഗവാംസ്തത്രൈവാന്തരധീയത
മൂന്നു കണ്ണുള്ളവൻ, ഭഗന്റെ കണ്ണ് നശിപ്പിച്ചവൻ, ഉമയോടൊപ്പം ഉണ്ടായിരുന്ന മഹാത്മാവ്, രാജാക്കന്മാരിൽ സിംഹമായ രാജാവേ, അവിടെത്തന്നെ അപ്രത്യക്ഷനായി.
ഏവമുക്തസ്തു നൃപതിഃ സ്വമേവ ഭവനം യയൌ। പാണ്ഡവാശ്ച വനേ തസ്മിന്ന്യവസന്കാമ്യകേ തഥാ
അങ്ങനെ വചനങ്ങൾ കേട്ട രാജാവ് തന്റെ ഭവനത്തിലേക്ക് മടങ്ങി. പാണ്ഡവർ ആ കാമ്യകവനത്തിൽ തന്നെ തുടരുകയും ചെയ്തു.
ഏവം ഹൃതായാം കൃഷ്ണായാം പ്രാപ്യ ക്ലേശമനുത്തമമ്। അത ഊര്ദ്വം നരവ്യാഘ്രാഃ കിമകുര്വത പാണ്ഡവാഃ
കൃഷ്ണയെ അകറ്റിക്കൊണ്ടുപോയി അത്യന്തം കഠിനമായ ദുരിതം അനുഭവിച്ചപ്പോൾ, മനുഷ്യസിംഹങ്ങളായ പാണ്ഡവർ പിന്നീട് എന്ത് ചെയ്തു?
ഏവം കൃഷ്ണാം മോക്ഷയിത്വാവിനിര്ജിത്യ ജയദ്രഥമ്। ആസാംചക്രേ മുനിഗണൈര്ധര്മരാജോ യുധിഷ്ടിരഃ
കൃഷ്ണയെ മോചിപ്പിച്ച് ജയദ്രഥനെ ജയിച്ച ശേഷം, ധർമ്മരാജാവായ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ മുനികൾക്കൊപ്പം വേണ്ട ചടങ്ങുകൾ നടത്തി.
തേഷാം മധ്യേമഹര്ഷീണാം ശൃണ്വതാമനുശോചതാമ്। മാര്കണ്ഡേയമിദം വാക്യമബ്രവീത്പാണ്ഡുനന്ദനഃ
ആ മഹർഷിമാരുടെ ഇടയിൽ, അവർ കേൾക്കുകയും ദുഃഖത്തോടെ ആലോചിക്കുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ, പാണ്ഡുവിന്റെ പുത്രൻ മാർകണ്ഡേയനോടു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ഭഗവന്ദേവര്ഷീണാം ത്വം ഖ്യാതോ ഭൂതഭവിഷ്യവിത്। സംശയം പരിപൃച്ഛമി ച്ഛിന്ധി മേ ഹൃദി സംസ്ഥിതമ്
ഭഗവൻ, ദേവർഷിമാരിൽ പ്രശസ്തനും ഭൂതഭവ്യങ്ങളെ അറിയുന്നവനുമാണ് നീ. എന്റെ മനസ്സിൽ ഉറഞ്ഞിരിക്കുന്ന സംശയം നീക്കാൻ ഞാൻ നിന്നോടു ചോദിക്കുന്നു.
ദ്രുപദസ്യ സുതാ ഹ്യേഷാ വേദിമധ്യാത്സമുത്ഥിതാ। അയോനിജാ മഹാഭാഗാസ്നുഷാ പാണ്ഡോര്മഹാത്മനഃ
ദ്രുപദന്റെ മകളായ ഈ ദ്രൗപദി യാഗവേദിയിൽ നിന്നു ജനിച്ചവളാണ്, ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് അല്ല. മഹാഭാഗയുള്ളവളും മഹാത്മാവായ പാണ്ഡുവിന്റെ മരുമകളും ആകുന്നു.
മന്യേ കാലശ്ച ഭഗവാന്ദൈവം ച ദുരതിക്രമമ്। ഭവിതവ്യം ച ഭൂതാനാം യസ് നാസ്തി വ്യതിക്രമഃ
ഭഗവൻ, ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നു — കാലവും ദൈവവും അതിജയിക്കാൻ കഴിയാത്തവയാണ്; ജീവികൾക്ക് സംഭവിക്കേണ്ടത് ഒഴിവാക്കാൻ കഴിയില്ല.