ഏവമുക്ത്വാ സടാസ്തസ്യ പഞ്ചചക്രേ വൃകോദരഃ। അര്ധചന്ദ്രേണ വാണേന കിംചിദബ്രുവതസ്തദാ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് വൃക്കോദരൻ അന്നവന്റെ വാക്കുകൾക്കിടയിൽ അർദ്ധചന്ദ്രാകൃതിയിലുള്ള അമ്പുകൾ കൊണ്ട് അഞ്ചു പ്രാവശ്യം അവനെ വെട്ടി.
വികല്പയിത്വാ രാജാനം തതഃ പ്രാഹ വൃകോദരഃ। ജീവിതും ചേച്ഛസേ മൂഢ ഹേതും മേ ഗദതഃ ശൃണു
രാജാവിനെ കുറിച്ച് ചിന്തിച്ച ശേഷം വൃക്കോദരൻ പറഞ്ഞു: നീ ജീവിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, അജ്ഞാനിയേ, ഞാൻ പറയുന്ന ഒരു നിബന്ധന കേൾക്കു.
ദാസോസ്മീതി ത്വയാ വാച്യം സംസത്സു ച സഭാസു ച। ഏവം ചേജ്ജീവിതം ദദ്യാമേഷ യുദ്ധജിതോ വിധിഃ
സമൂഹങ്ങളിലും സഭകളിലും നീ 'ഞാൻ ദാസനാണ്' എന്ന് പറയണം; അങ്ങനെ ചെയ്താൽ ഞാൻ നിന്നെ ജീവിക്കാൻ അനുവദിക്കും. യുദ്ധത്തിൽ തോറ്റവർക്കുള്ള നിയമം ഇതാണ്.
ഏവമസ്ത്വിതി തം രാജാ കൃച്ഛ്രമാണോ ജയദ്രഥഃ। പ്രോവാച പുരുഷവ്യാഘ്രം ഭീമമാഹവശോഭിനമ്
അപ്പോൾ ജയദ്രഥൻ ബുദ്ധിമുട്ടോടെ യുദ്ധത്തിൽ പ്രകാശിക്കുന്ന ഭീമനെ നോക്കി 'അങ്ങനെയാകട്ടെ' എന്ന് സമ്മതിച്ചു.
തത ഏനം വിചേഷ്ടന്തം വദ്ധ്വാ പാര്ഥോ വൃകോദരഃ। രഥമാരോപയാമാസ വിസംജ്ഞം പാംസുകുണ്ഠിതമ്
അതിനുശേഷം വൃക്കോദരൻ അവനെ കെട്ടി, ബോധംകെട്ട് പൊടിയിൽ മൂടപ്പെട്ട അവനെ രഥത്തിൽ കയറ്റി.
തതസ്തം രഥമാസ്ഥായ ഭീമഃ പാര്താനുഗസ്തദാ। അഗ്ര്യമാശ്രമമധ്യസ്ഥാമഭ്യഗച്ഛദ്യുധിഷ്ഠിരമ്
അതിനുശേഷം ഭീമനും പാർഥനും രഥത്തിൽ കയറി, അഗ്രശ്രാമത്തിൽ ഇരുന്ന യുദ്ധിഷ്ഠിരനിലേക്കു പോയി.
ദര്ശയാമാസ ഭീമസ്തു തദവസ്ഥം ജയദ്രഥമ്। തം രാജാ പ്രാഹസദ്ദൃഷ്ട്വാ മുച്യതാമിതി ചാബ്രവീത്
ഭീമൻ ജയദ്രഥനെ ആ അവസ്ഥയിൽ രാജാവിനോട് കാണിച്ചു; രാജാവ് അതു കണ്ടു ചിരിച്ചു, 'അവനെ വിട്ടയക്കൂ' എന്നു പറഞ്ഞു.
രാജാനം ചാബ്രവീദ്ഭീമോ ദ്രൌപദ്യൈ കഥയേതി വൈ। ദാസഭാവം ഗതോ ഹ്യേഷ പാണ്ഡൂനാം പാപചേതനഃ
ഭീമൻ രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു: 'ഈ പാപചിന്തയുള്ളവൻ പാണ്ഡവരുടെ ദാസനായി മാറിയെന്ന് ദ്രൗപദിക്ക് അറിയിക്കണം.'
