ഇത്യേവമുക്തസ്തു സ സിന്ധുനാഥ- സ്താം ദ്രൌപദീമാഹവിശാലനേത്രാമ്। ആരുഹ്യതാമാശു രഥം മദീയം മാ ത്വാം വലാദ്ദൌപദികര്ഷയേഹമ്
ഇങ്ങനെ ദ്രൗപദിയെ, വിശാലമായ കണ്ണുകളുള്ളവളെ, സിന്ധുരാജാവ് പറഞ്ഞു: 'എൻ്റെ രഥത്തിൽ വേഗത്തിൽ കയറി നിൽക്കു; ഞാൻ നിന്നെ ബലാൽ വലിച്ചുകൊണ്ടുപോകേണ്ടി വരാതിരിക്കുക.'
സാ താനനുപ്രേക്ഷ്യ വിശാലനേത്രാ ജിഘൃക്ഷമാണാനവഭര്ത്സയന്തീ। പ്രോവാച മാ മാ സ്പൃശതേതി ഭീതാ ധൌമ്യം പ്രചുക്രോശ പുരോഹിതം സാ
വിശാലമായ കണ്ണുകളുള്ള ദ്രൗപദി അവളെ പിടിക്കാനുള്ളവരെ കനിഞ്ഞുനോക്കി ഭയത്തോടെ പറഞ്ഞുവിളിച്ചു: 'എന്നെ തൊടരുത്, എന്നെ തൊടരുത്!' എന്നിട്ട് പുരോഹിതനായ ധൗമ്യനെ വിളിച്ചു.
ജഗ്രാഹ താമുത്തരവസ്ത്രദേശേ ജയദ്രഥസ്തം സമവാക്ഷിപത്സാ। തയാ സമാക്ഷിപ്തതനുഃ സ പാപഃ പപാത ശാഖീവ നികൃത്തമൂലഃ
ജയദ്രഥൻ അവളെ മേൽവസ്ത്രത്തിന്റെ ഭാഗത്ത് പിടിച്ചു വലിച്ചു. അവൾ അതിന് എതിർത്ത് പിടിച്ചു നിൽക്കുമ്പോൾ, ആ പാപി അവളുടെ വലിച്ചിഴച്ചതിൽ, വേരുമുറിഞ്ഞ ശാഖപോലെ വീണുപോയി.
പ്രഗൃഹ്യമാണാ തു മഹാജവേന മുഹുര്വിനിഃശ്വസ്യ ച രാജപുത്രീ। സാ മൃഷ്യമാണാ രഥമാരുരോഹ ധൌമ്യസ്യ പാദാവഭിവാദ്യ കൃഷ്ണാ
വലിയ ബലത്തോടെ വലിച്ചിഴക്കപ്പെടുമ്പോഴും, രാജകുമാരിയായ കൃഷ്ണാ വീണ്ടും വീണ്ടും ആഹ്ശ്വാസം വിട്ട് സഹിച്ചു, ധൗമ്യന്റെ കാലിൽ വണങ്ങി രഥത്തിൽ കയറി.
നേയം ശക്യാ ത്വയാ നേതുമവിജിത്യ മഹാരഥാന്। ധര്മം ക്ഷത്രസ് പൌരാണമവേക്ഷസ്വ ജയദ്രഥ
ജയദ്രഥാ, നീ മഹാരഥന്മാരെ ജയിക്കാതെ ഇവളെ കൊണ്ടുപോകാൻ കഴിയില്ല. യുദ്ധത്തിന്റെ പുരാതന നിയമം ഓർത്തു നോക്കു.
ക്ഷുദ്രം കൃത്വാഫലംപാപം ത്വം പ്രാപ്സ്യസി ന സംശയഃ। ആസാദ്യ പാണ്ഡവാന്വീരാന്ധര്മരാജപുരോഗമാന്
നീ ചെയ്ത ഈ ചീത്തയും പാപകരമായ പ്രവൃത്തി നിനക്ക് ഫലം നൽകാതെ ഇരിക്കില്ല; ധർമ്മരാജനെ മുന്നിൽ നിർത്തുന്ന വീരനായ പാണ്ഡവന്മാരെ നീ നേരിടുകയാണ്.
