തതസ്തദന്നം രസവത്സ ഏവ ക്ഷുധയാഽന്വിതഃ। ബുഭുജേ കൃത്സ്നമുന്മത്തഃ പ്രാദാത്തസ്മൈ ച മുദ്ഗലഃ
അതിനുശേഷം, അതു രുചികരമെന്നപോലെ വിശപ്പോടെ ആ മനുഷ്യൻ മുഴുവൻ അന്നവും ഭക്തിയോടെ കഴിച്ചു. മുദ്ഗളൻ അതു അവനു സന്തോഷത്തോടെ നൽകി.
ഭുക്ത്വാ ചാന്നം തതഃ സര്വമുച്ഛിഷ്ടേനാത്മനസ്തതഃ। അഥാങ്ഗം ലിലിപേഽന്നേന യഥാഗതമഗാച്ച സഃ
അവൻ മുഴുവൻ അന്നവും കഴിച്ചശേഷം, ശേഷിച്ച ഭക്ഷണം തന്റെ ശരീരത്തിൽ പുരട്ടി, അവൻ വന്നതുപോലെ തന്നെ അവിടെ നിന്ന് പോയി.
തേനൈവാത്മാനമാലിപ്യ ഹസന്ഗായന്പ്രധാവതി। നൃത്യതേ ധാവതേ ചൈവ ബുദ്ധ്യാ തത്ക്രോശതേ തഥാ
അവൻ ആ ഭക്ഷണം ശരീരത്തിൽ പുരട്ടിയ ശേഷം, ചിരിച്ചും പാടിയും ഓടിയും നൃത്തം ചെയ്തും വലിയ ശബ്ദത്തിൽ വിളിച്ചും അവിടെ ചുറ്റി നടന്നു.
ഏവം ദ്വിതീയേ സംപ്രാപ്തേ പര്വകാലേ മനീഷിണഃ। ആഗമ്യ ബുഭുജേ സര്വമന്നപുഞ്ഛോപജീവിനഃ
ഇങ്ങനെ, രണ്ടാമത്തെ വിശേഷദിനം എത്തിയപ്പോൾ, ആ ജ്ഞാനിയെത്തി വീണ്ടും മുഴുവൻ അന്നവും കഴിച്ചു; അവൻ ശേഷിച്ച ഭക്ഷണത്തിൽ ജീവിച്ചു.
നിരാഹാരസ്തു സ മുനിരുഞ്ഛമാര്ജയേ പുനഃ। ന ചൈനം വിക്രിയാം നേതുമശകന്മുദ്ഗലം ക്ഷുധാ
ആ മുനി ഭക്ഷണമില്ലാതിരുന്നിട്ടും വീണ്ടും ഉണക്കിയ ധാന്യം ശേഖരിച്ചു. വിശപ്പ് മുദ്ഗളനെ ഒരിക്കലും കുഴപ്പത്തിലാക്കാനോ മാറ്റം വരുത്താനോ കഴിഞ്ഞില്ല.
ന ക്രോധോ ന ച മാത്സര്യം നാവമാനോ ന സംഭ്രമഃ। സപുത്രദാരമുഞ്ഛന്തമാവിവേശ ദ്വിജോത്തമമ്
കോപം, അസൂയ, അവഹേളനമോ ഉത്കണ്ഠയോ ഒന്നും മുദ്ഗളൻ എന്ന മഹാനായ ദ്വിജനിൽ കടന്നുവന്നില്ല; ഭാര്യയും മകനും കൂടെ ഉണ്ചം വിട്ടുനൽകുമ്പോഴും.
തഥാ തമുഞ്ഛധര്മാണം ദുര്വാസാ മുനിസത്തമമ്। ഉപതസ്ഥേ യഥാകാലം ഷട്കൃത്വഃ കൃതനിശ്ചയഃ
അങ്ങനെ, ഉണ്ചധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ച മനസ്സോടെ, ദുർവാസാ എന്ന മഹർഷി സമയമനുസരിച്ച് ആറു പ്രാവശ്യം മുദ്ഗളനെ സന്ദർശിച്ചു.
ന ചാസ് മനസഃ കശ്ചിദ്വികാരോ ദൃശ്യതേ മുനേഃ। ശുദ്ധസത്വസ്യ ശുദ്ധം സ ദദൃശേ നിര്മലം മനഃ
ആ മുനിയുടെ മനസ്സിൽ ഒരു മാറ്റവും കാണപ്പെട്ടില്ല; അവന്റെ മനസ്സ് ശുദ്ധവും നിർമ്മലവുമായിരുന്നു.
