തിഷ്ഠതിഷ്ഠേതി തം ഭീമഃ സഹസാഽഭ്യദ്രവദ്ബലീ। മാ വധീരിതി പാര്ഥസ്തം ദയാവാന്പ്രത്യഭാഷത
ഭീമൻ 'നിൽക്കു, നിൽക്കു' എന്നു വിളിച്ചു വല്ലാതെ അവനെ ആക്രമിച്ചു; എന്നാൽ ദയയോടെ പാർത്ഥൻ, 'അവനെ കൊല്ലരുത്' എന്നു പറഞ്ഞു.
ജയദ്രഥസ്തു സംപ്രേക്ഷ്യഭ്രാതരാവുദ്യതായുധൌ। പ്രാദാവത്തൂര്ണമവ്യഗ്രോ ജീവിതേപ്സുഃ സുദുഃഖിതഃ
ജയദ്രഥന് ആയുധങ്ങള് ഉയര്ത്തിയെടുത്ത് മുന്നോട്ട് വരുന്ന ഇരുവര് സഹോദരന്മാരെ കണ്ടപ്പോള്, അതീവ വിഷമത്തോടെ ജീവന് രക്ഷിക്കാനായി ഭയമില്ലാതെ വേഗത്തില് ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു.
ലതാഭിഃ സംവൃതേ കക്ഷേ കിരീടം രത്നഭാസ്വരമ്। അപവിധ്യപ്രധാവന്തം നിലീയന്തം വനാന്തരേ
വനം കുരുമുളകുകളും തണ്ടുകളും കൊണ്ട് മൂടപ്പെട്ടിരിക്കെ, രത്നങ്ങളാല് തിളങ്ങുന്ന കിരീടം അവന് ഉപേക്ഷിച്ച്, വനത്തിന്റെ ആഴത്തില് ഒളിച്ചോടി മറഞ്ഞു.
ഭീമസേനസ്തു തം കക്ഷേ ലീയമാനം ഭയാകുലമ്। മാര്ഗമാണോഽവതീര്യാശു രഥാദ്രത്നവിഭൂപിതാത്'। അഭിദ്രുത്യ നിജഗ്രാഹകേശപക്ഷേ ഹ്യമര്ഷണഃ
ഭയത്താല് വിറയുന്ന ജയദ്രഥന് കാട്ടില് ഒളിച്ചിരിക്കുന്നതായി ഭീമസേനന് കണ്ടു. രത്നങ്ങളാല് അലങ്കരിച്ച രഥത്തില് നിന്ന് വേഗത്തില് ഇറങ്ങി, ക്രോധത്തോടെ ഓടിച്ചെന്നു ചെന്നു അവനെ മുടിയിലുപിടിച്ചു പിടിച്ചു.
സമുദ്യമ്യ ച തം ഭീമോ നിഷ്പിപേപ മഹീതലേ। ഗലേ ഗൃഹീത്വാരാജാനം പാതയാമാസ ചൈവ ഹ
അവനെ ഉയര്ത്തിപ്പിടിച്ച് ഭീമന് നിലത്തേക്ക് തള്ളിക്കളഞ്ഞു; രാജാവിനെ കഴുത്തുപിടിച്ച് നിലത്ത് വീഴ്ത്തി.
പുനഃ സ ജീവമാനസ്യ തസ്യോത്പതിതുമിച്ഛതഃ। പദാ മൂര്ധ്നി മഹാബാഹുഃ പ്രാഹരദ്വിലപിഷ്യതഃ
വീണ്ടും എഴുന്നേൽക്കാൻ ശ്രമിച്ചപ്പോൾ, ഭീമൻ തന്റെ ശക്തമായ കാലുകൊണ്ട് അവന്റെ തലയിൽ അടിച്ചു, അവൻ കരയുമ്പോൾ.
തസ്യ ജാനൂ ദദൌ ഭമോ ജഘ്നേ ചൈനമരത്നിനാ। സ മോഹമഗമദ്രാജാ പ്രഹാരവരപീഡിതഃ
ഭീമൻ അവന്റെ മുട്ടുകളിൽ അടിച്ചു, കയ്യൊടികൊണ്ട് വീണ്ടും അടിച്ചു; ഭയങ്കരമായ ആ പ്രഹാരങ്ങൾ സഹിക്കാൻ കഴിയാതെ രാജാവ് ബോധംകെട്ടുവീണു.