ഇത്യുക്തവാഹ്രിയമാണാം താം രാജപുത്രീം യശസ്വിനീമ്। അന്വഗച്ഛത്തദാ ധൌമ്യഃ പദാതിഗണമധ്യഗഃ
ഇങ്ങനെ, മഹത്വമുള്ള രാജകുമാരി വലിച്ചുകൊണ്ടുപോകപ്പെടുമ്പോൾ, ധൗമ്യൻ പദാതികളുടെ നടുവിൽ നടക്കുകയായിരുന്നു.
തതോ ദിശഃ സംപരിവൃത്യ പാര്ഥാ മൃഗാന്വരാഹാന്മഹിപാംസ്ച ഹന്വാ। ധനുര്ധരാഃ ശ്രേഷ്ഠതമാഃ പൃഥിവ്യാം പൃഥക്ചരന്തഃ സഹിതാ ബഭൂവുഃ
അതിനുശേഷം പൃഥയുടെ മക്കൾ എല്ലാ ദിക്കുകളിലേക്കും തിരിഞ്ഞ്, മാൻ, പന്നി, മറ്റു മൃഗങ്ങൾ എന്നിവയെ വേട്ടയാടുകയും, ഭൂമിയിലെ ഏറ്റവും മികച്ച വില്ലാളികൾ വേറിട്ടു സഞ്ചരിച്ചിട്ടും ഒരുമിച്ചു നിന്നു.
തതോ മൃഗവ്യാലജനാനുകീര്ണം മഹാവനം തദ്വിഹഗോപഘുഷ്ടമ്। ഭ്രാതൄംശ്ച താനഭ്യവദദ്യുധിഷ്ഠിരഃ ശ്രുത്വാ ഗിരോ വ്യാഹരതാം മൃഗാണാമ്
ആ വലിയ വനത്തിൽ മൃഗങ്ങളും പക്ഷികളും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. മൃഗങ്ങളുടെ വിളികൾ കേട്ട യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ സഹോദരന്മാരോടു പറഞ്ഞു.
ആദിത്യദീപ്താം ദിശമഭ്യുപേത്യ മൃഗാ ദ്വിജാഃ ക്രൂരമിമേ വദന്തി। ആയാസമുഗ്രം പ്രതിവേദയന്തോ മഹാഭയം ശത്രുഭിര്വാഽവമാനമ്
സൂര്യപ്രകാശം നിറഞ്ഞ ദിക്കിലേക്ക് സമീപിച്ചപ്പോൾ, മൃഗങ്ങൾ കഠിനമായ ശബ്ദങ്ങൾ പുറത്ത് വിടുന്നു. അവ അതികഠിനമായ ക്ഷീണം, വലിയ ഭയം, അല്ലെങ്കിൽ ശത്രുക്കളിൽ നിന്നുള്ള അപമാനം സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
ക്ഷിപ്രം നിവര്തധ്വമലം മൃഗൈര്നോ മനോ ഹി മേ ദൂയതി ദഹ്യതേ ച। ബുദ്ധിം സമാച്ഛാദ്യ ച മേ സമന്യു- രുദ്ധൂയതേ പ്രാണപതിഃ ശരീരേ
വേഗത്തിൽ തിരിച്ച് വരൂ; വേട്ടയാടൽ മതിയാകട്ടെ. എന്റെ മനസ്സ് വേദനയോടെ കത്തുന്നു. എന്റെ ബുദ്ധി മങ്ങിയിരിക്കുന്നു, ശ്വാസം ശരീരത്തിനകത്ത് അലയുന്നു.
സരഃ സുപര്ണന ഹൃതോരഗേന്ദ്ര- മരാജകം രാഷ്ട്രമിവേഹ ശാന്തമ്। ഏവംവിധം മേ പ്രതിഭാതി കാമ്യകം ശൌണ്ഡൈര്യഥാ പീതസുരശ്ച കുമ്ഭഃ
സുപർണ്ണനും വലിയ പാമ്പും ഇല്ലാതായ ഈ തടാകം രാജാവില്ലാത്ത രാജ്യത്തെപ്പോലെ ശൂന്യമാണ്. അതുപോലെ തന്നെ, കാമ്യകവനം വീരന്മാർ പാനപാത്രം ഒഴിഞ്ഞതുപോലെ ശൂന്യമായി തോന്നുന്നു.