തമുവാച ച തതോ ജ്യേഷ്ഠോ ഭ്രാതാ സപ്രണയം വചഃ। മുഞ്ചേമമധമാചാരം പ്രമാണാ യദി തേ വയമ്
അപ്പോൾ മൂത്ത സഹോദരൻ സ്നേഹത്തോടെ പറഞ്ഞു: 'നീ ഞങ്ങളെ വിശ്വസിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, ഈ ദുഷ്ടനെ വിട്ടയക്കാം.'
ദ്രൌപദീ ചാബ്രവീദ്ഭീമമഭിപ്രേക്ഷ്യ യുധിഷ്ഠിരമ്। ദാസോഽയംമുച്യതാം രാത്രസ്ത്വയാപഞ്ചശിഖഃ കൃതഃ
ദ്രൗപദി ഭീമനെയും യുദ്ധിഷ്ഠിരനെയും നോക്കി പറഞ്ഞു: 'ഇവൻ ദാസനാണ്, വിട്ടയക്കൂ. നീ അവനെ അഞ്ചു ചുളുക്കുകളോടെ അടയാളപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.'
ഏവമുക്തഃ സ ഭീമസ്തു ഭ്രാത്രാ ചൈവ ച കൃഷ്ണയാ। മുമോച തം മഹാപാപം ജയദ്രഥമചേതനമ്
അങ്ങനെ സഹോദരനും കൃഷ്ണയും പറഞ്ഞതുകൊണ്ട് ഭീമൻ മഹാപാപിയായ ജയദ്രഥനെ ബോധംകെട്ട നിലയിൽ വിട്ടയച്ചു.
സ മുക്തോഽഭ്യേത്യരാജാനമഭിവാദ്യ യുധിഷ്ഠിരമ്। വവന്ദേ വിഹ്വലോരാജാതാംശ്ച വൃദ്ധാന്മുനീംസ്തദാ
വിടുതൽ ലഭിച്ച ശേഷം അവൻ രാജാവിന്റെ അടുക്കൽ ചെന്നു, യുദ്ധിഷ്ഠിരനോട് വന്ദനം ചെയ്തു, ഭയത്താൽ വിറയച്ച് മൂപ്പന്മാരെയും മുനിമാരെയും നമസ്കരിച്ചു.
തമുവാച ധൃണീ രാജാ ധര്മപുത്രോ യുധിഷ്ഠിരഃ। തഥാജയദ്രഥം ദൃഷ്ട്വാ ഗൃഹീതം സവ്യസാചിനാ
ധർമ്മപുത്രനായ കരുണാമൂർത്തിയായ രാജാവ്, സവ്യാസാചി ജയദ്രഥനെ പിടിച്ചിരിക്കുന്നതിനെ കണ്ടു അവനോട് പറഞ്ഞു.
അദാസോ ഗച്ഛ മുക്തോസി മൈവം കാര്ഷീഃ പുനഃ ക്വചിത്। സ്ത്രീകാമുക ധിഗസ്തു ത്വാം ക്ഷുദ്രഃ ക്ഷത്രസഹായവാന്
നീ ഇനി ദാസനല്ല; നീ സ്വതന്ത്രനാണ്, പോകൂ. ഇനി ഒരിക്കലും ഇങ്ങനെ ചെയ്യരുത്. സ്ത്രീകളെ മോഹിക്കുന്ന നീചനേ, താഴ്ന്ന ക്ഷത്രിയരോടൊപ്പം ചേരുന്നവനേ, നിനക്ക് ലജ്ജയില്ലേ.
ഏവംവിധം ഹി ക കുര്യാത്ത്വദനയഃ പുരുഷാധമഃ। `കര്മ ധര്മവിരുദ്ധം വൈ ലോകദുഷ്ടം ച ദുര്മതേ
നിന്റെ പോലുള്ള ഒരു മനുഷ്യൻ അങ്ങനെയൊരു ദുഷ്കൃത്യം ചെയ്യുമോ? നീ ചെയ്തത് ധർമ്മത്തിന് വിരുദ്ധവും ലോകത്തെ ദുഷിപ്പിക്കുന്നതുമാണ്, ദുഷ്ടബുദ്ധിയേ.
ഗതസത്ത്വമിവ ജ്ഞാത്വാ കര്താരമശുഭസ്യ തമ്। സംപ്രേക്ഷ്യഭരതശ്രേഷ്ഠഃ കൃപാം ചക്രേ നരാധിപഃ
ജീവൻ ഇല്ലാത്തവനെപ്പോലെ ദുഷ്കൃത്യങ്ങൾ ചെയ്ത അവനെ കണ്ടപ്പോൾ, ഭാരതരിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായ രാജാവ് അവനോട് കരുണ കാണിച്ചു.