സരോഷം ഭീമസേനം തു വാരയാമാസ ഫല്ഗുനഃ। ദുഃശലായാഃ കൃതേരാജാ യത്ത്വാമാഹേതി കൌരവ
കോപത്തോടെ നിന്ന ഭീമസേനനെ അർജ്ജുനൻ തടഞ്ഞു; 'കൗരവാ, ദുഃശലയുടെ കാരണത്താലാണ് രാജാവ് നിന്നോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞത്,' എന്നു പറഞ്ഞു.
നായം പാപസമാചാരോ മത്തോ ജീവിതുമര്ഹതി। കൃഷ്ണായാസ്തദനര്ഹായാഃ പരിക്ലേഷ്ടാ നരാധമഃ
ഈ ദുഷ്ടനായ മനുഷ്യന് ജീവിക്കാനുള്ള അർഹതയില്ല; കൃഷ്ണയോട് അർഹിക്കാത്ത ദുഃഖം ഉണ്ടാക്കിയ ഈ മനുഷ്യനാശം മനുഷ്യരിൽ ഏറ്റവും താഴ്ന്നവനാണ്.
കിംനു ശക്യം മയാ കര്തും യദ്രാജാ സതതം ഘൃണീ। ത്വം ച ബാലിശയാ ബുദ്ധ്യാ സദൈവാസ്മാന്പ്രബാധസേ
രാജാവ് എപ്പോഴും കരുണയുള്ളവനാണ്, നീയും ബാലിശമായ മനസ്സോടെ എപ്പോഴും ഞങ്ങളെ തടയുന്നു; അപ്പോൾ ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യാൻ കഴിയും?
ഏവമുക്ത്വാ സടാസ്തസ്യ പഞ്ചചക്രേ വൃകോദരഃ। അര്ധചന്ദ്രേണ വാണേന കിംചിദബ്രുവതസ്തദാ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് വൃക്കോദരൻ അന്നവന്റെ വാക്കുകൾക്കിടയിൽ അർദ്ധചന്ദ്രാകൃതിയിലുള്ള അമ്പുകൾ കൊണ്ട് അഞ്ചു പ്രാവശ്യം അവനെ വെട്ടി.
വികല്പയിത്വാ രാജാനം തതഃ പ്രാഹ വൃകോദരഃ। ജീവിതും ചേച്ഛസേ മൂഢ ഹേതും മേ ഗദതഃ ശൃണു
രാജാവിനെ കുറിച്ച് ചിന്തിച്ച ശേഷം വൃക്കോദരൻ പറഞ്ഞു: നീ ജീവിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, അജ്ഞാനിയേ, ഞാൻ പറയുന്ന ഒരു നിബന്ധന കേൾക്കു.
ദാസോസ്മീതി ത്വയാ വാച്യം സംസത്സു ച സഭാസു ച। ഏവം ചേജ്ജീവിതം ദദ്യാമേഷ യുദ്ധജിതോ വിധിഃ
സമൂഹങ്ങളിലും സഭകളിലും നീ 'ഞാൻ ദാസനാണ്' എന്ന് പറയണം; അങ്ങനെ ചെയ്താൽ ഞാൻ നിന്നെ ജീവിക്കാൻ അനുവദിക്കും. യുദ്ധത്തിൽ തോറ്റവർക്കുള്ള നിയമം ഇതാണ്.
ഏവമസ്ത്വിതി തം രാജാ കൃച്ഛ്രമാണോ ജയദ്രഥഃ। പ്രോവാച പുരുഷവ്യാഘ്രം ഭീമമാഹവശോഭിനമ്
അപ്പോൾ ജയദ്രഥൻ ബുദ്ധിമുട്ടോടെ യുദ്ധത്തിൽ പ്രകാശിക്കുന്ന ഭീമനെ നോക്കി 'അങ്ങനെയാകട്ടെ' എന്ന് സമ്മതിച്ചു.
തത ഏനം വിചേഷ്ടന്തം വദ്ധ്വാ പാര്ഥോ വൃകോദരഃ। രഥമാരോപയാമാസ വിസംജ്ഞം പാംസുകുണ്ഠിതമ്
അതിനുശേഷം വൃക്കോദരൻ അവനെ കെട്ടി, ബോധംകെട്ട് പൊടിയിൽ മൂടപ്പെട്ട അവനെ രഥത്തിൽ കയറ്റി.