തമുവാച തതഃ പ്രീതഃ സ മുനിര്മുദ്ഗലം തദാ। ത്വത്സമോ നാസ്തി ലോകേഽസ്മിന്ദാതാ മാത്സര്യവര്ജിതഃ
അപ്പോൾ സന്തോഷത്തോടെ ആ മുനി മുദ്ഗളനോട് പറഞ്ഞു: 'നിനക്കു സമമായ ദാനി ഈ ലോകത്ത് ഇല്ല; നീ അസൂയയില്ലാതെ നൽകുന്നവനാണ്.'
ക്ഷുദ്ധര്മസംജ്ഞാം പ്രണുദത്യാദത്തേ ധൈര്യമേവ ച। വിഷയാനുസാരിണീ ജിഹ്വാ കര്ഷത്യേവ രസാന്പ്രതി
ഭക്ഷ്യത്തിൽ 'എന്റെത്' എന്ന ഭാവം നീക്കി, ധൈര്യത്തെയാണ് സ്വീകരിക്കുന്നത്; ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ പിന്തുടരുന്ന നാവു എപ്പോഴും രുചികളെ തേടുന്നു.
ആഹാരപ്രഭവാഃ പ്രാണാ മനോ ദുര്നിഗ്രഹം ചലമ്। മനസശ്ചേന്ദ്രിയാണാം ചാപ്യൈകാഗ്ര്യം നിശ്ചിതം തപഃ
ഭക്ഷ്യത്തിൽ നിന്നാണ് പ്രാണൻ ഉത്ഭവിക്കുന്നത്; മനസ്സ് പിടിച്ചിടാൻ ബുദ്ധിമുട്ടും ചഞ്ചലവുമാണ്; എന്നാൽ മനസ്സിന്റെയും ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെയും ഏകാഗ്രതയാണ് യഥാർത്ഥ തപസ്സ്.
ശ്രമേണോപാര്ജിതം ത്യക്തം ന ച ദുഃഖേന ചേതസാ। തത്സര്വം ഭവതാ സാധോ യഥാവദുപപാദിതമ്
കഷ്ടപ്പാടോടെ സമ്പാദിച്ചതു മനസ്സിൽ ദുഃഖമില്ലാതെ വിട്ടുനൽകുന്നു; മഹാനേ, നീ ഇതെല്ലാം ശരിയായി നടപ്പാക്കിയിരിക്കുന്നു.
പ്രീതാഃ സ്മോഽനുഗൃഹീതാശ്ച സമേത്യ ഭവതാ സഹ। ഇന്ദ്രിയാഭിജയോ ധൈര്യം സംവിഭാഗോ ദമഃ ശമഃ। ദയാ സത്യം ച ധര്മശ്ച ത്വയി സര്വം പ്രതിഷ്ഠിതമ്
നിനക്കൊപ്പം കൂടിയതിൽ ഞങ്ങൾ സന്തോഷവും അനുഗ്രഹവും അനുഭവിക്കുന്നു; ഇന്ദ്രിയജയം, ധൈര്യം, പങ്കിടൽ, ആത്മസംയമനം, മനസ്സിന്റെ സമാധാനം, കരുണ, സത്യം, ധർമ്മം — ഇതെല്ലാം നിനക്കിൽ ഉറപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു.
ലോകാഃ സമസ്താ ധര്മേണ ധാര്യന്തേ സചരാചരാഃ। ധര്മോപി ധാര്യതേ യേന ധൃതിയുക്ത ത്വയാഽഽത്മനാ
സഞ്ചരിക്കുന്നവയും അചഞ്ചലങ്ങളുമായ എല്ലാ ലോകങ്ങളും ധർമ്മം കൊണ്ടാണ് നിലനിൽക്കുന്നത്; ആ ധർമ്മം തന്നെയാണ് നീ ധൈര്യത്തോടെ നിലനിർത്തുന്നത്.
വിശുദ്ധസത്വസംപന്നോ ന ത്വദന്യോസ്തി കശ്ചന'। ജിതാസ്തേ കര്മഭിര്ലോകാഃ പ്രാപ്തോസി പരമാം ഗതിമ്
നിന്റെപോലെയുള്ള ശുദ്ധസ്വഭാവം മറ്റാരിലും ഇല്ല; നിന്റെ പ്രവൃത്തികൾകൊണ്ട് നീ ലോകങ്ങളെ ജയിച്ച് പരമഗതിയെ നേടിയിരിക്കുന്നു.