തേ സൈന്ധവൈരഗ്ന്യനിലോഗ്രവേഗൈ- ര്മഹാജവൈര്വാജിഭിരുഹ്യമാനാഃ। യുക്തൈര്ബൃഹദ്ഭിഃ സുരഥൈര്നൃവീരാ- സ്തദാശ്രമായാഭിമുഖാ ബഭൂവുഃ
അപ്പോള് അതിവേഗം ഓടുന്ന വലിയ, ഉജ്ജ്വലമായ കുതിരകള് ചേര്ത്ത രഥങ്ങളില് കയറി, മഹാശക്തരായ ആ വീരന്മാര് അശ്രമത്തേക്കു മുന്നോട്ട് പോന്നു.
തേഷാം തു ഗോമായുരനല്പഘോഷോ നിവര്തതാം വാമമുപേത്യ പാര്ശ്വമ്। പ്രവ്യാഹരത്തത്പ്രവിമൃശ്യ രാജാ പ്രോവാച ഭീമം ച ധനംജയം ച
അവരടങ്ങി തിരിയുമ്പോള്, വലിയ ശബ്ദത്തോടെ ഒരു നായാട്ടു പുള്ളി ഇടതുവശം അടുത്തുവന്നു; രാജാവ് ഇതു ശ്രദ്ധിച്ച് ഭീമനും ധനഞ്ജയനും പറഞ്ഞു.
യഥാ വദത്യേപ വിഹീനയോനിഃ സാലാവൃകോവാമമുപേത്യ പാര്സ്വമ്। സുവ്യക്തമസ്മാനവമത്യ പാപൈഃ കൃതോഽഭിമര്ദഃ കുരുഭിഃ പ്രസഹ്യ
ഇങ്ങനെ ഒരു താഴ്ന്ന ജന്മത്തില് ജനിച്ച നായാട്ടുപുള്ളി നമ്മുടെ ഇടതുവശം വന്ന് കുരയ്ക്കുന്നതുപോലെ, കുരുക്കള് പാപബുദ്ധിയോടെ നമ്മെ അവമതിച്ച് തുറന്നടിച്ചു.
ഏത്യാഥ തേ തദ്വനമാവിശന്തോ മഹത്യരണ്യേ മൃഗയാം ചരിത്വാ। ബാലാമപശ്യന്ത തദാ രുദന്തീം ധാത്രേയികാം പ്രേഷ്യവധൂം പ്രിയായാഃ
അവിടെ ആ വലിയ കാടില് വേട്ടയാടിയശേഷം അശ്രമത്തിലേക്ക് കടക്കുമ്പോള്, അവർ കരയുന്ന ഒരുപെൺകുട്ടിയെ കണ്ടു; അവളായിരുന്നു അവരുടെ പ്രിയപ്പെട്ടവളുടെ ദാസി, ധാത്രിയുടെ മരുമകള്.
താമിന്ദ്രസേനസ്ത്വരിതോഽഭിസൃത്യ രഥാദവപ്ലുത്യ തതോഽഭ്യധാവത്। പ്രോവാച ചൈനാം വചനം നരേന്ദ്ര ധാത്രേയികാമാര്തതരസ്തദാനീമ്
ഇന്ദ്രസേനന് വേഗത്തില് രഥത്തില് നിന്ന് ചാടി അവളോടേക്കു ഓടി; അതീവ ദുഃഖിതനായ രാജാവ് ധാത്രിയുടെ മരുമകളോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
കച്ചിത്പരൈര്നാപകൃതം വനേഽസ്മിന്
നിനക്കിവിടെ കാട്ടില് ആരെങ്കിലും ദോഷം ചെയ്തോ?
പര്യാകുലാ സാധു സമീക്ഷ്യസൂത- മഭ്യാപതന്തം ദ്രുതമിന്ദ്രസേനമ്। ഉരോ ഘ്നതീ കഷ്ടതരം തദാനീ- മുച്ചൈഃ പ്രചുക്രോശ ഹൃതേതി ദേവീ
ഇന്ദ്രസേനന് വേഗത്തില് അടുത്തുവരുന്നത് കണ്ട രാജ്ഞി, അതീവ വിഷമത്തോടെ നെഞ്ച് അടിച്ചു, 'അവളെ കൊണ്ടുപോയി!' എന്നു ഉച്ചത്തില് വിളിച്ചു.