തതസ്തം രഥമാസ്ഥായ ഭീമഃ പാര്താനുഗസ്തദാ। അഗ്ര്യമാശ്രമമധ്യസ്ഥാമഭ്യഗച്ഛദ്യുധിഷ്ഠിരമ്
അതിനുശേഷം ഭീമനും പാർഥനും രഥത്തിൽ കയറി, അഗ്രശ്രാമത്തിൽ ഇരുന്ന യുദ്ധിഷ്ഠിരനിലേക്കു പോയി.
ദര്ശയാമാസ ഭീമസ്തു തദവസ്ഥം ജയദ്രഥമ്। തം രാജാ പ്രാഹസദ്ദൃഷ്ട്വാ മുച്യതാമിതി ചാബ്രവീത്
ഭീമൻ ജയദ്രഥനെ ആ അവസ്ഥയിൽ രാജാവിനോട് കാണിച്ചു; രാജാവ് അതു കണ്ടു ചിരിച്ചു, 'അവനെ വിട്ടയക്കൂ' എന്നു പറഞ്ഞു.
രാജാനം ചാബ്രവീദ്ഭീമോ ദ്രൌപദ്യൈ കഥയേതി വൈ। ദാസഭാവം ഗതോ ഹ്യേഷ പാണ്ഡൂനാം പാപചേതനഃ
ഭീമൻ രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു: 'ഈ പാപചിന്തയുള്ളവൻ പാണ്ഡവരുടെ ദാസനായി മാറിയെന്ന് ദ്രൗപദിക്ക് അറിയിക്കണം.'
തമുവാച ച തതോ ജ്യേഷ്ഠോ ഭ്രാതാ സപ്രണയം വചഃ। മുഞ്ചേമമധമാചാരം പ്രമാണാ യദി തേ വയമ്
അപ്പോൾ മൂത്ത സഹോദരൻ സ്നേഹത്തോടെ പറഞ്ഞു: 'നീ ഞങ്ങളെ വിശ്വസിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, ഈ ദുഷ്ടനെ വിട്ടയക്കാം.'
ദ്രൌപദീ ചാബ്രവീദ്ഭീമമഭിപ്രേക്ഷ്യ യുധിഷ്ഠിരമ്। ദാസോഽയംമുച്യതാം രാത്രസ്ത്വയാപഞ്ചശിഖഃ കൃതഃ
ദ്രൗപദി ഭീമനെയും യുദ്ധിഷ്ഠിരനെയും നോക്കി പറഞ്ഞു: 'ഇവൻ ദാസനാണ്, വിട്ടയക്കൂ. നീ അവനെ അഞ്ചു ചുളുക്കുകളോടെ അടയാളപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.'
ഏവമുക്തഃ സ ഭീമസ്തു ഭ്രാത്രാ ചൈവ ച കൃഷ്ണയാ। മുമോച തം മഹാപാപം ജയദ്രഥമചേതനമ്
അങ്ങനെ സഹോദരനും കൃഷ്ണയും പറഞ്ഞതുകൊണ്ട് ഭീമൻ മഹാപാപിയായ ജയദ്രഥനെ ബോധംകെട്ട നിലയിൽ വിട്ടയച്ചു.
സ മുക്തോഽഭ്യേത്യരാജാനമഭിവാദ്യ യുധിഷ്ഠിരമ്। വവന്ദേ വിഹ്വലോരാജാതാംശ്ച വൃദ്ധാന്മുനീംസ്തദാ
വിടുതൽ ലഭിച്ച ശേഷം അവൻ രാജാവിന്റെ അടുക്കൽ ചെന്നു, യുദ്ധിഷ്ഠിരനോട് വന്ദനം ചെയ്തു, ഭയത്താൽ വിറയച്ച് മൂപ്പന്മാരെയും മുനിമാരെയും നമസ്കരിച്ചു.
തമുവാച ധൃണീ രാജാ ധര്മപുത്രോ യുധിഷ്ഠിരഃ। തഥാജയദ്രഥം ദൃഷ്ട്വാ ഗൃഹീതം സവ്യസാചിനാ
ധർമ്മപുത്രനായ കരുണാമൂർത്തിയായ രാജാവ്, സവ്യാസാചി ജയദ്രഥനെ പിടിച്ചിരിക്കുന്നതിനെ കണ്ടു അവനോട് പറഞ്ഞു.