ധര്മേ തേ വര്ധതാം വുദ്ധിര്മാ ചാധര്മേ മനഃ കൃഥാഃ। സാശ്ച സാഥപാദാതഃ സ്വസ്തി ഗച്ഛ ജയദ്രഥ
നിന്റെ ബുദ്ധി ധർമ്മത്തിൽ വളരട്ടെ; അധർമ്മത്തിൽ മനസ്സ് വെക്കരുത്. ഈ വാക്കുകളോടെ നീ സമാധാനത്തോടെ പോവാവുന്നേ, ജയദ്രഥ.
ഏവമുക്തസ്തു സവ്രീജം തൂഷ്ണീം കിംചിദവാങ്യുഖഃ। ജഗാമ രാജാ ദുഃഖാര്തോ ഗങ്ഗാദ്വാരായ ഭാരത
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതിനു ശേഷം, രാജാവ് തന്റെ കൂട്ടുകാരോടൊപ്പം, വാക്കൊന്നുമില്ലാതെ, മുഖം താഴ്ത്തി, ദുഃഖഭാരത്തോടെ ഗംഗാദ്വാരത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു, ഭാരത.
സ ദേവം ശരണം ഗത്വാ വിരൂപാക്ഷമുമാപതിമ്। തപശ്ചചാര വിപുലം തസ്യ പ്രീതോ വൃഷധ്വജഃ
അവൻ ഉമയുടെ ഭർത്താവായ വിരൂപാക്ഷനിൽ അഭയം തേടി, കഠിനമായ തപസ്സു ചെയ്തു; വൃഷധ്വജൻ അതിൽ സന്തോഷിച്ചു.
ബലിം സ്വയം പ്രത്യഗൃഹ്ണാത്പ്രീയമാണസ്ത്രിലോചനഃ। വരം ചാസ്മൈ ദദൌ ദേവഃ സ ജഗ്രാഹ ച തച്ഛൃണു
മൂന്നു കണ്ണുള്ള ദേവൻ സന്തോഷത്തോടെ അവന്റെ ബലിവരവ് നേരിട്ട് സ്വീകരിച്ചു; ദൈവം അവനു ഒരു വരവും നൽകി. അവൻ വാങ്ങിയത് എന്താണെന്ന് കേൾക്കൂ.
സമസ്താന്സരഥാന്പഞ്ചജയേയം യുധി പാണ്ഡവാന്। ഇതി രാജാഽബ്രവീദ്ദേവം നേതി ദേവസ്തമബ്രവീത്
പോരിൽ പാണ്ഡവന്മാരെയും അവരുടെ രഥസാരഥിമാരെയും ഒരുമിച്ച് ജയിക്കണമെന്നു രാജാവ് ദൈവത്തോട് പറഞ്ഞു. ദൈവം അതിന് ഇല്ല എന്നു പറഞ്ഞു.
അജയ്യാംശ്ചാപ്യവധ്യാംശ്ച വാരയിഷ്യസി താന്യുധി। ഋതേഽര്ജുനം മഹാബാഹും നരം നാമ സുരേശ്വരമ്
പോരിൽ നീ അവരെ ജയിക്കാൻ കഴിയില്ല; അവരെ ആരും കൊല്ലാനോ തോൽപ്പിക്കാനോ കഴിയില്ല — മഹാബാഹുവായ അർജുനനെ ഒഴികെ, ദേവന്മാരുടെ നാഥനായ മനുഷ്യനെ.
ബദര്യാം തപ്തതപസം നാരായണസഹായകമ്। അജിതം സര്വലോകാനാം ദേവൈരപി ദുരാസദമ്
ബദരിയിൽ, നാരായണന്റെ സഹായത്തോടെ, അവൻ കഠിനമായ തപസ്സു ചെയ്യുന്നു; അവൻ എല്ലാ ലോകങ്ങൾക്കും അജയ്യനാണ്, ദേവന്മാർക്കു പോലും സമീപിക്കാനാവാത്തവൻ.
മയാ ദത്തം പാശുപതം ദിവ്യമപ്രതിമം ശരമ്। അവാപ ലോകപാലേഭ്യോ വജ്രാദീന്സ മഹാശരാന്
ഞാൻ അവനു ദിവ്യമായ അപാരമായ പാശുപതാസ്ത്രം നൽകിയിട്ടുണ്ട്; ലോകപാലന്മാരിൽ നിന്ന് അവൻ വജ്രം പോലുള്ള മഹാസ്ത്രങ്ങളും നേടി.