അഹോ ദാനം വിഘുഷ്ടം തേ സുമഹത്സ്വര്ഗവാസിഭിഃ। സശരീരോ ഭവാന്ഗന്താ സ്വര്ഗം സുചരിതവ്രത
അഹോ, നിന്റെ ദാനം സ്വർഗ്ഗവാസികൾക്കിടയിൽ പ്രശസ്തമാണ്; നല്ല വ്രതത്തിൽ ഉറച്ചവനായ നീ ഈ ശരീരത്തോടുകൂടി സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്കു പോകും.
ഇത്യേവം വദതസ്തസ്യ തദാ ദുര്വാസസോ മുനേഃ। ദേവദൂതോ വിമാനേന മുദ്ഗലം പ്രത്യുപസ്ഥിതഃ
അങ്ങനെ ദുർവാസാ മുനി സംസാരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, ദൈവദൂതൻ ഒരു ദിവ്യവിമാനവുമായി മുദ്ഗളന്റെ മുമ്പിൽ എത്തി.
ഹംസസാരസയുക്തേന കിങ്കിണീജാലമാലിനാ। കാമഗേന വിചിത്രേണ ദിവ്യഗന്ധവതാ തഥാ
അത് ഹംസകളും സാരസങ്ങളും കെട്ടിയ, മണിച്ചങ്ങലുകൾ അലങ്കരിച്ച, മനോഹരവും ഇഷ്ടാനുസൃതമായി സഞ്ചരിക്കുന്നതുമായ ദിവ്യസുഗന്ധമുള്ള ഒരു വിമാനം ആയിരുന്നു.
ഉവാച ചൈനം വിപ്രര്ഷിം വിമാനം കര്മഭിര്ജിതമ്। സമുപാരോഹ സംസിദ്ധിം പ്രാപ്തോസി പരമാം മുനേ
അവൻ ആ ബ്രാഹ്മണമഹർഷിയോട് പറഞ്ഞു: 'നിന്റെ സത്കർമ്മങ്ങൾ കൊണ്ട് നേടപ്പെട്ട ഈ ദിവ്യരഥത്തിൽ കയറി വരിക. മഹർഷേ, നീ പരമോന്നതമായ Siddhi നേടിച്ചേർന്നിരിക്കുന്നു.'
തമേവംവാദിനമൃഷിര്ദേവദൂതമുവാച ഹ। ഇച്ഛാമി ഭവതാ പ്രോക്താന്ഗുണാന്സ്വര്ഗനിവാസിനാം
അങ്ങനെ പറഞ്ഞ ദൈവദൂതനോട് ആ മഹർഷി പറഞ്ഞു: 'സ്വർഗത്തിൽ വസിക്കുന്നവരുടെ ഗുണങ്ങൾ ഞാൻ നിന്നിൽ നിന്ന് കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.'
കേ ഗുണാസ്തത്രവസതാം കിം തപഃ കശ്ച നിശ്ചയഃ। സ്വര്ഗേ തത്രസുഖം കിം ച ദോഷോ വാ ദേവദൂതക
'അവിടെ വസിക്കുന്നവരുടെ ഗുണങ്ങൾ എന്തെല്ലാം? അവരുടെ തപസ്സും, മനസ്സിലെ ഉറച്ച തീരുമാനം എന്താണ്? സ്വർഗത്തിൽ എങ്ങനെയുള്ള സുഖം ഉണ്ട്? ദൈവദൂതാ, അവിടെ എന്തെങ്കിലും ദോഷമുണ്ടോ?'
സതാം സാപ്തപദം മിത്രമാഹുഃ സന്തഃ കുലോചിതാഃ। മിത്രതാം ച പുരസ്കൃത്യ പൃച്ഛാമി ത്വാമഹം വിഭോ
'സത്പുരുഷന്മാർ പറയുന്നു, ഏഴു പടികൾ കൂടി നടക്കുമ്പോൾ സൗഹൃദം ഉണ്ടാകുന്നു എന്ന്. നല്ലവർ തങ്ങളുടെ കുടുംബത്തിന് യോജിച്ച രീതിയിൽ പെരുമാറുന്നു. നമ്മുടെ സൗഹൃദം കണക്കിലെടുത്ത് ഞാൻ നിന്നോട് ചോദിക്കുന്നു, മഹാനേ.'
യദത്ര തഥ്യം പഥ്യം ച തദ്ബ്രവീഹ്യവിചാരയന്। ശ്രുത്വാ തഥാ കരിഷ്യാമി വ്യവസായം ഗിരാ തവ
'ഇവിടെ യഥാർത്ഥവും ഉപകാരപ്രദവുമായത് നീ സംശയമില്ലാതെ പറയണം. ഞാൻ നിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടാൽ ഉറച്ച മനസ്സോടെ അതനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കും.'