അദാസോ ഗച്ഛ മുക്തോസി മൈവം കാര്ഷീഃ പുനഃ ക്വചിത്। സ്ത്രീകാമുക ധിഗസ്തു ത്വാം ക്ഷുദ്രഃ ക്ഷത്രസഹായവാന്
നീ ഇനി ദാസനല്ല; നീ സ്വതന്ത്രനാണ്, പോകൂ. ഇനി ഒരിക്കലും ഇങ്ങനെ ചെയ്യരുത്. സ്ത്രീകളെ മോഹിക്കുന്ന നീചനേ, താഴ്ന്ന ക്ഷത്രിയരോടൊപ്പം ചേരുന്നവനേ, നിനക്ക് ലജ്ജയില്ലേ.
ഏവംവിധം ഹി ക കുര്യാത്ത്വദനയഃ പുരുഷാധമഃ। `കര്മ ധര്മവിരുദ്ധം വൈ ലോകദുഷ്ടം ച ദുര്മതേ
നിന്റെ പോലുള്ള ഒരു മനുഷ്യൻ അങ്ങനെയൊരു ദുഷ്കൃത്യം ചെയ്യുമോ? നീ ചെയ്തത് ധർമ്മത്തിന് വിരുദ്ധവും ലോകത്തെ ദുഷിപ്പിക്കുന്നതുമാണ്, ദുഷ്ടബുദ്ധിയേ.
ഗതസത്ത്വമിവ ജ്ഞാത്വാ കര്താരമശുഭസ്യ തമ്। സംപ്രേക്ഷ്യഭരതശ്രേഷ്ഠഃ കൃപാം ചക്രേ നരാധിപഃ
ജീവൻ ഇല്ലാത്തവനെപ്പോലെ ദുഷ്കൃത്യങ്ങൾ ചെയ്ത അവനെ കണ്ടപ്പോൾ, ഭാരതരിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായ രാജാവ് അവനോട് കരുണ കാണിച്ചു.
ധര്മേ തേ വര്ധതാം വുദ്ധിര്മാ ചാധര്മേ മനഃ കൃഥാഃ। സാശ്ച സാഥപാദാതഃ സ്വസ്തി ഗച്ഛ ജയദ്രഥ
നിന്റെ ബുദ്ധി ധർമ്മത്തിൽ വളരട്ടെ; അധർമ്മത്തിൽ മനസ്സ് വെക്കരുത്. ഈ വാക്കുകളോടെ നീ സമാധാനത്തോടെ പോവാവുന്നേ, ജയദ്രഥ.
ഏവമുക്തസ്തു സവ്രീജം തൂഷ്ണീം കിംചിദവാങ്യുഖഃ। ജഗാമ രാജാ ദുഃഖാര്തോ ഗങ്ഗാദ്വാരായ ഭാരത
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതിനു ശേഷം, രാജാവ് തന്റെ കൂട്ടുകാരോടൊപ്പം, വാക്കൊന്നുമില്ലാതെ, മുഖം താഴ്ത്തി, ദുഃഖഭാരത്തോടെ ഗംഗാദ്വാരത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു, ഭാരത.
സ ദേവം ശരണം ഗത്വാ വിരൂപാക്ഷമുമാപതിമ്। തപശ്ചചാര വിപുലം തസ്യ പ്രീതോ വൃഷധ്വജഃ
അവൻ ഉമയുടെ ഭർത്താവായ വിരൂപാക്ഷനിൽ അഭയം തേടി, കഠിനമായ തപസ്സു ചെയ്തു; വൃഷധ്വജൻ അതിൽ സന്തോഷിച്ചു.
ബലിം സ്വയം പ്രത്യഗൃഹ്ണാത്പ്രീയമാണസ്ത്രിലോചനഃ। വരം ചാസ്മൈ ദദൌ ദേവഃ സ ജഗ്രാഹ ച തച്ഛൃണു
മൂന്നു കണ്ണുള്ള ദേവൻ സന്തോഷത്തോടെ അവന്റെ ബലിവരവ് നേരിട്ട് സ്വീകരിച്ചു; ദൈവം അവനു ഒരു വരവും നൽകി. അവൻ വാങ്ങിയത് എന്താണെന്ന് കേൾക്കൂ.