ദേവദേവോ ഹ്യനന്താത്മാ വിഷ്ണുഃ സുരഗുരുഃ പ്രഭുഃ। പ്രധാനപുരുഷോഽവ്യക്തോവിശ്വാത്മാവിശ്വമൂര്തിമാന്
ദേവന്മാരുടെ ദേവൻ, അനന്താത്മാവ്, വിഷ്ണു, ദേവഗുരു, പ്രഭു, ആദിപുരുഷൻ, അവ്യക്തൻ, വിശ്വാത്മാവ്, സർവ്വരൂപൻ — അവനാണ്.
യുഗാന്തകാലേ സംപ്രാപ്തേ കാലാഗ്നിര്ദഹതേ ജഗത്। സപര്വതാര്ണവദ്വീപം സശൈലവനകാനനമ്। നിര്ദഹന്നാഗലോകാംശ്ചപാതാലതലചാരിണഃ
യುಗാന്തസമയത്ത്, കാലാഗ്നി ലോകം മുഴുവൻ ദഹിപ്പിക്കുന്നു — പർവതങ്ങളോടും സമുദ്രങ്ങളോടും ദ്വീപുകളോടും കൂടെ, കാടുകളും വനങ്ങളും ഉൾപ്പെടെ, പാതാളത്തിലെ സർപ്പലോകങ്ങളും അവിടെ വസിക്കുന്നവരും എല്ലാം ദഹിപ്പിക്കുന്നു.
അഥാന്തരിക്ഷേ സുമഹന്നാനാവര്ണാഃ പയോധരാഃ। ഘോരസ്വരാ വിനദിനസ്തടിന്മാലാവലമ്ബിനഃ। സമുത്തിഷ്ഠന്ദിശഃ സര്വാവിവര്ഷന്തഃ സമന്തതഃ
അപ്പോൾ ആകാശത്ത് വലിയ നിറനിറമുള്ള മേഘങ്ങൾ ഉയർന്ന്, ഭയാനകശബ്ദങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കി, മിന്നലിന്റെ പാളികൾ തൂങ്ങി, എല്ലാ ദിക്കുകളിലും ഉയർന്ന് എല്ലായിടത്തും മഴ പെയ്യുന്നു.
തതോഽഗ്നീം ശമയാമാസുഃ സംവര്താഗ്നിനിയാമകാഃ। അക്ഷമാത്രൈശ്ച ധാരാഭിസ്തിഷ്ഠന്ത്യാപൂര്യ സര്വശഃ
അവ മഹാപ്രളയാഗ്നിയെ നിയന്ത്രിക്കുന്നവർ ആഗ്നിയെ അണയ്ക്കുന്നു; അക്ഷത്തിന്റെ കനംപോലുള്ള വെള്ളധാരകളാൽ എല്ലായിടവും നിറച്ച് നില്ക്കുന്നു.
ഏകാര്ണവേ തദാതസ്മിന്നുപശാന്തചരാചരേ। നഷ്ടചന്ദ്രാര്കപവനേ ഗ്രഹനക്ഷത്രവര്ജിതേ। ചതുര്യുഗസഹസ്രാന്തേ സലിലേനാപ്ലുതാ മഹീ
അപ്പോൾ ആ ഏകസമുദ്രത്തിൽ, ചലനശൂന്യമായ സകല ജഡജന്തുക്കളോടും, ചന്ദ്രനും സൂര്യനും കാറ്റും ഗ്രഹങ്ങളും നക്ഷത്രങ്ങളും ഇല്ലാതായി, നാലു യുഗങ്ങളുടെ ആയിരം സംവത്സരങ്ങൾക്കൊടുവിൽ, ഭൂമി വെള്ളത്തിൽ മുഴുകുന്നു.
തതോ നാരായണാഖ്യസ്തു സഹസ്രാക്ഷഃ സഹസ്രപാത്। സഹസ്രശീര്പാ പുരുഷഃ സ്വപ്നുകാമസ്ത്വതീന്ദ്രിയഃ
അപ്പോൾ നാരായണൻ, ആയിരം കണ്ണുള്ളവൻ, ആയിരം കാലുള്ളവൻ, ആയിരം തലകളുള്ള പുരുഷൻ, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്കപ്പുറമുള്ളവൻ, വിശ്രമത്തിനായി കിടക്കുന്നു.