മഹര്ഷേഽകാര്യബുദ്ധിസ്ത്വം യഃ സ്വര്ഗസുഖമുത്തമമ്। സംപ്രാപ്തം പ്രതിപത്തവ്യം വിമൃശസ്യബുധോ യഥാ
'മഹർഷേ, ചെയ്യേണ്ടതിൽ നിന്നു നീ മനസ്സു മാറ്റിയിരിക്കുന്നു. ഉന്നതമായ സ്വർഗസുഖം ലഭിച്ചാൽ, വിവേകത്തോടെ ആനുകൂല്യങ്ങൾ ആസ്വദിക്കേണ്ടതാണ് എന്ന് ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു.'
ഉപരിഷ്ടാദയം ലോകോ യോഽയം സ്വരിതി സംജ്ഞിതഃ। ഊര്ധ്വഗഃ സത്പഥഃ ശശ്വദ്ദേവയാനചരോ മുനേ
'മുകളിൽ സ്വർഗം എന്നറിയപ്പെടുന്ന ലോകം ഉണ്ട്. അത് ദൈവങ്ങളുടെ പുണ്യപഥം, എപ്പോഴും ഉന്നതവും ശുദ്ധവുമാണ്, മഹർഷേ.'
നാതപ്തതപസഃ പുംസോ നാമഹായജ്ഞയാജിനഃ। നാനൃതാ നാസ്തികാശ്ചൈവ തത്രഗച്ഛന്തി മുദ്ഗല
'തപസ്സ് ചെയ്യാത്തവരും മഹായജ്ഞങ്ങൾ അർപ്പിക്കാത്തവരും, സത്യം പാലിക്കാത്തവരും, ദൈവത്തെ നിഷേധിക്കുന്നവരും, മുദ്ഗലാ, അവിടെ എത്താൻ കഴിയില്ല.'
ധര്മാത്മാനോ ജിതാത്മാനഃ ശാന്താ ദാന്താ വിമത്സരാഃ। ദാനധര്മരതാഃ പുംസഃ ശൂരാശ്ചാഹിതലക്ഷണാഃ
'ധർമ്മനിഷ്ഠരും ആത്മസംയമനമുള്ളവരും, മനസ്സിൽ സമാധാനമുള്ളവരും, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിക്കുന്നവരും, അസൂയ ഇല്ലാത്തവരും, ദാനധർമ്മത്തിൽ ആസ്വാദനമുള്ളവരും, ഉത്സാഹമുള്ളവരും, ശുഭലക്ഷണങ്ങളുള്ളവരും അവിടെ എത്തുന്നു.'
തത്രഗച്ഛന്തി ധര്മാഗ്ര്യം കൃത്വാ ശമദമാത്മകമ്। ലോകാന്പുണ്യകൃതാം ബ്രഹ്മന്സദ്ഭിരാചരിതാന്നൃഭിഃ
'ശാന്തിയും സംയമവും ഉള്ള മനസ്സോടെ ഉത്തമധർമ്മം അനുഷ്ഠിച്ചവരാണ്, ബ്രാഹ്മണാ, പുണ്യശീലികൾ വസിക്കുന്ന ആ ലോകങ്ങളിൽ എത്തുന്നത്.'
ദേവാഃ സാധ്യാസ്തഥാ വിശ്വേ തഥൈവ ച മഹര്ഷയഃ। യാമാ ധാമാശ്ച മൌദ്ഗല്യ ഗന്ധര്വാപ്സരസസ്തഥാ
'ദേവന്മാർ, സാദ്ധ്യന്മാർ, വിശ്വദേവന്മാർ, മഹർഷികൾ, യമന്മാർ, ധർമന്മാർ, മുദ്ഗലഗോത്രജനായവാ, ഗന്ധർവന്മാരും അപ്സരസ്സുകളും അവിടെ വസിക്കുന്നു.'
ഏഷാം ദേവനികായാനാം പൃഥക്പൃഥഗനേകശഃ। ഭാസ്വന്തഃ കാമസംപന്നാ ലോകാസ്തേജോമയാഃ ശുഭാഃ
'ഈ ദൈവികസംഘങ്ങൾ ഓരോരുത്തർക്കും തുല്യമായും, വേറേ വേറെയും, പ്രകാശമുള്ളതും ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറഞ്ഞതുമായ മനോഹരലോകങ്ങളിൽ വസിക്കുന്നു.'