അനിന്ദ്യരൂപാ തു വിശാലനേത്രാ ശരീരതുല്യാ കുരുപുങ്ഗവാനാമ്। `കേനാത്മനാശായ യദാപനീതാ ഛിദ്രം സമാസാദ്യ നരേന്ദ്രപത്നീ
ദോഷമൊന്നുമില്ലാത്ത രൂപവും വലിയ കണ്ണുകളും 가진, കുരുക്കളിൽ പ്രധാനരായവരെപ്പോലെയുള്ള രാജ്ഞിയെ, ആരാണ് അവസരം നോക്കി, അവളുടെ നാശത്തിനായി കൊണ്ടുപോയത്?
യദ്യേവ ദേവീം പൃഥിവീം പ്രവിഷ്ടാ ദിവം പ്രപന്നാഽപ്യഥവാ സമുദ്രമ്। തസ്യാ ഗമിഷ്യന്തി പദേ ഹി പാര്ഥാ- സ്തഥാ ഹി സംതപ്യതി ധര്മരാജഃ
രാജ്ഞി ഭൂമിയില് മറഞ്ഞാലോ, സ്വര്ഗത്തിലേക്കോ കടന്നാലോ, സമുദ്രത്തിലേക്കോ പോയാലോ, പാണ്ഡവര് അവളുടെ വഴിയെ പിന്തുടരും; അങ്ങനെ യുദ്ധിഷ്ഠിരന് അതീവ ദുഃഖത്തിലാണ്.
കോ ഹീദൃശാനാമരിമര്ദനാനാം ക്ലേശക്ഷമാണാമപരാജിതാനാമ്। പ്രാണൈഃ സമാമിഷ്ടതമാം ജിഹീര്ഷേ- ദനുത്തമം രത്നമിവ പ്രമൂഢഃ
ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്ന, കഷ്ടം സഹിക്കുന്ന, ഒരിക്കലും തോറ്റിട്ടില്ലാത്ത ഈ വീരന്മാരുടെ ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ടവളെ, ജീവന് പോലും പണയപ്പെടുത്തി, ആരാണ് മൂഢതയോടെ പിടിച്ചുപോയത്?
ന ബുധ്യതേ നാഥവതീമിഹാദ്യ ബഹിശ്ചരം ഹൃദയം പാണ്ഡവാനാമ്। കസ്യാദ്യ കായം പ്രതിഭിദ്യ ഘോരാ മഹീം പ്രവേക്ഷ്യന്തി ശിതാഃ ശരാഗ്ര്യാഃ
പാണ്ഡവര്ക്ക് ഇപ്പോൾ രക്ഷകനില്ലെങ്കിലും അവരുടെ മനസ്സ് രാജ്ഞിയുടെ അഭാവം മനസ്സിലാക്കുന്നില്ല; ഇന്ന് ആരുടെ ശരീരത്തിലേക്കാണ് കഠിനമായ അമ്പുകള് കുത്തി ഭൂമിയില് വീഴുന്നത്?
മാ ത്വം ശുചസ്താം പ്രതി ഭീരു വിദ്ധി യഥാഽദ്യ കൃഷ്ണാ പുനരേഷ്യതീതി। നിഹത്യ സര്വാന്ദ്വിഷതഃ സമഗ്രാ- ന്പാര്ഥാഃ സമേഷ്യനത്യഥ യാജ്ഞസേന്യാ
ഭയക്കരിയായവളെ, അവളെക്കുറിച്ച് ദുഃഖിക്കേണ്ട; കൃഷ്ണ ഇന്ന് തിരികെ വരുമെന്ന് അറിയുക. പാണ്ഡവര് എല്ലാ ശത്രുക്കളെയും സംഹരിച്ച് യജ്ഞസേനിയെ തിരിച്ചുകൊണ്ടുവരും.
അഥാബ്രവീച്ചാരുമുഖം പ്രസൃജ്യ ധാത്രേയികാ സാരഥിമിന്ദ്രസേനമ്। ജയദ്രഥേനാപഹൃതാപ്രമഥ്യ പഞ്ചേന്ദ്രകല്പാന്പരിഭൂയ കൃഷ്ണാ
അപ്പോൾ ധാത്രിയുടെ മരുമകള് മനോഹരമുഖമുള്ള കൂട്ടുകാരിയെ വിട്ട്, ഇന്ദ്രസേനന് എന്ന സാരഥിയോട് പറഞ്ഞു: 'ജയദ്രഥന് കൃഷ്ണയെ, ദൈവങ്ങളെപ്പോലെയുള്ളവരെ പോലും തോൽപ്പിച്ച് പിടിച്ചുപോയി.'
തിഷ്ഠന്തി വര്ത്മാനി നവാന്യമൂനി വൃക്ഷാശ്ച ന മ്ലാന്തി തഥൈവ ഭഗ്നാഃ। ആവര്തയധ്വം ഹ്യനുയാത ശീഘ്രം ന ദൂരയാതൈവ ഹി രാജപുത്രീ
ഇവിടെ പുതിയ പാതകളുണ്ട്; തകര്ന്നുവെങ്കിലും മരങ്ങള് ഉണങ്ങിയിട്ടില്ല. വേഗത്തില് തിരിഞ്ഞ് പിന്തുടരൂ— രാജകുമാരി ദൂരെയല്ല.
സന്നഹ്യധ്വം സര്വ ഏവേന്ദ്രകല്പാ മഹാന്തി ചാരൂണി ച ദംശനാനി। ഗൃഹ്ണീത ചാപാനി മഹാധനാനി ശരാംശ്ച ശീഘ്രം പദവീം വ്രജധ്വമ്
ഇന്ദ്രനെപ്പോലെയുള്ള വീരന്മാരെല്ലാവരും ആയുധങ്ങള് ധരിക്കൂ; വലിയ, ദീപ്തമായ കാവചവും ശക്തമായ വില്ലുകളും അമ്പുകളും എടുക്കൂ, വേഗത്തില് അവളുടെ പാത പിന്തുടരൂ.
പുരാ ഹി നിര്ഭര്ത്സനദണ്ഡമോഹിതാ പ്രമൂഢചിത്താ വദനേന ശുഷ്യതാ। ദദാതി കസ്മൈചിദനര്ഹതേ തനും വരാജ്യപൂര്ണാമിവ ഭസ്മനി സ്രുചമ്
ഒരിക്കൽ കഠിനമായ വാക്കുകളും ശിക്ഷയും മൂലം മനസ്സ് മങ്ങി, മുഖം ഉണങ്ങി, അവളെ അയോഗ്യനായി ആരോ ഏറ്റുവാങ്ങി—നെയ്യ് നിറഞ്ഞ ഒരു ചമച് ചിതാഭസ്മത്തിലേക്ക് എറിയുന്നതുപോലെ.
പുരാ തുഷാഗ്നാവിവ ഹൂയതേ ഹവിഃ പുരാ ശ്മശാനേ സ്രഗിവാപവിദ്ധ്യതേ। പുരാ ച സോമോഽധ്വരഗോഽവലിഹ്യതേ ശുനാ യഥാ വിപ്രജനേ പ്രമോഹിതേ
ഒരിക്കൽ, തണുത്ത ചിതാഭസ്മത്തിലേക്ക് ഹോമം എറിയുന്നതുപോലെയും, ശ്മശാനത്തില് പുഷ്പമാല ഉപേക്ഷിക്കുന്നതുപോലെയും, യാഗത്തില് പുരോഹിതന്മാര് ഇല്ലാതിരിക്കുമ്പോള് സോമം നായ് ചൂഷിക്കുന്നതുപോലെയും അവളെ അവഗണിച്ചു.
പുരാ ഹി പാര്ഥാശ്ച ദൃതൌ ച കാപിലീ പ്രസിച്ഛതേ ക്ഷീരധാരാ യതധ്വമ്'। മഹത്യരണ്യേ മൃഗയാം ചരിത്വാ പുരാ സൃഗാലോ നലിനീം വിഗാഹതേ
പാണ്ഡവരേയും ദ്രുപദപുത്രിയേയും, ഒരിക്കല് പാല്പോലുള്ള പ്രവാഹം തടഞ്ഞുവെച്ചു; വലിയ കാടില് വേട്ടയാടിയശേഷം, ഒരിക്കല് നായാട്ടുപുള്ളി താമരക്കുളത്തിലേക്ക് കയറി.